What do you think?
Rate this book
Sto zázraků
Životní osudy světoznámé klavíristky, cembalistky a pedagožky Zuzany Růžičkové (1927-2017) v podání britské autorky a novinářky Wendy Holdenové nás provedou více než půlstoletím života této legendy české klasické hudby. Autorka shromáždila veškeré dostupné informace a rozhovory, které Zuzana Růžičková dávala v průběhu doby, a z vyprávění tak plasticky vyvstává výjimečná osobnost i životní osudy ženy, která za druhé světové války prošla několika koncentračními tábory a zažila nelehká padesátá léta, ale navzdory všem těžkostem se jí spolu s manželem, hudebním skladatelem Viktorem Kalabisem, podařilo svou celoživotní lásku k hudbě spojit s úspěšnou mezinárodní kariérou. Proslula zejména jako interpretka děl Johanna Sebastiana Bacha, natočila přes třicet dlouhohrajících desek a její působení na světových koncertních pódiích jí vyneslo přezdívku první dáma cembala.
432 pages, ebook
First published April 18, 2019
11 people are currently reading
311 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 26 of 26 reviews
June 5, 2020
Subtitled Music, Auschwitz, Survival and Love, One Hundred Miracles is a collaboration between Zuzana Ruzicková and author and journalist, Wendy Holden. Sadly, Zuzana died only two weeks after the interviews on which the book is based had been completed. In her Author’s Note, Wendy describes Zuzana as “a life-enhancing spirit” and how she was determined to bear witness to history. Wendy says she will forever feel “humbled by her courage and resilience in the face of so much suffering, prejudice and adversity.”
I’ve read a few Holocaust memoirs and a number of historical novels which have the persecution of Jewish people by the Nazis during World War 2 as their basis. For example The Good Doctor of Warsaw by Elisabeth Gifford, A Quiet Genocideby Glenn Bryant and The Hidden Village by Imogen Matthews. An unique element of One Hundred Miracles is its equal emphasis on Zuzana’s passion for music and her experiences both during and after the war.
Initially, I wasn’t sure about the structure of the book which moves frequently back and forth in time rather than progressing chronologically. For instance, the first chapter is set in 1960, the next is set in 1927 depicting Zuzana’s idyllic childhood, and the third moves forward to 1949, after the period she spent in the camps.
However, as I progressed through the book I came to see the wisdom of the non-sequential structure. For one thing, it means the most harrowing parts of Zuzana’s story (including her time in the Auschwitz and Bergen-Belsen concentration camps, and in a work camp in Hamburg) are recounted in instalments; reading them sequentially might have felt overwhelming. Also, structuring the narrative in this way reflects the fact that Zuzana’s life was not just about her time in the concentration camps. She had a life before and afterwards. In fact, her life after the war was a demonstration of the Nazis’ ultimate failure to obliterate Zuzana and people like her from the face of the earth.
It’s clear Zuzana’s relationship with music was a central part of her life. Reflecting on what it takes to be a musician, she writes, “It is not enough to be gifted, or diligent. You have to be a little bit crazy. You have to have the feeling that you cannot live without music.” Given its importance to her, it was particularly moving to read how the physical and psychological effects of her experiences nearly robbed her of the joy of music and the ability to perform. She writes, “For me music was a feeling – a feeling I almost lost – and I had to work very hard to get it back. Music was my defiance.”
There is a particularly moving scene during her time in the work camp in Hamburg in which she hears Chopin being played on the radio and finds it almost unbearable that, as she puts it, “somebody was playing Chopin out there in the world, and that I was absolutely cut off from it“. Another chilling moment is when Zuzana hears the sound of a well-known march by a Czech composer being played in the SS officers’ quarters one evening while they abuse young girls chosen from amongst the camp inmates. Ever afterwards, hearing that piece of music haunts her.
Thanks to the efforts of a young man called Fredy Hirsch, a hero in every sense of the word, who persuades the camp commander to allow him to set up a separate block for the children, Zuzana is assigned to help teach the children. Sometimes the camp guards come to listen to the children sing or perform. Most chillingly, none other than Dr. Mengele becomes a daily visitor, “smiling as he chatted to the children, sat them on his knee, and encouraged them to call him ‘Uncle’“.
Sadly, Zuzana’s struggles to pursue her musical career didn’t end with the War as she continued to face restrictions on travel abroad because of the Soviet Union’s influence over Czechoslovakia. However, she showed the same level of defiance in overcoming these obstacles as she had throughout the rest of her life.
Apart from Johann Sebastian Bach, who had “stolen her heart” when she was nine years old and to whom the book is dedicated, the love of Zuzana’s life was Viktor Kalabis, her husband, himself a talented composer. Typically, she recalls, “I fell in love with his music long before I fell in love with him.” The couple never had children but Zuzana always regarded the young musicians she taught and the children they in turn sent to her for lessons as a surrogate family. “It has been a kind of motherhood“, she reflects.
Like many other survivors of Nazi atrocities, Zuzana felt an acute, but wholly unjustified in my view, sense of guilt that she survived when so many others were less fortunate. She writes, “I have spent my life trying to pay my debts to those who didn’t come back by working hard and trying to make myself worthy of being alive“.
There are many other inspiring quotations by Zuzana I could have included, in addition to those already mentioned. There was one, however, with which I had to take issue. Near the end of the book, Zuzana writes, “I am not a person of extraordinary strength. I survived all the camps and the terrible experiences, not because of myself, it had nothing to do with me. It was one hundred miracles.” Sorry, Zuzana, I disagree. True, there were moments of good fortune but it was the incredible resilience, fortitude and courage of Zuzana (and her mother) that enabled them to take advantage of that good fortune and survive. Perhaps, we make our own miracles…
I’ve read a few Holocaust memoirs and a number of historical novels which have the persecution of Jewish people by the Nazis during World War 2 as their basis. For example The Good Doctor of Warsaw by Elisabeth Gifford, A Quiet Genocideby Glenn Bryant and The Hidden Village by Imogen Matthews. An unique element of One Hundred Miracles is its equal emphasis on Zuzana’s passion for music and her experiences both during and after the war.
Initially, I wasn’t sure about the structure of the book which moves frequently back and forth in time rather than progressing chronologically. For instance, the first chapter is set in 1960, the next is set in 1927 depicting Zuzana’s idyllic childhood, and the third moves forward to 1949, after the period she spent in the camps.
However, as I progressed through the book I came to see the wisdom of the non-sequential structure. For one thing, it means the most harrowing parts of Zuzana’s story (including her time in the Auschwitz and Bergen-Belsen concentration camps, and in a work camp in Hamburg) are recounted in instalments; reading them sequentially might have felt overwhelming. Also, structuring the narrative in this way reflects the fact that Zuzana’s life was not just about her time in the concentration camps. She had a life before and afterwards. In fact, her life after the war was a demonstration of the Nazis’ ultimate failure to obliterate Zuzana and people like her from the face of the earth.
It’s clear Zuzana’s relationship with music was a central part of her life. Reflecting on what it takes to be a musician, she writes, “It is not enough to be gifted, or diligent. You have to be a little bit crazy. You have to have the feeling that you cannot live without music.” Given its importance to her, it was particularly moving to read how the physical and psychological effects of her experiences nearly robbed her of the joy of music and the ability to perform. She writes, “For me music was a feeling – a feeling I almost lost – and I had to work very hard to get it back. Music was my defiance.”
There is a particularly moving scene during her time in the work camp in Hamburg in which she hears Chopin being played on the radio and finds it almost unbearable that, as she puts it, “somebody was playing Chopin out there in the world, and that I was absolutely cut off from it“. Another chilling moment is when Zuzana hears the sound of a well-known march by a Czech composer being played in the SS officers’ quarters one evening while they abuse young girls chosen from amongst the camp inmates. Ever afterwards, hearing that piece of music haunts her.
Thanks to the efforts of a young man called Fredy Hirsch, a hero in every sense of the word, who persuades the camp commander to allow him to set up a separate block for the children, Zuzana is assigned to help teach the children. Sometimes the camp guards come to listen to the children sing or perform. Most chillingly, none other than Dr. Mengele becomes a daily visitor, “smiling as he chatted to the children, sat them on his knee, and encouraged them to call him ‘Uncle’“.
Sadly, Zuzana’s struggles to pursue her musical career didn’t end with the War as she continued to face restrictions on travel abroad because of the Soviet Union’s influence over Czechoslovakia. However, she showed the same level of defiance in overcoming these obstacles as she had throughout the rest of her life.
Apart from Johann Sebastian Bach, who had “stolen her heart” when she was nine years old and to whom the book is dedicated, the love of Zuzana’s life was Viktor Kalabis, her husband, himself a talented composer. Typically, she recalls, “I fell in love with his music long before I fell in love with him.” The couple never had children but Zuzana always regarded the young musicians she taught and the children they in turn sent to her for lessons as a surrogate family. “It has been a kind of motherhood“, she reflects.
Like many other survivors of Nazi atrocities, Zuzana felt an acute, but wholly unjustified in my view, sense of guilt that she survived when so many others were less fortunate. She writes, “I have spent my life trying to pay my debts to those who didn’t come back by working hard and trying to make myself worthy of being alive“.
There are many other inspiring quotations by Zuzana I could have included, in addition to those already mentioned. There was one, however, with which I had to take issue. Near the end of the book, Zuzana writes, “I am not a person of extraordinary strength. I survived all the camps and the terrible experiences, not because of myself, it had nothing to do with me. It was one hundred miracles.” Sorry, Zuzana, I disagree. True, there were moments of good fortune but it was the incredible resilience, fortitude and courage of Zuzana (and her mother) that enabled them to take advantage of that good fortune and survive. Perhaps, we make our own miracles…
May 14, 2020
https://donnasbookblog.wordpress.com/...
This was a really moving book.
I really enjoyed the way that it was written, it is done with delicacy and care. The book had a nice natural flow to it as it went through and told Zuzana’s memories from her birth into a Jewish family in 1927 to her passing in 2017.
She suffered personal tragedy when she was sent to Auschwitz with her family where her father was murdered by the regime there and lost his life. Her book covers her passions in life and she really showed strength dealing with the adversity of the times. She sounds like she was a remarkable character.
Sadly, Zuzana passed away before the book had been completed by Wendy, but I think it was a great read and it has done her proud. It is 5 stars from me for this one, it is a moving book that will stay with me, very highly recommended!!
This was a really moving book.
I really enjoyed the way that it was written, it is done with delicacy and care. The book had a nice natural flow to it as it went through and told Zuzana’s memories from her birth into a Jewish family in 1927 to her passing in 2017.
She suffered personal tragedy when she was sent to Auschwitz with her family where her father was murdered by the regime there and lost his life. Her book covers her passions in life and she really showed strength dealing with the adversity of the times. She sounds like she was a remarkable character.
Sadly, Zuzana passed away before the book had been completed by Wendy, but I think it was a great read and it has done her proud. It is 5 stars from me for this one, it is a moving book that will stay with me, very highly recommended!!
March 1, 2023
3,5* Como classificar um livro que é a história de vida de uma pessoa? Zuzana é uma sobrevivente do Holocausto e ainda assim toda a sua vida foi vivida em escravatura de várias maneiras.
Este é um relato que nos mostra como o poder da música nos pode salvar nas piores condições.
Este é um relato que nos mostra como o poder da música nos pode salvar nas piores condições.
August 19, 2019
One Hundred Miracles
A Memoir of Music and Survival
Zuzana Ruzickova
Bloomsbury
€21
Growing up in 1930’s Czechoslovakia, Zuzana Ruzickova fell in love with music, in particular the work of Johann Sebastian Bach. She revived an interest in the harpsichord, an instrument which had gone out of fashion, having been largely replaced by the piano, because of the many pieces recorded by her mentor Bach on it. But her promising career in music was postponed dramatically by the advent of war and the rise of Hitler. Her father felt his own country was betrayed by England and France with whom they had treaties of defence in case of invasion, and he was outraged when the so-called allies signed the Munich Agreement and ceded Sudetenland (part of Czechoslovakia) to Germany in the vain hope of appeasing Hitler. Despite carrying a wound from the previous war, her father enlisted in the Czech army as the Nazis invaded. This prompted Zuzana to join a Zionist movement, and she started to learn Hebrew, believing then that Jews were a persecuted race and the only answer was for them to form their own state.
The ‘transports’ started in 1941 when 6000 Jews were sent east to work for the Third Reich. Few of them returned and a Czech ghetto north of Prague called Terezín was created for the remaining 75000 Jews. Zuzana with other young people was ordered by the Gestapo to deliver ‘invitation cards’ to Jewish families, informing them of their transport numbers and which amounted to virtual death sentences. Indeed, when she arrived at one apartment she discovered the entire family had gassed themselves.
Zuzana was an only child born in Plzeň in 1927. The family was prosperous. Her father, who had spent some time in America, came home and ran two successful toy shops. Zuzana was educated by governesses in Czech, German and English. She was particularly encouraged in English by her father who read stories to her and taught her English songs. She claims she derived her rhythm in music from hearing her father’s voice reading the Greek epics to her. But it was while sitting enthralled in a family theatre box for the spring festival of opera, something her grandmother took a box for each year, which led to Zuzana’s decision to become a musician: ‘I would get myself so wound up about seeing a new concert that I almost made myself ill from the excitement and, sitting in that box, I sometimes even forgot to breathe.’
Although she was Jewish with a gypsy surname, there had been a great openness and religious tolerance among the people in her town before the German invasion. As a child, Zuzana liked every type of ceremony. As well as attending Jewish rites, she also attended the Catholic Corpus Christi procession and delighted in receiving the wafer, ‘the body of Christ’. She even received a blessing from a bishop after bearing flowers to the altar. No one tried to curtail her, least of all her parents, as they believed they were all part of a community.
Zuzana developed tuberculosis in 1935 but recovered after spending six months in a sanatorium in the Austrian Alps It was there she heard the name Hitler for the fist time: her father who was visiting her was singing one of his favourite patriotic Czech songs and was ordered to stop, as he was told ‘Chancellor Hitler would not like it’. This happened not long after the Austrian Chancellor Engelbert Dollfuss had been assassinated for banning the Nazi Party in Austria.
In 1936 Zuzana became gravely ill with pneumonia, and her mother, almost despairing, promised if she got well she could have anything she desired. Piano lessons, she said. Her mother kept her promise and Zuzana, with fresh determination, recovered—one of the hundred miracles referred to in the book. Her teacher known as Madame, a graduate of the Prague Conservatory, not only taught her the piano but encouraged her in her love of Bach to take up the harpsichord, an instrument on which Bach had composed twenty four of his preludes and fugues.
This memoir, related in her own words before her death in 2017 to Wendy Holden, is constructed in chapters which are not sequential and alternate between the horrors of the concentration camps, her post-war struggles under a communist regime and her ultimate success as a world-renowned musician with the support of her husband, the Czech composer Viktor Kalabis. The Gentile, Viktor, another of her ‘miracles’, showed no fear of being labelled a ‘White Jew’ for associating with her, and he was determined that they would marry despite the wave of anti-Semitism in 1950’s communist-ruled Czechoslovakia.
Before all that however, with her tag number around her neck and no longer allowed to use her name, the teenager Zuzana was crammed into a cattle wagon bound for Terezín. There she witnessed the glum sight of wooden carts laden with bodies headed for the crematorium where the smell of tinged hair and burned flesh filled the air. And later transported to Auschwitz and Bergen-Belsen she suffered from hunger and physical exhaustion. The internees had to endure plagues of lice and fleas and rats which brought on epidemics of typhus, meningitis, jaundice and even encephalitis, a disease which Zuzana herself contracted.
There are harrowing accounts of the painful death of her father from volvulus and the heart-wrenching separations from her mother in the various camps. Zuzana was prepared to accompany her to her death which seemed increasingly likely because of her age and infirmity, as they lined up naked to be selected to go links for the gas chamber or rechts for the work detail. Zuzana’s faith in humanity was tested to the quick, and the despair of some of the internees was palpable when ‘their whole expression, especially the eyes would be dead,… a sort of utter resignation to one’s fate… which left them unable to regenerate mentally’.
In 1944 as the Germans retreated, they were moved to Hamburg where allied planes bombed the city, killing many of the prisoners. Zuzana was sent to help repair damaged oil pipelines, and it was while loading ships with salvaged bricks and rubble that she finally ruined her hands. They were not given gloves and in the cold ‘our skin became chafed and scored by the relentless passage of wet brick until our fingers split, cracked and bled, becoming extremely painful’.
Although she and her mother ‘miraculously’ survived the camps, the ending of the war did not bring any great joy to Zuzana or to her country. It was just swopping one dictatorship for another. For, while Zuzana was rebuilding her strength and relearning with her damaged hands how to play music again, the soviets in a 1948 putsch, which led to the murder of the foreign minister and resignation of the country’s president, declared Czechoslovakia a communist state.
However notwithstanding poor health, Zuzana showed great resilience in later years as she travelled internationally to perform her music, even though the communist regime took up to eighty percent of her earnings.
Despite being under constant surveillance, she also selflessly promoted her husband’s compositions as she worked on her own project which was to create the complete recordings of her beloved Bach. This she finally achieved in 1974.
https://jameslawless.net
A Memoir of Music and Survival
Zuzana Ruzickova
Bloomsbury
€21
Growing up in 1930’s Czechoslovakia, Zuzana Ruzickova fell in love with music, in particular the work of Johann Sebastian Bach. She revived an interest in the harpsichord, an instrument which had gone out of fashion, having been largely replaced by the piano, because of the many pieces recorded by her mentor Bach on it. But her promising career in music was postponed dramatically by the advent of war and the rise of Hitler. Her father felt his own country was betrayed by England and France with whom they had treaties of defence in case of invasion, and he was outraged when the so-called allies signed the Munich Agreement and ceded Sudetenland (part of Czechoslovakia) to Germany in the vain hope of appeasing Hitler. Despite carrying a wound from the previous war, her father enlisted in the Czech army as the Nazis invaded. This prompted Zuzana to join a Zionist movement, and she started to learn Hebrew, believing then that Jews were a persecuted race and the only answer was for them to form their own state.
The ‘transports’ started in 1941 when 6000 Jews were sent east to work for the Third Reich. Few of them returned and a Czech ghetto north of Prague called Terezín was created for the remaining 75000 Jews. Zuzana with other young people was ordered by the Gestapo to deliver ‘invitation cards’ to Jewish families, informing them of their transport numbers and which amounted to virtual death sentences. Indeed, when she arrived at one apartment she discovered the entire family had gassed themselves.
Zuzana was an only child born in Plzeň in 1927. The family was prosperous. Her father, who had spent some time in America, came home and ran two successful toy shops. Zuzana was educated by governesses in Czech, German and English. She was particularly encouraged in English by her father who read stories to her and taught her English songs. She claims she derived her rhythm in music from hearing her father’s voice reading the Greek epics to her. But it was while sitting enthralled in a family theatre box for the spring festival of opera, something her grandmother took a box for each year, which led to Zuzana’s decision to become a musician: ‘I would get myself so wound up about seeing a new concert that I almost made myself ill from the excitement and, sitting in that box, I sometimes even forgot to breathe.’
Although she was Jewish with a gypsy surname, there had been a great openness and religious tolerance among the people in her town before the German invasion. As a child, Zuzana liked every type of ceremony. As well as attending Jewish rites, she also attended the Catholic Corpus Christi procession and delighted in receiving the wafer, ‘the body of Christ’. She even received a blessing from a bishop after bearing flowers to the altar. No one tried to curtail her, least of all her parents, as they believed they were all part of a community.
Zuzana developed tuberculosis in 1935 but recovered after spending six months in a sanatorium in the Austrian Alps It was there she heard the name Hitler for the fist time: her father who was visiting her was singing one of his favourite patriotic Czech songs and was ordered to stop, as he was told ‘Chancellor Hitler would not like it’. This happened not long after the Austrian Chancellor Engelbert Dollfuss had been assassinated for banning the Nazi Party in Austria.
In 1936 Zuzana became gravely ill with pneumonia, and her mother, almost despairing, promised if she got well she could have anything she desired. Piano lessons, she said. Her mother kept her promise and Zuzana, with fresh determination, recovered—one of the hundred miracles referred to in the book. Her teacher known as Madame, a graduate of the Prague Conservatory, not only taught her the piano but encouraged her in her love of Bach to take up the harpsichord, an instrument on which Bach had composed twenty four of his preludes and fugues.
This memoir, related in her own words before her death in 2017 to Wendy Holden, is constructed in chapters which are not sequential and alternate between the horrors of the concentration camps, her post-war struggles under a communist regime and her ultimate success as a world-renowned musician with the support of her husband, the Czech composer Viktor Kalabis. The Gentile, Viktor, another of her ‘miracles’, showed no fear of being labelled a ‘White Jew’ for associating with her, and he was determined that they would marry despite the wave of anti-Semitism in 1950’s communist-ruled Czechoslovakia.
Before all that however, with her tag number around her neck and no longer allowed to use her name, the teenager Zuzana was crammed into a cattle wagon bound for Terezín. There she witnessed the glum sight of wooden carts laden with bodies headed for the crematorium where the smell of tinged hair and burned flesh filled the air. And later transported to Auschwitz and Bergen-Belsen she suffered from hunger and physical exhaustion. The internees had to endure plagues of lice and fleas and rats which brought on epidemics of typhus, meningitis, jaundice and even encephalitis, a disease which Zuzana herself contracted.
There are harrowing accounts of the painful death of her father from volvulus and the heart-wrenching separations from her mother in the various camps. Zuzana was prepared to accompany her to her death which seemed increasingly likely because of her age and infirmity, as they lined up naked to be selected to go links for the gas chamber or rechts for the work detail. Zuzana’s faith in humanity was tested to the quick, and the despair of some of the internees was palpable when ‘their whole expression, especially the eyes would be dead,… a sort of utter resignation to one’s fate… which left them unable to regenerate mentally’.
In 1944 as the Germans retreated, they were moved to Hamburg where allied planes bombed the city, killing many of the prisoners. Zuzana was sent to help repair damaged oil pipelines, and it was while loading ships with salvaged bricks and rubble that she finally ruined her hands. They were not given gloves and in the cold ‘our skin became chafed and scored by the relentless passage of wet brick until our fingers split, cracked and bled, becoming extremely painful’.
Although she and her mother ‘miraculously’ survived the camps, the ending of the war did not bring any great joy to Zuzana or to her country. It was just swopping one dictatorship for another. For, while Zuzana was rebuilding her strength and relearning with her damaged hands how to play music again, the soviets in a 1948 putsch, which led to the murder of the foreign minister and resignation of the country’s president, declared Czechoslovakia a communist state.
However notwithstanding poor health, Zuzana showed great resilience in later years as she travelled internationally to perform her music, even though the communist regime took up to eighty percent of her earnings.
Despite being under constant surveillance, she also selflessly promoted her husband’s compositions as she worked on her own project which was to create the complete recordings of her beloved Bach. This she finally achieved in 1974.
https://jameslawless.net
March 6, 2024
3,5 sterren
Het boek is de moeite waard om te lezen maar heeft voor mij niet de wereldoorlog als hoofdthema maar eerder het (moeilijke) leven in de jaren 60-80 in Tsjecho-Slowakije. Het boek is gebaseerd op interviews en gesprekken met Zuzana en bestrijkt haar volledige leven.
Haar verhaal wordt niet chronologisch verteld maar springt van het ene moment naar het andere; jaren 60, jaren 20, op en af naar de jaren 40; en dat haalde voor mij de vaart uit het lezen. Jammer, want haar verhaal is er eentje dat zeker verteld moe(s)t worden. Haar veerkracht en moed om telkens opnieuw een uitweg te zoeken is ongelooflijk indrukwekkend.
Het boek is de moeite waard om te lezen maar heeft voor mij niet de wereldoorlog als hoofdthema maar eerder het (moeilijke) leven in de jaren 60-80 in Tsjecho-Slowakije. Het boek is gebaseerd op interviews en gesprekken met Zuzana en bestrijkt haar volledige leven.
Haar verhaal wordt niet chronologisch verteld maar springt van het ene moment naar het andere; jaren 60, jaren 20, op en af naar de jaren 40; en dat haalde voor mij de vaart uit het lezen. Jammer, want haar verhaal is er eentje dat zeker verteld moe(s)t worden. Haar veerkracht en moed om telkens opnieuw een uitweg te zoeken is ongelooflijk indrukwekkend.
August 25, 2023
An incredible book - an absolute must-read for any musician looking for inspiration, but more widely, Zuzana’s tale of courage, determination and sheer will to survive is a testament to the power of the human spirit. I have never read such a harrowing and, at the same time, uplifting story in fiction, let alone a real-life memoir.
Alongside Zuzana’s own story, what is equally fascinating is the insight into 20th century life as an Eastern European Jew, firstly during the Second World War but then also during the period of Communist rule that followed behind the Iron Curtain, where she stubbornly refused to leave her home country even with many opportunities to emigrate.
This ‘biography’ (which is really Zuzana’s words) is expertly crafted together by Wendy Holden and deserves more acclaim than it has received so far. Essential reading for everyone to grasp the history of a world that often tries to forget the horrors of what much of the 20th century was like in the Second World War and then behind the Iron Curtain.
Alongside Zuzana’s own story, what is equally fascinating is the insight into 20th century life as an Eastern European Jew, firstly during the Second World War but then also during the period of Communist rule that followed behind the Iron Curtain, where she stubbornly refused to leave her home country even with many opportunities to emigrate.
This ‘biography’ (which is really Zuzana’s words) is expertly crafted together by Wendy Holden and deserves more acclaim than it has received so far. Essential reading for everyone to grasp the history of a world that often tries to forget the horrors of what much of the 20th century was like in the Second World War and then behind the Iron Curtain.
January 31, 2021
Tak normalnie nie czytam biografii, nie jestem też fanką znanych osób. Ostatnio też unikam powieści około wojennych, ciężko trafić na taką, gdzie realność idzie w parze z fabułą.
Na szczęście w moje ręce trafiła książka opowiadająca o życiu znanej czeskiej pianistki i klawesynistki. Jest to biografia, świetnie napisana przez Wendy Holden, w której możemy poznać trudne losy kobiety, która przeżyła pobyt w trzech obozach.
Przejmująca, momentami niewiarygodna, ale całkowicie prawdziwa. Taka jest ta historia. Nie uderza w patetyczne tony, chociaż by mogła, bo temat wręcz to wymusza. W każdej kartce wybrzmiewa muzyka, siła która utrzymywała Zuzanę przy życiu. Ta książka to świadectwo, ważna i wartościowa publikacja, którą trzeba przeczytać.
Na szczęście w moje ręce trafiła książka opowiadająca o życiu znanej czeskiej pianistki i klawesynistki. Jest to biografia, świetnie napisana przez Wendy Holden, w której możemy poznać trudne losy kobiety, która przeżyła pobyt w trzech obozach.
Przejmująca, momentami niewiarygodna, ale całkowicie prawdziwa. Taka jest ta historia. Nie uderza w patetyczne tony, chociaż by mogła, bo temat wręcz to wymusza. W każdej kartce wybrzmiewa muzyka, siła która utrzymywała Zuzanę przy życiu. Ta książka to świadectwo, ważna i wartościowa publikacja, którą trzeba przeczytać.
February 11, 2022
Koningin van de Klavecimbel!
“Bach werd in feite de filosoof in mijn leven.
Zijn boodschap was voor mij even helder als daglicht of als de sterren bij nacht”
Wendy Holden werd gevraagd om alle transcripties bij elkaar te brengen en de memoires van Zuzana te schrijven. In september 2017 is ze naar Praag gegaan om zelf met Zuzana te praten over haar leven. Deze gesprekken vonden plaats bij haar thuis, twee weken voordat ze overleed op negentigjarige leeftijd. Ze was de eerste klavecinist die het volledige klavierwerk van Johann Sebastian Bach opnam, in opnamen gemaakt in de jaren zestig en zeventig voor Erato Records.
Zuzana Růžičková werd geboren 14 januari 1927 in Pilsen, Tsjechië. Als kind kende ze geen armoede en ze groeide op in een warm nest. Ze had alles wat haar hartje begeerde en van kleinsaf aan had ze gevoel voor muziek. Ze ging op haar 6e al met haar mama naar operettes, balletten en opera’s. Ze was ronduit betoverd door muziek en dat leidde ook tot haar uiteindelijke, blijvende ambitie om zelfs musicus te worden. In maart 1936 krijgt ze voor het eerst pianoles.
Alhoewel ze Joden waren, waren ze geen praktiserende Joden. Niemand at koosjer of sprak Jiddisch. Ze waren volledig geïntegreerd. Haar vader was zelfs een atheïst! Zuzana was ook niet bekend met de Joodse gewoonten en ze werd in totale vrijheid opgevoed.
Als Hitler aan de macht komt kan Zuzana’s vader niet geloven dat er weer een wereldoorlog zou komen. Wat hem betrof moesten ze het gewoon uitzitten. Als ze twaalf jaar is worden Joden geviseerd en verliezen ze hun eigendom en alles wat hen lief is. Hoewel ze de nodige documenten hadden om te emigreren weigerde haar vader halsstarrig om Tsjechoslowakije te verlaten. Ze worden naar Terezin gevoerd; dit is een concentratiekamp/getto vijftig kilometer van Praag. Daar wordt ze meteen geconfronteerd met het ergste waar de mens toe in staat is. Weg is haar idyllische jeugd.
Als Zuzana zeventien jaar oud is komt ze in Auschwitz terecht; de hel op aarde. Ze krijgt het nummer 73289 op haar linkerarm getatoeëerd. Al direct verliest ze alle hoop als ze ziet en hoort wat er allemaal gebeurt in dit kamp. Ze zit niet alleen hier in een concentratiekamp maar zal ook nog in Hamburg tewerkgesteld worden als slaaf en dan komt ze in Bergen-Belsen terecht. Dit was eigenlijk de plek waar ze kwam om te sterven, maar de mens is veerkrachtig genoeg en ook zij overleefde het kampleven. Ze woog nog amper zeventwintig kilo toen ze terug naar haar vaderland ging. Haar muziek wordt haar uiteindelijke redding na de kampen, ook al zijn haar handen erg beschadigd.
“Dag en nacht sloegen de vlammen uit de schoorstenen en we waren elke dag weer getuige van allerlei wreedheden”
Dit boek is opgedeeld in twee delen: haar kampleven en haar leven voor en na de oorlog in Tsjechië (voorheen Tsjechoslowakije). Lange hoofdstukken worden zo afgewisseld tussen kampleven en haar leven buiten de kampen. Zoals hierboven vermeld was ze al van kinds af aan verliefd geworden op de muziek van Sebastian Bach. Ze leert eerst piano spelen maar schakelt over op de klavecimbel omdat Bachs muziek daar meer tot uiting komt.
Zuzana vertelt over haar muzikale leven achter het ‘IJzeren gordijn’. Zo schetst ze het politieke landschap en hun levensomstandigheden. Ook hier is er onderdrukking door het feit dat ze nu onder een communistisch regime moet leven. Zowel zij als haar echtgenoot, Viktor Kalabis, weigerden lid te worden van de Communistische Partij. Ze werden ook in de gaten gehouden en ze moest toestemming vragen om in het buitenland op te treden waar ze soms geen toestemming voor kreeg. Ook moest ze bij terugkomst steevast een deel van haar wedde afstaan aan de Partij. Zo is er een opmerkelijk feit dat ze een telefoon hadden aangevraagd waar ze tien jaar op moesten wachten en dan werden de gesprekken die ze voerden ook nog afgeluisterd!
De oorlog heeft haar voor een groot deel getekend; het waren de gruwelijkste jaren uit haar leven. Muziek was dan ook cruciaal voor haar geestelijke gezondheid. Voor Zuzana was muziek een gevoel, iets dat ze bijna kwijt was geweest. Muziek was haar verzet en haar man Viktor was daarbij onontbeerlijk. Ze waren gelukkig samen en haar man was ook een wereldberoemd en briljant componist. Aan werk geen gebrek maar dat veranderde pas echt toen Gorbatsjov aan de macht kwam en zo het communistisch aspect weg viel.
Dit boek is echt een aanrader voor iemand die van klassieke muziek houdt. Zuzana schetst haar hele muzikale carrière en ook die van haar man. Daar komen veel muzikanten aan te pas en componisten, dirigenten en nog zoveel meer. De liefhebber van deze muziek zal zeker zijn hartje ophalen met dit deel van het boek. Er bestaat geen twijfel over dat klassieke muziek samen met haar klavecimbel haar grootste passie was!
Zuzana was een dame die zich vasthield aan haar morele waarden en het levende bewijs is van de menselijke kracht in moeilijke en gruwelijke omstandigheden in haar leven. Ze heeft ontiegelijk veel prijzen gewonnen en veel onderscheidingen gekregen; een ervan heeft ze gekregen voor haar onverzettelijke levenshouding! Voor deze erkenning heeft ze keihard moeten werken als je weet dat haar handen ernstig beschadigd waren door de dwangarbeid.
Wendy Holden heeft meer dan alleen een levensverhaal neergepend, dit raakt je tot in het diepste van je ziel. Bach had Zuzana's hart gestolen toen ze negen jaar oud was en dat was haar redding in de zwaarste periode van haar leven. Gelukkig heeft de auteur haar nog kunnen ontmoeten, iets waar we dankbaar voor moeten zijn en dat zich nu uit in dit prachtige boek.
5 muzikale sterren voor dit grijpend en ontroerend levensverhaal van een grande dame!
“Bach werd in feite de filosoof in mijn leven.
Zijn boodschap was voor mij even helder als daglicht of als de sterren bij nacht”
Wendy Holden werd gevraagd om alle transcripties bij elkaar te brengen en de memoires van Zuzana te schrijven. In september 2017 is ze naar Praag gegaan om zelf met Zuzana te praten over haar leven. Deze gesprekken vonden plaats bij haar thuis, twee weken voordat ze overleed op negentigjarige leeftijd. Ze was de eerste klavecinist die het volledige klavierwerk van Johann Sebastian Bach opnam, in opnamen gemaakt in de jaren zestig en zeventig voor Erato Records.
Zuzana Růžičková werd geboren 14 januari 1927 in Pilsen, Tsjechië. Als kind kende ze geen armoede en ze groeide op in een warm nest. Ze had alles wat haar hartje begeerde en van kleinsaf aan had ze gevoel voor muziek. Ze ging op haar 6e al met haar mama naar operettes, balletten en opera’s. Ze was ronduit betoverd door muziek en dat leidde ook tot haar uiteindelijke, blijvende ambitie om zelfs musicus te worden. In maart 1936 krijgt ze voor het eerst pianoles.
Alhoewel ze Joden waren, waren ze geen praktiserende Joden. Niemand at koosjer of sprak Jiddisch. Ze waren volledig geïntegreerd. Haar vader was zelfs een atheïst! Zuzana was ook niet bekend met de Joodse gewoonten en ze werd in totale vrijheid opgevoed.
Als Hitler aan de macht komt kan Zuzana’s vader niet geloven dat er weer een wereldoorlog zou komen. Wat hem betrof moesten ze het gewoon uitzitten. Als ze twaalf jaar is worden Joden geviseerd en verliezen ze hun eigendom en alles wat hen lief is. Hoewel ze de nodige documenten hadden om te emigreren weigerde haar vader halsstarrig om Tsjechoslowakije te verlaten. Ze worden naar Terezin gevoerd; dit is een concentratiekamp/getto vijftig kilometer van Praag. Daar wordt ze meteen geconfronteerd met het ergste waar de mens toe in staat is. Weg is haar idyllische jeugd.
Als Zuzana zeventien jaar oud is komt ze in Auschwitz terecht; de hel op aarde. Ze krijgt het nummer 73289 op haar linkerarm getatoeëerd. Al direct verliest ze alle hoop als ze ziet en hoort wat er allemaal gebeurt in dit kamp. Ze zit niet alleen hier in een concentratiekamp maar zal ook nog in Hamburg tewerkgesteld worden als slaaf en dan komt ze in Bergen-Belsen terecht. Dit was eigenlijk de plek waar ze kwam om te sterven, maar de mens is veerkrachtig genoeg en ook zij overleefde het kampleven. Ze woog nog amper zeventwintig kilo toen ze terug naar haar vaderland ging. Haar muziek wordt haar uiteindelijke redding na de kampen, ook al zijn haar handen erg beschadigd.
“Dag en nacht sloegen de vlammen uit de schoorstenen en we waren elke dag weer getuige van allerlei wreedheden”
Dit boek is opgedeeld in twee delen: haar kampleven en haar leven voor en na de oorlog in Tsjechië (voorheen Tsjechoslowakije). Lange hoofdstukken worden zo afgewisseld tussen kampleven en haar leven buiten de kampen. Zoals hierboven vermeld was ze al van kinds af aan verliefd geworden op de muziek van Sebastian Bach. Ze leert eerst piano spelen maar schakelt over op de klavecimbel omdat Bachs muziek daar meer tot uiting komt.
Zuzana vertelt over haar muzikale leven achter het ‘IJzeren gordijn’. Zo schetst ze het politieke landschap en hun levensomstandigheden. Ook hier is er onderdrukking door het feit dat ze nu onder een communistisch regime moet leven. Zowel zij als haar echtgenoot, Viktor Kalabis, weigerden lid te worden van de Communistische Partij. Ze werden ook in de gaten gehouden en ze moest toestemming vragen om in het buitenland op te treden waar ze soms geen toestemming voor kreeg. Ook moest ze bij terugkomst steevast een deel van haar wedde afstaan aan de Partij. Zo is er een opmerkelijk feit dat ze een telefoon hadden aangevraagd waar ze tien jaar op moesten wachten en dan werden de gesprekken die ze voerden ook nog afgeluisterd!
De oorlog heeft haar voor een groot deel getekend; het waren de gruwelijkste jaren uit haar leven. Muziek was dan ook cruciaal voor haar geestelijke gezondheid. Voor Zuzana was muziek een gevoel, iets dat ze bijna kwijt was geweest. Muziek was haar verzet en haar man Viktor was daarbij onontbeerlijk. Ze waren gelukkig samen en haar man was ook een wereldberoemd en briljant componist. Aan werk geen gebrek maar dat veranderde pas echt toen Gorbatsjov aan de macht kwam en zo het communistisch aspect weg viel.
Dit boek is echt een aanrader voor iemand die van klassieke muziek houdt. Zuzana schetst haar hele muzikale carrière en ook die van haar man. Daar komen veel muzikanten aan te pas en componisten, dirigenten en nog zoveel meer. De liefhebber van deze muziek zal zeker zijn hartje ophalen met dit deel van het boek. Er bestaat geen twijfel over dat klassieke muziek samen met haar klavecimbel haar grootste passie was!
Zuzana was een dame die zich vasthield aan haar morele waarden en het levende bewijs is van de menselijke kracht in moeilijke en gruwelijke omstandigheden in haar leven. Ze heeft ontiegelijk veel prijzen gewonnen en veel onderscheidingen gekregen; een ervan heeft ze gekregen voor haar onverzettelijke levenshouding! Voor deze erkenning heeft ze keihard moeten werken als je weet dat haar handen ernstig beschadigd waren door de dwangarbeid.
Wendy Holden heeft meer dan alleen een levensverhaal neergepend, dit raakt je tot in het diepste van je ziel. Bach had Zuzana's hart gestolen toen ze negen jaar oud was en dat was haar redding in de zwaarste periode van haar leven. Gelukkig heeft de auteur haar nog kunnen ontmoeten, iets waar we dankbaar voor moeten zijn en dat zich nu uit in dit prachtige boek.
5 muzikale sterren voor dit grijpend en ontroerend levensverhaal van een grande dame!
February 10, 2020
If you want to read a book about the holocaust but not be too upset by it, forget the recent spurt of ‘based on a true story’ chicklit. 100 Miracles stays real but by interweaving the story of the camps with Zuzana’s life afterwards you are given the ‘light relief’ of the knowledge she survived, fell in love, followed her dream and - ultimately - was set free. A story of keeping hold of your humanity and your dreams under terrible circumstances. An important and wonderful book.
September 24, 2021
Honderd wonderen vertelt het levensverhaal van Zuzana Ruzickova. Růžičková, een vertolker van klassieke en barokmuziek, was de eerste klavecinist die de volledige werken van Johann Sebastian Bach voor klavier opnam. Als tiener werd Růžičková opgesloten in de nazi-concentratiekampen Terezin en Auschwitz en vervoerd naar het vernietigingskamp Bergen-Belsen. Na de bevrijding van het kamp in april 1945 keerde ze later dat jaar terug naar Pilsen. Růžičková was de vrouw van de Tsjechische componist Viktor Kalabis. Het paar weigerde allebei lid te worden van de Tsjechoslowaakse Communistische Partij, die van 1948 tot 1989 aan de macht was, en werd daardoor politiek vervolgd. Růžičková trad 50 jaar over de hele wereld op en nam meer dan 100 platen op.
Honderd Wonderen is een samenwerking tussen Zuzana Ruzicková en auteur en journalist, Wendy Holden. Helaas overleed Zuzana onverwachts, slechts twee weken nadat de interviews waarop het boek is gebaseerd, waren voltooid. Wendy Holden zegt in het boek dat het een uitzonderlijk en moeizaam proces is geweest de memoires van Zuzana op papier te zetten. Holden maakte veel gebruik van bestaande interviews, die transcripties werkte ze uit en uit eindelijk sprak ze Zuzuna die op al haar vragen open en eerlijk antwoordt gaf. Haar openhartige antwoorden aan Holden leidde tot een verhaal waarin de liefde voor muziek een grote rol speelt tijdens en na de oorlog. Maar dat niet alleen er wordt ook openhartig vertelt over de verschrikkingen in de drie kampen waar Zuzana verbleef. Daar was muziek en een dosis geluk ( ja dat mag je toch ook wel concluderen) de kracht om te overleven.
Als lezer leren we ook veel over het politieke klimaat in Tsjecho-Slowakije in de jaren 60 tot en met eind jaren 80. Een periode die net als de oorlogsjaren zwaar genoemd mag worden. Natuurlijk kreeg je hier in het vrije Westen daar wel wat van mij, maar wat het nu echt voor de mensen daar en op dat moment betekende.. ja dat wordt in dit boek goed verteld.
Het kostte wel wat moeite om in het boek te komen, niet door het verhaal of de manier van schrijven van de auteur, maar de niet chronologische volgorde in het verhaal. Zo begint het boek ergens in de jaren 60, daarna zitten eind jaren 20 waarin we veel leren over de gelukkige jeugd van Zuzana en ja het volgende deel zitten we eind jaren 40, waarin we lezen hou Zuzuna haar leven weer probeert op te bouwen na de oorlog. Zo gaat het door het gehele boek. Heel veel schakelen voor de lezer en dat voelt bij dit indrukwekkende levensverhaal erg onlogisch. Het maakt dat je als lezer het boek toch regelmatig weg legt omdat je het gevoel hebt telkens onderbroken te worden in het verhaal. Maar naarmate het boek vordert en als je er over nadenkt waarom dit is, klinkt het echter wel weer logisch. Zuzana zat in drie concentratiekampen en verschillende doorvoer-werkkampen : Theresienstadt, Auschwitz, Hamburg, Bergen-Belsen. Het zou misschien voor de lezer te veel wreedheden achter elkaar zijn.
Het is een pakkend en indrukwekkend verhaal geworden met hier en daar bekende elementen die je ook bij andere memoires van overlevende van de kampen tegenkomt : het altijd aanwezige schuldgevoel. Onterecht natuurlijk. Zuzana leed aan een schuldgevoel omdat ze overleefde toen zoveel anderen minder geluk hadden. Ze schrijft: “Ik heb mijn hele leven geprobeerd om mijn schulden af te betalen voor degenen die niet terugkwamen door hard te werken en mezelf het leven waard te maken”.
Naast het portie geluk dat Zuzuna te deel viel tijdens de gruwelijkheden in de kampen en het zware leven in de jaren 60, 70, en 80 met beperkte vrijheid, toonde Zuzuna een ongelooflijke veerkracht, standvastigheid en moed die Zuzuna en haar moede in staat stelden van dat geluk te profiteren en te overleven. Het boek Honderd wonderen is een verhaal over het vasthouden van je menselijkheid, eigenwaarde en je dromen onder erbarmelijke omstandigheden. Een boeiend en indrukwekkend boek dat het lezen meer dan waard is.
Honderd Wonderen is een samenwerking tussen Zuzana Ruzicková en auteur en journalist, Wendy Holden. Helaas overleed Zuzana onverwachts, slechts twee weken nadat de interviews waarop het boek is gebaseerd, waren voltooid. Wendy Holden zegt in het boek dat het een uitzonderlijk en moeizaam proces is geweest de memoires van Zuzana op papier te zetten. Holden maakte veel gebruik van bestaande interviews, die transcripties werkte ze uit en uit eindelijk sprak ze Zuzuna die op al haar vragen open en eerlijk antwoordt gaf. Haar openhartige antwoorden aan Holden leidde tot een verhaal waarin de liefde voor muziek een grote rol speelt tijdens en na de oorlog. Maar dat niet alleen er wordt ook openhartig vertelt over de verschrikkingen in de drie kampen waar Zuzana verbleef. Daar was muziek en een dosis geluk ( ja dat mag je toch ook wel concluderen) de kracht om te overleven.
Als lezer leren we ook veel over het politieke klimaat in Tsjecho-Slowakije in de jaren 60 tot en met eind jaren 80. Een periode die net als de oorlogsjaren zwaar genoemd mag worden. Natuurlijk kreeg je hier in het vrije Westen daar wel wat van mij, maar wat het nu echt voor de mensen daar en op dat moment betekende.. ja dat wordt in dit boek goed verteld.
Het kostte wel wat moeite om in het boek te komen, niet door het verhaal of de manier van schrijven van de auteur, maar de niet chronologische volgorde in het verhaal. Zo begint het boek ergens in de jaren 60, daarna zitten eind jaren 20 waarin we veel leren over de gelukkige jeugd van Zuzana en ja het volgende deel zitten we eind jaren 40, waarin we lezen hou Zuzuna haar leven weer probeert op te bouwen na de oorlog. Zo gaat het door het gehele boek. Heel veel schakelen voor de lezer en dat voelt bij dit indrukwekkende levensverhaal erg onlogisch. Het maakt dat je als lezer het boek toch regelmatig weg legt omdat je het gevoel hebt telkens onderbroken te worden in het verhaal. Maar naarmate het boek vordert en als je er over nadenkt waarom dit is, klinkt het echter wel weer logisch. Zuzana zat in drie concentratiekampen en verschillende doorvoer-werkkampen : Theresienstadt, Auschwitz, Hamburg, Bergen-Belsen. Het zou misschien voor de lezer te veel wreedheden achter elkaar zijn.
Het is een pakkend en indrukwekkend verhaal geworden met hier en daar bekende elementen die je ook bij andere memoires van overlevende van de kampen tegenkomt : het altijd aanwezige schuldgevoel. Onterecht natuurlijk. Zuzana leed aan een schuldgevoel omdat ze overleefde toen zoveel anderen minder geluk hadden. Ze schrijft: “Ik heb mijn hele leven geprobeerd om mijn schulden af te betalen voor degenen die niet terugkwamen door hard te werken en mezelf het leven waard te maken”.
Naast het portie geluk dat Zuzuna te deel viel tijdens de gruwelijkheden in de kampen en het zware leven in de jaren 60, 70, en 80 met beperkte vrijheid, toonde Zuzuna een ongelooflijke veerkracht, standvastigheid en moed die Zuzuna en haar moede in staat stelden van dat geluk te profiteren en te overleven. Het boek Honderd wonderen is een verhaal over het vasthouden van je menselijkheid, eigenwaarde en je dromen onder erbarmelijke omstandigheden. Een boeiend en indrukwekkend boek dat het lezen meer dan waard is.
May 30, 2025
Poruszająca, prawdziwa i… rozpisana w tonacji Bacha
Zanim przyszło piekło, była muzyka. Czechosłowacja lat 30., dom pełen dźwięków i miłości, troskliwa opieka guwernantek, pierwsze oznaki wyjątkowego słuchu. Mała Zuzana nie potrafiła znieść fałszu – dosłownie. Już jako niemowlę reagowała histerią na nieudolne śpiewanie. Zamiast zabawek – nuty, zamiast planów rodziców – pasja, która nie znała kompromisów.
A potem przyszła wojna. Jako Żydówka Zuzana stopniowo traci wszystko – dom, prawa, prywatność, a w końcu i godność. Terezin, Auschwitz, Bergen-Belsen – kolejne etapy nieludzkiego szlaku, na którym numer T345 staje się „nowym imieniem”. To nie jest opowieść o ofierze, ale o sile. Zuzana nie przetrwała dzięki cudowi – przetrwała dzięki muzyce. Słyszała ją nawet wtedy, gdy głód przysłaniał myśli, a odmrożone dłonie odmawiały posłuszeństwa. W obozowym koszmarze, gdy wszystko znikało – Bach zostawał. Tylko jej, niezniszczalny.
„Rozbrzmiewająca mi w głowie muzyka była wtedy dla mnie ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej. Nie ciążyła mi, a naziści nie wiedzieli nawet o jej istnieniu. Nie mogli mi jej odebrać, była tylko moja i tylko moja”
„Każda odśpiewana pieśń i opera oraz każdy wyrecytowany wiersz służyły mi tylko za ucieczkę przed potworną rzeczywistością.”
To, co porusza najbardziej, to nie tylko okrucieństwo historii, ale sposób, w jaki Zuzana o niej opowiada. Bez patosu. Bez nachalnego moralizatorstwa. Jest w tej narracji szczerość i ciepło. Muzyka staje się nie tylko ucieczką, ale formą pamięci – dla siebie i dla świata. Ilekroć czytałam o jej koncertach po wojnie, czułam, że to nie były występy – to były świadectwa. Każda sarabanda Bacha była jak modlitwa za tych, którzy nie przeżyli.
Ogromne wrażenie zrobiła na mnie konstrukcja książki – rozdziały nielinearne, przeplatające się w czasie (rozdziały nie są poukładane chronologicznie: po 1960 następuje 1927, a po nim 1949), jakby na wzór wariacji, które tak kochała Zuzana. Takie opowiadanie przeszłości przypomina muzykę – z powtórzeniami, kontrapunktami, tematem głównym i rozbudowaną fugą wspomnień.
Postać Zuzany to nie tylko historia ocalenia. To także portret kobiety pełnej sprzeczności: leworęcznej perfekcjonistki, która zagrała cały komplet dzieł Bacha na klawesyn i która potrafiła zapytać innych, jak jej poszedł koncert, bo sama traciła kontakt z rzeczywistością, gdy grała. Jej związek z matką, trudna relacja z ojcem, znajomość z Ottą Kafkową (tak, siostrą Franza!) – wszystko to składa się na opowieść pełną pasji, cierpienia, ale i zachwytu nad życiem.
Duch Bacha unosi się nad całą książką – jako kompozytor, jako idea, jako azyl. Zuzana mówiła: „Bach wygraża niebiosom. W jego muzyce wybrzmiewa najwyższa radość życia i najbardziej rozpaczliwy smutek.” Ta książka jest dokładnie taka – piękna w rozpaczy, triumfalna w cichości. I niezwykle potrzebna.
Zanim przyszło piekło, była muzyka. Czechosłowacja lat 30., dom pełen dźwięków i miłości, troskliwa opieka guwernantek, pierwsze oznaki wyjątkowego słuchu. Mała Zuzana nie potrafiła znieść fałszu – dosłownie. Już jako niemowlę reagowała histerią na nieudolne śpiewanie. Zamiast zabawek – nuty, zamiast planów rodziców – pasja, która nie znała kompromisów.
A potem przyszła wojna. Jako Żydówka Zuzana stopniowo traci wszystko – dom, prawa, prywatność, a w końcu i godność. Terezin, Auschwitz, Bergen-Belsen – kolejne etapy nieludzkiego szlaku, na którym numer T345 staje się „nowym imieniem”. To nie jest opowieść o ofierze, ale o sile. Zuzana nie przetrwała dzięki cudowi – przetrwała dzięki muzyce. Słyszała ją nawet wtedy, gdy głód przysłaniał myśli, a odmrożone dłonie odmawiały posłuszeństwa. W obozowym koszmarze, gdy wszystko znikało – Bach zostawał. Tylko jej, niezniszczalny.
„Rozbrzmiewająca mi w głowie muzyka była wtedy dla mnie ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej. Nie ciążyła mi, a naziści nie wiedzieli nawet o jej istnieniu. Nie mogli mi jej odebrać, była tylko moja i tylko moja”
„Każda odśpiewana pieśń i opera oraz każdy wyrecytowany wiersz służyły mi tylko za ucieczkę przed potworną rzeczywistością.”
To, co porusza najbardziej, to nie tylko okrucieństwo historii, ale sposób, w jaki Zuzana o niej opowiada. Bez patosu. Bez nachalnego moralizatorstwa. Jest w tej narracji szczerość i ciepło. Muzyka staje się nie tylko ucieczką, ale formą pamięci – dla siebie i dla świata. Ilekroć czytałam o jej koncertach po wojnie, czułam, że to nie były występy – to były świadectwa. Każda sarabanda Bacha była jak modlitwa za tych, którzy nie przeżyli.
Ogromne wrażenie zrobiła na mnie konstrukcja książki – rozdziały nielinearne, przeplatające się w czasie (rozdziały nie są poukładane chronologicznie: po 1960 następuje 1927, a po nim 1949), jakby na wzór wariacji, które tak kochała Zuzana. Takie opowiadanie przeszłości przypomina muzykę – z powtórzeniami, kontrapunktami, tematem głównym i rozbudowaną fugą wspomnień.
Postać Zuzany to nie tylko historia ocalenia. To także portret kobiety pełnej sprzeczności: leworęcznej perfekcjonistki, która zagrała cały komplet dzieł Bacha na klawesyn i która potrafiła zapytać innych, jak jej poszedł koncert, bo sama traciła kontakt z rzeczywistością, gdy grała. Jej związek z matką, trudna relacja z ojcem, znajomość z Ottą Kafkową (tak, siostrą Franza!) – wszystko to składa się na opowieść pełną pasji, cierpienia, ale i zachwytu nad życiem.
Duch Bacha unosi się nad całą książką – jako kompozytor, jako idea, jako azyl. Zuzana mówiła: „Bach wygraża niebiosom. W jego muzyce wybrzmiewa najwyższa radość życia i najbardziej rozpaczliwy smutek.” Ta książka jest dokładnie taka – piękna w rozpaczy, triumfalna w cichości. I niezwykle potrzebna.
May 27, 2020
If you think this is going to be another harrowing holocaust survival story, it is not. It is uplifting and inspiring. It is also riveting.
I am ashamed to admit I had never heard of this remarkably talented musician. I have no words to describe the impact this powerful book has had on me. This exceptional woman, an only child born into an academic, cultured, privileged Czechoslovakian family, was of delicate health - and yet she survived 5 years of hell.
In 1939, at the onset of her teens and already showing extraordinary musical talent, her life changed. Together with her father and mother she was confined in the ghetto of Terezin. Here her father died of a condition for which he was denied treatment. Subsequently she and her mother were transferred to Auschwitz, and eventually from there to Hamburg and Bergen-Belsen. It is amazing that both survived and lived into their nineties.
After the war her life in Czechoslovakia under the oppressive anti-Semitic communist regime barely improved. A lesser mortal would have perhaps slowly faded away, but the qualities which had helped her survive the horrors and suffering of the concentration camps - self discipline, mental toughness, moral courage, compassion for others, qualities she never lost - enabled her to pursue her passion for music (the scores of which she had hitherto carried around in her head) behind the Iron Curtain.
The title goes some way to demonstrate her life as she saw it - not dwelling on the horrors but rather celebrating the few crumbs of good fortune that came her way. Her utter goodness and decency shine like a beacon lighting the way, each page revealing yet another facet of her extraordinary and inspiring life.
One cannot help but wonder how many other academics equally skilled, talented, intelligent and with so much to give to the world perished in those evil conditions. How sad that Zuzana should die before this book was published.
I am ashamed to admit I had never heard of this remarkably talented musician. I have no words to describe the impact this powerful book has had on me. This exceptional woman, an only child born into an academic, cultured, privileged Czechoslovakian family, was of delicate health - and yet she survived 5 years of hell.
In 1939, at the onset of her teens and already showing extraordinary musical talent, her life changed. Together with her father and mother she was confined in the ghetto of Terezin. Here her father died of a condition for which he was denied treatment. Subsequently she and her mother were transferred to Auschwitz, and eventually from there to Hamburg and Bergen-Belsen. It is amazing that both survived and lived into their nineties.
After the war her life in Czechoslovakia under the oppressive anti-Semitic communist regime barely improved. A lesser mortal would have perhaps slowly faded away, but the qualities which had helped her survive the horrors and suffering of the concentration camps - self discipline, mental toughness, moral courage, compassion for others, qualities she never lost - enabled her to pursue her passion for music (the scores of which she had hitherto carried around in her head) behind the Iron Curtain.
The title goes some way to demonstrate her life as she saw it - not dwelling on the horrors but rather celebrating the few crumbs of good fortune that came her way. Her utter goodness and decency shine like a beacon lighting the way, each page revealing yet another facet of her extraordinary and inspiring life.
One cannot help but wonder how many other academics equally skilled, talented, intelligent and with so much to give to the world perished in those evil conditions. How sad that Zuzana should die before this book was published.
December 19, 2021
Honderd wonderen neemt je van in het begin mee in de liefde voor muziek die Zuzana Růžičková van in haar prille levensjaren bij zich draagt. Zuzana Růžičková vertelt in Honderd wonderen haar levensverhaal, en hoe ze dat gewijd heeft aan haar grote voorbeeld Bach.
Af en toe is het wat moeilijk te volgen doordat er bij elk hoofdstuk een andere tijdzone aan bod komt en dit niet in chronologische volgorde. Soms moet je dan even zoeken hoe alles in elkaar past, maar naarmate je verder leest valt de puzzel in elkaar.
Het is vooral een verhaal over haar leven, haar leven dat Bach ademt. Haar passie voor het unieke instrument de klavecimbel en de strijd die ze heeft moeten voeren om gehoord te worden.
Bach helpt haar door de ontberingen van drie concentratiekampen, het verlies van vele vrienden en familie, en het leven achter het naoorlogse Ijzeren Gordijn. De verschrikkelijke onderdrukkingen en het steeds toenemend antisemitisme na de oorlog brengen haar niet van haar stuk, en doorheen het ganse communistische tijdperk in haar geboorteland Tsjechoslowakije blijft ze volharden in haar eigenwaarde en vechten voor haar plaats in de wereld.
Terwijl ik deze recensie schrijf, luister ik op de achtergrond naar de muziek van Zuzana Růžičková. Na haar verleden vol onderdrukking groeide ze uit tot een wereldster, ook onder erbarmelijke omstandigheden kan je blijven dromen, zo bewijst Zuzana Růžičková.
Een indrukkend verhaal over een leven vol liefde voor muziek, passie en doorzetting.
Vindt mij ook op Facebook en Instagram @annelies_leest.
Af en toe is het wat moeilijk te volgen doordat er bij elk hoofdstuk een andere tijdzone aan bod komt en dit niet in chronologische volgorde. Soms moet je dan even zoeken hoe alles in elkaar past, maar naarmate je verder leest valt de puzzel in elkaar.
Het is vooral een verhaal over haar leven, haar leven dat Bach ademt. Haar passie voor het unieke instrument de klavecimbel en de strijd die ze heeft moeten voeren om gehoord te worden.
Bach helpt haar door de ontberingen van drie concentratiekampen, het verlies van vele vrienden en familie, en het leven achter het naoorlogse Ijzeren Gordijn. De verschrikkelijke onderdrukkingen en het steeds toenemend antisemitisme na de oorlog brengen haar niet van haar stuk, en doorheen het ganse communistische tijdperk in haar geboorteland Tsjechoslowakije blijft ze volharden in haar eigenwaarde en vechten voor haar plaats in de wereld.
Terwijl ik deze recensie schrijf, luister ik op de achtergrond naar de muziek van Zuzana Růžičková. Na haar verleden vol onderdrukking groeide ze uit tot een wereldster, ook onder erbarmelijke omstandigheden kan je blijven dromen, zo bewijst Zuzana Růžičková.
Een indrukkend verhaal over een leven vol liefde voor muziek, passie en doorzetting.
Vindt mij ook op Facebook en Instagram @annelies_leest.
June 1, 2025
Honderd Wonderen vertelt het indrukwekkende verhaal van Zuzana Ruzickova. In deze memoir kom je meer te weten over haar leven voor, tijdens en na de tweede wereldoorlog. Ik heb grote bewondering voor haar doorzettingsvermogen en ben zeer onder de indruk van de manier waarop ze haar leven heeft geleefd.
Ondanks dat het geen licht verhaal is en niet iets wat ik snel zou lezen, ben ik ontroerd door alles wat haar is overkomen. Muziek speelt een grote rol in mijn leven en ik vind het bewonderenswaardig om te zien hoe iemand anders hier zoveel steun uit kan halen.
In het kader van 80 jaar bevrijding, zeker een aanrader.
Ondanks dat het geen licht verhaal is en niet iets wat ik snel zou lezen, ben ik ontroerd door alles wat haar is overkomen. Muziek speelt een grote rol in mijn leven en ik vind het bewonderenswaardig om te zien hoe iemand anders hier zoveel steun uit kan halen.
In het kader van 80 jaar bevrijding, zeker een aanrader.
July 10, 2024
This is a wonderful book. Woman who has lived through some of the most challenging periods of 20th Century Europe, indeed been at the centre of them and the wrong end of them, is sustained I would say by her own positive attitude - which itself shines through in the story and writing.
I really enjoyed it so much.
The one thing though, is that it got me listening to her harpsichord music and cant say I'm a fan. But the book is a gem.
I really enjoyed it so much.
The one thing though, is that it got me listening to her harpsichord music and cant say I'm a fan. But the book is a gem.
July 6, 2019
This is such a moving account of the life of Zuzana put together by Wendy Holden after her death. Zuzana was born in 1927 into a Jewish family. The Nazis forced her to deliver transportation letters to Jews going to concentration camps. Zuzana went to Auschwitz with her family where her father was murdered. This was a good read and will stay with me.
March 22, 2021
Sympathetic narration of the moving story of Czech harpsichordist Zuzanna Ruzickova. I enjoyed the non linear narrative and her thoughts on human behaviour. Her hope and resilience despite terrible suffering in the Holocaust, followed by years of oppression under the Communist regime is inspiring.
January 19, 2021
Beautifully written. A story of survival, bravery and love. Love of a good man, a composer and husband and love of music.
Read
May 15, 2023Elementy z tą muzyką (których było mnóstwo, praktycznie cała książka) były napisane językiem profesjonalnym muzycznym, niekiedy nie rozumiałam o co chodzi. Było dosyć nudno
February 8, 2025
An amazing book, the best I've read for a while. Highly recommend.
October 25, 2025
Sto zázrakov (SK vydanie)
January 22, 2025
3,5* Como classificar um livro que é a história de vida de uma pessoa? Zuzana é uma sobrevivente do Holocausto e ainda assim toda a sua vida foi vivida em escravatura de várias maneiras.
Este é um relato que nos mostra como o poder da música nos pode salvar nas piores condições.
April 14, 2023
4,5 ster. Niet hoogstaand geschreven. Te veel namen om op te zoeken :) maar het verhaal, de geschiedenis, is meer dan de moeite waard.
April 4, 2020
The power of the music for healing wounds done by the war.
I learnt a lot of music through this story.
I learnt a lot of music through this story.
May 25, 2020
Outstanding
December 8, 2025
Excelente livro, de uma menina que sobreviveu a tudo aquilo que houve de sofirmento
Displaying 1 - 26 of 26 reviews