Bütün Oyunları

Tiyatro / Oyun Dizisi #1

by Vasıf Öngören

Vasıf Öngören, Türk tiyatrosunun 1960lı yıllarda gerçekleştirdiği atılım içinde, oyuncu-yönetmen-oyun yazarı olarak yetişmiş çok yönlü bir tiyatro adamımız; Brechtçi tiyatronun biçimsel özelliklerini, ülkemizin toplumsal-ekonomik-politik sorunları ile buluşturmayı başarmış, epik tiyatro yöntemini tiyatro yaşamımıza ilk kez kazandırmış bir tiyatro ustamızdır. Almanya Defteri (Göç), 1960 yılların Türkiyesinde kurduğu düşler gerçekleşemeyen, bu ortamda bocalayan bir oto tamircisi ailenin son çare olarak, çalışmak için Almanyaya gidiş kararına varış öyküsüdür. İlk kez 1966da Gençlik Festivalinde sergilenen oyun, bu festivalde İkincilik Ödülünü almıştır. Asiye Nasıl Kurtulur, çağdaş tiyatromuzun bir başyapıtıdır. Türk tiyatrosunda içerik ve biçim açısından yeni bir seçenek sunan bu başyapıt, tiyatro tarihimizin en ön sırasında yer alıyor. Yazar, yadırgatmalar yoluyla, tartışmalı yeni bir oyun düzeni ile herkese tanıdık gelen canlı ve sıcak yaşantılardan yola çıkarak, izleyiciyi yeni bir bilinç düzeyine ulaştırmayı başarır. Oyun, gecekonduda yaşama savaşı veren Asiye ile annesinin bu ortamdan kurtulmak için verdikleri mücadeleyi, oyunsu niteliği, içerdiği ironi ve gülmece ögeleri ile anlatır. Yazar, Brecht tiyatrosunu da inceleme olanağı bulduğu epik tiyatro anlayışını bu oyununda çok başarılı bir biçimde kullanarak, bu akımın tiyatro edebiyatımızda kullanma yolunu açmıştır. İlk oynadığında, Zeliha Berksoyun etkili Asiye tiplemesi, oyunun kitlelere hızla ulaşmasında önemli bir rol oynamış ve bu sahneleme büyük ilgi görmüş, oyun ve Zeliha Berksoy birçok ödül almıştı. Oyun Nasıl Oynanmalıda, radyo-televizyonlardaki bir yarışma programıyla, yoksul ama güzel bir genç kızın film dünyasında hızla yükseliş öyküsü eşzamanlı olarak verilir. Para kazanmak uğruna kutsal sayılan değerlerden nasıl vazgeçildiği gösterilirken, seyircinin tartışmalı oyuna katılıp eleştirel tavrını koyması sağlanır. Zengin Mutfağı, toplumsal sınıflar arasındaki çelişkilerin git gide keskinleştiği 1970li yıllarda, kavganın dışında kalma çabası içinde safını şaşıranların öyküsüdür. 16-17 Haziran İşçi Olayları günlerinde bir genç insanın politik tercihlerindeki yanlışı anlatılır. Kusursuz yapısı, çatışmalardaki ustalıklı kurgusu ve ironisiyle yazarın ikinci başyapıtı sayılmaktadır. Oyun, 1977de İsmet Küntay Ödülü ve daha sonraları bir çok ödül almıştır.

288 pages, Paperback

First published May 1, 1991

Reviews

[Renin · Rating 5 out of 5]

Brecht’in epik tiyatro ilkelerini okurken bazı ilkeler için, bu nasıl uygulanabilir acaba diye düşünmüştüm. Bu kitaptaki dört oyunla birlikte cevabımı almış bulunuyorum.

Sadece Asiye Nasıl Kurtulur’u biliyordum, onu da filminden. Mükemmel, tek kelimeyle mükemmel, tekrar ediyorum mükemmel oyunlarla karşılaşmayı da o yüzden beklemiyordum. Vasıf Öngören’in adını sırtımıza dövme yaptırmamız gerekirken, bu kadar az duymuş olmama da inanamıyorum ve bunu kabullenemiyorum.

[Asya Çisem · Rating 5 out of 5]

tiyatroya merak salmamin sebebi, lisedeki sosyalist edebiyat ogretmenimin kitap hediyesiydi bana.