Η μεταμόρφωση

by Franz Kafka, Βασίλης Τομανάς (Μετάφραση)

Όταν ο Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε ένα πρωινό από κακό όνειρο, βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε γιγάντια κατσαρίδα. Ήτανε ξαπλωμένος ανάσκελα, πάνω στη σκληρή ράχη του που "μοιαζε με πανοπλία κι όταν σήκωνε λιγάκι το κεφάλι του μπορούσε να δει την τουρλωτή καφετιά κοιλιά του που "τανε χωρισμένη σε σκληρές καμπυλωτές δίπλες και που μόλις συγκρατούσε τα σκεπάσματά του για να ξεγλιστρήσουν τελείως από πάνω του. Τα πολυάριθμα ποδάρια του, που ήταν αξιοθρήνητα λεπτά σε σύγκριση με το υπόλοιπο κορμί του, ταλαντεύονταν ανήμπορα μπροστά στα μάτια του.

Τι μου συνέβη; Συλλογίστηκε. Όνειρο, δεν ήταν. Η κάμαρή του, μια συνηθισμένη ανθρώπινη κρεβατοκάμαρη, μόνο κομμάτι πιο μικρή απ" το κανονικό, κειτόταν ήσυχη ανάμεσα στους τέσσερις γνώριμους τοίχους της. Πάνω απ" το τραπέζι, όπου ήταν σκορπισμένα ανάκατα κάτι δείγματα από υφάσματα -ο Σάμσα ήταν περιοδεύων πωλητής-, κρεμόταν η εικόνα που "χε κόψει τελευταία από "να εικονογραφημένο περιοδικό που την είχε βάλει σε μιαν όμορφη επίχρυση κορνίζα. Η εικόνα παρίστανε μια κυρία με γούνινο καπέλο και γούνινη εσάρπα, που καθόταν στητή κι άπλωνε προς το μέρος του θεατή ένα πελώριο γούνινο μανσόν που μέσα του χανόταν ολόκληρο το χέρι της απ" τον αγκώνα και κάτω.

Τα μάτια του Γκρέγκορ γύρισαν έπειτα στο παράθυρο και ο συννεφιασμένος ουρανός -θαρρείς πως άκουγες τις στάλες της βροχής να χτυπάνε στο περβάζι του παραθύρου- τον έριξε σε βαριά μελαγχολία. Γιατί να μην κοιμηθώ λιγάκι περισσότερο και να λησμονήσω όλες ετούτες τις ανοησίες, συλλογίστηκε αυτό όμως δεν μπορούσε να το κάνει, γιατί είχε συνηθίσει να κοιμάται γυρισμένος προς τα δεξιά και τώρα, στην κατάσταση που βρισκόταν, ήταν αδύνατο να στρίψει. Όσο κι αν πάσχισε να στρίψει προς το δεξί του πλευρό, δεν τα κατάφερε ξανακυλούσε πάλι στ" ανάσκελα. Δοκίμασε τουλάχιστον εκατό φορές, έκλεινε τα μάτια για να μη βλέπει τις αγωνιώδεις κινήσεις των ποδιών του και τα παράτησε μόνον όταν άρχισε να νιώθει στο πλευρό έναν απροσδιόριστο πόνο, που ίσαμε τότε του ήταν άγνωστος.

Θεέ μου, συλλογίστηκε, τι εξοντωτική δουλειά πήγα και διάλεξα! (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

60 pages, Paperback

First published January 1, 1915

About the author

Franz Kafka was a German-speaking writer from Prague whose work became one of the foundations of modern literature, even though he published only a small part of his writing during his lifetime. Born into a middle-class Jewish family in Prague, then part of the Austro-Hungarian Empire, Kafka grew up amid German, Czech, and Jewish cultural influences that shaped his sense of displacement and linguistic precision. His difficult relationship with his authoritarian father left a lasting mark, fostering feelings of guilt, anxiety, and inadequacy that became central themes in his fiction and personal writings.
Kafka studied law at the German University in Prague, earning a doctorate in 1906. He chose law for practical reasons rather than personal inclination, a compromise that troubled him throughout his life. After university, he worked for several insurance institutions, most notably the Workers Accident Insurance Institute for the Kingdom of Bohemia. His duties included assessing industrial accidents and drafting legal reports, work he carried out competently and responsibly. Nevertheless, Kafka regarded his professional life as an obstacle to his true vocation, and most of his writing was done at night or during periods of illness and leave. Kafka began publishing short prose pieces in his early adulthood, later collected in volumes such as Contemplation and A Country Doctor. These works attracted little attention at the time but already displayed the hallmarks of his mature style, including precise language, emotional restraint, and the application of calm logic to deeply unsettling situations. His major novels The Trial, The Castle, and Amerika were left unfinished and unpublished during his lifetime. They depict protagonists trapped within opaque systems of authority, facing accusations, rules, or hierarchies that remain unexplained and unreachable. Themes of alienation, guilt, bureaucracy, law, and punishment run throughout Kafka’s work. His characters often respond to absurd or terrifying circumstances with obedience or resignation, reflecting his own conflicted relationship with authority and obligation. Kafka’s prose avoids overt symbolism, yet his narratives function as powerful metaphors through structure, repetition, and tone. Ordinary environments gradually become nightmarish without losing their internal coherence. Kafka’s personal life was marked by emotional conflict, chronic self-doubt, and recurring illness. He formed intense but troubled romantic relationships, including engagements that he repeatedly broke off, fearing that marriage would interfere with his writing. His extensive correspondence and diaries reveal a relentless self-critic, deeply concerned with morality, spirituality, and the demands of artistic integrity. In his later years, Kafka’s health deteriorated due to tuberculosis, forcing him to withdraw from work and spend long periods in sanatoriums. Despite his illness, he continued writing when possible. He died young, leaving behind a large body of unpublished manuscripts. Before his death, he instructed his close friend Max Brod to destroy all of his remaining work. Brod ignored this request and instead edited and published Kafka’s novels, stories, and diaries, ensuring his posthumous reputation.
The publication of Kafka’s work after his death established him as one of the most influential writers of the twentieth century. The term Kafkaesque entered common usage to describe situations marked by oppressive bureaucracy, absurd logic, and existential anxiety. His writing has been interpreted through existential, religious, psychological, and political perspectives, though Kafka himself resisted definitive meanings. His enduring power lies in his ability to articulate modern anxiety with clarity and restraint.

Reviews

[Βαγγέλης Ιωσηφίδης]

Το βιβλίο αυτό, σύντομο αλλά μεστό και σίγουρα διασημότατο, μπορεί να διαβαστεί σε πολλά επίπεδα:

1) συμβολικά, για τη σχέση του ανθρώπου με την εργασία, τα καθήκοντά του προς την οικογένεια και προς την ίδια του τη ζωή

2) ως περιγραφή ενός βαριά αρρώστου μέλους μιας οικογένειας και του πώς φέρουν συλλογικά στις πλάτες τους όλοι την ασθένεια αυτή

3) ως υπαρξιακό δράμα κάποιου που χάνει ανεπανόρθωτα την ταυτότητά του

4) ως body horror, είτε προς το ίδιο το άτομο που ξαφνικά δεν μπορεί να συνεννοηθεί, είτε προς τους οικείους του, που βρίσκονται μπροστά σε ένα τέτοιο φρικιαστικό θέαμα

5) ως μια ομολογία κόπωσης, κατάθλιψης και απογοήτευσης του συγγραφέα προς όλον τον κόσμο

6) ως κάτι άλλο, βαθύτερο, που δεν εντόπισα

Ή απλά μπορεί να διαβαστεί ως ένα βιβλίο που ο πρωταγωνιστής μεταμορφώνεται από την πρώτη σειρά κειμένου σε κατσαρίδα. Κι όλα καλά.

[Searchingthemeaningoflife Greece · Rating 5 out of 5]

[...]Εξάλλου, κι αν ακόμα το προλάβαινε το τρένο, πάλι δε θ' απόφευγε την κατσάδα απ' τ' αφεντικό, γιατί ο θυρωρός του μαγαζιού, που περίμενε να τον δει στο τρένο των πέντε, θα χε κιόλας αναγγείλει την απουσία του. Ο θυρωρός ήτανε τσιράκι τ' αφεντικού, άνθρωπος δουλικός και ανόητος. Κι αν μηνούσε πως ήταν άρρωστος; Αυτό πάλι θα 'ταν υπερβολικά δυσάρεστο και θα φαινόταν ύποπτο, γιατί στα πέντε χρόνια που δούλευε δεν είχε αρρωστήσει ούτε μια φορά. Σίγουρα θα ρχόταν αυτοπροσώπως τ' αφεντικό, μαζί με το γιατρό του Ταμείου, θα κατηγορούσε τους γονιούς του για την τεμπελιά του γιού τους και θ' απέρριπτε όλες τις δικαιολογίες με τη βοήθεια του γιατρού του Ταμείου, που φυσικά θεωρούσε όλους τους ανθρώπους κατάγερους αλλά εχθρούς της δουλειάς. Μήπως θα 'χε και άδικο σ΄αυτή την περίπτωση;  [...]

[Nena · Rating 2 out of 5]

Δυσνόητο μεν, ίσως συμβολικό σε κάποια σημεία. Σίγουρα θα χρειαστεί να το διαβάσω ξανά να το μελετήσω με σχόλια και κριτικές παράλληλα και να κατανοήσω σε τι αποσκοπούσε τελικά η μεταμόρφωση του άνδρα σε κατσαρίδα.