تحریم تنباکو

by ابراهیم تیموری

فکر انحصار تجارت توتون و تنباکو را نخستین بار محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وزیر انطباعات ناصرالدین شاه، مطرح کرد. وی در جمادی الا´خره ۱۳۰۳، پیشنهادی در نُه فصل با عنوان «قانون اداره انحصاریه تنباکو و توتون و متفرعات آن» به ناصرالدین شاه عرضه نمود ولی شاه به آن توجه نکرد. سال بعد، اعتماد السلطنه قانون.نامه دیگری در سی فصل به منظور مالیات گرفتن از عایدات دخانیات برای ازدیاد عواید کشور تنظیم کرد که به رغم تصویب ناصرالدین شاه، به سبب مخالفت علما و بی میلی امین السلطان، صدراعظم، که به دستور شاه عهده دار اجرای آن بود، تحقق نیافت.
اقدامات علما بی‌نتیجه ماند و آنان چاره را در آن دیدند که به میرزا محمدحسن شیرازی، مرجع تقلید وقت که در سامرا ساکن بود، متوسل شوند. میرزای شیرازی از همان ابتدا به واسطه نامه‌هایی که از علمای ایران دریافت می‌کرد و اخباری که سیدعلی اکبر فال اسیری و آقا منیرالدین بروجرودی به وی می دادند، از اعطای امتیاز انحصار تجارت تنباکو و پیامدهای آن مطلع بود. او هم زمان با شروع ناآرامی در تبریز با ارسال تلگرامی به شاه، مداخله بیگانگان در امور داخلی کشور و قرارداد مذکور را منافی صریح قرآن خواند و از شاه خواست از این اعمال دست بردارد و نیز توهینی را که به فال اسیری شده بود، جبران کند...

233 pages, Paperback

Published April 1, 1978

Reviews

[Mohammad Sadegh Alizadeh · Rating 4 out of 5]

خب قضیه خیلی جذاب‌تر و رابین هودی‌تر از اون چیزی بوده که توی تاریخ دبیرستان بهمون گفتن. فقط یک قلم اینکه این موضوع تا حد کنار زدن ناصرالدین‌شاه توسط مردم و شش هفت کشته هم کشیده شده بوده.