De geheime portretten van Mondriaan

by Nick Draaijer

Nick Draaijer was al vanaf zijn kindertijd in de ban van het prachtige portret boven de bank van zijn grootouders. Toen hij oud genoeg was, werd hij deelgenoot gemaakt van hun familiegeheim: dat portret, van zijn betovergrootmoeder, was geschilderd door niemand minder dan Piet Mondriaan. In 2018 werd het verkocht en toegankelijk voor het publiek, een moment dat Draaijers fascinatie opnieuw aanwakkerde en een zoektocht inluidde naar de geschiedenis van het doek. Algauw blijkt die de ene na de andere ontdekking op te leveren: de band tussen Mondriaan en zijn betovergrootvader was sterk, samen vormden de twee mannen een belangrijke spil in de Nederlandse cultuurgeschiedenis, de een als kunstenaar, de ander als succesvol koffiehandelaar en mecenas. Draaijer vertelt een spannend en meeslepend verhaal, over de vrijmetselaars en het verzet tegen de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog, en talloze kleurrijke personages, zoals Max Euwe die in de familie trouwde en de zorg had voor de schilderijen van Mondriaan. Deze bijzondere familiegeschiedenis vertelt tegen de achtergrond van de opbloeiende kunstwereld van het twintigste-eeuwse Amsterdam het wervelende verhaal over een langzaam versplinterende familie, en oude geheimen die aan het licht komen.

376 pages, Paperback

First published January 1, 2022

Reviews

[Maartje J. · Rating 4 out of 5]

Een prettig lezende familiegeschiedenis uit de recente historie van Nederland. De auteur gebruikt een plezierige schrijfstijl die blijft boeien en waarbij hij zo nu en dan zelf om het hoekje in het boek komt kijken.

[Myrthe · Rating 4 out of 5]

Hoe een schilderij een verdeelde familie weer bij elkaar brengt

Het Mondriaanhuis in Amersfoort heeft verschillende schilderijen van Piet Mondriaan hangen. Hij was daar geboren, maar reisde naar veel landen voor inspiratie. In De geheime portretten van Mondriaan laat Nick Draaijer je kennismaken met zijn betovergrootouders die bevriend waren met Piet Mondriaan. Er staan twee verhaallijnen centraal, namelijk die van Piet Mondriaan en die van de familie Bergman.

De kaft laat meteen een schilderij van Betsy Bergman zien, de betovergrootmoeder van Draaijer. Het is een mooi portret, wat tegenwoordig te zien is in het Mondriaanhuis. Het verhaal begint met de ontmoeting van Piet en Cees, wat tot hun vriendschap leidt. Het boek volgt naast de twee verhaallijnen ook de schilderijen. Welke er in het bezit kwamen van de familie Bergman, naar welke (klein)kinderen de schilderijen gingen en welke de familie weer verkocht. Aan de hand van Cees’ collectie van Mondriaans schilderijen werd Mondriaans ontwikkeling als schilder duidelijk, van natuurschilderingen tot abstractie. Door Mondriaans verhaallijn kijk je mee in de verandering van kunst.
Het verhaal is een soort biografie, maar op zo’n wijze verteld dat het toch leest als een roman. Veel hoofdstukken eindigen met een vooruitblikkende zin, waardoor verder lezen een vereiste is. Het verhaal speelt zich natuurlijk af in het verleden, waardoor sommige dingen speculatie blijven, zoals de ontmoeting van Piet en Cees. Hierdoor leer je wel de dromen en obstakels van de personages kennen, waardoor ze tot leven komen. Naar mate het verhaal verder komt, krijgen andere personages de voorgrond, maar toch blijven Cees en Piet een leidende draad door het verhaal. Als iemand die zelf in Amersfoort woont, waar het Piet Mondriaan huis is, had ik nooit gedacht Mondriaan op deze manier te leren kennen. Door zijn status als bekend schilder lijkt het alsof hij ver weg staat van alles en iedereen, maar niets is minder waar. Het boek laat zien dat zelfs een beroemd iemand, zoals Piet Mondriaan, op zoek is naar waarheid, spiritualiteit en betekenis in het leven.
Ieder familielid vindt zijn of haar eigen weg. De ene dochter is bescheiden, terwijl de andere zegt wat ze denkt. Het is erg herkenbaar. Wie is bij jou de spil die iedereen bij elkaar houdt of degene die zich afzet tegen de familie? De familie Bergman houdt zich staande, terwijl de geschiedenis zich ontvouwt. Oorlogen, geld problemen, ziekte en dood komen allemaal aan bod. Toch zijn er ook veel grappige passages, zoals ‘De Peregrijn heette zijn nieuwe boot, die in de familie ‘De Chagrijn’ werd genoemd omdat de motor er niet altijd zin in had.’
De grootte van de familie was soms lastig bij te houden. Wie was wie? Veel kinderen kregen dezelfde namen als hun ouders, waardoor verwarring onvermijdelijk was. Hiervoor is de stamboom aan het einde van het boek heel handig. In het boek zijn ook foto’s te vinden die de familie en genoemde schilderijen laten zien, waardoor het verhaal ook in beeld wordt uitgedrukt.

[Lin · Rating 5 out of 5]

Aanrader!