What do you think?
Rate this book
De meidagen van 1940. Een collectief dagboek
Plotseling was het oorlog
In de vroege ochtend van 10 mei 1940 werd de argeloos slapende bevolking van Nederland opgeschrikt door het angstaanjagende geluid van bommenwerpers, afweergeschut, explosies en mitrailleurvuur. Voor de meesten duurde het even voor het besef doordrong dat ze in een oorlog betrokken waren geraakt, maar er waren er ook die onmiddellijk begrepen wat hun te wachten stond. In de dagen die volgden legden velen vast wat hun overkwam: soldaten, huisvrouwen, artsen, journalisten, scholieren, predikanten, boeren en ministers. Hun verbijstering, angst, opwinding, verdriet, gelatenheid, afschuw en woede - opgetekend in dagboeken, brieven en herinneringen - brengen ons dichter bij de oorlog dan enige andere geschiedschrijving. Historicus en schrijver Luuc Kooijmans verzamelde talloze egodocumenten en componeerde zo een indrukwekkend collectief dagboek van de meidagen van 1940.
In de vroege ochtend van 10 mei 1940 werd de argeloos slapende bevolking van Nederland opgeschrikt door het angstaanjagende geluid van bommenwerpers, afweergeschut, explosies en mitrailleurvuur. Voor de meesten duurde het even voor het besef doordrong dat ze in een oorlog betrokken waren geraakt, maar er waren er ook die onmiddellijk begrepen wat hun te wachten stond. In de dagen die volgden legden velen vast wat hun overkwam: soldaten, huisvrouwen, artsen, journalisten, scholieren, predikanten, boeren en ministers. Hun verbijstering, angst, opwinding, verdriet, gelatenheid, afschuw en woede - opgetekend in dagboeken, brieven en herinneringen - brengen ons dichter bij de oorlog dan enige andere geschiedschrijving. Historicus en schrijver Luuc Kooijmans verzamelde talloze egodocumenten en componeerde zo een indrukwekkend collectief dagboek van de meidagen van 1940.
487 pages, Paperback
Published April 5, 2022
2 people are currently reading
23 people want to read
About the author
Luuc Kooijmans
19 books7 followersHistoricus Luuc Kooijmans (1956) heeft veelvuldig bewezen dat hij een complexe geschiedenis helder en indringend kan vertellen. Hij is auteur van boeken die niet alleen lof hebben geoogst in wetenschappelijke kringen, maar ook door een breder publiek worden gewaardeerd. In 2008 werd Gevaarlijke kennis bekroond met de Grote Geschiedenis Prijs en met de Greshoffprijs van de Jan Campert Stichting. Hij schreef daarnaast onder meer De doodskunstenaar, Het orakel en De geest van Boerhaave. In 2004 ontving hij van het Prins Bernhard Cultuurfonds een oeuvreprijs op het terrein van de geesteswetenschappen. Zijn werk werd vertaald in het Engels, Russisch en Pools.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
October 27, 2022
Vrijdag 10 mei 1940
‘Op de terugweg ben ik even langs mijn kwartier gereden om mijn veldkoffer gereed te zetten en mijn vrouw in te lichten. Ook haar zei ik dat het wel weer een oefening zou zijn, hoewel ik het zelf niet geloofde. In stilte heb ik tenminste, na mijn vrouw te hebben gegroet, nog even bij de kinderbedjes gestaan, het kon immer wel eens voor het laatst wezen dat ik hen zag.’
Luitenant-adjudant Wim Lingen (32 jaar) bij Druten
‘Degenen die tot nog toe dachten dat het niet zoo erg was, wisten nu meteen beter. Wij echter hadden de eerste vuurproef doorstaan, alhoewel we wisten dat dit nog niets was bij hetgeen nog zou volgen. Toch kan ik niet beschrijven hoe dit op ons werkte, dat de eene mensch trachtte den ander die hij nooit gezien had, dood te schieten. Veel had ik hier reeds over gelezen, doch dan kan men zich bij lange na niet voorstellen wat het in werkelijkheid is.’
Sergeant Bernard Willem van Eerden (24 jaar), bij de Grebbelinie
Helaas kan ik mijn vader niet meer vragen naar hoe het was bij de Grebbelinie. Hij werd als 25-jarige ook opgeroepen tijdens de mobilisatie (1 van de 280.000). Hij sprak er nooit over. Wel gingen we in de jaren ’70 nog wel eens op bezoek bij een familie in Achterberg waar hij ingekwartierd was. Ook bezochten we af en toe het Militair Ereveld Grebbeberg en andere militaire begraafplaatsen. Door dit boek te lezen heb ik toch een indruk gekregen hoe gewone mensen en soldaten zoals hij die tijd hebben beleefd.
Het boek is samengesteld uit dagboekfragmenten, brieven, mededelingen etc. 450 pagina’s van 1 mei tot en met 31 mei. In het begin was ik wat sceptisch maar al lezende toch onder de indruk van deze opzet. Kooijmans is geïnspireerd door Walter Kempowski die verschillende collectieve dagboeken over WOII heeft gemaakt. De meest recente was Zwanenzang over de laatste dagen van de oorlog in Duitsland.
Van alles komt aanbod. De evacuaties van bijvoorbeeld Amersfoort en Breda. De geruchten over vergiftigde producten. Duitsers die soms Nederlandse uniformen droegen. Het verschil in uitrusting. NSB’ers. Het bombardement op Rotterdam. Later in mei ook Middelburg! Ongeloof over de capitulatie. Ongeloof over het vertrek van de regering en de Koningin. Suïcides na de capitulatie. krijgsgevangenen.
En de mannen die een oorlog veroorzaken bevinden zich zelden aan het front. Daar hebben ze jonge mensen voor:
12 mei 1940
Zondagmorgen. Van de Sijden, de groenteboer, vertelde, hoe hij gisteren in Leiden gezien had, dat een Duitse parachutist gefusilleerd werd: een jongen van zestien jaar, een kind. “Mutter” zei hij nog. Het is om je hart stuk te huilen. Die arme, arme soldaten, ze vinden het zelf zo vreselijk.
‘Op de terugweg ben ik even langs mijn kwartier gereden om mijn veldkoffer gereed te zetten en mijn vrouw in te lichten. Ook haar zei ik dat het wel weer een oefening zou zijn, hoewel ik het zelf niet geloofde. In stilte heb ik tenminste, na mijn vrouw te hebben gegroet, nog even bij de kinderbedjes gestaan, het kon immer wel eens voor het laatst wezen dat ik hen zag.’
Luitenant-adjudant Wim Lingen (32 jaar) bij Druten
‘Degenen die tot nog toe dachten dat het niet zoo erg was, wisten nu meteen beter. Wij echter hadden de eerste vuurproef doorstaan, alhoewel we wisten dat dit nog niets was bij hetgeen nog zou volgen. Toch kan ik niet beschrijven hoe dit op ons werkte, dat de eene mensch trachtte den ander die hij nooit gezien had, dood te schieten. Veel had ik hier reeds over gelezen, doch dan kan men zich bij lange na niet voorstellen wat het in werkelijkheid is.’
Sergeant Bernard Willem van Eerden (24 jaar), bij de Grebbelinie
Helaas kan ik mijn vader niet meer vragen naar hoe het was bij de Grebbelinie. Hij werd als 25-jarige ook opgeroepen tijdens de mobilisatie (1 van de 280.000). Hij sprak er nooit over. Wel gingen we in de jaren ’70 nog wel eens op bezoek bij een familie in Achterberg waar hij ingekwartierd was. Ook bezochten we af en toe het Militair Ereveld Grebbeberg en andere militaire begraafplaatsen. Door dit boek te lezen heb ik toch een indruk gekregen hoe gewone mensen en soldaten zoals hij die tijd hebben beleefd.
Het boek is samengesteld uit dagboekfragmenten, brieven, mededelingen etc. 450 pagina’s van 1 mei tot en met 31 mei. In het begin was ik wat sceptisch maar al lezende toch onder de indruk van deze opzet. Kooijmans is geïnspireerd door Walter Kempowski die verschillende collectieve dagboeken over WOII heeft gemaakt. De meest recente was Zwanenzang over de laatste dagen van de oorlog in Duitsland.
Van alles komt aanbod. De evacuaties van bijvoorbeeld Amersfoort en Breda. De geruchten over vergiftigde producten. Duitsers die soms Nederlandse uniformen droegen. Het verschil in uitrusting. NSB’ers. Het bombardement op Rotterdam. Later in mei ook Middelburg! Ongeloof over de capitulatie. Ongeloof over het vertrek van de regering en de Koningin. Suïcides na de capitulatie. krijgsgevangenen.
En de mannen die een oorlog veroorzaken bevinden zich zelden aan het front. Daar hebben ze jonge mensen voor:
12 mei 1940
Zondagmorgen. Van de Sijden, de groenteboer, vertelde, hoe hij gisteren in Leiden gezien had, dat een Duitse parachutist gefusilleerd werd: een jongen van zestien jaar, een kind. “Mutter” zei hij nog. Het is om je hart stuk te huilen. Die arme, arme soldaten, ze vinden het zelf zo vreselijk.
August 21, 2022
Indrukwekkend ooggetuigenverslag over de Duitse inval in Nederland
Ook de andere verslagen leveren indrukwekkende getuigenissen: Nederlandse soldaten die gevechten leveren in de Grebbelinie, vluchtelingen die tussen het vuur terechtkomen en politici die besluiten te moeten vluchten naar Engeland.
Wat dit boek ook goed aangeeft is het verschil van de ervaringen van de mensen die de strijd hebben meegemaakt: de bovengenoemde soldaten die verschrikkelijke dingen meemaken aan de Grebbelinie versus de verveelde soldaten in Amsterdam en Haarlem, die geen schot hebben gelost. De burgers die de Duitse soldaten hun stad zien binnen marcheren, die zich overigens allen keurig gedragen tot de burgers die het bombardement van Rotterdam meemaken.
De kracht van dit boek bestaat juist uit die tegenstellingen en hier en daar de anekdotes, zoals bijvoorbeeld het verhaal van een vrouw met in haar huis ingekwartierde Duitse soldaten, die bij hun vertrek het adres noteren, zodat ze over 4 weken haar hun ansichtkaarten uit Londen kunnen sturen. Of de verpleegkundige, die de brandwonden van een slachtoffer van het Duitse bombardement op Rotterdam verzorgt, en hem ziet vertrekken omdat hij zijn gedode vrouw en kind nog uit de puinhopen van zijn huis moet halen.
Een echte aanrader - het toont aan hoe snel een vreedzame samenleving op zijn kop wordt gezet en de hel die sommige gewone soldaten en burgers geleden hebben. Oorlog is verschrikkelijk. Laat het een waarschuwing zijn voor ons en laten we - in de woorden van Michel Joël - ons danken dat we in Nederland wonen.
En de smart dat mijn geliefd, goed en mooi vaderland waarvoor ik God uit het diepste van mijn hart dank om daarin geboren te zijn, thans de vreemde overheersing moet ondergaan, vernietigt het laatste restje van mijn uithoudingsvermogenAldus Michel Joël, Haags raadslid die na de Nederlandse capitulatie een eind aan zijn leven maakt. Het is, samen met enkele andere joodse getuigenissen, wellicht het meest indringende verslag uit dit boek.
Ook de andere verslagen leveren indrukwekkende getuigenissen: Nederlandse soldaten die gevechten leveren in de Grebbelinie, vluchtelingen die tussen het vuur terechtkomen en politici die besluiten te moeten vluchten naar Engeland.
Wat dit boek ook goed aangeeft is het verschil van de ervaringen van de mensen die de strijd hebben meegemaakt: de bovengenoemde soldaten die verschrikkelijke dingen meemaken aan de Grebbelinie versus de verveelde soldaten in Amsterdam en Haarlem, die geen schot hebben gelost. De burgers die de Duitse soldaten hun stad zien binnen marcheren, die zich overigens allen keurig gedragen tot de burgers die het bombardement van Rotterdam meemaken.
De kracht van dit boek bestaat juist uit die tegenstellingen en hier en daar de anekdotes, zoals bijvoorbeeld het verhaal van een vrouw met in haar huis ingekwartierde Duitse soldaten, die bij hun vertrek het adres noteren, zodat ze over 4 weken haar hun ansichtkaarten uit Londen kunnen sturen. Of de verpleegkundige, die de brandwonden van een slachtoffer van het Duitse bombardement op Rotterdam verzorgt, en hem ziet vertrekken omdat hij zijn gedode vrouw en kind nog uit de puinhopen van zijn huis moet halen.
Een echte aanrader - het toont aan hoe snel een vreedzame samenleving op zijn kop wordt gezet en de hel die sommige gewone soldaten en burgers geleden hebben. Oorlog is verschrikkelijk. Laat het een waarschuwing zijn voor ons en laten we - in de woorden van Michel Joël - ons danken dat we in Nederland wonen.
June 22, 2022
Ik heb bij het lezen van dit boek, echt het gevoel gekregen er een soort van bij te zijn geweest.
October 9, 2022
Erg knap om dit vanuit dagboekfragmenten samen te stellen.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews