Myths of Modern History: From the French Revolution to the 20th century world wars and the Cold War - new perspectives on key events

by Jacques R. Pauwels

At a time when it’s all too easy to see history in black-and-white terms, historian Jacques R. Pauwels urges readers to let go of conventional history textbooks and re-examine historical events outside the bounds of conventional ideologies and agendas. Pauwels uses twelve key events, from the French Revolution onwards, to debunk well-known accepted historical narratives in the western canon. He challenges readers to rethink their views by compiling the recent work of specialized scholars whose research demonstrates that the facts contradict the myths that have been offered to explain these events. Beginning with a reconsideration of the impacts of the French Revolution, Pauwels finishes by dismantling the American narrative surrounding the use of nuclear weapons in the Second World War and the real rationale for the Cold War and the U.S.’s postwar global democracy project.

Genres: History, Nonfiction

392 pages, Paperback

Published May 13, 2022

Reviews

[David]

In hapklare brokken van telkens enkele tientallen pagina's presenteert Jacques Pauwels de lezer met enkele casussen waarin de canonieke geschiedenis scherp afsteekt tegenover wat er in de feiten plaatsvond. Telkens draait dit om gebeurtenissen waar revolutionaire tegenstellingen op de spits gedreven werden: de Franse revolutie, de oktoberrevolutie en de oorlogen van de voorbije eeuw. Een soort contrageschiedenis dus, zoals Annie Lacroix-Riz in L’histoire contemporaine sous influence en Domenico Losurdo in Liberalism bewerkstelligden. Hun vertrekpunt is telkens het volgende: waarheid wordt door de winnaar opgelegd, en in onze maatschappij is die winnaar tot nader order de 1%, onder angelsaksische hegemonie. En net zoals sociale verworvenheden het resultaat zijn van strijd, is de waarheid aan het licht brengen dat ook. Dit boek is daar dan ook een bijdrage toe.

Over de inhoud valt weinig kritiek te uiten: Pauwels doet wat de titel belooft, op een toegankelijke en welonderbouwde manier. De inleidende 'mythe-vs-waarheid'-vignetten in elk hoofdstuk mogen dan wat reductionistisch zijn, de uitspitting van de materie is dat niet. Dat Robespierre de slavernij verbood, als eerste in Europa, of het algemeen (mannelijk) stemrecht invoerde, had ik nog nooit gehoord. Idem wat betreft de details van de oprichting van de Oostblokstaten, die de mythe van een roofzuchtige Sovjet-Unie wegblazen.

Een ander fijn aspect van Mythen is de polemiek die het durft voeren tegen andere auteurs. Zeker wat betreft de bezigheden van big business in wereldoorlog 2 en nazi-Duitsland is een ware ideeënstrijd aan de gang tussen 'gekochte' historici, die de winsten en agency van het grootkapitaal uitgommen, en de materialisten die op basis van bronnenonderzoek kunnen aantonen dat het grootkapitaal niet gewoon baatte bij de nazi's, maar deze actief aan de macht geholpen hebben en hielden.

Wat ik wel wil aanstippen: 1) wie al bekend is met Pauwels' ander werk zal veel herhaald zien; dit boek is dan ook eerder een tip voor nieuwe lezers. 2) Net zoals in De mythe van de goede oorlog of Big business en nazi-Duitsland kiest hij ervoor om niet te werken met eindnoten maar gewoon zijn bibliografie alfabetisch als appendix toe te voegen. Ik heb veel ervan gelezen en ze bevestigen zijn verhaal, maar het blijft frustrerend om geen directe bron aan te duiden bij specifieke citaten of feiten. 3) Politiek heeft Pauwels een behoorlijk mechanische visie op de dialectiek van de klassenstrijd, alsof armoede de niet te versmaden voedingsbodem is voor progressieve massapolitiek. Ik durf te beweren dat deze visie voortvloeit uit werken als Settlers en Divided World, Divided Class, beide geciteerd en beide niet toevallig geschreven door auteurs die zelf los staan van politieke organisaties. Andere geciteerde auteurs zoals Kurt Gossweiler zouden niet akkoord gaan met zo'n pessimisme.

Het valt op dat de andere recensent hier er niet in slaagt ook maar een inhoudelijke kritiek te formuleren Neen, Parijs ligt niet in het geografisch centrum van Frankrijk. Dat bedoelt Pauwels ook niet; het gaat erom dat het het politiek en symbolisch centrum is, en niemand die het boek leest zou dit anders begrijpen. Neen, het onthoofden van edellieden is niet het 'democratische' doel van de revolutie; de verdere uitbreiding van sociale rechten voor de gewone Fransen (en niet-Fransen, zoals de slaven dus!), die de adel tegenhield, wel. Het ging hier niet over een 'verschil van meningsuiting'; de verhouding landheer-pachter of slavendrijver-slaaf kan je moeilijk een 'meningsverschil' noemen. Neen, nationaalsocialisten waren geen socialisten. Ze vernietigden de vakbonden, communisten en socialisten, voerden de politiek van de big business en de landadel uit en vonden nauwelijks aanhang onder de arbeidersbevolking. Een hamerhaai is geen hamer en een vlinderdas geen vlinder.

Conclusie: goed en nuttig boek. Vandaag de dag wordt de geschiedenis nog herschreven; denk maar aan de EU-resolutie over het Molotov-Ribbentrop-pact. In zo'n contect is een arsenaal aan feiten geen overbodige luxe.

[N Rizkalla]

History is written by the victors- this is the conventional wisdom challenged by the author. His major theme is that history is written by the privileged richest 1%.

However the book ends up as “modern history written by a rabid communist”.

In his unrestrained enthusiasm for communism the author falls into so many contradictions and half-baked arguments that leave you not convinced- even if you try!

[Mika Bracke]

A disappointment - and for two main reasons:

First: some of the things Pauwels presents as 'myths' are, in my view, not myths at all. Anyone with a basic understanding of history knows that the turning point of the Second World War did not come with the Normandy landings, that the United States did not drop the atomic bombs on Hiroshima and Nagasaki solely "to save lives" or "because there was no other option," and that the First World War was largely the result of a capitalist struggle for dominance among imperialist powers. Why Pauwels chooses to tackle these topics, rather than other, more debatable 'myths', is beyond me - though it has much to do with the book's overall aim, which brings me to my second point.

Second: the construction of a rigid ideological opposition between evil capitalism and virtuous communism. This book is, above all, an ideologically (communist) biased work. While Pauwels occasionally presents interesting facts and perspectives that would merit deeper exploration, both he and the credibility of his analysis are undermined by the heavy communist lens through which he interprets history. Everything capitalist (the elite) is bad, and everything communist (the common people) is good. That is the underlying message - or at least, that's how it comes across. To give just one example: the author refuses to examine the negative aspects of the Soviet Union and even describes the former superpower as "anti-imperialist".

In conclusion: this book could have been far more valuable had Pauwels adopted a more critical mindset - not necessarily by selecting different (and more genuine) myths, as I mentioned earlier, but by engaging more critically with both capitalism and communism. Pauwels may certainly take an ideological stance, but the way it is presented here is, frankly, unworthy of a historian.

[L]

Een echte aanrader!

[Anls]

Moderne geschiedenis wordt gegeven zoals rijke industriëlen en grootkapitaal het ons willen doen geloven. Ze beschikken over mediakanalen, zoals Jeff Bezos van Amazon de Washington Post bezit.
De ironie wil dat ik het boek via Amazon heb gekocht en de schrijver dus zelf Jeff Bezos op die manier wat rijker maakte.

Ik ben vrij naïef aan dit boek begonnen. Door een interview te horen op Interne Keuken (Radio 1). Wist ik veel dat de VRT zonder schroom marxistische stemmen te woord laten.

Over de inhoud: ja, geschiedenis wordt geschreven volgens wat de machtigen in hun kraam past vandaag. Als het is om dogma's te verbrijzelen, sta ik telkens op de eerste rij. Maar de eenzijdige benadering van de feiten is op zijn zachtst gezegd ergerlijk en in zo'n gefrustreerde propaganda-taal geschreven, dat ik het boek halverwege het tweede hoofdstuk in een hoek neersmeet.

Elke basis geschiedenisles leert ons dat we telkens de geschreven bron kritisch moeten benaderen en afvragen waarom de auteur het in de eerste plaats neerpende. In dit boek is het vrij duidelijk: rechts = slecht, links = goed. Ging er iets mis in de geschiedenis? Steek het op "het grootkapitaal". Vergelijkbaar met het stigma "de sossen" van rechts. Hand steken in eigen boezem is uiteraard uit den boze.

Dus tenzij je al marxistische sympathieën hebt, laat dit boek extreem-links liggen. Het zal je veel ergernis besparen.

Ohja, aangezien ik niet wilde dat mijn eigenhandig verdiende geld naar een communistische organisatie vloeide, vroeg ik hiervoor een refund aan Amazon. Deze werd volledig teruggestort. Ik moest het boek zelfs niet terugsturen.

Bedankt Jeff!

[Patrick Lancksweerdt]

Een heel bijzonder boek, dat mij echt wel deed twijfelen aan mijn beeld over hoe de wereld functioneert. Haarscherp haalt de auteur met stevige argumenten bestaande vaste aannames onderuit. Zeker in tijden van fake news, desinformatie en massamanipulatie is dit een must read! De auteur geeft sterk aan hoe links en rechts eigenlijk niet bestaan, maar er wel een voortdurende strijd is tussen de elite en het "voetvolk".
Vanuit een rabiaat "linkse" :-) hoek komen op deze manier alternatieve verklaringen voor alle grote politieke en militaire omwentelingen van de voorbije 200 jaar. Hoe oorlogen beginnen omdat de rijken denken daar nog rijker van te worden, en democratische vooruitgang quasi steeds het gevolg is van toegevingen vanuit die elite om erger (echte democratie) te voorkomen.
Het meest verrassende is het inzicht hoe wij democratie bijna altijd gelijk stellen met stemrecht, vrij ondernemerschap en vrije meningsuiting, zaken die bijna steeds enkel toegankelijk zijn voor wie het zich financieel kan veroorloven. Dit terwijl democratie ook gaat over (andere) mensenrechten zoals recht op (gezondheids)zorg, recht op welvaart, bescherming tegen uitbuiting en armoede enz. Zaken waar we de voorbije 30 jaar, ondanks de "overwinning van het kapitalisme" nauwelijks vooruitgang hebben geboekt in de wereld.
Kortom: een aanrader voor wie eens een alternatieve visie op de wereld wil!

[Stan Van Praet]

Leve het communisme, fuck het kapitalisme! Iets teveel van dat ;-) . Anders met de regelmaat (tussen de vele herhalingen door) wel mooie inzichten.

[De Saeger]

Een communistisch manifest is er niets tegen...