Şahnâme 1

Şehname

by Abolqasem Ferdowsi, Firdevsi, Necati Lugal (Translator)

Tuslu söz ustası eserinde sadece mahlasının “Firdevsî” olduğunu belirtmiş, adından hiç söz etmemiştir. Ancak ünlü eserini dizelerinde çok sayıda isimle anmıştır: Nâme (Kitap), Nâme-yi Bâstân (Eski Kitap), Nâme-yi Pârsî (Farsça Kitap), Nâme-yi Pehlevî (Pehlevî Kitabı), Nâme-yi Husrevân (Hükümdarlar kitabı), Nâme-yi Şâhvâr (Şaha Yaraşır Kitap), Nâme-yi Şehriyâr (Hükümdar Kitabı), Nâme-yi Şehriyârân-i Pîş (Önceki Hükümdarların Kitabı), Nâmvernâme (Ünlüler Kitabı), Târîh-i Şâhân (Hükümdarlar Tarihi), Dâstân (Destan), Dâstân-i Kohen (Eski Destan), Dâstânhâ-yi Dîrîne (Eski Destanlar), Defter-i Pehlevân (Kahramanlar Kitabı), Defter-i Husrevân (Hükümdarlar Kitabı), Sohenhâ-yi Şâhinşehân (Hükümdarların Sözleri) gibi.

964 pages, Paperback

Published April 15, 2022

About the author

Abolqasem Ferdowsi (Persian: ابوالقاسم فردوسی), the son of a wealthy land owner, was born in 935 in a small village named Paj near Tus in Khorasan which is situated in today's Razavi Khorasan province in Iran.
He devoted more than 35 years to his great epic, the Shāhnāmeh. It was originally composed for presentation to the Samanid princes of Khorasan, who were the chief instigators of the revival of Iranian cultural traditions after the Arab conquest of the seventh century. Ferdowsi started his composition of the Shahnameh in the Samanid era in 977 A.D. During Ferdowsi's lifetime the Samanid dynasty was conquered by the Ghaznavid Empire. After 30 years of hard work, he finished the book and two or three years after that, Ferdowsi went to Ghazni, the Ghaznavid capital, to present it to the king, Sultan Mahmud.

Ferdowsi is said to have died around 1020 in poverty at the age of 85, embittered by royal neglect, though fully confident of his work's ultimate success and fame, as he says in the verse:
" ... I suffered during these thirty years, but I have revived the Iranians (Ajam) with the Persian language; I shall not die since I am alive again, as I have spread the seeds of this language ..."

Reviews

[Köksal KÖK]

Şehname cilt 1
Firdevsi.
Çeviren, Necati Lugal

Dünya Edebiyatından Tercümeler
Şark - İslam Klasikleri-10.
İstanbul, 1956.
450 sayfa.
Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları
İran [ Fars ] Edebiyatı, Mitoloji.


1. cilt, ilk 5000 beyiti kapsar.

şehname 1. ciltte adı geçen padişahlar, olaylar, kronolojik;

-kayumers, 30 yıl saltanat.

-siyamek.

-huşeng, 40 yıl.

-tahmurs, 30 yıl.

-cemşid, 700 yıl.

-dahhak, 1000 yıl.

-ferudun, 500 yıl.

...selm,
...ireç,
...tur.

-minuçihr, 120 yıl.

...komutan sam,
...oğlu komutan zal-destan,
...oğlu rüstem.

-nevzer, 7 yıl,

...muniçihrin oğlu nevzer,
...afrasiyab-alp er tunga-türklerle mücadele.

-zev, 5 yıl, tahmusbun oğlu.

[Bahman Bahman]

چو بگذشت سال ازبرم شست و پنج

فزون کردم اندیشهٔ درد و رنج

به تاریخ شاهان نیاز آمدم

به پیش اختر دیرساز آمدم

بزرگان و با دانش آزادگان

نبشتند یکسر همه رایگان

نشسته نظاره من از دورشان

تو گفتی بدم پیش مزدورشان

جز احسنت از ایشان نبد بهره‌ام

بکفت اندر احسنتشان زهره‌ام

سربدره‌های کهن بسته شد

وزان بند روشن دلم خسته شد

ازین نامور نامداران شهر

علی دیلمی بود کوراست بهر

که همواره کارش بخوبی روان

به نزد بزرگان روشن روان

حسین قتیب است از آزادگان

که ازمن نخواهد سخن رایگان

ازویم خور و پوشش و سیم و زر

وزو یافتم جنبش و پای و پر

نیم آگه از اصل و فرع خراج

همی‌غلتم اندر میان دواج

جهاندار اگر نیستی تنگ دست

مرا بر سرگاه بودی نشست

چو سال اندر آمد به هفتاد ویک

همی زیر بیت اندر آرم فلک

همی گاه محمود آباد باد

سرش سبز باد و دلش شاد باد

چنانش ستایم که اندر جهان

سخن باشد از آشکار ونهان

مرا از بزرگان ستایش بود

ستایش ورا در فزایش بود

که جاوید باد آن خردمند مرد

همیشه به کام دلش کارکرد

همش رای و هم دانش وهم نسب

چراغ عجم آفتاب عرب

سرآمد کنون قصهٔ یزدگرد

به ماه سفندار مد روز ارد

ز هجرت شده پنج هشتادبار

به نام جهانداور کردگار

چواین نامور نامه آمد ببن

ز من روی کشور شود پرسخن

از آن پس نمیرم که من زنده‌ام

که تخم سخن من پراگنده‌ام

هر آنکس که دارد هش و رای و دین

پس از مرگ بر من کند آفرین

[Barış Yıldırım]

Kadim metinler içinde beni özellikle etkilemediğini söyleyebilirim. Belki bir çeviri meselesidir. Dili gayet duru ama şiirsellik nadiren parıldıyor.

[Sirius Black]

Çeviri ve imla kötü. İsimler, betimlemeler, özlü sözler ve tarihi anlatışı güzel, akıcı bir mitik kaynak çıkarmış