ศาสนาผีใต้ชะเงื้อมเขาพระสุเมรุ

by ศิริพจน์ เหล่ามานะเจริญ

"...เป็นเวลานานมากแล้วที่ทั้งพิธีกรรม ความเชื่อ รวมไป ถึงวัตถุที่สร้างขึ้นในศาสนาผี ถูกอธิบายผ่านระบบความเชื่อ หรือพิธีกรรมของศาสนาพุทธ หรือพราหมณ์-ฮินดู โดยนัยยะหนึ่งนอกไปจากที่ศาสนาจากชมพูทวีปเหล่านี้จะกวาดต้อนเอาบรรดาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในศาสนาผีพื้นเมืองอุษาคเนย์เข้าไปอยู่ในปริมณฑลจักรวาลวิทยา (cosmology) ของตนเอง ที่มีเขาพระสุเมรุเป็นศูนย์กลาง

'เกียวโตใต้ชะเงื้อมดอยสุเทพ' นั้น เป็นหนึ่งในหนังสือเล่มโปรดของผม ดังนั้นในขณะที่ผมรวบรวม และเรียบเรียงเอาข้อเขียนต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อ พิธีกรรม และวัตถุต่างๆ ซึ่งเกี่ยวข้องกับศาสนาผี ที่เคยเขียนลงในคอลัมน์ On History ของตัวผมเองในนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ (เล่มเดียวกับที่อาจารย์นิธิ เอียวศรีวงศ์ นำบทความชุดเกียวโตใต้ชะเงื้อมดอยสุเทพ ลงตีพิมพ์)

จึงนึกถึงคำเปรียบเปรยที่อาจารย์นิธิใช้ในการตั้งเป็นชื่อหนังสือเล่มดังกล่าวของอาจารย์ขึ้นมาอย่างคมคาย

เพราะจะว่าไปแล้ว ศาสนาผีในอุษาคเนย์เองก็ตกอยู่ภายใต้ร่มเงาของศาสนาใหม่ที่อิมพอร์ตเข้ามาจากชมพูทวีป ไม่ว่าจะเป็นศาสนาพุทธ หรือศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ไม่ต่างไปจากเมืองเกียวโต ในมุมมองภายใต้ร่มเงาของชะเงื้อมดอยสุเทพอย่างที่อาจารย์นิธิเปรียบเปรย

เพียงแต่เปลี่ยนจาก 'ชะเงื้อมดอยสุเทพ' มาเป็น 'ชะเงื้อมเขาพระสุเมรุ' ศูนย์กลางของจักรวาลในปรัมปราคติ(mythology) ของชมพูทวีป ไม่ว่าจะเป็นพุทธ หรือว่าจะเป็นพราหมณ์-ฮินดู ก็เท่านั้น..."

------------------------------
“ศาสนาผีใต้ชะเงื้อมเขาพระสุเมรุ” เล่มนี้ประกอบไปด้วยข้อเขียน 30 เรื่อง ของศิริพจน์ เหล่ามานะเจริญ ที่เขียนลงมติชนสุดสัปดาห์ระหว่าง พ.ศ. 2558-2564

โดยมีประเด็นเนื้อหาเกี่ยวกับ 4 หัวข้อหลักๆ ได้แก่ วัตถุที่สร้างขึ้นในความเชื่อของศาสนาผี, พิธีกรรมในศาสนาผี, สิ่งศักดิ์สิทธิ์ในศาสนาผี และสุดท้ายคือการกลืนกลายของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในศาสนาผี ให้กลายเป็นพุทธหรือพราหมณ์-ฮินดู

พร้อมด้วยบทความพิเศษ “ร่างทรง” ดึกดำบรรพ์ เข้าสิงด้วยขวัญในศาสนาผี โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ

คำนิยมที่แข็งแกร่งที่สุดในปฐพี โดย ชัชชาติ สิทธิพันธุ์
ออกแบบปก ตะวัน วัตุยา

257 pages, Paperback

Published January 1, 2022

Reviews

[Neennimmarn · Rating 3 out of 5]

ถ้าพูดภาษาบ้านๆ คือหากินง่ายไปหน่อย เพราะเป็นรวมบทความที่มีเนื้อหาซ้ำ ๆ เยอะมาก แอบงงเหมือนกันว่าตอนตีพิมพ์บทความเขียนซ้ำได้เยอะขนาดนี้เหรอ ค่อนข้างขยำรวมเนื้อหาที่ตัวเองอยากเขียนเอาไว้ด้วยกันทั้ง ๆ ที่จริง ๆ ไม่เห็นความเชื่อมโยงขนาดนั้น ภาษาก็อ่านยากนิดหน่อย คือพยายามทำให้ง่ายแล้วแต่อ่านแล้วมีความต่อไม่ติดบ้าง และหลายเรื่องข้อสังเกตก็ไม่ได้หนักแน่นน่าเชื่อถือขนาดนั้น หลายเรื่องก็ไม่ได้ตอบอะไรเลย