Jona zonder walvis

by Mounir Samuel

‘Een boek als dit is nodig.’ Jan Pronk

De klimaatramp is een feit en we zitten er midden in. Als correspondent sociale revoluties en maatschappelijke verandering was Mounir Samuel getuige van de wereldwijde effecten daarvan. Helder en onontkoombaar duidt hij de aard en omvang van de verschillende crises van deze tijd en de rol van Nederland daarin; van CO2 in de atmosfeer tot het belang van de walvis, van het aandeel van Shell tot de verwoesting van de Amazone door het Nederlandse bedrijfsleven. Mounir Samuel laat zien wat ons in de komende decennia te wachten staat én hoe we ons daartegen kunnen wapenen. In Jona zonder walvis presenteert hij daarom ook een concreet en ingrijpend politiek manifest. Een beter milieu begint namelijk niet bij onszelf, maar bij politieke moed en gezamenlijke keuzes.

‘Mounir Samuel heeft de verschillende crises goed met elkaar in verbinding gebracht en laat zien hoezeer de problemen onderling verknoopt zijn. Het is goed dat hij afsluit met wat ons te doen staat. Dat is niet mis! Maar ik ben ervan overtuigd dat dergelijke stappen moeten worden gezet.’ Jan Pronk

Genres: Nonfiction

Mass Market Paperback

First published February 22, 2022

About the author

Mounir Samuel is politicoloog, auteur en journalist. Zijn reportages werden bekroond met de Dick Scherpenzeel Aanmoedigingsprijs en de Lira Correspondentprijs. Winq Magazine kende hem de eretitel toe van 'Changemaker of the decade'.

Reviews

[Martijn Nicolaas · Rating 5 out of 5]

Vijf sterren voor de moed en inzet van Samuel om alles over dit onderwerp begrijpelijk op een rij te zetten en voor de impact die dit in elk geval op mij heeft. Beangstigend maar realistisch. Ik hoop van harte dat het iets bijdraagt en vooral ook dat ik dezelfde moed en inzet kan gaan hebben om er iets mee te doen.

[Lotte · Rating 4 out of 5]

Zelfs als klimaatactivist is het erg confronterend om dit boek te lezen. Veel informatie was voor mij niet nieuw, maar als je alle ellende die op ons af dreigt te komen zo krijgt voorgeschoteld moet je wel een paar keer slikken. Het boek is erg goed geschreven en de persoonlijke anekdotes maken het ook zeer aangenaam om te lezen. Het voorlaatste hoofdstuk bevat ook een reeks aan maatregelen die volgens Mounir Samuel onderdeel van de oplossing zouden kunnen zijn, met veel ben ik het eens. Ik heb echter wel mijn twijfels of deze maatregelen genoeg breken met het fundament van het kapitalisme. Kortom het boek is zeker een aanrader!

[Ad Pluijmers · Rating 4 out of 5]

Een ingrijpend en zeer confronterend boekwerkje. Hoewel de algemene strekking van het verhaal van Mounir bij mij uiteraard wel bekend was, kwam het toch wel stevig binnen. Gebruikmakend van de ruimschoots beschikbare wetenschappelijke studies weet hij het wereldwijde klimaatprobleem soepel te koppelen aan onze ongebreidelde consumptiedrang (zowel voedsel als spullen), ons reisgedrag, onze te-korte-termijn planning, enz. Simpel voorbeeld: door overbevissing bevindt zich minder vis in de bovenste oceaanlagen; daardoor is er minder verticale migratie van vis, wat leidt tot minder vermenging van koud water uit de diepte met warm water aan de oppervlakte… verwarming van het oppervlaktewater. 

Hij gebruikt termen als ‘global apartheid’ en ‘klimaatonrechtvaardigheid’. Ik leef in de gelukkige omstandigheid om in Nederland geboren te zijn, net als veel West-Europese landen een -veelal ten koste van anderen- rijk geworden land met nog steeds een prettig klimaat en goed opgeleide mensen. Daarbij hebben wij per inwoner helaas wel één van de grootste milieu footprints. De gevolgen hiervan met betrekking tot de klimaatcrisis hebben op dit moment echter voornamelijk impact op bewoners van Afrika en Azië. Maar het is uiteindelijk onontkoombaar dat wij er zelf ook grote gevolgen van zullen ondervinden. We zijn in de gelegenheid om daar iets tegen te doen!

Mounir geeft aan het eind van zijn boek een uitgebreid overzicht wat die maatregelen zouden kunnen of eigenlijk moeten zijn. Sommige acties zijn makkelijk, sommige vereisen wat doorzettingsvermogen en voor andere is een verandering van mindset nodig!

(Het is triest dat bij de laatste verkiezingen van maart 2023 de terechte ontevredenheid met onze regering geresulteerd heeft in een luide tegenstem die helaas niet aan de oplossing van het klimaatprobleem gaat bijdragen…)

[Annemiek Groeneweg · Rating 5 out of 5]

Dit boek spuugde me vanaf pagina 1 in de bek. Ik wil het niet weten en toch wil ik het lezen. Dit is hoe moedige eerlijkheid tegelijkertijd genadeloos en genadevol kan zijn. Verwacht niet dat je hierna rustig achterover kunt leunen, hier moet je iets mee en dat is groter dan jijzelf.

[Hanne · Rating 5 out of 5]

Zet alles weer even goed en duidelijk zonder moeilijke taal op een rijtje. Vertelt de harde waarheid.

[Roman · Rating 3 out of 5]

It took a while before his actual plan was revealed and this plan was a bit disappointing, it had multiple errors (from a technical point of view). Nevertheless important to have attention for this purpose.

[Martijn Kamphorst · Rating 5 out of 5]

Een boek dat leest als een trein, met een boodschap zo deprimerend als een olietanker. Met dit meedogenloze manifest laat Mounir zien hoe we niet aan de voet staan van een klimaatramp, maar ons er middenin begeven. Even confronterend als motiverend.

[Hanneke · Rating 5 out of 5]

Dit boek grijpt je bij de strot. Je wilt het niet weten en toch moet je het wel weten.
Mounir Samuel schetst een compleet overzicht van alle facetten van de klimaatramp waar we ons in bevinden. Veel wist ik al maar sommige gevolgen waren bij mij nog wat onderbelicht zoals de stijging van de zeespiegel en de desastreuze visserij.
Dit is geen boek wat je in een paar dagen uit leest en ik snakte op een gegeven moment naar perspectief, naar wat licht. Dat kwam er gelukkig met vernieuwende ideeën over hoe dan wel, daar zaten echt verrassende ideeën tussen (zoals bijv sportcentra’s transformeren tot kleine energiecentrales. Met al die menselijke activiteit kan namelijk heel wat stroom opgewekt worden. Wat een geweldig idee, dat motiveert je toch om nog een tandje bij te zetten op die tacx!)
Hij gebruikt het verhaal van Jona als metafoor: ben je als Jona en probeert ieder voor zich zijn/haar zaakjes op het droge te krijgen en letterlijk te denken ‘na mij de zondvloed’ of kijken we op de koning en de bezorgde inwoners die de dreigende onheilswoorden van Jona serieus nemen en tot inkeer kwamen.

‘Het probleem is dat wanneer je het eenmaal ziet, je het niet meer kunt ontzien. En wanneer je het eenmaal gezien hebt, wordt stil zijn, niets zeggen, een evengrote politieke daad als je uitspreken.’

[J. Bogerd · Rating 5 out of 5]

Mounir schetst een heftig beeld van ons mensen hoe wij met het millieu en dus de aarde omgaan. Het is droevig om te beseffen dat wij onze leefstijl niet kunnen of willen veranderen. Dus dat gaat hardhandig gebeuren. Ik dacht dat wordt later een probleem voor mijn kinderen. Maar als ik 90 mag worden ga ik het ook beleven. Of we moeten op zeer korte termijn onze kop uit het zand halen.

[Jetske · Rating 5 out of 5]

Een confronterend maar belangrijk boek. Het verhaal eromheen voegt wat toe terwijl hij verder vooral dicht bij de wetenschap blijft en het niet mooier maakt dan het is. Dat is verademend. Dit is ook het duidelijkste overzicht over de klimaatcrisis in Nederland (en pleidooi voor actie) wat ik heb gelezen.

[Job Looijenga · Rating 3 out of 5]

Indringend boek en overtuigend het probleem beschreven. Ook mooi dat het vanuit een christelijk perspectief wordt beschouwd.

Wat me tegenstaat aan het boek is dat de hoop en het perspectief ontbreekt.

Wel ben ik met de schrijver eens dat de urgentie bij velen ontbreekt. Tja, hoe menselijk is dat…..

[Jitse · Rating 5 out of 5]

Erg sterke, activistische en deprimerende samenvatting van het klimaat. De persoonlijke verhalen en de link met Jona zijn misschien wel het sterkst.
Afwisselen met de Donald Duck of Earth Crisis afhankelijk van of je gelukkig of laaiend wil worden

[Lisanne · Rating 4 out of 5]

Een erg deprimerend boek over de klimaatverandering. Ik werd er best wel triest van. Het doet je beseffen dat als je alle adviezen op zou volgen, je wereld heeeeel klein wordt (of dat je zelfs niet meer mag wonen waar je woont). Wel 4 sterren voor de moed om dit zo te schrijven.

[Jedidja Marsman · Rating 4 out of 5]

Heftig boek. Voelt uitzichtloos, allerlei cijfers over het klimaat op een rij en weinig oplossingen die uitgevoerd worden. Wel aantal tips overgenomen om zelf iets bij te kunnen dragen :). Maar deprimerend.

[Wouter · Rating 5 out of 5]

Mooie bondige analyse en samenvatting van het probleem, de uitdagingen en oplossingen voor klimaatverandering op Nederlands gebied. Ontzettend fijn om te hebben.

[Jeanne · Rating 5 out of 5]

Dit is geen leuk boek maar wel een boek dat gelezen en besproken moet worden.

[Willemf · Rating 5 out of 5]

Niet per se leuk om te lezen, wel goed geschreven. Samuel geeft ook oplossingsrichtingen aan. Zoals een andere reviewer al stelt: het is ook motiverend.

[Annegida · Rating 4 out of 5]

Even krachtig als prachtig geschreven manifest, waarin alle mogelijke -intersectionele- onderwerpen uiteen worden gezet. Met oplossingen, zij het verregaand.