Το πρόβλημα της θεμελίωσης των αξιών: Μια κριτική προσέγγιση μέσα από το έργο του Max Weber και του Κορνήλιου Καστοριάδη

by Γιάννης Κτενάς

Είναι δυνατόν οι πολιτικές και ηθικές αξίες να θεμελιωθούν ορθολογικά; Αν κάθε κοινωνία ορίζει τα δικά της κριτήρια για το καλό και το κακό, το δίκαιο και το άδικο, μπορούν να υπάρξουν καθολικά έγκυρες νόρμες; Η υπόθεση πως δεν υφίστανται ακλόνητα θεμέλια για την πολιτική και την ηθική μπορεί άραγε να οδηγήσει κάπου αλλού πέρα από τον πλήρη σχετικισμό, μια κατάσταση στην οποία ο γόρδιος δεσμός κόβεται με βάση την αυθαίρετη απόφαση του εκάστοτε χειριστή του ξίφους;
Ερωτήματα σαν αυτά βρίσκονται στην καρδιά όχι μόνο της φιλοσοφίας και των κοινωνικών επιστημών, αλλά και των καθημερινών μας προβληματισμών, όταν παραδείγματος χάρη κάνουμε λόγο για την «κρίση αξιών» που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες κοινωνίες.
Σε αυτό το δοκίμιο ο συγγραφέας, εξετάζοντας κριτικά τις σχετικές απόψεις του Max Weber και του Κορνήλιου Καστοριάδη, δύο στοχαστών που αντιτάχθηκαν συστηματικά στην ιδέα μιας αυστηρής θεμελίωσης των ηθικοπολιτικών προταγμάτων, επιχειρεί να δείξει ότι η εναντίωση στον θεμελιωτισμό δεν απολήγει αναγκαστικά σε κοινοτοπίες του τύπου «τα πάντα είναι σχετικά». Αντιθέτως, μας καλεί να αναλάβουμε την ευθύνη για την προσωπική και συλλογική μας δέσμευση και στάση, να επωμιστούμε το δύσκολο έργο της διαβούλευσης, της συζήτησης αλλά και της διαφωνίας, έχοντας κατά νου ότι η πολιτική σύγκρουση και η «πολυθεΐα των αξιών» αποτελούν συγκροτητικές συνθήκες της ανθρώπινης ύπαρξης.

168 pages, Paperback

First published April 11, 2022

Reviews

[Aggeliki Spiliopoulou]

Στο δοκίμιο αυτό ο Γιάννης Κτενάς, εκκινούμενος από την προβληματική του σχετικισμού των αξιών, διερευνά τη θεμελίωση ηθικών και πολιτικών αξιών εξετάζοντας παράλληλα τις τοποθετήσεις δύο από τους σημαντικότερους σύγχρονους στοχαστές. Έχοντας ως βάση τις σκέψεις των Max Weber και Κορνήλιου Καστοριάδη, αναλύει το μη θεμελιώσιμο των αξιακών τοποθετήσεων, την αδυναμία ορθολογικής τεκμηρίωσης και την προσωπική ευθύνη και επιλογή που απορρέουν αυτών.

Ανάλογα των πολιτικών, επιστημονικών, κοινωνικών συνθηκών που ισχύουν, κάθε δράση, απόφαση, ζήτημα κρίνεται εντός αυτού του πλαισίου έχοντας διττή υπόσταση, λαμβάνοντας υπόψιν την επίδραση του κοινωνικού φαντασιακού και την αλληλεπίδρασή του με το συνολοταυτιστικό χαρακτήρα της θέσμισης κοινωνιών.
Αυτό που είναι δίκαιο για μια πλευρά ταυτόχρονα είναι άδικο για την άλλη.  Κάθε αξία είναι ένα νόμισμα με δύο όψεις. Καλούμαστε λοιπόν να διευρύνουμε τους ορίζοντες της σκέψης μας, να συνδιαλλεγόμαστε, να κατανοούμε και να αποδεχόμαστε την αντίθετη άποψη,  να υιοθέτουμε τον εποικοδομητικό διάλογο και το δικαίωμα καθενός στην γνώμη του.

[Mz]

https://bookpress.gr/kritikes/idees/2...