Willem Elsschot in Parijs

by Eric Rinckhout

Willem Elsschot schreef Villa des Roses in 1910. Meer dan honderd jaar later staat zijn debuutroman nog als een huis. Het is de roman van het moderne leven en van het bedrog – in zaken en in de liefde. Maar wat rest er van het Parijse pension dat de titel gaf aan het boek? En zijn er in de Franse hoofdstad nog sporen terug te vinden van Alfons De Ridder – de echte naam van Willem Elsschot – en zijn verblijf in de jaren 1906-’07? Wie waren de uitbaters en de gasten in het inmiddels legendarische pension in de rue d’Armaillé? Wie ging er schuil achter de hoofdrolspelers: Richard Grünewald en Louise Créteur? Wat waren Elsschots inspiratiebronnen? Hoe autobiografisch is Villa des Roses? Had hij echt geen fantasie, zoals hij altijd beweerde? Eric Rinckhout neemt ons mee op een wandeling door het Parijs van toen: de metropool van de innovatie, de ville lumière met haar metro, cinema’s, grootwarenhuizen en welig tierende prostitutie. Parijs, de stad waar alles te koop was: het geknipte decor voor Elsschots Villa des Roses. Eric Rinckhout was van 1989 tot 2016 cultuurredacteur bij De Morgen. Over Willem Elsschot publiceerde hij Dwaalspoor. Op zoek naar de waarheid achter Het Dwaallicht van Willem Elsschot (2006) en Grote Antwerpse Willem Elsschot Atlas. Literaire gids (2010). Hij is de auteur van de Dwaallicht-wandeling, die de Antwerpse stadsgidsen op hun programma hebben staan, stelde de wandelbrochure ‘Willem Elsschot aan zee’ samen, en schreef het nawoord bij recente uitgaven van de Elsschotromans De Verlossing en Villa des Roses.

112 pages, Paperback

First published March 1, 2022

Reviews

[Ilse · Rating 4 out of 5]

Ernest-Ange Duez – Splendeur

Enkele jaren geleden las ik voor het eerst weer Willem Elsschot sinds het verlaten van de schoolbanken en de hernieuwde kennismaking beviel me zo goed dat ik me voornam zijn volledige oeuvre te herlezen (en de nog resterende lacunes te dichten). Omwille van de keuze van de leesclub stond Villa des Roses als eerste geprogrammeerd. Toen mijn oog na een bezoek aan de Japanse tuin in Hasselt toevallig op dit boekje viel zodra we, misschien niet helemaal toevallig, in een boekhandel in de stad waren aanbeland, was mijn nieuwsgierigheid dan ook onmiddellijk gewekt. De leeshonger die daar het gevolg van was kon dankzij de bibliotheek verbazingwekkend snel worden gestild.

Eric Rinckhout verheelt niet dat hij over Elsschot, de villa en zijn bewoners misschien nog meer vragen dan antwoorden kan bieden en dat de opheldering van de in de subtitel genoemde geheimen veeleer hypothetisch te noemen is, maar niet getreurd: dit is een boeiend, knap gedocumenteerd en stevig onderbouwd relaas van zijn zoektocht naar de (gesloopte) Villa des Roses, het Parijse pension dat de biotoop uitmaakt van Willem Elsschots gelijknamige debuutroman. Zijn betoog is heerlijk gestoffeerd met wetenswaardigheden over Elsschots tijd in Parijs, de ontstaansgeschiedenis en mogelijke inspiratiebronnen van de roman en zijn kleurrijke personages en de literaire invloeden van Elsschot (Flaubert, Balzac, Villiers de l'Isle-Adam, misschien wel Tsjechov….). Gebruik makend van wat hij kan terugvinden in kranten, brieven, de archieven van Parijs en van Antwerpen dompelt Rinckhout de lezer onder in de buurt en het Parijs van die tijd en wijst hij erop hoe sociale fenomenen als abortus, prostitutie en zelfmoord doorwerken in de roman. Kortom, een fraai en heel genietbaar staaltje literair detectivewerk dat aan de lectuur van Villa des Roses nog wat extra glans toevoegt.

[André · Rating 4 out of 5]

Willem Elsschot is een van mijn lievelingsschrijvers. Ooit heb ik het genoegen gehad om mee te mogen werken aan een Elsschotweek. Al zijn boeken werden toen voorgelezen. Julien Schoenaerts las toen als laatste in de rij Villa des Roses voor en dat was werkelijk subliem. Datzelfde Villa des Roses heb ik verschillende malen gelezen en ook van de verfilming heb ik enorm genoten. Willem Elsschot schreef Villa des Roses in 1910. Meer dan honderd jaar later staat zijn debuutroman nog als een huis. Recent verscheen van Eric Rinckhout (°1956) Willem Elsschot in Parijs Waarin hij vooral de focus legt op het tot stand komen van Villa des Roses. Rinckhout publiceerde hiervoor reeds enkele werken over Elsschot en is ook de auteur van de Antwerpse Dwaallicht-wandeling.
In Willem Elsschot in Parijs gaat Rinckhout op zoek naar de “Villa des Roses het decor voor de roman van Elsschot. Van 1906 tot 1908 verbleef hij hier. Helaas werd de villa reeds in 1910 gesloopt. Eric Rinckhout neemt ons mee op een wandeling door het Parijs van toen: de metropool van de innovatie, de ‘ ville lumière met haar metro, cinema’s, grootwarenhuizen en welig tierende prostitutie. Parijs, de stad waar alles te koop was: het geknipte decor voor Elsschots Villa des Roses.
Het pension herbergt in het gelijknamig boek een internationale selectie aan gasten die voor humor en droefheid zorgen. De persoonlijke trekjes, droeve en komische gebeurtenissen, worden heel knap beschreven. Zo zorgt de komst van een nieuwe meid voor heel wat commotie.
Elsschot beschrijft op meesterlijke wijze de bekrompen en kleinburgerlijke moraal in het begin van de vorige eeuw.
In zijn werk tracht Eric Rinckhout het verblijf van Willem Elsschot in Parijs te kaderen. En hij doet dat werkelijk voortreffelijk en gaat erg grondig te werk. Hij trekt naar Parijs en zoekt daar in verschillende archieven alles op wat hij over het pension en zijn bewoners kan terugvinden. Hij legt duidelijke verbanden en zoekt de grens op tussen wat fictie en wat realiteit was. Samen met Rinckhout treden we in de Parijse voetstappen van Elsschot.
Eric Rinckhout maakt op een onnavolgbare wijze een analyse van auteur, boek en de locatie: Pa

[Casper Van Waesberghe · Rating 4 out of 5]

Bijlange niet alle geheimen van de Villa Des Roses worden onhuld, maar ik moet bekennen dat ik absoluut naar de hoek van de rue d'Armaillé en de rue Colonels-Renard ga kijken, volgende keer als ik in Parijs ben. Heel goed gedocumenteerde zoektocht naar wat er overblijft van de Villa (heel weinig, zo blijkt). Een tikkeltje weemoedig, maar beredeneerd giswerk over Elsschots literatuur tijdens zijn verblijf in het pension is oprecht even boeiend: "niemand is zo aardig voor zijn helden als Tsjechov. Niemand ontneemt ze zo medogenloos alle mogelijkheden tot geluk. Dat geldt ook voor Willem Elsschot."

[Ik had mijn Elsschot-tweeluik ingepland tot aan nieuwjaar, maar goede lectuur laat duidelijk niet op zich wachten. Waar begin ik nu dan aan?]

[Herman Schouwenburg · Rating 3 out of 5]

Fijn boekje over de Parijse tijd van Elsschot en het boek dat daarvan de neerslag was: Villa des roses.

[J · Rating 3 out of 5]

Informatief!