Van armoede: Reportages over het leven in de schaduw van de welvaart

by Jonah Falke

Veel mensen leven binnen, want buiten kost alles geld. Ze koesteren wantrouwen tegen de overheid en openen hun voordeur voor niemand. De armoede in Nederland neemt, zo is de verwachting, de komende jaren toe. Ook groeit het aantal daklozen en werkende armen, en de pandemie heeft gezorgd voor een stroomversnelling. Ook komen er nieuwe armen aan: hoog opgeleiden en zzp'ers. Zij stellen hun hulpvraag nog langer uit, omdat ze denken dat ze het zelf wel kunnen oplossen.
Alles is er in Nederland om mensen te helpen, maar instanties en overheden communiceren niet met elkaar. De hulpverleners die mensen wél helpen, moeten vaak van de regels afwijken. In een reeks reportages in de klassieke traditie van de onderzoeksjournalistiek van Vrij Nederland onderneemt Jonah Falke een persoonlijke zoektocht naar armoede in Nederland.

Genres: Nonfiction

256 pages, Paperback

First published August 23, 2022

About the author

Jonah Falke (1991) is schrijver, kunstenaar, journalist, documentairemaker en columnist voor onder meer Vrij Nederland , de Volkskrant , VPRO Nooit meer slapen en Het Financieele Dagblad. Eerder publiceerde hij de romans Bontebrug (2016) en De mooiste vrouw van de wereld (2019). In 2022 verscheen zijn non-fictieboek Van armoede en won hij een Mercur voor de Reportage van het Jaar. In 2023 verscheen De geschiedenis van mijn sok.

Reviews

[Koen Bruning · Rating 5 out of 5]

STEENGOED

[Ruben Seijbel · Rating 5 out of 5]

Mooie rapportages die tonen dat mensen die het het moeilijkst hebben, geen tijd hebben om iets aan het systeem te doen. Ze hebben alleen tijd om te overleven.

[Janneke]

'Waar bestaanszekerheid geen geboorterecht is, wordt weinig gezeurd.'

[Jeroen Schwartz · Rating 5 out of 5]

Het non-fictiedebuut (als ik goed heb geteld) van Falke is even absurd als levensecht als zijn romans dat zijn. Ik denk dat de grens tussen fictie en non-fictie in het werk van Falke dun is. Niet dat zijn reportages gefantaseerd lijken te zijn. Voor wie goed kijkt, lopen die werelden parallel of in elkaar over. Dat blijkt in Van armoede, waarin Falke schrijft over gebeurtenissen die tot romanpassages zijn verhaspeld, waarin de hoofdrolspelers aan magie doen, met hun dromen, wanen en leefregels of tegen wil en dank het leven een beetje naar hun hand proberen te zetten terwijl ze worden verzwolgen door bureaucratie, tegenslag en andere monsters.
Deze Vrij-Nederlandstukken had ik in het maandblad niet of half gelezen - ik raak maar niet gewend aan de nieuwe 'formule'. Toen minister Schouten op het omslag figureerde, haakte ik af vanwege de gemakzuchtige quote ('Armoede is geen keuze'). Maar IK was gemakzuchtig en bevooroordeeld, want het gesprek met Schouten is een prachtig, prikkelend hoofdstuk in dit boek. Wat ik ontroerend vind, zijn de toon en de kijk van Falke, die zo persoonlijk en eerlijk aanvoelen, zonder dat er met iemand wordt meegehuild of naar aapjes wordt gekeken. Ik geniet van zijn originele schrijverij, als 'verslaggever' en als romancier. (Ook al staat er op een dezelfde pagina 'een meisje die' en 'een meisje dat'.) Wat een verontrustende, levensechte pen en wat een dito stem.

[Lauri van Oosterom · Rating 4 out of 5]

Ontzettend leerzaam (luister)boek! Jonah Falke heeft met zoveel verschillende soorten mensen gesproken, zowel mensen die in armoede leven als tal van hulpverleners en ambtenaren. Knap hoe hij hun verhaal op papier heeft gezet, maar tegelijkertijd kritisch is en vlijmscherp aangeeft hoe verschillend de werelden zijn van iemand die wel in armoede leeft en iemand die niet in armoede leeft. Je kunt je nauwelijks voorstellen hoe het is, als je zelf nooit met (erge) armoede te maken hebt gehad. En dat is precies het probleem.

[Judith de Jager · Rating 4 out of 5]

Reportages geven een interessante (en natuurlijk ook schrijnende) inkijk in de levens van de mensen aan de onderkant van de samenleving. Vond het knap dat de auteur er in slaagd oordeelvrij te blijven. Mooi boek.

[Regina KM · Rating 4 out of 5]

Geef een inkijk in Nederland, zonder oordeel

[Marc · Rating 4 out of 5]

Falke is een goede schrijver en hij schrijft over een belangrijk onderwerp. Hij kan zijn oordelen goed voor zich houden en doet niet aan drama. Daardoor vergeet je bijna dat het toch wel extreem is als mensen bijvoorbeeld in een bos moeten overnachten. Ook de hulpverleners die hij spreekt doen niet aan drama en maken zich geen illusies: ze gaan het systeem niet veranderen en verwachten niet dat ze veel mensen naar een beter leven kunnen helpen. Ik snap dat allemaal, maar daar wordt het wel een deprimerend boek van. Nou is de situatie ook deprimerend, en dat wordt er niet minder op, maar ik heb niet gelijk honderd euro gestort bij een goed doel (wel gekeken bij ShelterSuits, maar daar moet je je al je persoonsgegevens achterlaten voor je wat mag doneren en dat staat me tegen). Ik denk dat komt, omdat de slachtoffers - is dat een goede term? - minder tot leven komen in dit boek dan de hulpverleners - dat is een term die meer belooft dan hij waar maakt, dus die klopt ook niet. Kijk maar naar de interviews met Carola Schouten en Bas Sheltersuit. Die spreken me meer aan. Dat is vast ook een groot deel van de verklaring van het probleem: het is lastig om je te identificeren met mensen onder aan de ladder, voor mij met mijn zes vinkjes in ieder geval wel.