Jump to ratings and reviews
Rate this book

Verwar het niet met afwezigheid: over politieke stiltes

Rate this book
Taal staat in de politiek centraal: in de Tweede Kamer, op social media en in het publieke debat wordt met woorden gestreden. Ook in de filosofie wordt taal steeds met politiek verbonden. Maar wie in staat is tot spreken staat nooit vast: in Black Lives Matter, #MeToo en klimaatmarsen eisen mensen die van oudsher tot zwijgen werden gebracht hun stem op. Stilte kan onderdrukken – soms wordt mensen (en andere dieren) letterlijk hun taal afgenomen, soms figuurlijk. Spreek, zegt de dichter Audre Lorde terecht, je stilte zal je niet beschermen.

Maar stilte heeft ook een andere kant: het kan een manier van verzet zijn, een schuilplaats, of deel van een gesprek in de vorm van luisteren en zwijgen. In een wereld waarin steeds harder geschreeuwd wordt moeten we leren af en toe ook stil te zijn.

Om de rol van stilte te verkennen en de contouren te schetsen voor nieuwe politieke omgangsvormen, brengt Eva Meijer in Verwar het niet met afwezigheid. Over politieke stiltes de verschillende soorten politieke stiltes in kaart. Zij markeert daarbij ook genuanceerd én met empathie de morele dilemma’s, die in het verhitte (social) mediadebat nauwelijks meer ter sprake komen.

123 pages, Paperback

First published August 23, 2022

Loading...
Loading...

About the author

Eva Meijer

39 books181 followers
Eva Meijer is a philosopher, visual artist, writer and singer-songwriter. They write novels, philosophical essays, academic texts, poems and columns, and their work has been translated into over twenty languages. Recurring themes are language including silence, madness, nonhuman animals, and politics. Meijer also works as an academic philosopher, writes essays and columns for Dutch newspapers, and is a member of the Multispecies Collective.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
8 (13%)
4 stars
26 (44%)
3 stars
16 (27%)
2 stars
8 (13%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 18 of 18 reviews
Profile Image for emre.
457 reviews369 followers
August 4, 2024
meijer'in 'dilimin sınırları' isimli kitabı, hayatta en sevdiğim kitaplardan biri. dolayısıyla 'sessizliğin politikası' olarak türkçeleştirilmiş bu kitaba da büyük beklentiyle başladım ama umduğumu bulamadım. gerçek bir meselesi var mı emin olamadım, bir noktadan sonra "off beyaz olmak çok sıkıcı, neden ezilenlerin -kolonize edilmiş topluluklar, çocuklar, kadınlar, yaşlılar, queerler ve hayvanlar- sessizliği ve konuşması üzerine bir şeyler yazmayayım ki???" gibi bir çıkış noktasıyla yazılmış gibi hissettirdi. yeni, orijinal bir şey söylemiyor çoğunlukla, derleme yorumlama şeklinde ilerliyor, buradaki yorumlar da sıkça "japonların sessizliğe verdiği değer ne güzel, biz hollandalılar ne kadar gevezeyiz 😡" tadında. hasılı, sevmedim maalesef, sadece hayvan dillerine dair söyledikleri çok ilginçti.
Profile Image for Francisco van Jole.
157 reviews32 followers
Read
November 29, 2022
Dit essay liet me over zaken nadenken waar ik nog nooit over nagedacht heb, dingen begrijpen die ik nooit eerder begreep en mijn eigen handelen zien zoals ik het nooit zag. En dat in nog geen honderd fluisterend geschreven pagina’s.
Profile Image for Jeltje.
145 reviews
September 14, 2022
In een ruk uitgelezen op een bankje langs de singel! Eva Meijer kan zo goed bepaalde kwesties en fenomenen onder woorden brengen, dit essay is geen uitzondering. Een belangrijk en interessant onderwerp, het boek voelt bijna allesomvattend terwijl het nog maar een fractie is van het gehele fenomeen. Het is een hele fijne uiteenzetting van bepaalde punten maar dat zet ze ook naast een pleidooi voor stiltes, leren stil te zijn en leren te luisteren. Heb zoveel inspiratie opgedaan, echt een heel goed boek :)
Profile Image for Freek de Koning.
118 reviews4 followers
December 1, 2022
Dit is dé uitnodiging aan kunstenaars om vanuit de stilte te spreken en/of de stilte te doen laten spreken!!!! Zo prachtig mooi en goed, wat een mens.
Profile Image for Jona Meijer.
31 reviews
March 23, 2024
Zoals er verschillende manier zijn van spreken, zijn er ook verschillende manieren van stil zijn. Stilte is dus niet altijd stil!!!

113 reviews2 followers
Read
February 11, 2025
Moeilijk sterren te geven.
Is als je het met iemand oneens bent een boek minder goed? De elementen uit haar werk over ‘niet menselijke dieren’ is voor haarzelf in politiek opzicht een uitgangspunt, en voor mij als lezer niet.

Tegelijkertijd ontleedt ze het politieke discours dat door macht van taal bepaald wordt. Wie nieuwkomt in de politiek en de taal niet spreekt, wordt alsnog uitgesloten door het taalgebruik niet te begrijpen of niet te willen gebruiken.

Zodoende blijft de politieke taal in handen van wie toch al de macht had. En die bepaalt ook wat ongezegd blijft. Juist in tijden van identiteitspolitiek en het uitsluiten van mensen door eenzijdig debat is het meerstemmige gesprek en dialoog en leren luisteren belangrijk in de democratie. En dat zet Meijer waardevol uiteen.
Profile Image for belisa.
1,533 reviews41 followers
August 17, 2024
Okuduğum kitap:
Sessizliğin Politikası
Eva Meijer
Kapumbaa Yayınları
Mayıs 2024

bu kitabı sessizliğin ardındaki nedenleri kodlamak ve düşüncelerinizi düzenlemek için okuyabilirsiniz; çünkü rızası olmadan türlü şekilde sessiz bırakılmış kalabalıkların daha fazla dinlenmesi için öncelikle bu fikirlerin sesli şekilde dile getirilmesi gerekiyor..
Profile Image for Inge Maes.
143 reviews17 followers
August 26, 2024
Eva Meijer is een Nederlandse filosofe en schrijfster. Ze schreef al meerdere romans en essays waarbij haar favoriete thema's taal en dieren (o.a. de taal van dieren) zijn. Eerder las ik van haar 'Het vogelhuis', een internationale bestseller, en 'Het witste woord' (een poëziebundel).

Dit boek is een filosofisch essay over de verschillende rollen van stiltes, vooral in relatie tot de politiek maar met uitbreiding ook tot het maatschappelijk gebeuren. Ze onderscheidt vier soorten stiltes.
Eerst bespreekt ze stilte als een vorm van uitsluiting waarbij bepaalde bevolkingsgroepen (zoals etnische minderheden en vrouwen) onvoldoende gehoord worden (letterlijk en figuurlijk).
Maar ook als individu kan je het zwijgen opgelegd worden, ook al lijkt vrijheid van meningsuiting dit soms tegen te spreken. Dit kan gebeuren om diverse redenen: je gesprekspartner beschouwt jou onvoldoende als een waardige spreker, uit gewoonte, omdat je in hun ogen niet de vereiste taal (bepaalde terminologie) spreekt, of omdat de manier waarop je het brengt niet samen hangt met de vereiste vorm (vb. zachter praten) of omdat men jouw bijdrage niet relevant vindt.
Het wordt al snel duidelijk dat dit niet enkel in een politieke context van toepassing is, maar evenzeer geldt in het persoonlijke leven van een individu. Dit maakt het essay bijzonder waardevol. Het opent de ogen en biedt extra perspectieven op de communicatie tussen mensen onderling. De auteur brengt de problematiek bovendien aanschouwelijk in beeld via diverse concrete voorbeelden.

Als tweede rol beschrijft de auteur stilte binnen taal. Woorden moeten tegenwoordig, evenals het leven en de mens zelf, nuttig en efficiënt zijn. Ze moeten een doel dienen, in de eerste plaats de economische welvaart. Zo dringen woorden uit de economische sector steeds vaker andere sectoren binnen. Taal wordt vaker uitgehold waarbij schoonheid in taal van ondergeschikt belang wordt.
Woorden moeten in steeds meer domeinen en contexten herleid worden tot feiten waarbij men de taal ontdoet van de rijkdom en de ervaring van de individuele context. Daardoor wordt taal armer (omdat onder andere nuanceverschillen verdwijnen) en, voegt de auteur er aan toe, gaat de stem van het individu steeds vaker verloren. Omdat de persoonlijke aanpak verdwijnt, ontstaat er ook een stilte: iets (een deel van de mens) wordt stil gemaakt, ook al is het relevant, maar het dient de economie niet of onvoldoende. Bijgevolg is het niet relevant voor de economie of de politiek.
Eva Meijer bespreekt deze theorie opnieuw aan de hand van concrete voorbeelden uit de politiek en de maatschappij zodat heel duidelijk wordt wat ze bedoelt.
Maar ook hier kan je zo gemakkelijk de lijn doortrekken naar je eigen (beroeps)leven. Gesprekken worden steeds vaker vastgelegd in vastomlijnde gespreksprocedures waarbij elke persoonlijke benadering uit den boze is en waarbij een vriendelijke begroeting zelfs overbodig wordt geacht door de werkgever.

Als derde rol bespreekt ze stilte als vorm van verzet, een soort weigering om mee te doen in het systeem dat hem opgedrongen wordt. De weigering kan dan niet alleen stilte omvatten maar ook een afzien van handelen en deelnemen aan praktijken.
Deze vorm van stilte wordt soms ook gehanteerd wanneer iemand zijn stem (of die van de groep) niet gehoord wordt in een debat. Omdat stilte niet altijd duidelijk beoogt wat het bedoelt, onderstreept de auteur het belang van luisteren.

Als laatste rol bespreekt de auteur stilte als verandering. Stemmen die nu nog onhoorbaar zijn en zich in stilte omhullen, zullen de toekomstige stemmen zijn die een rol zullen spelen. Maar evenzeer kan uit zwijgen en luisteren iets nieuws ontstaan. In de stilte ligt een ander soort wijsheid dan in de taal. Daarom roept de auteur op tot een veranderende houding met meer aandacht voor stilte. Efficiëntie gaat immers vaak ten kost van zwijgen, luisteren en dialoog. Ruimte en tijd zijn hierbij onontbeerlijk.

In dit filosofisch essay staat stilte niet zozeer gelijk aan een kortstondige pauze waar geen lawaai te horen is, maar stilte staat gelijk aan het niet horen van een stem, een stem die nochtans van waarde is in het politieke debat. Omdat het niet horen van een stem niet in een stilte valt maar opgevuld wordt door de stem van anderen, staan we ongewild onvoldoende stil bij dit soort stiltes, een soort van lacunes in de politiek en de maatschappij waar we ons voldoende van bewust zijn.
Ook al is niet alles nieuw wat de auteur beschrijft, ze vertelt dit vanuit een heel uniek standpunt en schrijft dit zo helder, waardoor je dan pas ten volle beseft dat veel van dit soort stiltes problematischer zijn dan ooit gedacht. Een ongelooflijk helder en prachtig beschreven betoog.
Het opent je ogen en doet je nadenken over de waarde van je eigen stem in je persoonlijke (beroeps)leven. Het biedt heldere verklaringen voor de evoluties die je in je eigen omgeving ziet. Dialogen, inclusief luisteren, zijn belangrijker dan ooit, maar niet evident in een wereld vol monologen.
Een boek dat verplichte lectuur moet zijn voor iedere beleidsmaker, zowel in de politieke wereld als in de bedrijfswereld. Uiteraard met volle aandacht te lezen.
Profile Image for JannieTr.
123 reviews11 followers
September 23, 2022
Soms lijkt het alsof diegenen die het luidruchtigst van zich laten horen het voor het zeggen hebben in de politiek. Of in elk geval de meeste invloed hebben en het meest voor elkaar krijgen. In dit essay, met de ondertitel Over politieke stiltes, onderzoekt schrijfster en filosoof Eva Meijer op een heel toegankelijke manier of dat zo is en wat er zou moeten veranderen om iedereen een stem te geven.

Taal

Taal lijkt een noodzakelijk instrument in het publieke en politieke domein. Maar de manier waarop deze gebruikt wordt, kan ook een belemmering blijken te zijn voor een gelijkwaardige deelname aan onze democratie. Daarnaast is wie er kan meebeslissen over belangrijke zaken in de loop van de geschiedenis nogal eens veranderd. Veelal was dat het gevolg van machtsverhoudingen. Denk aan slaven, vrouwen en dieren waarover beslist wordt zonder hun inbreng. Maar naast onderdrukking kunnen politieke stiltes ook een vorm van verzet zijn, groepen die niet mee willen praten om zich te voegen naar een onrechtvaardig script.


Vier families van politieke stiltes

In vier hoofdstukken licht Eva Meijer toe welke politieke stiltes ze onderzocht en wat haar bevindingen zijn. Allereerst de negatieve: de uitsluiting waarmee hele groepen buitenspel gezet kunnen worden. Ten tweede de manier van spreken, het formele en instrumentele taalgebruik dat het onmogelijk maakt om bijvoorbeeld bepaalde perspectieven zichtbaar te maken. Dan is er de stilte als verzet, soms het enige wapen dat iemand heeft. Tenslotte stiltes die samenhangen met verandering: luisteren en zwijgen kan helpen om bestaande politieke praktijken en instituties te verbeteren.

Om te concluderen:

"Politiek gezien is het belangrijk dat we het meer over stilte hebben en verder onderzoeken hoe stiltes vastzitten aan de taal. Omdat de manier waarop politieke taal nu is afgebakend zo karig is, vanuit het oogpunt van rechtvaardigheid, en om te begrijpen wat politiek is en kan zijn. We moeten dus meer en beter stil zijn. Maar dat houdt ook in dat we ons meer moeten uitspreken. Over de stiltes die verdoezelen of geweld inhouden, over luisteren, over taal die zoveel meer kan zijn dan alleen een uitwisseling van boodschappen. Want beter met elkaar spreken kan alles veranderen."

Verhelderend verhaal

Een essay van een filosoof kan voor sommigen klinken als een ingewikkeld boekje. Maar Eva Meijer is een goede schrijver en dat laat ze in dit doordachte betoog ook zien. Het leest prettig, de voorbeelden slaan aan en voor wie nog meer of nadere duiding wil is er een uitgebreide Notenlijst. Dat er iets moet veranderen in de politieke praktijk wordt steeds duidelijker. Dit essay is een geslaagde poging daaraan iets bij te dragen.

Deze recensie verscheen eerder op https://mijnboekenkast.blogspot.com/2...
Profile Image for Moira Macfarlane.
908 reviews104 followers
May 9, 2023
Voer voor fijne gesprekken op de bank, onder het eten of tijdens de afwas.
Essay over de balans tussen spreken, luisteren en stil zijn. De ruimte rond de woorden, de waarde van luisteren en het recht op stil zijn. En wie horen we? Opnieuw erg interessant om Eva Meijers uiteenzetting hierover te lezen.

'Het politieke en publieke debat zijn in Nederland momenteel sterk gericht op spreken, en spreken is op een specifieke manier afgebakend. Er wordt gebruikgemaakt van korte zinnen, gericht op het overbrengen van een boodschap. Meningen zijn populair en mensen zijn op een consumentachtige manier gehecht aan hun identiteit en belangen, waardoor bestaande meningen op elkaar botsen en verder verstenen. Dat is niet in het belang van het samenleven en het levert ook veel lelijkheid op. Taal is zo mooi, en kan het leven steeds anders laten zien, het is zonde dat we zo met elkaar praten. Maar los van esthetische overwegingen is het zoals we zagen politiek relevant om meer stil te zijn en meer met elkaar te spreken over stilte.'


'Zoals er talloze politieke stiltes zijn en manieren van spreken, is er ook niet één wijze waarop we politiek kunnen luisteren. Luisteren kan verzet inhouden, en een rol spelen in politieke gesprekken. Het vraagt om tijd, om de ander te laten uitspreken, om te horen of er ergens nog iemand iets te zeggen heeft, om stemmen te leren verstaan. Je kunt luisteren naar het bekende, naar gesprekspartners die je al kent. Maar je kunt je ook oefenen in beter luisteren naar wat je omringt, om gevoelig te worden voor stemmen die je nog niet kent.'



Profile Image for Els.
1,507 reviews118 followers
September 12, 2022
Verwar het niet met afwezigheid. Door: Eva Meijer.

Eva Meijer schrijft veel en dat vind ik geweldig want ik ben een gretige fan en ik verslind hongerig al haar werk. Ze schrijft helder en duidelijk, bondig en toch kleurrijk, activistisch en filosofisch of het nu om een roman draait of om een essay. Haar toon, kleur en persoonlijkheid kleuren al haar werk.

Ook in Verwar het niet met afwezigheid komt haar ‘oeuvrestem’ naar voren. Haar intelligentie, scherpe blik, mildheid én doortastendheid maken dit boek tot een belangrijk, hedendaags niet te missen werk. Ik heb zo veel onderlijnd en aangeduid, heb dingen bijgeleerd en ontdekte dat er vaak een andere kant aan de geschiedenis of wereld om ons heen zit.

Meijer slaagt er bijvoorbeeld in om nog iets over #MeToo te schrijven dat ik nooit eerder las. Ze fileert haarscherp de kapitalistische witte cismannen wereld die vaak niet eens doorheeft hoe luid en bepalend ze zijn, hoe vaak ze het woord nemen en niet afgeven. Ze toont aan dat stilte, zwijgen, ook een recht kan zijn (openbaar niet uit de kast willen komen), dat sommige groepen zich wel op straat moeten begeven uit protest omdat ze (nog) geen politieke stem hebben (klimaatjongeren), ze toont ook aan hoe taal niet enkel de werkelijkheid weergeeft maar die ook vormgeeft (coronataal bijvoorbeeld).

In amper 108 pagina’s slaagt Meijer er in om zo veel wijsheid en stof tot nadenken te delen dat je absoluut niet moet twijfelen om dit boek te lezen. Je zal niet vaak zo veel bijleren op zo een korte tijd. Merci Eva, u bent belangrijk, en niet alleen voor mij.
Profile Image for Melissa.
25 reviews
June 8, 2026
‘Stilte is oorspronkelijk omdat het een zelfstandige sfeer van het bestaan is, maar ook omdat er een tijd was waarin mensen als samenleving stiller waren en, volgens Picard, minder vervreemd van hun bestaan.
Er is sprake van woordgezoem. ‘Woordgezoem’ is het gebruik van woorden om de stilte op te vullen, niet om iets te zeggen. Het is ruis. Misschien ligt de stilte nog wel ergens, vlak achter het decor van de werkelijkheid, maar de steden zijn te luid en de mensen ook. De stilte breekt hooguit nog even door, als er een man sterft op straat.’

Alleen al de titel van dit boek duidt op hoe weinig aandacht en begrip we besteden aan stiltes. Men spreekt uit eigen belang, uit efficiëntie, in monologen ipv dialogen. We spreken niet om te begrijpen maar om te verkondigen. We zetten stilte enkel in als verzet, wanneer er te weinig wordt geluisterd. Hoe beweren we een gelijkwaardige democratie te hebben als we enkel kijken naar wie mee spreken en niet naar wie dit niet kunnen?
Het verhaal over de Sami die werden gekoloniseerd is mij nog het meest bijgebleven. Dat kolonisatie ook het afnemen van taal is en het afnemen van taal verstoort hoe men de leefwereld kan uitdrukken. Als er 20 woorden voor natuurverschijnselen waren en nu nog maar 1, hoe druk je jezelf dan nog verdiepend uit?
Gek genoeg mooi om na 1984 gelezen te hebben, waar ze het met het nieuwspraakwoordenboek hier ook over hebben gehad. Hoe minder woorden er zijn, hoe minder identiteit.

Ongelooflijk rijk boek.

Profile Image for Gizem.
61 reviews15 followers
December 31, 2022
Maar soms is er juist meer stilte nodig. Om het vreemde van het leven te vatten, om versxhil te laten zijn en niet in de huls van iets anders te duwen, om te luisteren en de tijd te nemen je oordeel te vormen.

Ik weet niet wat ik moet zeggen, dus ik blijf stil ipv te ratelen.
Profile Image for Demi van Doorn.
471 reviews11 followers
February 14, 2023
‘Mensen denken vaak dat verschil begrip bemoeilijkt, maar de filosoof Maurice Merleau-Ponty schrijft dat begrip juist veronderstelt dat je anders bent. Als je precies hetzelfde bent is er gelijkheid of overeenstemming, pas tussen twee anderen kan begrip ontstaan.’
Profile Image for Daan Bos.
6 reviews
March 5, 2023
Eva Meijer beschrijft sterk hoe stilte een ondergewaardeerd onderdeel is van politieke communicatie en publiek debat. Door stilte beter te herkennen en te gebruiken, wordt onze politieke taal en begrip rijker.
Profile Image for Milan.
43 reviews2 followers
April 16, 2023
Erg goed essay. Wel wat open deuren maar dat houd het toegankelijk. Ik hoop dat ze op gegeven moment een dikker filosofischer werk schrijft. Eentje waar in je meer zinnen onderstreept.
Profile Image for Marije de Wit.
122 reviews6 followers
Read
March 18, 2024
't Is wat moeilijk voorbij gaan aan de mislezingen van de #MeToo en BLM bewegingen, maar andere overpeinzingen blijven overeind en zeker de moeite waard.
Displaying 1 - 18 of 18 reviews