Bir Muhtıranın Son Yaprakları

by Halid Ziya Uşaklıgil

“Geçen gün sabahleyin, baharın en güzel göründüğü bir zamanda kırlara çıktım. Öteden beri bana güzel olarak tavsiye ettikleri ağaçları hoş bulmaya, toprakların üzerinde güneş ışığından doğan buharların havai girdaplar oluşturarak oynaştığını bir güzellik düşkünü gibi seyretmeye çalıştım. Şairlerin çiylerle süslü buldukları otları oynaşarak koparan keçileri, kuzuları uzun uzun seyrettim.

Kısaca doğayı süsleyen her şeyi beğenmek, onları seyretmekten tat almak üzere saatlerce oyalandım; ama insanların bunlara niçin hayran olduklarını anlayamadım. Şaşıyorum. İnsanlar mı hayallerine aldanmışlar yoksa ben mi çıldırıyorum?”

Halid Ziya’nın 1888’de “Küçük Kitaplar” üstbaşlığıyla müstakil olarak yayımladığı “Bir Muhtıranın Son Yaprakları” ve “Bir İzdivacın Tarih-i Muaşakası”, dönemin sanatçı dünyasına ve aile hayatına dair ustaca gözlemler içeriyor.

Kuşakları etkilemiş romanlar, ufuk açıcı öyküler, ezberlere kazınmış şiirler… Gazetelerde kalmış söyleşiler, gezi yazıları, denemeler, makaleler… Edebiyatımızın farklı dönemlerinden, iz bırakan metinler Kısa Miras’la bir araya geliyor.

56 pages, Paperback

Published November 9, 2021

About the author

Altmış yıllık yazı hayatında şiir dışında pek çok eser kaleme alan Halid Ziya modern Türk edebiyatına romanları ve hikâyeleriyle damgasını vurmuş bir yazardır. Türk romanının büyük ustası olarak kabul edilir.

Edebiyata Fransızcadan ve İngilizceden bâzı küçük hikâyeler çevirmekle girmişti. Çeşitli konularda yazı ve makalelerin ardından nesir niteliğinde şiirler yazmış, bu ürünlerine “mensur şiirler” adını vermişti. Bu hazırlıklardan sonra ilk roman denemelerini yaptı.

1886-1908 yılları arasında sekiz roman kaleme alan yazar, bu türdeki ilk eserlerini Fransız realistleri ve natüralistlerinden etkilenerek yazdı. Acemilik dönemi ürünü olan ilk romanlarından sonra Ferdi ve Şürekâsı ile olgunluk dönemine girdi ve ardından Servet-i Fünûn'un edebî beyannâmesi olan Mâi ve Siyah’ı kaleme aldı.[3] Romanlarında olaya dayanan anlatım yerine kahramanların iç dünyasını sanatkârane üslûpla tahlile dayanan yeni bir anlayış benimsenmiştir.[3] Eserlerinde toplumsal mesaj verme endişesi taşımaz. Romanı, insanın iç dünyasına ait bir tür olarak görmüştür.[4]

Hikâye türünün de Türk edebiyatındaki ilk gerçek temsilcisi olarak kabul edilir.[5] Hikâyeleri, romanlarına oranla daha doğal ve yerlidir.

Roman ve hikâyeleri dışındaki en önemli eserleri anılarıdır. Türk edebiyatında anı türünde en çok eser vermiş yazarlardandır

Reviews

[Dilek Uzunoğlu · Rating 4 out of 5]

"Cinayeti kaldırmak, savaşı yok etmek, fakirliği, yoksulluğu kaldırmak mümlün mü? İstediğiniz kadar ağlayınız. Fayda?Hiç!"

"Kendinizi dalgaların çarpışmasına bırakırsanız gideceğiniz yer korkunç bir girdaptır."

[Mete · Rating 4 out of 5]

Az sayfalı bir kitapta nefis iki öykü.
Güzel türkçe, derin ruhsal tespitler ve gözlemler.

"Bugün akşama kadar bahçemi bellemekle meşgul oldum. Bu benim için pek güzel bir uğraş. Bedenim o kadar yoruluyor ki beynim işlemiyor; ben de bunu istiyorum."

[seldacansu · Rating 5 out of 5]

Ne güzel bir Türkçe kullanımı.

[Memin · Rating 4 out of 5]

Bu Muydu ve Heyhat hikayeleri başta olmak üzere kitabı çok sevdim. Halid Ziya'nın 1880'lerde böyle ustaca kitaplar yazabilmiş olması bende büyük saygı ve hayranlık uyandırıyor.

Halid Ziya'nın her kitabında dil kullanımındaki maharetine şaşırıyorum. Ondan dil ve kurgu açısından alacağımız çok şey var.