Απολογία Σωκράτους και Δίκη

by Plato, Πλάτων, Στάντης Ρ. Αποστολίδης (Translator )

Η Απολογία του Σωκράτη στη σημαντικότερη πνευματική Δίκη των αιώνων απ’ την πέννα του κορυφαίου μαθητή του, του Πλάτωνα. Η ουσιαστική δικαίωση του φιλοσόφου που όρισε την πορεία της Σκέψης εσαεί, και το ανέκκλητο γεγονός της θανατικής του καταδίκης: Τραγικές αντινομίες που βασανίζουν κ’ ύστερα από δυόμιση χιλιετίες τις συνειδήσεις, μ’ επακόλουθο να συγκροτούνται ακόμα «υποδειγματικά» δικαστήρια ανά τον κόσμο, με την ελπίδα μιας δικαιότερης επιτέλους ετυμηγορίας…

Μπρος στο κριτήριο, ο Σωκράτης υπερασπίστηκε ανυποχώρητος τις Αλήθειες του, επιμένοντας ότι «την ώρα της πράξης ένα μόνο να κοιτάη κανείς, αν δίκαια ή άδικα ενεργή κι όχι να λογαριάζη τα ρίσκα της ζωής ή το θάνατο», με μόνο οδηγό τον Ορθό Λόγο – άλλο που κατά βάθος τό ᾽ξερε και το φώναζε ανοιχτά, πως: «Η κακογλωσσιά κι ο φθόνος θα με φάνε, που κ’ ένα σωρό ενάρετους ανθρώπους φάγαν και θενά φάνε – σιγά σ᾽ εμένανε μη σταματήσουν»!

Μια μοναδική ευκαιρία προσπέλασης της αρχαίας πηγής, με παράλληλη νεοελληνική απόδοση, αναλυτικά σχόλια για την κατανόηση των ύψιστων φιλοσοφικών νοημάτων που αποκαλύπτονται, κ’ εμπεριστατωμένη εισαγωγή για τη μορφή του Σωκράτη, τις ιδέες του, καθώς και τα νομικά, δικονομικά και φιλολογικά ζητήματα που θέτει η Απολογία .


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Πρόλογος
Βιβλιογραφία
Συντομογραφίες
Εισαγωγή

Ι. Δίκη
ΙΙ. Γραφή ασεβείας
ΙΙΙ. Πολιτική δίκη
IV. Απολογία και απολογίες
Αρχαίο κείμενο – απόδοση – σχόλια

Παραρτήματα
Χάρτης Αρχαίας Αγοράς Αθηνών
Ευρετήρια

Genres: Philosophy

287 pages, Paperback

First published January 1, 400

About the author

Plato (Greek: Πλάτων), born Aristocles (c. 427 – 348 BC), was an ancient Greek philosopher of the Classical period who is considered a foundational thinker in Western philosophy and an innovator of the written dialogue and dialectic forms. He raised problems for what became all the major areas of both theoretical philosophy and practical philosophy, and was the founder of the Platonic Academy, a philosophical school in Athens where Plato taught the doctrines that would later become known as Platonism.
Plato's most famous contribution is the theory of forms (or ideas), which has been interpreted as advancing a solution to what is now known as the problem of universals. He was decisively influenced by the pre-Socratic thinkers Pythagoras, Heraclitus, and Parmenides, although much of what is known about them is derived from Plato himself.
Along with his teacher Socrates, and Aristotle, his student, Plato is a central figure in the history of philosophy. Plato's entire body of work is believed to have survived intact for over 2,400 years—unlike that of nearly all of his contemporaries. Although their popularity has fluctuated, they have consistently been read and studied through the ages. Through Neoplatonism, he also greatly influenced both Christian and Islamic philosophy. In modern times, Alfred North Whitehead famously said: "the safest general characterization of the European philosophical tradition is that it consists of a series of footnotes to Plato."

Reviews

[Dimitrios Naoum · Rating 5 out of 5]

Εκπληκτικό..ότι καλύτερο και πληρέστερο έχω διαβάσει για την απολογία του Σωκράτη..ένα βιβλίο που νιώθεις ότι σου έχει δώσει τα πάντα πάνω σε αυτά που πραγματεύεται..

[Thymios Iakovakis · Rating 5 out of 5]

Ένα υπέροχο δημιούργημα! Εξαιρετική δουλειά! Δε μιλάμε για ένα απλό κείμενο σχετικά με την απολογία και τη δίκη του Σωκράτη αλλά μια αρκετά περιεκτική περιγραφή των δεδομένων της εποχής που οδηγούν στο να συλλάβει ο αναγνώστης το πως οδηγήθηκε ο Σωκράτης στη δίκη του και για ποιούς ακριβώς λόγους. Το προτείνω ανεπιφύλακτα ακόμα και σε όσους είναι λίγο διστακτικοί.

[Alexandros Karachatzis · Rating 5 out of 5]

Εξαίσια δουλειά.

[Jdamaskinos · Rating 3 out of 5]

Το κείμενο είναι αναμφίβολα σημαντικό. Γιατί; Πρώτον γιατί στην απολογία του ο Σωκράτης συνοψίζει τις βασικές αρχές της φιλοσοφίας του: σοφία είναι να γνωρίσουμε την άγνοια μας, είμαστε ‘κακοί’ λόγω μη γνώσης του Καλού, επιδίωξη του ανθρώπου οφείλει να είναι πάντοτε η Αρετή, η οποία ´ουκ εκ χρημάτων γίγνεται’, οι πολλοί δεν αποφασίζουν πάντοτε και κατ’ανάγκην σωστά και το ‘ιδιωτεύειν’ παρά το ´δημοσιεύειν´ είναι αναγκαίο για την ‘σωτηρία’, ενώ ο ‘ανεξέταστος βίος’ είναι ‘αβίωτος βίος‘. Σημαντικές όμως είναι και οι τελικές γραμμές της απολογίας, όπου σκιαγραφείται ο ‘μεταφυσικός´ Σωκράτης να διατυπώνει την ιδέα-πρωτοφανή για τον αρχαίο ελληνικό κόσμο-ότι ίσως η μετά θάνατον συνθήκη να είναι ´καλύτερη’ από την επίγεια και αυτός οδεύοντας προς τον θάνατο να είναι πιο τυχερός από τους ‘περιλειπόμενους’.

Παρά την σημασία όμως του αρχαίου κειμένου, η απόδοση του στη νέα ελληνική φοβάμαι πως είναι κατά τόπους προβληματική. Μου είναι δύσκολο να κρίνω την υφολογική της συγγένεια με το πρωτότυπο, αλλά μπορώ με βεβαιότητα να διαπιστώσω ότι σε αρκετά σημεία η σύνταξη που επιλέγεται από τον Στάντη Αποστολίδη είναι τόσο σχοινοτενής που χρειάζεται να διαβάσει κανείς δυο και τρεις φορές το κείμενο για να καταλάβει το νόημα του. Συχνά μάλιστα χρειάστηκε να ανατρέξω στο ίδιο το πρωτότυπο (που ευτυχώς αντιπαραβάλλεται στην μετάφραση) προκειμένου να καταλάβω. Και να σκεφτεί κανείς ότι δεν γνωρίζω αρχαία ελληνικά!

Ταυτόχρονα η γλώσσα (κι εν μέρει η ορθογραφία) που επιλέγεται συχνά ξενίζει. Επί παραδείγματι, δεν υπάρχουν καθόλου απόστροφοι-το ´που’πεσε’ γίνεται ‘πούπεσε’- ή χρησιμοποιούνται ‘παράξενοι’ ιδιωματικοί τύποι όπως ‘διό’ αντί για ‘διότι’ ή ‘καθό’ αντί του ‘καθότι’ ή ´ξον αν θέτε’ αντί του ´εκτός εάν θέλετε’ δημιουργώντας έναν-κατά την κρίση μου-γλωσσικό αχταρμά! Επιπρόσθετα, επιλέγονται λέξεις όπως πχ ‘ξεκαπίστρωτοι’ αντί του ‘ακόλαστοι’ που θα μπορούσε κάλλιστα να μείνει αμετάφραστο (όλοι καταλαβαίνουν τι σημαίνει) ή ‘σταυρωτήδες‘ αντί του ‘καταψηφισάμενοι’ του πρωτοτύπου μόνο και μόνο επειδή η λέξη είχε χρησιμοποιηθεί κάποτε από τον Ρένο. Αυτό γίνεται την ίδια στιγμή που ο μεταφραστής κατηγορεί ευθέως παλιότερες μεταφράσεις για έλλειψη ‘ακρίβειας’!

Το άλλο στοιχείο που με ‘ενόχλησε’ ήταν η φλυαρία του μεταφραστή τόσο στα υποσέλιδα σχόλια όσο και στην εισαγωγή. Τα σχόλια συχνά καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος της σελίδας, οι επαναλήψεις δεν λείπουν και η πληροφορία που παρέχεται υπερβαίνει κατά πολύ πιστεύω τις ανάγκες του μέσου πεπαιδευμένου αναγνώστη. Θεώρησα υπερβολική την τόσο ‘εντατική’ βιβλιογραφική τεκμηρίωση, που περισσότερο θα ταίριαζε σε μια επιστημονική πραγματεία ή διατριβή στο θέμα.

Εξίσου ‘ακαταλαβίστικα’ και δύσκολα προσπελάσιμα με την απόδοση του πρωτοτύπου βρήκα και τα δυο κείμενα του Ρένου στο τέλος του βιβλίου.

Η έκδοση του Gutenberg αποτελεί ένα κόσμημα, όπως πάντοτε άλλωστε, και είναι μεγάλη χαρά να κρατάς ένα τέτοιο βιβλίο στα χέρια σου και να το διαβάζεις.

[Giorgos Sardelis · Rating 5 out of 5]

Mια από τις μεγαλύτερες παρεξηγήσεις είναι η εντύπωση ότι η αρχαία Ελλάδα ήταν η αρχαία Αθήνα και δη η αρχαία Αθήνα στο απόγειο της δόξας της. Μια άλλη μεγάλη παρεξήγηση είναι η φαντασίωση ότι η αρχαία Αθήνα στο απόγειο της δόξας της ήταν μια περίπου ιδανική κοινωνία. Προφανώς για την εποχή της ήταν ένα «θαύμα», που ακόμα μελετάται. ΄Ωστόσο, ακόμα και μια γρήγορη ματιά στις πηγές θα μας γειώσει στη πραγματικότητα.
Ο πλατωνικός Σωκράτης συνιστά έναν αντίλογο ή τον αντίλογο στην πόλη και την εποχή που πολλοί από εμάς έχουμε περίπου ειδωλοποιήσει, με τη βοήθεια των σχολίων και των διευκρινιστικών σημειώσεων του Στάντη Αποστολίδη.
Συγκλονίζει η απαρέγκλιτη πίστη του στους νόμους της πόλις που τον καταδικάζει. Γιατί το κάνει; Γιατί δεν δραπετεύει, αφού μπορεί, όπως έκαναν οι υπόλοιποι; Και προς τι όλη αυτή η ξιπασμένη έπαρση;

Σε πρώτο επίπεδο ανάγνωσης της «Απολογίας», η στάση του Σωκράτη είναι μια κλωτσιά στο χαμηλό υπογάστριο της δημοκρατικής αθηναϊκής πολιτείας· της κοινωνίας που εμείς έχουμε εξιδανικεύσει και που και αυτή είχε τις αντοχές της και τις κόκκινες γραμμές της· την πολιτική της ορθότητα και τα «κάνσελινγκ» της. Και ο Σωκράτης την αναγκάζει να εκτεθεί και να αποκαλυφθεί. Ναι, μόνο και μόνο για αυτή του την ύβρη, ο Σωκράτης θα θανατώνεται, έως και σήμερα.

Σε δεύτερο επίπεδο τίθεται το θέμα της αντίθεσης μεταξύ του «κοινού» και του «ατομικού».

Σε ένα τρίτο επίπεδο ανάγνωσης, γεννάται το εξής ερώτημα: Γιατί ο πλατωνικός Σωκράτης δεν φοβόταν το θάνατο;
Και κάπως έτσι ξεκινάει η κατάβαση στα άδυτα της πλατωνικής φιλοσοφίας περί ψυχής και θανάτου.

[Panagiotis Papadopoulos · Rating 5 out of 5]

Η μετάφραση εξαιρετική, στην ουσία κι όχι στο τι η "επιστημονική κοινότητα" θα ήθελε. Όλη η ομορφιά όμως η εισαγωγή. Άλλοτε σαν χρονομηχανή σε μεταφέρει στη μεταπολεμική Αθήνα και νιώθεις την ατμόσφαιρα μιας ρημαγμένης οικονομικά και πνευματικά πόλης. Άλλοτε σαν μια ιστορική ματιά από μια πολύ διαφορετική γωνία. Οι δικαστές αδιάφοροι , μη κατανοούντες τι και ποιον έχουν απέναντί τους , περιχαρακωμένοι, θλιβεροί, σκοτεινοί παρά το δυνατό φως του Σωκράτη, τους νιώθεις δίπλα σου τους αγγίζεις. Καταλαβαίνεις πως ο Σωκράτης δεν περιμένει πολλά από αυτούς εξ αρχής, είναι αποφασισμένος και τους δίνει αυτό που δεν μπορούν να "πιάσουν" .Τους δουλεύει μα και τους λέει την αλήθεια όπως θα την έλεγε στον εαυτό του - δεν τους περιφρονεί. Εμείς βλέπουμε κάτι γνώριμο. Την ανά τους αιώνας Ελληνική κακοδαιμονία αλλά και το πως αυτός ο τόπος σώζεται τόσες χιλιάδες χρόνια. Από τον έ ν α τόσο δυνατό που σηκώνει στις πλάτες του μύριους άλλους αδυνάτους, που κάνει τη δουλειά που μύριοι άλλοι δε μπορούν να κάνουν και αντισταθμίζει το βάρος τους. Στα καλύτερα αν όχι το καλύτερο βιβλίο που διάβασα ποτέ.

[Stefanos Baziotis · Rating 5 out of 5]

Θὰ γράψω γιὰ τὴν ἔκδοσι κι ὄχι τὴν ἴδια τὴν ἀπολογία. Ναί, οἱ σημειώσεις εἶναι φλύαρες καί σὶγουρα ἄν ἀφιερώσῃς τὸν χρόνο νὰ τὶς διαβάσῃς, μᾶλλον περισσότερο θὰ σὲ κάνουν νὰ χάσῃς τὴν ροή, παρά θὰ σοῦ προσφέρουν κάτι φοβερά σημαντικό. Ναὶ, σὲ πολλὰ σημεῖα ἡ μετάφρασι εἶναι κομματάκι παράξενος. Ἀλλά...

Ἀλλά, εἶναι ἴσως ἡ μόνη μετάφρασι στὰ ἑλληνικὰ ποὺ καταφέρνει νὰ ἐπικοινωνήσῃ τὸ πάθος, τὸν παλμό, τὴν εἰρωνεία καὶ τὴν ἔντασι αὐτοῦ τοῦ ἀξεπεράστου κειμένου. Κατ' ἐμέ, ὁ Στάντης Ἀποστολίδης κάνει κατάθεσι ψυχῆς. Ἔχει «δώσει πόνο» ποὺ ἀπαντιέται σπάνια. Ἴσως τὸ πιὸ ξεχωριστό στοιχεῖο αὐτῆς τῆς μετάφρασης εἶναι πὼς εἶναι λαϊκή· γιατὶ ὄχι καὶ μάγκικη! Αὐτὸ δὲν τὸ ἔχω συναντήσει σὲ καμία ἄλλη μετάφρασι τέτοιων κειμένων (συμπεριλαμβανομένων ξένων ἐκδόσεων). Ὅλες εἶναι σοβαροφανεῖς, ἀνιαρές, «ἀκαδημαϊκές», καὶ χωρὶς ζωντάνια. Ἐτούτη ἐδῶ εἶναι ἀπὸ τὶς ἐλάχιστες μεταφράσεις «μεγάλων» κειμένων ποὺ μπορεῖς νὰ τὴν δώσῃς στὸν θεῖο σου ποὺ εἶναι ψιλο-άσχετος καὶ θὰ τοῦ ἀρέσῃ.

[Στέφανος Συκιώτης · Rating 5 out of 5]

Πως μπορεί κανείς να συμπυκνώσει όλες του τις σκέψεις σχετικά με ένα τέτοιο βιβλίο σε λίγες μόνο γραμμές; Εγώ τουλάχιστον το βρίσκω αδύνατον.
Αυτό το κείμενο αποτελεί αναγνωστική έμπειρα που έχει κάτι να δώσει σε κάθε αναγνώστη. Επίσης η συγκεκριμένη έκδοση είναι ιδανική για οποιοδήποτε άτομο, ανεξάρτητα από το γνωστικό επίπεδο που ήδη έχει, καθώς η εισαγωγή και τα σχόλια του Στάντη Αποστολίδη είναι περιεκτικά και κατατοπιστικά.

[Markella Kakoliri · Rating 5 out of 5]

Ίσως η καλύτερη ελληνική μετάφραση της απολογίας που έχω διαβάσει.