Jump to ratings and reviews
Rate this book

Żongler. Romain Gary

Rate this book
„Imię: Roman, Romain, Romuszka, Emile. Nazwisko: Kacew, de Kacew, Gari, Gary, Ajar, Sinibaldi, Bogat. Urodzony: w Wilnie, w Kursku, w Moskwie, na rosyjskich stepach, w 1914 roku, w maju, w grudniu, po południu… W drodze do ojczyzny, Francji”.

W taki sposób Agata Tuszyńska, autorka znakomitych biografii Singer. Pejzaże pamięci (1994), Oskarżona: Wiera Gran (2010) i Narzeczona Schulza (2015), rozpoczyna swoją najnowszą książkę Żongler.

Romain Gary (1914–1980) – francuski pisarz urodzony w Wilnie, jedyny w historii autor uhonorowany dwukrotnie Nagrodą Goncourtów, dyplomata, scenarzysta, pilot wojenny, podróżnik. Celebryta, który w 1980 roku po błyskotliwej literackiej karierze odebrał sobie życie w wieku 66 lat. Mistyfikator. Wreszcie – kuglarz zręcznie żonglujący faktami i zmyśleniami, swoimi i zasłyszanymi historiami, nieustannie tworzący opus magnum: własną biografię (jakby ta autentyczna była nie dość fascynująca).

Zadanie uporządkowania tej niezwykłej biografii wydaje się karkołomne. Trudne jest nakreślenie linii oddzielającej to, co przeżyte od tego, co zmyślone. Doświadczenie i wytrawne pióro Agaty Tuszyńskiej wydają się idealne do tej misternej pracy. Autorka stara się odsłonić portrety wielokrotne swojego bohatera, autora wspaniałej Obietnicy poranka. Opowiada o intrygującej i dominującej matce Romaina, Ninie Owczyńskiej, o ich kilkuletnim pobycie w Warszawie w latach dwudziestych, drodze do Nicei, o dwóch burzliwych małżeństwach pisarza (jedno z gwiazdą Hollywoodu, Jean Seberg), karierze artystycznej i pracy w dyplomacji. O jego słabości do pseudonimów, losów równoległych i gry – w życiu i przed zachwyconą publicznością – a wreszcie o ostatnim, spektakularnym oszustwie.

Romain Gary pod pseudonimem Emil Ajar wydał powieść Życie przed sobą, za którą otrzymał po raz drugi Nagrodę Goncourtów, i która doczekała się dwóch świetnych ekranizacji: pierwszej z niezapomnianą Simone Signoret (1977) i drugiej z Sophią Loren (2020) w roli Pani Rosy. Prawdziwą tożsamość autora tej powieści ujawnił Gary dopiero w pożegnalnym liście. Jednym słowem – zrobił po prostu wszystko, by zmylić tropy i uprzykrzyć życie biografom. Agata Tuszyńska stawia czoło temu wyzwaniu, docieka prawdy, ale też daje pisarzowi prawo do artystycznej autokreacji. Podejmuje z nim dialog, próbując rozwikłać zagadki żydowskiej tożsamości autora Lęków króla Salomona i własnej.

Tuszyńska maluje portret Gary’ego jaskrawymi barwami, pokazuje, jak jej bohater przekracza granice artystycznej wolty i człowieczej odpowiedzialności. Żonglerka pozostaje tu niezmiennie metaforą sztuki.

Żongler to najdojrzalsza książka Tuszyńskiej. I najbardziej zaskakująca. To Gary o przewrotnej duszy kameleona i Tuszyńska, o jakiej nie mieliśmy pojęcia. „Lepiej tego wypowiedzieć nie można” – napisał Romain Gary w pożegnalnym liście.

384 pages, Paperback

First published May 18, 2022

3 people are currently reading
49 people want to read

About the author

Agata Tuszyńska

26 books29 followers
"Pisarka, poetka, reportażystka, córka znanego reportera sportowego Bogdana Tuszyńskiego i dziennikarki Haliny Przedborskiej. Ukończyła Wydział Wiedzy o Teatrze na warszawskiej PWST. Wykłada na Uniwersytecie Warszawskim.

Jest autorką popularnych książek o teatrze i biografii m.in. Marii Wisnowskiej, Isaaca Bashevisa Singera oraz Ireny Krzywickiej. Również jej książki autobiograficzne: Rodzinna historia lęku oraz Ćwiczenia z utraty spotkały się z gorącym przyjęciem. Wydana w marcu 2005 bestsellerowa Rodzinna historia lęku (nominowana do Prix Medicis), to dramatyczna i wielowymiarowa opowieść o losach polskich i żydowskich przodków autorki. Zapis walki z chorobą nowotworową jej męża, Henryka Dasko jest tematem osobistej książki Ćwiczenia z utraty (2007), która ukazała się także po francusku i koreańsku. Oskarżona: Wiera Gran - historia śpiewaczki z warszawskiego getta oskarżonej po wojnie o kolaborację z Niemcami, była niekwestionowanym bestsellerem i tematem burzliwych dyskusji. Oskarżona doczekała się wielu zagranicznych wydań, między innymi we Francji, Hiszpanii, Włoszech, Holandii, Grecji i Izraelu, w Niemczech i Stanach Zjednoczonych. Tyrmandowie. Romans amerykański (2012), to opowieść o ostatnim okresie życia autora "Złego" u boku jego amerykańskiej żony Mary Ellen Fox.

Ostatnio wydana Narzeczona Schulza, inspirowana postacią Józefiny Szelińskiej - jedynej kobiety, której B. Schulz zaproponował małżeństwo, była gorąco przyjęta zarówno w Polsce jak i we Francji.
Równolegle z biografistyką i reportażem Agata Tuszyńska uprawia twórczość poetycką.

W swoim dorobku ma m.in. nagrodę im. Ksawerego Pruszyńskiego, przyznawaną przez polski PEN-Club za wybitne osiągnięcia w dziedzinie reportażu literackiego i literacką eseistykę."

Source: http://tuszynska.wydawnictwoliteracki...

Informacje o cywilnym procesie wytoczonym przez rodzinę Władysława Szpilmana za książkę o piosenkarce Wierze Gran: http://www.agatatuszynska.info/Agata_...

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
8 (24%)
4 stars
9 (27%)
3 stars
10 (30%)
2 stars
5 (15%)
1 star
1 (3%)
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
Profile Image for niepoczytalna .pl.
429 reviews28 followers
June 12, 2022
Wielki mistyfikator

Główny bohater "Obietnicy poranka" żyje w cieniu matki, która jest jednocześnie jego największym motorem do działania jak i balastem, który syn musi dźwigać. Podobnie ułożyły się losy Romaina Gary’ego, w którego biografii matka zajmuje centralne miejsce. Nikt jak ona nie wierzył, że mały Romuszka stworzony jest do rzeczy wielkich i wybitnych, ale to jej podejście miało największy wpływ na jego późniejsze relacje z ludźmi.

Gary zawsze sugerował, że jego powieści są w dużej mierze autobiograficzne, ale badacze jego twórczości oraz życiorysu raz po raz wytykają mu kolejne naciągania, przemilczenia a nawet ewidentne przekłamania. Czy wynikały one z niedostatków ludzkiej pamięci, z chęci idealizowania i romantyzowania, czy może były jawnym zatajeniem faktów – tego nie dowiemy się już nigdy. Niemniej jednak w "Żonglerze" Agata Tuszyńska starała się rozprawiać z mitami, które nasz bohater utkał wokół siebie.

Rzadko zdarza się biografia, w której autor wkłada tyle dbałości w warstwę językową, a efekt końcowy jest nie tylko zbiorem faktów o danej postaci, ale również literackim przeżyciem. Agata Tuszyńska w "Żonglera" wplotła również dużo prywaty – własnej relacji z autorem, losów swojej rodziny, znaczenia żydowskich korzeni, ale zrobiła to w sposób tak nienachalny, że w najmniejszym stopniu nie przyćmiła najważniejszego – życiorysu Gary’ego.

Czy "Żongler" przybliżył mi postać jednego z najzdolniejszych prozaików XX wieku? I tak, i nie. Biografia autorstwa Agaty Tuszyńskiej pozwala uporządkować dane na jego temat, ale należy pamiętać, że są to dane dawkowane przez niego samego – Romuszkę, Romana Kacewa, Romaina Gary’ego, Èmile’a Ajara – człowieka o wielu twarzach, wielkiego mistyfikatora, niezwykle zdolnego i płodnego pisarza, który zyskał uznanie krytyków i czytelników, wrażliwego i samotnego mężczyznę, ale przede wszystkim syna swojej matki.
Profile Image for Léa.
272 reviews43 followers
December 22, 2023
Un écrivain insaisissable aux identités et vies multiples et aux deux prix Goncourt, il a toujours été difficile de percer à jour Romain Gary.

L’autrice nous propose par cet ouvrage, plus qu’une biographie, une réflexion autour de l’auteur et de ses identités multiples. Obsédée par Romain Gary et sa mémoire, l’autrice nous propose un échange avec lui en revenant sur des éléments marquants de sa vie.

Un livre que j’ai adoré, pour son écriture et l’angle pris pour nous raconter la vie extraordinaire de Roman Kacew, appelé Romain Gary ou encore Emile Ajar.
Une lecture qui m’a donné envie de me plonger dans les œuvres qu’il me reste encore à découvrir de cet auteur.
14 reviews1 follower
December 27, 2022
Agata Tuszyńska Żongler Romain Gary – książka jest świetnie napisana, poukładana, przemyślana, czytelnik ma czas na refleksję co do faktów z życia bohatera.
Romain Gary urodził się w Wilnie jako Roman Kacew 8 maja 1914r. Jego matka Żydówka Mina Bergsztajn, a ojciec Lejb Kacew. Matka wychowywała go sama, był dla niej całym światem, chciała żeby synowi niczego nie brakowało. Poświęciła dla niego wszystko, była nim zafascynowana, życzyła mu sławy,ale także miłosnej fortuny. Stosunek matki do niego, myślę, że miał wpływ na jego całe życie, na jego stosunek do kobiet, do seksu, do innych ludzi.
Mieszkają w Moskwie, w Wilnie, w Warszawie, jednak matka przez cały czas, chciała wyjechać do Francji do Nicei, tam żeby Romuszka dorostał i się kształcił. Udaje im się to – Nicea staje się ich domem. Kształci się zdał maturę, rozpoczął studia, cały czas pisał i był na całkowitym utrzymaniu swojej chorej już wówczas matki. Na studia przenosi się do Paryża, który całkowicie zawróci mu w głowie.
Tymczasem zaczyna się wojna, Roman postanawia wstąpić do wojska, chce być lotnikiem, zdaje egzaminy, uzyskuje dyplom pilota, jednak nie zostaje oficerem, najprawdopodobniej ze względu na swoje pochodzenie.
W 1945 roku ukazuje się pierwsze wydanie "Edukacji Europejskiej", która przynosi mu nie tyle sławę ale na pewno rozgłos. Umiera jego matka, nie jest w stanie wypełnić pustki, ma potrzebę ogrzania się, ginął bez tej miłości. Poznaje angielkę Lesley Blanch, pobierają się, żyją ze soba długie lata na własnych zasadach. Podróżują po świecie, on pracuje jako urzędnik – dyplomata, w Bułgarii, we Francji w Stanach Zjednoczonych.
W 1958 roku przystępuje do pisania powieści – dzieła życia tak powstaje "Opowieść poranka", która od początku jest totalnym sukcesem.
Romain Gary twierdził, że pisarstwo jest dla niego ucieczką od świata. nosił w sobie lęki, uciekał w pisanie.

Autorka podnosi kwestie jego żydowskiego pochodzenia, czy on je ukrywał, jaki miał stosunek do swojej rodziny, czy był naznaczony przez pokolenia, nigdy jasno się nie wyrażał na ten temat.
Nie będę pisać jak skończyło się życie tego artysty, bo kiążka jest niezwykle interesująca i czytajcie z tą niezwykłą czytelniczą ciekawością. Moje serce zadrżało do Garego, do Agaty Tuszyńskiej, ktorej dziękuje, za taką wspaniałą książkę.
Profile Image for Tessa.
299 reviews
March 5, 2024
J'ai dans ma bibliothèque une publication de L'angoisse du roi Salomon aux Éditions Rombaldi, 2e trimestre 1980, qui attribue encore cette oeuvre à Paul Pavlovitch! On dit de lui qu'il est un conteur fabuleux, un véritable écrivain au génie verbale toujours surprenant. C'est dire à quel point la mystification a fait long feu. Ce n'est qu'en 1981 avec la publication posthume de Vie et mort d'Émile Ajar chez Gallimard que le subterfuge est révélé à la presse et au monde entier.

J'ai tout aimé des livres de Romain Gary aussi bien que ceux d'Émile Ajar que j'ai lu. Cette biographie d'Agata Tuszinska était l'occasion d'en savoir davantage sur l'artiste, le grand écrivain, mais malheureusement, madame Tuszinska s'emploie abondamment à raconter sa propre histoire. Étant Polonaise et Juive, elle ne se gène pas pour faire des parallèles avec les origines juives de Gary et les terribles événements menant à l'extermination des membres de sa propre famille pendant la 2e guerre mondiale. Ça donne un récit dilué où l'auteure prend décidément beaucoup trop de place. À intervalle régulier, elle adresse des lettres à Romain Gary datées des années 2020-2021 où elle confronte ses points de vue aux faits et gestes de l'écrivain.

Qu'ai-je appris de spécifiquement valable avec cette biographie? Presque rien. Des recherches fouillées dans les archives de Wilno (ancienne appellation de Vilnius) où ont vécu Gary et sa famille. D'autres recherches en Pologne, notamment sur le ghetto de Varsovie (des choses que je connaissais déjà) et surtout beaucoup de quand dira t-on, puisque madame Tuzinska rapporte les propos recueillis de tous bords tous côtés pour décrire avec emphase les parts d'ombre de la personnalité de Gary. Il est vrai que cet auteur était dépressif, mégalomane, etc., mais ce ne sont pas des attributs qui ont marqué la qualité de son écriture. Ils se trouve ailleurs, dans sa grande intelligence.

Une grande déception. J'aime qu'un ou une biographe s'efface devant son sujet et qu'il soit capable d'objectivité. Je pense entre autres à Jay Parini qui a admirablement écrit sur Faulkner et Borges...
Profile Image for Aleksandra.
122 reviews
June 22, 2022
Jednak wolę kiedy autor biografii nie jest drugim jej bohaterem i nie jest tak mocno obecny ze swoimi historiami, przemyśleniami, a zwłaszcza - ocenami moralnymi opisywanej postaci. Dodatkowo, drażni mnie wielokrotne powtarzanie tych samych wątków, metafor i porównań. Mam wrażenie, że bez tych pobocznych i powtarzalnych historii książka byłaby szczuplejsza o jakieś 100 stron.
Displaying 1 - 5 of 5 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.