Μητέρα μηδέν παιδιών: Η μητρότητα ως επιλογή ή επιβολή

by Λύο Καλοβυρνάς

Είναι η μητρότητα ανθρώπινο ένστικτο; Υπάρχει το μητρικό φίλτρο; Τι ισχύει πραγματικά με το βιολογικό ρολόι; Οι γυναίκες που δεν έκαναν παιδί μετανιώνουν; Υπάρχουν γυναίκες που έκαναν παιδί και το μετάνιωσαν; Σε ποιον βαθμό η μητρότητα επιλέγεται ελεύθερα ή επιβάλλεται κοινωνικά; Είναι εγωιστικό που (δεν) θέλω παιδί; Είναι φυσιολογικό που δεν θέλω να γίνω μητέρα; Πώς μπορώ να σιγουρευτώ αν θέλω παιδί ή όχι;

Όταν η μητρότητα θεωρείται υπέρτατη αξία και μοναδική «φυσιολογική» πορεία όλων των γυναικών, οι γυναίκες που σκέφτονται να μη γίνουν μητέρες δέχονται συνεχείς πιέσεις για να συμμορφωθούν στο επικρατές κοινωνικό πρότυπο και να εκπληρώσουν τη «φύση» τους. Οι πιέσεις ξεκινούν από τόσο νωρίς, που πολλές γυναίκες δυσκολεύονται να ανιχνεύσουν το «πραγματικό» τους θέλω. Το να κάνουμε παιδιά θεωρείται μια μη απόφαση, ένας νόμος της φύσης, με αποτέλεσμα να μπερδεύονται τα όρια ανάμεσα στο θέλω να γίνω μητέρα και στο συναινώ να γίνω μητέρα. Το πώς χρησιμοποιούμε τη μήτρα μας διχοτομεί τις γυναίκες σε επιτυχημένες και αποτυχημένες.

Αυτό το βιβλίο, το οποίο βασίζεται σε έρευνες και στις ψυχοθεραπευτικές ομάδες που οργανώνει ο Λύο Καλοβυρνάς από το 2012, δίνει φωνή στις γυναίκες, με ή χωρίς παιδιά, οι οποίες όχι μόνο δεν ακούγονται, αλλά φιμώνονται και υποτιμώνται ως προβληματικές ή ανύπαρκτες.

Genres: Nonfiction, Feminism, Psychology

287 pages, Paperback

First published January 1, 2022

About the author

Ο Λύο Καλοβυρνάς (English: Lyo Kalovyrnas) είναι συγγραφέας, μεταφραστής, και ασχολείται επαγγελματικά με τη συμβουλευτική ψυχικής υγείας (ψυχοθεραπεία).
Έργα του: "Πέφτω" (Οξύ, 2001), "Αστάρτη, οικογενειακή γεωγραφία" (Μεταίχμιο, 2003), "Θεϊκό συνταγολόγιο, συνταγές για να φτιάξετε τον δικό σας Θεό" (Περίπλους, 2005), "Πλαθολόγιο λέξεων" (Intro Books 2006· 2008) και "Love Forever: Ωχ!" (Modern Times, 2010).
Έχει μεταφράσει πάνω από 30 βιβλία αγγλικής και δανικής λογοτεχνίας.
Παράλληλα ασχολείται, ως εθελοντής, με δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης στον τομέα του ΗΙV/ΑIDS και των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Είναι διευθυντής του περιοδικού 10%, το οποίο ευαισθητοποιεί, μεταξύ άλλων, για τις διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και για το δικαίωμα στη διαφορά.

Reviews

[Roula · Rating 4 out of 5]

Ποσα βιβλια υπαρχουν εκει εξω για τη μητροτητα? Για την επιλογη, ή την τυχαια εκβαση της ζωης να γινει καποια μητέρα ? Για το "θαυμα της μητροτητας", για την "ευλογια του να εισαι γονιος"? Για τα μικρα, στρουμπουλα χερακια και μπουτακια που μονο σφιγγοντας τα μπορεις να πεις οτι εισαι ολοκληρωμενος σαν ανθρωπος(?).. Σιγουρα πολλα, ισως περισσοτερα απο οσα θα επρεπε, ή αντεχει καποιος μεχρι να αναφωνησει ΦΤΑΝΕΙ!!! ας μετρησουμε τωρα ποσα βιβλια υπαρχουν για την συνειδητη επιλογη μιας γυναικας να μη γινει μητερα, να μη θελει να ζησει το "θαυμα της μητροτητας", να μην αισθανεται "μιση", "λιγη", "μη ολοκληρωμενη" χωρις ενα παιδι, αλλα παρολα αυτα να θελει να νιωσει μια συνδεση, αυτο το αισθημα οτι ανηκει ισαξια στην κοινωνια? Πολυ λιγα? Προσωπικα, δεν εχω δει κανενα αλλο πριν απο αυτο . Ο Λυο Καλοβυρνας γραφει λοιπον ενα βιβλιο που απευθειας κερδιζει για μενα γιατι παρεχει ενα καταφυγιο για ολες αυτές τις συνεχως αυξανομενες σε αριθμο γυναικες που αρχιζουν και σπανε αυτη τη φουσκα του "ε φυσικα θα γινω μανα, αυτο ειναι αδιαπραγματευτο". Να σημειωσω οτι αυτο το βιβλιο ειναι γραμμενο σε υφος ερευνων που εχουν γινει και εχει διεξαγει κ ο ιδιος ο συγγραφεας ως ψυχοθεραπευτης δουλευοντας με γκρουπ τετοιων γυναικων και ουδεμια σχεση εχει με φεμινιστικες κραυγες, συναισθηματικα ντελιρια, δακρυα κλπ, κατι που θεωρω οτι θα ηταν μεγαλο φαουλ. Εδω θα βρείτε πολλες αποψεις και ιστοριες γυναικων που ζουν σε εναν πλανητη που γυρνα με αξονα τη δεδομενη μητροτητα και το ποσο γαματη ειναι αυτη και το ποσο εσυ που δε το θες αυτο προφανως εχεις τρελα issues.
Προσωπικα δεν αισθανθηκα ποτε ως τωρα, στο κατωφλι των 35,ατεκνη ή μητέρα μηδεν παιδιων. Προσωπικα αισθανομαι μητρικα συναισθηματα για τον ανηψιο μου που ειναι τα τελευταια 2 χρονια ο πυρήνας της ζωης μου, στα προβληματα των εφηβων μαθητων μου που επιλεγουν να μοιραστουν μαζι μου, στα μικροτερα μαθητουδακια μου που μαζι μαθαινουμε τα πρωτα τους γραμματα, στους μαθητες μου που τωρα ειναι στο στρατο και απο κει μου στελνουν μηνυματα χαβαλε ενω τους ξερω απο 5 ή 15 χρονων, στα παιδια που βλεπω και ακουω γυρω μου να υποφερουν απο τα δεινα αυτου του κατα βαση αισχρου κοσμου και που με απωθει οσο τιποτα να τον "διαιωνισω". Ομως αισθανομαι οτι δεν υπαρχει αυτο το inclusivity και αυτη η εκπροσωπηση που χρειαζεται για φωνες που εχουν αλλη χροια και που ειναι καιρος να ακουστουν. Αυτη ακριβως θεωρω πως ειναι η προσφορα αυτου του βιβλιου και ελπιζω να ειναι μονο η αρχη.
Δεν υπαρχει σωστο και λαθος, ολοκληρο και μισο, επιτυχια και αποτυχια. Υπαρχουν ολες οι αποψεις και αποχρωσεις στο θεμα μητροτητα και ειμαι χαρουμενη που αυτο αρχιζει και γινεται σαφες, εστω και καθυστερημενα.

[MimbleWimble___ Elli Maria Moutsopoulou · Rating 5 out of 5]

Δε σας κρύβω πως η πρώτη μου σκέψη ήταν : "Πάλι ένας άντρας θα έρθει να μας μιλήσει για τα δικά μας βιώματα..;"
Από την εισαγωγή όμως κιόλας, ο συγγραφέας, απαντάει σε όλους τους προβληματισμούς μου.
Ο Καλοβυρνάς όντας ομοφυλόφιλος έχει βιώσει την απομόνωση και τον ρατσισμό σε μεγάλο βαθμό, νιώθει, λοιπόν, δικαιολογημένα(;) αρκετά κοντά στις γυναίκες. Είναι κι αυτός άτεκνος και έχει βιώσει την κοινωνική πίεση στο βαθμό (όμως) που τη βιώνει ένας άντρας.
Είναι σημαντικό να αναφέρω πως από την πρώτη μέχρι και την τελευταία σελίδα δεν αισθάνθηκα να με κατευθύνει ένας άντρας, ούτε να μου πουλάει την "αποψούλα" του για ένα ζήτημα που αφορά "εμάς".
Ο κάτοχος πολλών τίτλων και συγγραφέας του βιβλίου, καταγράφει και παραθέτει μέσα από τις δικές του έρευνες, γυναικείες φωνές και εμπειρίες, σαν κασετόφωνο που ηχογραφεί και αναπαράγει λέξη-λέξη όσα απασχολούν ή έχουν απασχολήσει τόσες και τόσες γυναίκες εκεί έξω.

Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε κεφάλαια, κεντρικός του άξονας είναι πάντοτε η μητρότητα, κατά πόσο αυτή επιλέγεται ή επιβάλλεται από την κοινωνία. Απαριθμεί έναν έναν τους λόγους που μια γυναίκα επέλεξε ή όχι να φέρει στον κόσμο ένα παιδί.
Εξηγεί με επιχειρήματα που βασίζονται σε επιστημονικές έρευνες/μελέτες, πως η μητρότητα αποτελεί απλώς ένα πολυδιαφημισμένο-επιβεβλημένο ταξίδι που επιλέγει θεμιτά ή αθέμιτα να κάνει καπ@ ή όχι.
Κάνοντας μια αναδρομή προβάλει την διαφορετική αξία που είχε η μητρότητα ανάλογα με τα κοινωνικά πρότυπα και τεκμηριώνει γιατί δεν υφίσταται το "μητρικό ένστικτο" ή ύπαρξη του "μητρικού ρολογιού".

Κατά τη γνώμη μου το βιβλίο αυτό είναι σημαντικό να διαβαστεί από:
Όσ@ αναρωτιούνται αν θέλουν (να αποκτήσουν παιδί)
Όσ@ αμφισβητούν οσ@ θέλουν ή δε θέλουν
Όσ@ συνειδητά δεν έφεραν παιδί στον κόσμο

[Ant · Rating 5 out of 5]

Είναι γνωστό πως η Ελλάδα είναι μια άκρως προναταλιστική χώρα. Μια μίξη των εβραικοχριστιανικών πιστεύω για τη μητρότητα,  σε συνδυασμό με το μισογυνισμό των ορθοδόξων πατέρων που μίλησαν για το θέμα, έχουν αλυσωθεί στο περίεργο μόρφωμα της έννοιας της μητρότητας στην ελληνική πραγματικότητα. Η γυναίκα αποκτά κύρος μόνο μέσω της διαδικασίας της τεκνοποίησης, αφού και επιτυχημενες γυναίκες σε τομείς της τέχνης ή της επιστήμης, που δεν έκαναν παιδιά, πάντα καταλήγουν να δέχονται την ερώτηση περί μητρότητας: το μετανιώσατε; Εύχεστε να είχατε κανει;

Συχνά, όμως, η απόφαση να μην κάνεις παιδί είναι πιο στοχευμένη, ώριμη και αποτέλεσμα περισσότερης σκέψης από ότι αυτή του να κάνεις παιδι: ατυχήματα, ο Μπάμπης που πίεζε για σεξ χωρίς προφύλαξη, οι πιέσεις της οικογένειας, το γεγονός ότι "ολοι" το κάνουν, αποτελούν τις πιο συχνες , αληθείς, αιτιολογίες της γονεϊκότητας. 

Αυτό αποδεικνύεται και από την μανία, -συχνά επιζημια για την υγεία- με τις εξωσωματικές. Ένα ζευγάρι που θέλει παιδί για κοινωνικούς λογους -και φυσικά βιολογικό παιδί, μην και δεν διαιωνίσουν τα "πολύτιμα" γονίδιά τους- θα φτάσει στα άκρα, ξοδεύοντας μεγάλα ποσά και θέτοντας τους εαυτούς τους σε ρίσκο μακροχρόνιων επιπλοκών υγείας, απλώς για να επιτευχθεί ο εγωϊστικός τους στόχος. Φυσικά ολο αυτο επιβραβεύεται και αγιοποιείται λόγω των μακρόχρονων μύθων περί υπογεννητικότητας, διατήρηση της φυλής και άλλες, δυστυχώς ιδιαιτέρως διαδεδομένες, ακροδεξιές μπουρδολογίες. 

Στο βιβλίο αναλύεται, λοιπόν, η μητρότητα ως πατριαρχική επιβολή, η γονεϊκότητα ως κοινωνικό στατους σε αντιδιαστολή με την ατεκνία ως διαχρονικό στίγμα, η διαφορά της αξίας του παιδιού πριν τα γραπτά του Ρουσσώ σε σχέση με το σήμερα όπου βλέπουμε μια, συχνα παράλογη, εξιδανίκευση της παιδικότητας εις βάρος της γυναίκας που καλείται να αφήσει τις προσωπικές της επιδιώξεις για να μεγαλώσει τα παιδιά του έθνους μας. Αυτές οι πεποιθήσεις φυσικά συνδέονται και με τα κατά της εκτρωσης σοφίσματα που μιλάνε για "παιδιά " εννοώντας τα άμορφα κυήματα των μερικών εβδομάδων, αντιλήψεις που χωρίς αμφιβολία γεμίζουν ενοχές τα άτομα που προβαίνουν στη λήξη της εγκυμοσύνης. 

Αντικρούονται πολλοί καλοεδραιωμένοι  ψευδοεπιστημονικοί μύθοι, όπως το βιολογικό ρολόι, η αναπαραγωγή ως ενστίκτο και η γονεϊκότητα ως βιολογικό πεπρωμένο. Ο Καλοβυρνάς, παρότι μιλά κατά βάση για cis γυναίκες και όχι για όλα τα άτομα που φέρουν μητρα, έχει γράψει ένα σημαντικό και συμπεριληπτικό βιβλίο, τα συμπεράσματα του οποίου, δυστυχώς, θα περάσουν ακόμα πολλές δεκαετίες, μεχρι να γίνουν αποδεκτά. 

Ενδιαφέρουσα και η παρεχόμενη βιβλιογραφία για περαιτέρω έρευνα. 

[Aggeliki · Rating 4 out of 5]

Για τις γυναίκες που δεν έχουμε κάνει παιδιά ή έστω όχι μέχρι τώρα, αυτό το βιβλίο ίσως και να είναι το happy place μας. Υπό την έννοια ότι αναφέρεται με απλά, κατανοητά λόγια στην απόφαση ηθελημένη ή μη, να μην έχει τεκνοποιήσει μια γυναίκα.
Η ιδιότητα του Καλοβυρνά βοηθά πολύ στο πώς εκφράζεται για το όλο θέμα, καθώς ακυρώνει συθέμελα τη δαιμονοποίηση του συνδυασμού γυναίκα και μη μητρότητα. Είναι εντάξει και δικαίωμα κάθε γυναίκας να πάρει αυτό το μονοπάτι. Για τους όποιους λόγους. Είναι δε, η πρώτη φορά που προσωπικά βλέπω οι παρεμβάσεις (όπως και αν εκφράζονται) να χαρακτηρίζονται ως βία. Γιατί αυτό ακριβώς είναι.
Γιατί είναι εντάξει και δικαίωμα των γυναικών. Να μη θέλουν καν παιδί χωρίς να αναιρείται η ίδια τους η ύπαρξη. Να θέλουν και να φοβούνται. Να θέλουν και να μη μπορούν. Να θέλουν αλλά οι συνθήκες της ζωής τους να μην είναι οι κατάλληλες. Να θέλουν αλλά να μην έχουν τον σύντροφο με τον οποίο θα προχωρούσαν σε αυτό το βήμα. Να μη θέλουν για να μη ρίξουν στο παιδί το μπαλάκι των δικών τους βιωμάτων. Να μη θέλουν γιατί έτσι προστάζουν τα κοινωνικά πρέπει. Υπάρχουν άπειροι συνδυασμοί. Σε όλες τις περιπτώσεις, είναι εντάξει γιατί καμία γυναίκα δεν οφείλει εξηγήσεις σε κανέναν.

[Angie · Rating 5 out of 5]

"Μητέρα μηδέν παιδιών: Η μητρότητα ως επιλογή ή επιβολή."
Λύο Καλοβυρνάς

♀️"Μητέρα σημαίνει πολλά περισσότερα πράγματα πέρα από το να έχει βγει από τα σπλάχνα μου ένα άλλο πλάσμα. Σημαίνει ότι δημιουργώ κάτι καινούργιο,σημαίνει φροντίζω, στέργω ,ανατρέφω, καλλιεργώ, αναλαμβάνω ευθύνη, νοιάζομαι, μεταλαμπαδεύω γνώσεις και ταυτόχρονα μεταμορφώνομαι κι εγώ μέσα από αυτή την εμπειρία."

❌Καταρχάς να ξεκαθαρίσω πως ΔΕΝ πρόκειται για ένα βιβλίο κατά της μητρότητας! Είναι ένα βιβλίο που απευθύνεται σε όσες γυναίκες δεν έχουν αλλά και σε όσες έχουν παιδιά, σε όσες γυναίκες θέλουν αλλά και σε όσες δεν θέλουν να αποκτήσουν. Απευθύνεται επίσης και στους άνδρες μιας και θίγει το θέμα της πατρότητας. Το συγκεκριμένο πόνημα του Λύο Καλοβυρνά, ψυχοθεραπευτή και συμβούλου σχέσεων, δίνει φωνή σε όλες τις γυναίκες που περιθωριοποιούνται με βάση την επιλογή τους να γίνουν αλλά κυρίως να μην γίνουν μητέρες.
Θα μπορούσα να γράψω πάρα πολλά από προσωπική εμπειρία,θα μπορούσα να γράφω μέχρι το πρωί τους λόγους για τους οποίους δεν είναι υποχρεωτική η μητρότητα και πώς όλες έχουμε πέσει θύματα της πατριαρχίας από τα παιδικά μας κιόλας χρόνια. Δεν θέλω όμως να φανεί πως προσπαθώ να πείσω κάποια προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Αυτό που σίγουρα θέλω να σας πείσω να κάνετε είναι να διαβάσετε αυτό το βιβλίο, με ανοιχτό μυαλό και ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό σας!
Το συγκεκριμένο βιβλίο ήρθε για να καταρρίψει τεκμηριωμένα πολλούς μύθους με τους οποίους γαλουχήθηκαν γενιές και γενιές. Έχει ο άνθρωπος ένστικτα; Υπάρχει αυτό το περίφημο "μητρικό φίλτρο"; Είναι η βιολογία μας το πεπρωμένο μας;
Επίσης, μέσα από την επιστημονική προσέγγιση του συγγραφέα ,καθώς και από τις μαρτυρίες άλλων γυναικών ,το συγκεκριμένο βιβλίο βοηθά τις γυναίκες να ανακαλύψουν αν πραγματικά θέλουν να κάνουν παιδί, ή αν έγιναν μητέρες πραγματικά με την δική τους συναίνεση. Ακόμη ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο είναι αυτό που εξετάζει το πώς μπορεί μια γυναίκα να αντιμετωπισει τις πιέσεις από τους γονείς, την ψυχολογική βία από τους γυναικολόγους και τα επικριτικά βλέμματα της κοινωνίας.

♀️"Περίμενα να ξυπνήσει αυτό το βιολογικό ρολόι. Λέω "μάλλον το δικό μου δεν έχει μπαταρίες". Τελικά υπάρχει, αλλά το ξυπνητήρι του χτυπά για ταξίδια , περιπέτειες και διεκδίκηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων"

[Kallia · Rating 5 out of 5]

Κατά τη γνώμη μου πρόκειται για ένα πολύ χρήσιμο βιβλίο που μπορεί να προσφέρει μια νέα οπτική σε σχέση με τους γυναικείους ρόλους και ένα καινούργιο αφήγημα που, προσωποποιημένο για την καθεμιά μας, διευρύνει και ανανεώνει την έννοια της μητρότητας, προσφέροντας μια πιο απαλή προσέγγιση και μια ανακούφιση στην πίεση που προκύπτει από τα σχετικά βάρη.

[Zaharenia · Rating 5 out of 5]

Ό,τι σημαντικότερο έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια. Απαραίτητο ανάγνωσμα για γυναίκες ασχέτως αν θέλουν ή όχι να κάνουν παιδιά.

[Grigoria Pontiki · Rating 5 out of 5]

Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί απ' όλους. Το επέλεξα ως κάτι που θα με βοηθούσε να καταλάβω καλύτερα το ρόλο μου ως μητέρα και αυτό το βιβλίο το πετυχαίνει, ενώ ταυτόχρονα περιγράφει τέλεια το πως όλοι και όλες μεγαλώνουμε σε μια κοινωνία που μας βάζει σε κουτάκια και ορίζει τις επιλογές μας. Θεωρώ ότι κάποια σημεία αναλύθηκαν μόνο απ' τη μια πλευρά, αλλά για να είμαστε δίκαιοι η άλλη πλευρά έχει πολυαναλυθεί από πολλά άλλα βιβλία.

[Natalie · Rating 2 out of 5]

Δεν ξέρω τι περίμενα αλλά το βρήκα κάπως αφοριστικο και απόλυτο..

[Maria Book_a_boook Tsimpogianni · Rating 3 out of 5]

Αγόρασα το συγκεκριμένο βιβλίο γιατί θεώρησα ότι θα έβρισκα αυτό που έψαχνα αλλά εντέλει πρόκειται για κάτι διαφορετικό.

Ο Καλοβυρνάς μέσα από μια κλειστή ομάδα γυναικών που είτε δε θέλουν να Κάνουν παιδιά ή το χρόνος έχει παρέλθει. Παρουσιάζει τη ζωή τους μέσα από τα κοινωνικά στερεότυπα και τις προκαταλήψεις και κυρίως τους γονείς και τα αδέρφια που πιέζουν για την επιλογή της τεκνογονίας. Άραγε τα πτυχία και τα μεταπτυχιακά δεν φτάνουν; Η επαγγελματική καταξίωση δε φτάνει; Το ότι είναι ευτυχισμένες κάποιες γυναίκες αυτές δεν φτάνει; Μάλλον όχι. Η κάθε γυναίκα που έχει επιλέξει να μη θέλει θα έπρεπε να μην πιέζετε και να μην κατακρίνετε. Το σώμα της της ανήκει. Κι όμως, Η σύγχρονη κοινωνία μέσα από την εξέλιξη της τεχνολογίας την επιβεβαιώνει ότι μπορεί να συνεχίσει η μάλλον καλύτερα να υποστηρίξει το «βιολογικό» της ρόλο. Να γίνει μητέρα. Η βιολογία του σώματος μπορεί να παρακαμφθεί ωθώντας τες στο να θέλουν να το θέλουν. Το ίδιο συμβαίνει και μέσα από την συνεχόμενη προβολή στα ΜΚΔ γλυκών μωρών και ευτυχισμένων μαμάδων. Τι είναι όμως τελικά η μητρότητα; Και άραγε μπορεί να γεννηθεί ακόμα κι αν δεν έχεις παιδιά; Ή ακόμα και να αποκτήσεις φυσικά; Ναι ο εγκέφαλος θα δημιουργήσει τις κατάλληλες νευρδιαβιβαστικές συνάψεις Μέσα από την συνεχόμενη φροντίδα και το ρόλο που επέλεξες.

Το συγκεκριμένο βιβλίο ας μου επιτραπεί όρος να θεωρηθεί ένα «μανιφέστο» για εκείνες τις γυναίκες που επέλεξα να μην τεκνοποιήσουν και η φωνή αυτόν πρέπει να ακουστεί.

Αν ήμουν μικρότερη ηλικιακά θα το θεωρούσα συνταρακτικό βιβλίο, όντας μεγαλύτερη θεωρώ πως ο τρόπος γραφής και ο τρόπος που παρουσιάζονται τα ευρήματα είναι κάπως μονοδιάστατα και βεβιασμένα, παρόλο που έχει γίνει πάρα πολύ καλή έρευνα.

[Aggeliki Spiliopoulou · Rating 4 out of 5]

Ο Λύο Καλοβυρνάς, ψυχοθεραπευτής και σύμβουλος σχέσεων, μεταφραστής και συγγραφέας, παρέδωσε στο αναγνωστικό κοινό ένα βιβλίο-έρευνα για την μητρότητα ως επιλογή, ως κοινωνική επιβολή, ως αυτοπραγμάτωση, ως τροχοπέδη.  Συνέλεξε μαρτυρίες γυναικών, στο πλαίσιο βιωματικών εργαστηρίων που οργάνωσε, φωνές που ακούγονται καθ' όλη τη ροή του κειμένου.
Καταρρίπτει μύθους και κοινωνικά σκευάσματα όπως το μητρικό ένστικτο,  το βιολογικό ρολόι, κάθε κάλεσμα της φύσης , παραθέτοντας επιστημονικά τεκμήρια από σύγχρονες έρευνες.
Ανασύρει στερεότυπα και κοινωνικές επιταγές του χθες αποδομώντας τα με τα εργαλεία του σήμερα.

Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης, της επιλογής των πραγματικών του θέλω. Για να φτάσει εκεί, καθένας από εμάς, πρέπει να απεκδυθεί τους μανδύες που μας έχει φορέσει το κοινωνικό κατεστημένο με τη συνδρομή της επιστήμης, της θρησκείας, της πολιτείας, καθώς και όλα τα ενοχικά σύνδρομα που δημιουργούνται κατά την ανατροφή μας.
Το άρρεν και το θήλυ είναι ένας διαχωρισμός της βιολογίας, αφορά τη φυσιολογία μας, εντάσσεται στην ύλη. Ο ψυχισμός και οι επιθυμίες ανήκουν στον άνθρωπο, στο πνεύμα.
Το δικαίωμα και η επιλογή της γονεϊκότητας δεν έχει φύλο.
Είναι απολύτως θεμιτό να βιώνουμε συναισθήματα με διαφορετικό τρόπο από τον αναμενόμενο. Δεν είναι παράλογο, ούτε αποκρουστικό, να τρομάξεις όταν βρεθείς με το μωρό σου στην αγκαλιά σου. Δεν είναι ανευθυνότητα όταν νιώσεις ότι ανετράπει η ζωή σου. Παίρνεις τις αποφάσεις σου και πορεύεσαι με αυτές. Φευ μόνο, τις δικές μας ματαιώσεις, αλλαγή επιθυμίας, δεύτερες σκέψεις, ενοχές, να μην τις περάσουμε σε αυτές τις ψυχές που φέραμε στον κόσμο χωρίς να τις ρωτήσουμε.

[Eleftheria Platia · Rating 5 out of 5]

Το βιβλίο Μητέρα μηδέν παιδιών πρέπει να διαβαστεί απο όλους μας. Απο γυναίκες που εχουν παιδιά, ΑΠΟ γυναίκες που δεν ξέρουν αν θέλουν, γυναικές που δεν επιθυμούν να αποκτήσουν αλλά και απο άντρες. Για ακόμη μια φορά εξαιρετικός ο κ. Καλοβυρνάς.

[Evita Voutsina · Rating 5 out of 5]

Πραγματικά ένα έπος! Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί από όλες τις γυναίκες, μητέρες ή μη, βέβαιες για την απόφαση τους να γίνουν μητέρες ή μη αλλά ακόμα και από αυτές που δεν είναι σίγουρες. Ωραία, κατανοητή γραφή.

[MARIALO · Rating 5 out of 5]

Το βιβλίο αυτό πρέπει να διαβαστεί από κάθε υποψήφιο γονέα ή άτομο που σκέφτεται τη γονεϊκότητα.

[Eirini D · Rating 4 out of 5]

Και μόνο που δίνει στη φωνή στις γυναίκες που επέλεξαν και αποφάσισαν οι ίδιες για τη ζωή τους να μην αποκτήσουν παιδιά, αξίζει να διαβαστεί. Πολύ επιτυχημένος ο τίτλος του βιβλίου ''Μητέρα μηδέν παιδιών'', και η εξήγηση που δίνεται. Δεν είναι αποκλειστική προϋπόθεση η ύπαρξη παιδιών για να θεωρείται μια γυναίκα μητέρα. Μπορείς να λέγεσαι και να είσαι μητέρα, όντας γυναίκα που φροντίζει, νοιάζεται, αγαπάει, συμπονεί όλα τα πλάσματα.

[Γιώτα Χρίστου · Rating 4 out of 5]

Τροφή για σκέψη,

Ένας διάλογος με τον ίδιο μας τον εαυτό και τις πραγματικές μας επιθυμίες ..

Το προτείνω ανεπιφύλακτα ...

[Dimitris Ktistakis · Rating 5 out of 5]

Καταρχάς να διευκρινίσω κάτι. Το βιβλίο, παρόλο τον τίτλο που έχει, δεν είναι μια ωδή στη μη γονεϊκότητα, ούτε "ευλογεί" το να μην έχεις παιδιά. Απεναντίας πιάνει το θέμα από όλες τις απόψεις (τόσο της επιλογής των παιδιών, όσο και της επιλογής του να μην κάνεις παιδιά) με μία έμφαση στη μη γονεϊκότητα, μιας και η κοινωνία και η περισσότερη βιβλιογραφία επικεντρώνεται στο να γίνει ένα άτομο γονέας.

Θα ήθελα πάρα πολύ να ανοίξω το κεφάλι της κοινωνίας με ένα σφυρί αλά Ήφαιστος και να χώσω με το ζόρι το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου μέσα, τόσο για να απενοχοποιηθεί ή μη γονεϊκότητα στη σημερινή κοινωνία μας, όσο και για να γίνουν τα άτομα που θέλουν να γίνουν γονείς πιο συνειδητοποιημένα για την απόφασή τους.

Νομίζω ότι αυτό το βιβλίο πρέπει να διαβαστεί από όλα μας μήπως και σταματήσουμε να κακοποιούμε με τις συμπεριφορές και τα πιστεύω μας τον κόσμο γύρω μας.

Χαίρομαι που βρήκα ένα βιβλίο που μπόρεσε να δομήσει και να αποδώσει στοιχεία (από επιστημονικές μελέτες) για πολλές σκέψεις που είχα στο κεφάλι μου.

[Zoi Gee · Rating 1 out of 5]

Αρχικά, νιώθω την ανάγκη να ξεκαθαρίσω ότι συμφωνώ με τη θέση του συγγραφέα και ακριβώς γι’αυτό το λόγο απογοητεύτηκα πολύ διαβάζοντάς το.
Βρήκα τη γλώσσα/γραφή εξαιρετικά απλοϊκή και τις ιδέες ανεπαρκώς θεμελιωμένες. Πράγμα επικίνδυνο, ειδικά στην εποχή μας. Σκεφτόμουν συχνά πως με κάτι τέτοια έχει φτάσει εκεί που έχει φτάσει πχ ο Jordan Peterson, κάτι που έκανε να νιώσω προδομένη.
Εύχομαι βελτίωση στο συγγραφέα και ελπίζω να ωριμάσουν οι εκδόσεις βιβλίων με αντίστοιχο περιεχόμενο.

[Mary · Rating 3 out of 5]

Το βιβλίο θίγει με ειλικρίνεια ένα σημαντικό και ταμπού θέμα: την απουσία της μητρότητας. Το ύφος είναι απλό και σχολιαστικό, σχεδόν σαν έκθεση — κάτι που δεν μου ταιριάζει. Παρότι εμένα, που αμφιταλαντεύομαι στο θέμα της μητρότητας, με έκανε να νιώσω validation — κυρίως χάρη στα στατιστικά και τις προσωπικές μαρτυρίες — η γραφή δεν με συγκίνησε και δεν με βοήθησε να καταλάβω κάτι που δεν ήξερα ήδη για μένα ή για όσα σκέφτομαι γύρω από το θέμα. Σε μεγάλο μέρος του βιβλίου ένιωθα πως απλώς διάβαζα αυτά που ήδη βιώνω ενώ ήλπιζα να πάρω και κάτι παραπάνω πέρα από την επιβεβαίωση.

[black_cat_reading · Rating 3 out of 5]

Την ερώτηση "πότε θα κάνετε ένα παιδάκι" προσωπικά την συμπεριλαμβάνω στις πιο αγενείς ερωτήσεις που υπάρχουν . Σε ρωτάει κάποιος που δεν γνωρίζει αν θέλεις και δεν μπορείς,αν θέλεις αλλά όχι ακόμα,αν δεν ξέρεις αν θέλεις ή αν δεν θέλεις καθόλου. Εν πάση περιπτώσει σε ρωτάει κάποιος που δεν του πέφτει λόγος. Αυτή η ερώτηση που μπορεί να σε στοιχειώσει σε κάποιες περιπτώσεις γίνεται σχεδόν σε όλες τις γυναίκες. Και αυτό γιατί η κοινωνία δεν σέβεται. Έτσι βρήκα πολύ ενδιαφέρον αυτό το βιβλίο που μας δίνει την ευκαιρία να διαβάσουμε τις σκέψεις γυναικών που δεν θέλουν να γίνουν μητέρες και να κάνουμε μια κατάδυση στον ψυχισμό τους.
Με βρήκε σύμφωνη σε πολλά σημεία αλλά όταν έφτασα στο κεφάλαιο 15 που αφορά μητέρες που μετάνιωσαν για τον ρόλο της μητρότητας σάστισα λίγο. Δεν είναι απαγορευτικό να δηλώσεις ότι μετάνιωσες αντίθετα είναι λυτρωτικό, απελευθερωτικό. Φυσικά παίζουν ρόλο οι συνθήκες.Στην ζωή υπάρχουν μικρά λάθη που διορθώνονται εύκολα κι άλλα που δεν μπορούν να διορθωθούν με την ίδια ευκολία. Το κεφάλαιο μητρότητα είναι ένα από τη δεύτερη κατηγορία. Με ενόχλησε το ότι ενώ οι μαρτυρίες αφορούν γυναίκες που είχαν δύο και τρία παιδιά το κύριο σφάλμα πέφτει στην κοινωνία που πιέζει και δεν παίρνεις συνειδητή απόφαση. Το λάθος γίνεται μια φορά. Έπειτα είναι επιλογή. Και οι επιλογές έχουν συνέπειες. Αντιλήφθηκα μια φυσικοποιηση λοιπόν και κανέναν προβληματισμό στο συνεχόμενο του "λάθους". Η αλήθεια πάντα κρύβεται κάπου στη μέση και δεν μπορεί να τα βλέπουμε μονόπλευρα. Καθώς διάβαζα λοιπόν αυτες τις δηλώσεις μου ερχόταν στο μυαλό μια ομιλία TEDx που πήγε ένα παλικάρι που ήθελε να περάσει στο μαθηματικό στον σύμβουλο και του λέει "σαν πολλά μαθηματικά δεν έχει η σχολή;". Μα δεν πήγες στο ιστορικό τι ήθελες να έχει η σχολή; Θέλω να πω ότι πάνω κάτω όσες γυναίκες αποφασίζουν να γίνουν μητέρες είτε η απόφαση είναι συνειδητή είτε όχι ολοκληρωτικά πάνω κάτω γνωρίζουν ότι η ζωή τους δεν θα είναι ίδια. Όπως ο φοιτητής ξέρει ότι όταν πιάσει δουλειά και τελειώσει το φοιτητιλίκι δεν θα έχει τον ιδιο ελεύθερο χρόνο με πριν. Επίσης με προβλημάτισε σε μεγάλο βαθμό το κομμάτι που ο Λυο Καλοβυρνάς προτείνει τρόπους αντιμετώπισης των αδιάκριτων ερωτήσεωνπερί παιδιών σε γυναίκες. Δύο από αυτούς (διάλεξα αυτούς με τους οποίους δεν συμφωνώ) ήταν "απαντάμε με ειρωνεία/αστείσμους "και ο άλλος "απαντάμε πληρώνοντας με το ίδιο νόμισμα ". Στην ψυχοθεραπεία που έκανα θυμάμαι την ψυχολόγο να μου λέει ότι όταν απαντάμε με ειρωνεία ποτέ δεν μιλάει ο ενήλικας αλλά το πληγωμένο παιδί μέσα μας. Έτσι θεωρώ μεγάλο λάθος από έναν σύμβουλο ψυχικής υγείας να προτείνει κάτι τέτοιο όταν ο ίδιος θέλει η κοινωνία να αλλάξει. Η κοινωνία δεν αλλάζει μονόπλευρα και οι γυναίκες αυτές είναι μέρος της κοινωνίας. Σημασία έχει να γινόμαστε όλοι καλύτεροι και να δουλεύουμε το μέσα μας. Για όλα αυτά στο σύνολό του το βρήκα ένα μέτριο βιβλίο.

[Vasiliki Haralambopoulou · Rating 5 out of 5]

Ήταν πραγματικά μια παρορμητική αγορά. Με τράβηξε αρχικά το εξώφυλλο και μετά ο τίτλος και το θέμα. Σίγουρα δεν ήταν από τα βιβλία που συνηθίζω να διαβάζω αλλά χαίρομαι πολύ που το πήρα και από όταν άρχισα να το διαβάζω το έχω προτείνει και σε τρεις φίλες μου που το έχουν πάρει.

Είναι ένα βιβλίο που πιστεύω θα έπρεπε να διαβάσει κάθε άτομο που σκέφτεται ή προβληματίζεται για την γονεϊκότητα. Βρήκα ιδιαίτερα βοηθητικό το κεφάλαιο με τις ερωτήσεις πάνω στην μητρότητα/γονεϊκότητα που αποσκοπεί να σε βοηθήσει να αποσαφινήσεις τις δικές σου προσδοκίες πάνω στο θέμα και πιστεύω ότι δεν υπάρχουν πολλά αντίστοιχα βιβλία εκεί έξω. Είμαι πάρα πολύ ευχαριστημένη με την αντιμετώπιση του θέματος από τον Λύο Καλοβυρνά, έναν συγγραφέα που μου ήταν μέχρι τώρα άγνωστος αλλά ανυπομονώ να διαβάσω και άλλα του έργα.

[Michalis · Rating 3 out of 5]

*3.5/5

Βάζω αυτή την βαθμολογία επειδή θεωρώ ότι είναι πολύ ωφέλιμο να αναπτυχθεί κι άλλο η συζήτηση γύρω από την επιλογή της μη μητρότητας, ιδιαίτερα σε μια αρκετά συντηρητική κοινωνία όπως η ελληνική. Μέχρι πρόσφατα, οι γυναίκες ουσιαστικά δεν είχαν επιλογή ως προς το αν θα γίνουν μητέρες ή όχι και η κοινωνία αποφάσιζε για αυτές άμεσα ή έμμεσα. Αυτό το βιβλίο δείχνει ότι γίνεται μια αλλαγή στην σύγχρονη κοινωνία και πλέον οι γυναίκες μπορούν να διεκδικήσουν πιο εύκολα τα δικαιώματά και την ελευθερία στο τι θα κάνουν με το σώ��α τους. Από αυτή την άποψη, ο συγγραφέας εξηγεί ικανοποιητικά τους διαφορετικούς παράγοντες που καθορίζουν το φαινόμενο της μη μητρότητας. Επίσης φωτίζει το θέμα μέσα από τις φωνές και μαρτυρίες των ίδιων των γυναικών που επέλεξαν να μην γίνουν μητέρες ή έγιναν και το μετάνιωσαν. Υπάρχουν πολλές περιγραφές οι οποίες πραγματικά αντικατοπτρίζουν την πολυπλοκότητα του συγκεκριμένου θέματος. Ίσως με αυτό τον τρόπο, οι αναγνώστες/ριες του βιβλίου θα κατανοήσουν καλύτερα τα βιώματα των γυναικών αυτών και θα αμβλυνθούν οι κοινωνικές πιέσεις και ο στιγματισμός που αυτές υφίστανται. Τέλος, εξετάζεται και ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε για τις άτεκνες γυναίκες, ο οποίος φανερώνει και την υποτίμησή τους από την κοινωνία, ακόμα και από τους/τις γυναικολόγους.

Παρ'όλα αυτά, αν και πρόκειται για ένα βιβλίο που πραγματεύεται ένα πολύ σημαντικό θέμα, η ανάλυση του συγγραφέα υστερεί αρκετά από άποψη ποιότητας για διάφορους λόγους:

i) Kαθώς επιχειρεί να περιγράψει το σύγχρονο πλαίσιο γύρω από το ζήτημα της μη μητρότητας, γίνεται εμφανές αργά ή γρήγορα ότι διακατέχεται από μια ιδεολογική προκατάληψη, αυτή της φεμινιστικής θεωρίας. Σαφώς και δεν είναι κακό να υποστηρίζει κανείς την διεκδίκηση της ισότητας γυναικών-αντρών και πιο ανθρώπινες συνθήκες μεταχείρισης προς τις γυναίκες, ωστόσο, η έντονη προσκόλληση σε φεμινιστικές αντιλήψεις στην περίπτωση αυτού του βιβλίου, ένιωσα ότι εμπόδισε αρκετά μια αντικειμενική και επιστημονική ανάλυση του συγκεκριμένου θέματος. Με άλλα λόγια, οι διάφοροι ισχυρισμοί που παρουσιάζονται δεν εξαντλήθηκαν ώστε να εξεταστούν επαρκώς και αντίθετες ή έστω διαφορετικές απόψεις και ευρήματα εκτός από αυτά που παρατίθενται.

ii) Για αρκετούς ισχυρισμούς λείπουν οι αναφορές σε πηγές και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί η εγκυρότητά τους.

iii) Ο συγγραφέας αναφέρεται επιλεκτικά σε πρόσωπα και έργα τα οποία υποστηρίζουν τα επιχειρήματά του χωρίς να αφήνει χώρο για διαφορετικές θεωρήσεις. Βασίζεται κυρίως σε επιστήμονες υπέρμαχους του φεμινισμού ενώ χαρακτηριστικό είναι ότι στηρίζεται και σε ισχυρισμούς μη ειδημόνων π.χ της Ellen Peck, η οποία δεν ήταν επιστήμονας.

iv) Η προσέγγιση του συγγραφέα είναι σχεδόν εντελώς δυτικοκεντρική καθώς δεν αναφέρεται τόσο σε ευρήματα από ανατολικές χώρες και διαφορετικούς πολιτισμούς από αυτούς των Η.Π.Α. και της Ευρώπης.

v) χρησιμοποιεί φράσεις και νεολογισμούς που εκφυλίζουν τον γραπτό λόγο και την ελληνική γλώσσα, π.χ. συνοδεύοντας την λέξη "άνθρωπος" με θηλυκά άρθρα και αντωνυμίες, λέξεις της καθομιλουμένης κ.α.. Καταλαβαίνω ότι θέλει να δώσει έμφαση στο έμφυλο ζήτημα ωστόσο είναι υπερβολικό και περιττό. Αυτό απλά δεν αρμόζει σε ένα επιστημονικό δοκίμιο και είναι ενδεικτικό της ιδεολογικής προκατάληψης του συγγραφέα.

vi) Ένα άλλο πολύ σημαντικό σφάλμα είναι η πλήρης απόρριψη της έννοιας των ενστίκτων. Για κάποιον λόγο, ο Καλοβυρνάς δεν αρκείται στο να καταρρίψει την έννοια του μητρικού ενστίκτου αλλά θέλει να ισωπεδώσει τα ένστικτα γενικότερα. Στην προσπάθειά του αυτή, παραθέτει την άποψη του A. Maslow στο θέμα, η οποία διατυπώνεται απλοϊκά και δεν αναλύεται περαιτέρω. Η αλήθεια όμως είναι ότι ο Καλοβυρνάς με την ιδιότητα του ψυχοθεραπευτή και μεταφραστή, και ο Maslow με αυτήν του ψυχολόγου, θα πρέπει να παρουσιάσουν πολύ ισχυρά τεκμήρια για να καταρρίψουν κάτι που οι βιολόγοι ομόφωνα αναγνωρίζουν ως υπαρκτό. Η δυνατότητα που έχει ο άνθρωπος να παρεμβαίνει σε βιολογικές λειτουργίες μέσω της τεχνολογίας είναι αφενός περιορισμένη, αφετέρου δεν εξαφανίζει τις λειτουργίες καθαυτές - απλώς τις τροποποιεί. Έτσι, δεν μπορούμε να μιλάμε για κατάργηση ή εξαφάνιση των ενστίκτων.

Κρίνω αυτό το βιβλίο από μια καθαρά επιστημονική σκοπιά, όπως πιστεύω ότι αρμόζει να προσεγγίζεται ένα τόσο σοβαρό θέμα. Μπορεί να έχουν όλοι άποψη για τη (μη) μητρότητα αλλά σε τελική ανάλυση, μόνο τα επιστημονικά ευρήματα θα μας βοηθήσουν να την κατανοήσουμε καλύτερα.