Een van de lijnen in de geschiedenis is de relatie tussen mens en land: hoe we het land verdelen, bewerken en gebruiken. Van de plantage tot de grootschalige vernietiging van ecosystemen, van individueel eigenaarschap tot collectivisatie – we werden een diersoort die het woud omkapte in plaats van ervan te leven en zich in steden terugtrok. En een diersoort die haar eigen geschiedenis van kolonisatie en onderdrukking van andere levensvormen amper in de ogen durft te kijken.
'De introductie van het plot' beschrijft de geschiedenis van die accumulatie, een woelige stroom onderbroken door onvoorspelbare gebeurtenissen die de voorspelbare lijn van de geschiedenis een andere kant op sturen – de oversprong van een virus, een deeltje dat uit z’n baan vliegt, het zwerven van verjaagden, een paddenstoel die opkomt. Maar het draagt ook alternatieven aan voor een andere omgang met de aarde en elkaar, waarin niet verovering maar zorg centraal staat.
Frank Keizer (1987) is dichter, schrijver en essayist. Hij is de auteur van twee chapbooks en twee dichtbundels. In 2016 verscheen bij Uitgeverij Polis Onder normale omstandigheden, dat genomineerd werd voor de Poëziedebuutprijs Aan Zee. In januari 2019 verschijnt zijn tweede bundel Lief slecht ding. Zijn gedichten werden vertaald in het Engels, Duits, Frans, Portuguees, Turks en Roemeens en zijn in vertaling te vinden bij Lyrikline en Poetry International Web. Samen met Maarten van der Graaff richtte hij het online tijdschrift Samplekanon op, in 2018 bekroond met de Lokienprijs. Ook is hij redacteur bij nY en werkt hij als uitgever voor Perdu, waar hij de Sporenreeks cureert, een reeks vertalingen van experimentele poëzie. Hij treedt wereldwijd op met zijn werk.
‘zit het land vol met sporen van geweld en van uitputting verwerk dit dan in je plan het bepaalt mede het welslagen van de strijd en in hoeverre je mensen kunt bevrijden’
‘zou je niet liefst duizenden verzen uit je hoofd kennen en voordragen? en samen een encyclopedie kookboek wetboek en medisch handboek in dichtvorm maken?’
‘denk dan niet te snel dat zelfheling je eigen werk is het kan ook een schaduw zijn van de arbeid en haar onvrije oorsprong jij bent niet de enige die organiseert’
mijn projecties zijn instabiel, de coördinaten vaag maar er wordt gevaren / hmmm een soort logboek dus / misschien maar dan wel een waarin je steeds over de invoer heen schrijft
Inhoudelijk al wat begrijpelijker dan andere van die geëngageerde millenialpoëzie die ik recent las, leuke vorm, mist natuurlijk een conclusie, wat logisch is, je kan het kapitalisme niet zomaar ineens omverwerpen, hoewel het op zich wel heel cool zou geweest zijn mocht Keizer op het einde van het gedicht aan de hand van zijn bronnen tot een volledig uitgewerkt alternatief voor het kapitalisme zijn gekomen, maar dat is niet gebeurd.
Het is allemaal heel moeilijk, de problemen in de wereld, zeker nu, zoals Keizer het ergens schrijft, alles verstrikt is geraakt, zijn gewoon heel complex. Wat we alleszins weten is dat we in een systeem zitten gebaseerd op uitbuiting, een gevaarlijke focus op winst, toenemende polarisering en een algemeen verlies van waarde en betekenis (het massa-element van alles speelt in dat laatste mee, ik heb het dan over massamedia, massaproductie, massaconsumptie, etc. als er van alles heel veel is verliest dat alles zijn waarde, dan heb ik het niet over economische waarde (hoewel een stijging van het aanbod, indien de vraag niet meestijgt, geheel volgens de basiswetten van onze economie leidt tot een prijsdaling, simpelweg vraag en aanbod), maar waarde in de zin van 'betekenis', alles wordt betekenisloos, zinloos, dat versterkt dan weer het existentiële gevoel dat we een klein stipje zijn te midden van een wereld gevuld met shit die er niet toe doet). En we snappen het allemaal niet meer en er treedt vervreemding van de wereld op en de mensen geven de hoop om de dingen te begrijpen en veranderen op en storten zich op al het betekenisloze entertainment dat de wereld te bieden heeft, scrollen eindeloos door TikTok en Reddit - de vuilbakken van het internet - en ofwel worden ze verder gevoelloos gemaakt, ofwel radicaliseren ze aldaar. Gezellig allemaal.
Een deel daarvan kunnen we op (de gebreken van) het kapitalisme steken, een ander deel op de gebreken van de democratie, een ander deel komt dan weer voort uit heel lange historische ontwikkelingen die maar moeilijk te traceren zijn. Maar, zoals ik al aanhaalde, het is allemaal verstrengeld, komt allemaal samen in 'het systeem'. Er zijn mensen wie het allemaal niet kan schelen - sporadisch behoor ik tot die groep - en er zijn mensen die zoeken naar een oplossing - ook sporadisch behoor ik tot deze groep. Het is veel makkelijker om tot die eerste groep te behoren, omdat je dan geen moeite moet doen, omdat 'het systeem' boven al zijn verstrikte problemen zo gigantisch is, met zoveel uiteenlopende maar wel verbonden oorzaken (die je, weer met enige flexibiliteit, allemaal kan herleiden tot één of een paar oorzaken waar je je dan op focust, het kapitalisme en/of misschien het patriarchaat en/of misschien al wat rechts is op (radicaal)links, de wokers en/of de omvolking en/of al wat links is op (radicaal)rechts), dat het heel moeilijk lijkt om het aan te pakken. De reden dat het heel moeilijk lijkt om de problemen in onze maatschappij aan te pakken is dat het heel moeilijk is om de problemen in onze maatschappij aan te pakken.
Ergens is het natuurlijk een soort plicht om te proberen de oorzaken te begrijpen en er dan iets aan te doen als je ook maar een beetje een kritische, geëngageerde persoon wilt zijn. Je moet niet klagen en dan niets doen. Ofwel klaag je en doe je iets, ofwel hou je gewoon je bek en ga je je tijd verdoen met zinloos dwalen door de betekenisloosheid van het leven zonder echt iets te doen. Op zich kan je natuurlijk zeggen dat ook die acties om iets te veranderen futiel zijn, dat Keizers kleine stapjes richting een betere, nieuwe wereld nooit genoeg zullen zijn om effectief tot een betere, nieuwe wereld te komen want het probleem is te groot en het individu te klein, zelfs het collectief aan individuen die allemaal tegen dezelfde problemen strijden is te klein en versnipperd, geëngageerd links is maar marginaal en kan enkel iets doen door een revolutie en dan moet je al heel wat moeite doen, denken, plannen, uitstippelen, verzamelen, effectief 'de revolutie' uitvoeren, het nieuwe systeem in stand houden ondanks alle kritiek die er ongetwijfeld op gaat komen want afgezien van het feit dat al die zaken nooit in één levensloop kunnen gebeuren, je kan nooit én een nieuw systeem uitdenken én een revolutie uitdenken om dat systeem te bewerkstelligen én de revolutie uitvoeren en het systeem invoeren én het systeem in stand houden in één mensenleven, de meesten gaan al dood voor ze een alternatief hebben kunnen bedenken, afgezien van dat feit zit de meerderheid van de bevolking niet te wachten op een linkse revolutie en een nieuw systeem.
De meerderheid van de bevolking heeft het collectief opgegeven, begrijpt de wereld niet, maar doet ook niet moeilijk, klaagt hoogstens een beetje 'dat het allemaal nogal iets is', maar verwerpt het idee van radicale verandering of zoekt die radicale verandering in radicale partijen die met hun ongenuanceerde standpunten, onuitvoerbare want in relatie tot de complexiteit van de problemen veel te eenvoudige voorstellen, ongebreideld wij-zijdenken en radicaal afwijzen van samenwerking dat daaruit voortvloeit en hen lange tijd uitsloot van beleid maar dat nu niet meer doet - kijk naar Italië, kijk naar Nederland (soit, de PVV is nog niet aan de macht, maar de kans bestaat), kijk naar België, in Vlaanderen kan na 9 juni, vooral echter na de lokale verkiezingen op 13 oktober Vlaams Belang meeregeren en in Wallonië PTB - niet bepaald zullen leiden tot goede verandering.
Slechts weinig mensen willen een links alternatief dat voortkomt uit een linkse revolutie en de enige manier om een uitsluitend linkse utopie te bewerkstelligen/behouden is door iedereen links te maken en al wie niet links is het zwijgen op te leggen in een samenleving die dus eigenlijk een dystopie is, niet vergeten dat de wereld van George Orwells 1984 ook gewoon een socialistische samenleving is die het kapitalisme omver heeft geworpen, maar verre van een utopie is. Je zou kunnen zeggen, "het feit dat de wereld in 1984 ook links, maar verre van utopisch is, is een slecht argument, de nazi's waren ook zogezegd socialisten, maar dat is toch geen socialisme, Mao Zedong en Stalin waren geen echte communisten zoals contemporain links het ziet", maar mijn hele ding is net dat een ideologie na een revolutie zichzelf compleet kan verlaten en zijn eigen principes compleet kan verloochenen, een links alternatief is wel leuk en wel maar zal na een revolutie waarschijnlijk al snel muteren tot iets compleet anders en dat compleet ander iets zal er vanaf dan enkel nog op gericht zijn zichzelf in stand te houden, utopisch denken heeft geen zin, kijk naar de geschiedenis, dus stop met proberen want het heeft toch allemaal geen zin, ga een beetje zitten scrollen op linkse subreddits en links TikTok en Breadtube en stem voor de PVDA or whatever makes you feel satisfied, maar geef het idee van een echt concreet nieuw systeem op want dat is allemaal wishful thinking trouwens binnen nu en 100 jaar ben je toch dood en zal blijken dat het allemaal geen betekenis heeft gehad, alles is even zinloos, dan kan je evengoed kiezen voor acties die minder moeite kosten, dat is tenminste makkelijker.
Dat is een potentieel, puur hypothetisch tegenargument, maar ik geloof niet dat we - wie zijn 'we' zelfs? geëngageerde kritische mensen? veelal links? als ik dat we noem, reken ik mezelf dan tot die groep? zo geëngageerd en kritisch, laat staan links, ben ik nu ook weer niet, ik ben ook nog jong, gigantisch jong, zo in die bullshitfase waar je gelooft dat de wereld aan je voeten ligt en alles opgelost zou worden mochten we nu korte metten maken met het kapitalisme want dat is wat iedereen zegt zonder te weten wat nu exact de gebreken zijn van de problemen waartegen je je verzet, ik ben tenminste zelfbewust, I guess - moeten stoppen met proberen. Een nieuw systeem uitdenken heeft zin, al is het maar om jezelf te doen geloven dat je iets nuttigs doet met je leven. In die zin zijn de stapjes die Keizer zet in deze bundel zeer positief en om die reden kijk ik uit naar wat deze man nog allemaal gaat doen. En wat ik ga doen? Ik ga ook wel stapjes zetten, gewoon nog véél kleiner dan die van Keizer want ik kak echt geen tijd.