مصحف صنعاء ۱ و مسئلهٔ خاستگاه قرآن

by Behnam Sadeghi, Mohsen Goudarzi, مرتضی کریمی‌نیا (مترجم)

متن زیرین مصحف صنعاء 1 در حال حاضر مهم‌ترین سند موجود در زمینهٔ تاریخ قرآن است. این متن که تنها نسخهٔ شناخته شده از سنتی متنی و مکتوب، متفاوت از سنت رسمی عثمانی است، در قیاس با تمام مخطوطات شناخته شده از قرآن، بیشترین توان و امکان را داراست تا بر تاریخ تکوین متن قرآنی در دوران نخست پرتو افکند. مقایسهٔ این متن با سایر متن‌های موازی، دریچه‌ای یگانه بر نخستین مراحل تکوین متن قرآنی و پیدایش سنت‌های مختلف را بر ما می‌گشاید. این مقایسه به بحثی درازدامن در باب تاریخ گردآوری آیات و فقرات قرآن و شکل‌گیری سوره‌ها خاتمه می‌دهد.

399 pages, Paperback

First published March 2, 2012

Reviews

[Mansoor · Rating 1 out of 5]

سرگذشت فکری پاتریشا کرون، شرق‌شناس فقید دانمارکی، تصویر گویا و جانداری است از وضعیت حاکم بر اسلام‌شناسی به عنوان یک رشته‌ی آکادمیک. در نیمه‌ی دوم قرن بیستم، سرازیر شدن پترودلارها از کشورهای مسلمان به دانشگاه‌های غربی اسلام‌شناسی را تبدیل کرد به رشته‌ای کت‌ و بال‌بسته که عوض پژوهش علمی و تاریخی در باب اسلام، هدفش را "فهم همدلانه‌ی اسلام و فرهنگ اسلامی" تعریف می‌کرد. بعدتر هم با آمدن انواع و اقسام نظریه‌های انتقادی و پسااستعماری آش درهم‌جوشی پخته شد. اما پیش از آن‌که لجن ابتذال نهاد آکادمی را بپوشاند، اسلام‌شناسی مثل گلدزیهر، که اتفاقا اسلام را (دست‌کم از جنبه‌هایی) می‌ستود، در باب منابع اسلامی آرایی به‌شدت انتقادی داشت و وقت انتشارشان هم ملاحظه‌ی هیچ‌کس و هیچ‌چیز را نمی‌کرد. کرون که از ممتازترین عربی‌دان‌های دهه‌های اخیر است، در کتاب بسیار مهم و متقدمش، «هگریسم (هاجریسم)»، نظریات متهورانه‌ای در باب سرآغازهای اسلام پرداخت. از جمله، با فاصله‌گرفتن از روایت سنتی و با دیدی تجدیدنظرطلبانه، از تاریخ دیرهنگام فراهم‌آمدن قرآن به مثابه‌ی یک متن سخن گفت و از این‌که اسلام به مرور زمان و بیرون از شبه‌جزیره‌ی عربستان پدید آمد. با این‌همه، او به مرور دیدگاه تجدیدنظرطلبانه‌اش را تعدیل کرد و بخش‌های بودارش را درز گرفت تا مناسب حال آکادمی شود. کرون می‌دانست اگر بخواهد وجهه‌ی آکادمیکش را نگه دارد، منزوی نشود و اساسا به حیات آکادمیک ادامه دهد، چاره‌ای ندارد جز رنگ جماعت شدن. مایکل کوک، نویسنده‌ی همکار کرون در کتاب یادشده، بعدا از تجدیدنظرطلبی توبه کرد و به جرگه‌ی اسلام‌شناسان سنتی ملحق شد. الان هم که دست کرون از دنیا کوتاه است، از قرار معلوم کوک اجازه نمی‌دهد کتاب تجدید چاپ شود

[Shantia · Rating 4 out of 5]

كتاب ترجمه مقاله اي بلند از نويسندگان است كه در سال ٢٠١٢ چاپ شده است. علاوه بر اين مقدمه خوبي از مترجم دارد كه حاوي اطلاعات خوبي هرچند تكراري است.
چند نظر جديد در اين كتاب و با توجه به بررسي نويسندگان مقاله ارائه شده است، از قبيل اينكه احتمالا سنت نيمه شفاهي در انتقال قرآن موثر بوده است. متن غير عثماني زيرين از روي يك نسخه كتابت شده است(اينكه قرآن بر روي چوب و استخوان و غيره نوشته و بعدا در مصحف عثمان جمع شده است را رد مي كند). وجود مصاحفي غير از مصحف متدوال امروز را تاييد مي كند. و چند مورد ديگه. البته اين موضوعات خودش سيلي از سوالات جديد به جا مي گذارد.
ضمنا مترجم بسيار بر كار خودش توانا است.
و يك غلط نگارشي از نوع مكتوب(نه سنت شفاهي 😁) در خط هشتم پانويس صفحه ٨٢ وجود دارد كه حلاج به جاي حجاج نوشته شده است و احتمالا بعلت آمدن كلمه دشمني و تداعي در ذهن نويسنده يا تايپيست بوده كه دشمني عده اي با داستان تاريخي معروف حلاج را در ذهنش يادآوري كرده و سهوا به جاي حجاج حاكم عراق، حلاج، عرف معروف را نوشته است!
مصححي شدم برا خودم ديگه😁