Αγκάθια και Πικραλίδες

by Kyriakos Athanasiadis

Δύο γυναίκες.
Η Ελληνίδα. Μεγάλη σε ηλικία, ανήμπορη να αυτοεξυπηρετηθεί, αμίλητη και κλεισμένη στον εαυτό της, και, το κυριότερο, με Αλτσχάιμερ. Δεν θυμάται τίποτε πια. Έχει ξεχάσει ποια ήταν, τι έζησε, ποιον και πόσο αγάπησε. Κι αν τη δονούν ακόμη κάποιες εκλάμψεις, σύντομα θα πάψουν κι αυτές…

Η Αλβανίδα. Μεσόκοπη, πληγωμένη, προδομένη, αλλά δυνατή και αισιόδοξη ταυτόχρονα, με χιούμορ, με πίστη στη ζωή, με αγάπη για όλο τον κόσμο και κυρίως γι’ αυτήν εδώ τη γυναίκα που τη φροντίζει και της βουρτσίζει κάθε μέρα τα μαλλιά. Και ομιλητική: δεν σταματά να μιλά, και να θυμάται, και να αφηγείται τρομερά πράγματα για μια ζωή, και για μια χώρα, που τώρα πια μοιάζουν ξένες και μακρινές, κομμάτια μιας μεγάλης τραγωδίας…
Οι δυο τους μένουν συνέχεια μαζί, κοιμούνται και ξυπνούν μαζί, μαγειρεύουν, τρώνε, βλέπουν τηλεόραση και κάνουν βόλτες στην πόλη μαζί, και ίσως –ίσως– καταφέρουν κάποια στιγμή να αποδείξουν πως δεν τελείωσαν όλα εδώ, πως υπάρχει συνέχεια, πως υπάρχει ακόμη μνήμη.
Και πως υπάρχει ελπίδα.

Ένα συγκινητικό μυθιστόρημα για τη γυναικεία φιλία, για τη μνήμη και την απώλειά της, για τον έρωτα και την προσδοκία. Ένα βιβλίο που θα ζεστάνει την καρδιά σας.

Genres: Social

248 pages, Paperback

First published April 15, 2022

About the author

Ο Κυριάκος Αθανασιάδης είναι συγγραφέας. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1963. Έχει εκδώσει πάνω από 50 βιβλία, για μεγάλους και παιδιά, με το όνομά του και με μία σειρά ψευδώνυμα.

Reviews

[Skorofido Skorofido · Rating 4 out of 5]

Ένας ζωντανός και σπαραχτικός μονόλογος, συγκινητικός, ανθρώπινος, ένας διάλογος που δεν είναι διάλογος γιατί ο ένας «δέκτης» δεν μπορεί να γίνει «πομπός», μιας Αλβανίδας που έχει χρόνια στην Ελλάδα και για να βγάλει τα προς το «ζην» φροντίζει μια ηλικιωμένη με αλτσχάιμερ. Η γυναίκα μιλάει, μιλάει, γλώσσα δεν βάζει μέσα της όπως το λέει και η ίδια, εξιστορεί τη ζωή της, θυμάται τα παλιά, τις ημέρες στην πατρίδα, το παρελθόν της, τον γάμο της, τα παιδιά της… Η γυναίκα επιζητεί την επικοινωνία, ρωτάει, περιμένει μια απάντηση που ξέρει πως ποτέ δεν θα έρθει, προσπαθεί να σπάσει το φράγμα της σιωπής, περιποιείται με αγάπη την ηλικιωμένη, γίνεται φίλη, κόρη, γειτόνισσα, πίνουν καφέ παρέα, πηγαίνουν βόλτα, κοπανάνε και κάνα τσιπουράκι.
Θέμα «αντι-λογοτεχνικό», θαρραλέος ο συγγραφέας, γιατί δίνει ομιλία και πρόσωπο σ’όλους αυτούς τους μετανάστες που εδώ και χρόνια τους έχουμε για να καθαρίζουν τα σπίτια μας, να προσέχουν τους ηλικιωμένους γονείς μας, να μαζεύουν τα κεράσια και τις φράουλες μας, ενίοτε να παίρνουν και κάνα μετάλλιο για χάρη μας (ένεκα των ημερών) αλλά μετά τους κρύβουμε κάτω από το χαλί και κάνουμε πως δεν τους βλέπουμε και θεωρούμε και εαυτούς πως κατέχουμε το φως το αληθινόν, την τύφλα μας τη μαύρη.
Γλώσσα ρέουσα, σαν να είσαι κι εσύ εκεί και να κρυφακούς, κι ένα σφίξιμο στο τέλος για τους ανθρώπους που άλλα όνειρα είχαν κι άλλα τους βρήκαν και για εκείνους που το παζλ της μνήμης τους σπάει κομμάτι – κομμάτι, μένοντας ένα άδειο σαρκίο… Ένα βιβλίο, ενίοτε στενάχωρο, ενίοτε με δόσεις χιούμορ αλλά πάντως πέρα για πέρα ρεαλιστικό…
Αλλά δεν μπορώ να μην ρίξω και το δηλητήριο μου… Η γλώσσα είναι τόσο «καλή», τόσο «λογοτεχνική», γραμματική – σύνταξη – λεξιλόγιο φιλολόγου, που όσο και να πεις δεν συνάδει με το προφίλ της ηρωίδας: Αλβανίδα μετανάστρια, δίχως μόρφωση και που έμαθε τη γλώσσα με τον καιρό… Μέγα φάουλ αλλά το καταπίνω…

[Eleni Efstathiou · Rating 5 out of 5]

Πολύ τρυφερό, ευαίσθητο και έξυπνο.

[Lefki Sarantinou · Rating 4 out of 5]

Ένα πολύ ιδιαίτερο βιβλίο για το Αλτσχάιμερ και τη γεροντική άνοια υπογράφει ο Κυριάκος Αθανασιάδης. Τιτλοφορείται «Αγκάθια και πικραλίδες» και αποτελεί μία πολύ συγκινητική και τρυφερή στιγμή στην όλη συγγραφική πορεία του Αθανασιάδη.

Το βιβλίο ξεχωρίζει καταρχάς για την πρωτότυπη δομή του: αποτελεί στην ουσία έναν διάλογο χωρίς αποδέκτη, έναν μονόλογο της Αλβανίδας που προσέχει την Θέα, την Ελληνίδα που πάσχει από άνοια και είναι ανήμπορη να αυτοεξυπηρετηθεί. Εκτός από λίγες σελίδες στο τέλος, ολόκληρο το μυθιστόρημα αποτελείται από τα λεγόμενα της Αλβανίδας προς την ηλικιωμένη Θέα που έχει αναλάβει, με εντολή του γιου της, να προσέξει.
ΣΧΕΤΙΚΑ

Κριτική: Συμώνη Κατραμάδου, «Ο κατακτητής μου» (Εκδόσεις…
Ιούλ 15, 2022

Κριτική: Έρση Σεϊρλή, Γκρίζος κύκνος
Ιούν 20, 2022

Η Αλβανίδα απευθύνεται στην ηλικιωμένη με τρυφερότητα και τη φροντίζει με περισσή περίσκεψη: της βουρτσίζει τα μαλλιά, την ταΐζει, την προσέχει, τη βγάζει βόλτα, αλλά και της αφηγείται σε συνέχειες τη δική της ζωή και τα βάσανα που έχει περάσει. Το αν η Θέα την ακούει και αν καταγράφει και καταλαβαίνει όσα της λέει η Αλβανίδα σύντροφός της δεν αποκαλύπτεται παρά μονάχα στο τέλος, όταν η ίδια η Θέα καλείται να ανακαλέσει στη μνήμη της κάποιες σημαντικές στιγμές της ζωής της.

Η Αλβανίδα είναι μία γυναίκα που έχει ταλαιπωρηθεί πολύ στη ζωή της, έχει πέσει θύμα βιασμού, έχει παντρευτεί δύο φορές και έχει δύο παιδιά. Τα τραύματά της τα κουβαλάει και δεν μπορεί να τα ξεχάσει σε αντίθεση με τη Θέα.

Το βιβλίο είναι γεμάτο αντιθέσεις. Πρώτα πρώτα από την ανήμπορη Θέα με την Αλβανίδα που μπορεί να κάνει φαινομενικά τα πάντα, τουλάχιστον σε σχέση με τη Θέα. Η ανώνυμη Αλβανίδα θυμάται, η Θέα όχι. Η Αλβανίδα μιλάει, η Θέα σιωπά. Κατά βάθος όμως αυτή η εικονική μονόπλευρη σχέση εξάρτησης κρύβει μία βαθιά και ειλικρινή φιλία:

«Θα μου λείψεις, κυρία Θέα μου. Είδες; Εγώ κάθομαι εδώ, στο κιόσκι της αυλής, με τη βροχή γύρω-γύρω, κι εσύ είσαι πέρα στο δωμάτιό του, μα και πάλι σ’ εσένα μιλάω και σ’ εσένα απευθύνομαι. Κατάλαβες;… Αλλά ναι, θα μου λείψεις».

Έτσι λέει η Αλβανίδα στη Θέα στο τέλος του βιβλίου, όταν θα αναγκαστούν να χωρίσουν οι δρόμοι τους. Και τελικά όταν η Θέα θα θυμηθεί, αυτό που θα θυμάται καλύτερα απ’ όλα θα είναι η αγάπη της, ο αγαπημένος της. Και έτσι αποδεικνύεται ότι η μνήμη τελικά δεν χάνεται. Κι όπου υπάρχει μνήμη υπάρχει και ελπίδα.

Αυτό που κάνει το βιβλίο να ξεχωρίζει είναι η πρωτότυπη δομή του, αλλά και η τρυφερή και άκρως καλοδουλεμένη γλώσσα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας. Ένα βιβλίο που αποδεικνύει ότι, όταν υπάρχει θέληση και αληθινή αγάπη στη ζωή μας, μπορούμε να μετατρέψουμε τα αγκάθια και τις πικραλίδες της ζωής μας σε βιολέτες και γιασεμιά.
Αναδημοσίευση από το tetragwno

[F. Mavrou · Rating 5 out of 5]

I highly recommend this special book. Written in the first person, it makes you feel like it is addressed to you. It is a moving story of a woman caring for an Alzheimer's patient on a daily basis. Read it, and let the sensitivity, compassion and kindness of the heroine embrace you. It's a story about how the right care, but above all the real care for the patient, can improve his daily routine. The author left his kind soul open for us to see it. Pure goodness, caring, empathy, compassion, love. All these emotions will flood your heart and mind when you read it from the very first pages. A great book, by an author who writes with true sensitivity.

[Ιωάννα Γκανέτσα · Rating 5 out of 5]

Ένας μονόλογος, μια ασθένεια, δυο γυναίκες που συναντήθηκαν με αφορμή αυτή. Ο Κυριάκος Αθανασιάδης κρατά το μέτρο στην περιγραφή των συναισθημάτων κι ωστόσο εκείνα βρίσκουν τον δρόμο μέσα από τις λέξεις και γίνονται ποτάμι που παρασέρνει τον αναγνώστη στο πριν, το τώρα, το μετά που έρχεται μαζί με την κάθαρση.

[Eleana Jan · Rating 4 out of 5]

Ένα μικρό σε έκταση αλλά βαθιά ανθρώπινο μυθιστόρημα, όπου δύο γυναίκες από διαφορετικούς κόσμους συναντιούνται μέσα από την ανάγκη και τη φροντίδα. Η μία, Ελληνίδα, ηλικιωμένη, βυθισμένη στην άνοια, χωρίς μνήμη και χωρίς λόγο. Η άλλη, Αλβανίδα μετανάστρια, πληγωμένη από τη ζωή αλλά γεμάτη λόγια, ιστορίες, ζεστασιά. Ανάμεσά τους, η φθορά, ο χρόνος, η μοναξιά — αλλά και η απροσδόκητη τρυφερότητα, η βαθιά ενσυναίσθηση, η πίστη στην ανθρωπιά.
Η επιλογή του συγγραφέα να δώσει φωνή αποκλειστικά στη φροντίστρια αποδεικνύεται ευφυής: ο μονόλογός της λειτουργεί όχι μόνο ως καταγραφή, αλλά και ως εξομολόγηση, ανασύροντας μνήμες προσωπικές, εθνικές και πανανθρώπινες. Μια σπονδή στη μνήμη — όχι μόνο τη χαμένη, αλλά κι εκείνη που κουβαλάμε μέσα μας, ακόμη κι όταν δεν το θέλουμε.
Η γλώσσα του Αθανασιάδη είναι ρέουσα, ουσιώδης, χωρίς περιττούς συναισθηματισμούς. Το συναίσθημα όμως υπάρχει — και λειτουργεί υπόγεια, ισχυρά, φτάνοντας στον αναγνώστη σαν αθόρυβο κύμα. Δεν κραυγάζει, δεν επιβάλλεται· συγκινεί ακριβώς γιατί είναι αληθινό.
Ένα βιβλίο για τη σιωπή και τη μνήμη, για το παρελθόν και το τώρα, για τις γυναίκες που υπήρξαν αόρατες, αλλά έζησαν ολόκληρες ζωές γεμάτες αγκάθια — και πικραλίδες.

[Giota]

Στο νέο βιβλίο του Κυριάκου Αθανασιάδη «Αγκάθια και πικραλίδες» που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Bell συμβαίνει το εξής παράδοξο: αν και ουσιαστικά είναι μονόλογος, «λέγονται» τόσα πολλά… Δυο γυναίκες, η μία με Αλτσχάιμερ, η άλλη η αλλοδαπή που τη φροντίζει. Η δεύτερη, αν και δε γνωρίζει καλά τη γλώσσα, μιλά διαρκώς στην ηλικιωμένη για τη ζωή της, τις σκέψεις της, τους φόβους και τις ανησυχίες της. Οι σελίδες του βιβλίου φέρουν έντονο συναισθηματικό φορτίο, καθώς και πληροφορίες για το πολιτικό και κοινωνικό υπόβαθρο της Ελλάδας & της Αλβανίας τις προηγούμενες δεκαετίες.