De mens is onvolmaakt, maar goedwillend. Dat geldt zeker voor Bianca: als op een dag een man haar kapperszaak binnenkomt en geknipt wil worden, behandelt ze de kale man als elke andere klant. Of neem Mark in het titelverhaal, die zijn grote beslissingen in twijfel begint te trekken nadat hij in de ogen van een steeds opduikende hinde de blik van zijn allang overleden moeder ziet. In de verhalen van Wanneer de herten komen spelen mededogen, rouw en vervreemding een centrale rol en worden de personages voortgedreven door gebeurtenissen uit het verleden. Die dubbele laag en de geheimzinnige, sprookjesachtige sfeer maken dat je elk verhaal steeds opnieuw zou willen lezen.
Onwaarschijnlijk mooi. Elk verhaal opnieuw. Zodra ik aan een verhaal was begonnen, wilde ik het uitlezen. De verhalen waren bijzonder, de personages verfijnd, eigenzinnig, eenzaam maar ook zo herkenbaar. De schrijfstijl sprak me erg aan, gedetailleerd, soms leek het poëzie. En wat fijn om eens verhalen te lezen ipv een roman. De bundel heeft me zeer verrast.
Zowel de mysterieuze cover als de quotes op de achterflap wekten mijn nieuwsgierigheid. Thomas Verbogt, Manon Uphoff en Ingmar Heytze hebben lovende woorden voor dit debuut. En terecht, want Wanneer de herten komen is absoluut een indrukwekkende verhalenbundel van beeldend kunstenaar Joke van Vliet.
“De tijd lijkt ineens een verzinsel. Mark en de hinde staren elkaar aan, verzonken in elkaars aanwezigheid. Een enkele keer knippert ze met haar wimpers. Juist dankzij die beweging drijven zijn gedachten weer af naar moeder.”
Het titelverhaal, waarin een hinde een brug vormt tussen verleden en heden, voelt aan als een hallucinatie tussen droom en werkelijkheid. Ik bleef een beetje beduusd achter door het donkere en mysterieuze kantje van dit verhaal. En hiermee zet Joke van Vliet meteen de trend voor haar volgende korte verhalen. Deze hebben doorgaans hetzelfde stramien. Schijnbaar alledaagse personages dragen een zwaarte met zich mee. Er hangt voortdurend een onheilspellend gevoel, een mysterieuze sfeer. En in de laatste regels verrast de auteur je meestal, zodat je achterblijft met meer vragen dan antwoorden. Als lezer zou je in het hoofd van de personages willen kijken om ze te begrijpen, of in het hoofd van de auteur. Het kan, zoals in deze verhalenbundel, juist fijn zijn dat je verbijsterd achterblijft. Het hoeft niet altijd eenvoudig of uitgeklaard te zijn. Daar zit de kracht van deze verhalenbundel in, in het complexe karakter.
Zo gaat Zwarte kamer over een moeder die het verlies van haar kind verwerkt door zijn kamer vol te scheppen met zand, tot aan het plafond. De vele herhalingen zijn steeds net iets anders, het verglijden van de tijd wordt hierdoor extra benadrukt. De sfeer voelt een beetje horrorachtig aan, maar is tegelijkertijd ook fascinerend mooi.
Joke van Vliet scherpt al de zintuigen van de lezer aan met kleuren, geuren, aanrakingen, geluid,… Ook zijn er subtiele overeenkomsten tussen de verhalen, maar telkens in een andere context. Vlezige vissen, eenzame huizen, demonen, obsessies, lichamelijke veranderingen,… zijn thema’s die meermaals worden aangehaald. De visser is zeker een zintuigelijk verhaal, over Mark zijn fascinatie voor de glinsterende huid en de stilte die vissen met zich meedragen. En weer liet Joke van Vliet mij in de laatste regels onthutst achter. Mooi, bizar, gruwelijk,…
“Tussen het riet aan de waterkant ziet hij het helder voor zich. Als een omhooggeschoten dobber is daar het beeld van zijn toekomstige vrouw. Een vrouw met een schutkleur als een platvis op de bodem.”
Dit is een verhalenbundel om mondjesmaat te lezen, om van te genieten, om verwonderd over te zijn. De auteur werkt nu aan haar eerste roman. Ik ben benieuwd of ze haar bijzonder mooie en fascinerende schrijfstijl ook weet door te trekken in een langer verhaal. Nu alvast 3,5 fameuze sterren!
“Alles wat ooit heeft bestaan laat sporen na, niets verdwijnt volledig”
Ik vind het niet makkelijk om dit boek te beschrijven. Laat ik beginnen met te zeggen dat het heel goed geschreven is en dat ik er erg van onder de indruk ben. Op de achterflap staat dat het verhalen zijn die je niet kunt wegleggen zonder ze uit te lezen, en dat klopt inderdaad. Je bent in de ban van het verhaal en het personage, je bent geïntrigeerd en wil weten waar het naartoe gaat. Het einde is steeds speciaal en maakt dat het verhaal ook nog lang in je hoofd blijft zitten, je kan het niet zomaar loslaten, je overdenkt de psyche van de personages en de wending die het verhaal nam.
Wanneer de herten komen is een bundel van 11 kortverhalen die elk op zich pareltjes zijn. Ik heb ze niet allemaal na elkaar gelezen, maar telkens eentje tegelijk. Je kan immers moeilijk overstappen van het ene verhaal naar het andere. Ten eerste zijn ze heel erg verschillend, waardoor je je telkens moet aanpassen aan een andere setting. Maar vooral heb je tijd nodig om het vorige verhaal te overdenken, het blijft nog wat nazinderen en ik betrapte mezelf erop dat ik het nog een hele tijd probeerde te analyseren.
In het titelverhaal begint Mark aan zijn beslissingen te twijfelen wanneer hij telkens een hinde ziet opduiken die hem aan zijn overleden moeder doet denken. In Zonder afspraak stapt een kale man de kapperszaak van Bianca binnen voor een knipbeurt, en zij beslist hem te behandelen zoals iedere andere klant. De man achter het raam volgt een vrouw die hij steeds ziet verschijnen, en nog lang na het lezen van het verhaal vraag je je af wie ze nu eigenlijk was. De verhalen zijn erg surrealistisch en sommigen hadden ook wel een licht horrorelement waarbij het einde je verbijsterd en met veel vragen achterlaat.
Joke Van Vliet is een Nederlandse schrijfster en beeldend kunstenaar. Wanneer de herten komen is haar debuut, en ze werkt momenteel aan haar eerste roman. En daar ben ik heel benieuwd naar, dit belooft een langer uitgewerkt verhaal te worden, waarbij je nog meer tijd zal krijgen om even in haar mysterieuze, sprookjesachtige sfeer te vertoeven.
Wat een prachtige cover. Instant-verliefd! Maar... Ik heb dit boek mogelijks verkeerd aangepakt. Ik las het als een roman en tuimelde zo van het ene verhaal in het andere. En die verhalen waren op zijn minst bijzonder te noemen. Door ze achter elkaar te lezen werden ze een soort magische brij waar ik geen touw meer aan kon vastknopen. Oeps.
Het ene verhaal ligt een lezer natuurlijk al wat meer dan het andere. Ik merkte dat ik meer leesgenot haalde uit de wat gewonere verhalen. 'Jongen verongelukt op tragische wijze en laat geliefde alleen terug naar huis terugkeren' ging voor mij vlotter dan: 'Kale man komt binnen bij kapster en krijgt een volwaardige knipbeurt'. Nochtans is het met mijn fantasie nog best goed gesteld 😇.
Joke van Vliet is naast schrijfster ook beeldend kunstenaar en dat voel je in elke vezel van dit boek. Maar u weze gewaarschuwd, lees deze verhalen met mondjesmaat.
"Als hij een echtgenote had zou hij goed voor haar zorgen, iedere morgen gebaren hoe fraai ze eruitzag. Daar hield zijn moeder ook van, zelfs toen ze beiden allang wisten dat ze niet mooi meer was."
Erg goed. Er is altijd ergens duister in deze verhalen over rouw en verlies, maar niet altijd op de verwachte plaatsen. Joke van Vliet is goed in het bedenken van persoonlijke en intieme situaties. In soms maar een paar bladzijden ga je met de personages meevoelen, je wordt verleid tot mededogen en vervolgens gaat het verhaal ongemerkt een andere kant op. Doorgaans beperkt ze zich tot het beschrijven van aanloop en nasleep, het drama zelf blijft achterwege. Dialogen nemen geen grote plaats in; meestal zit je in het hoofd van de verteller. De beelden zijn niet altijd begrijpelijk, maar werken toch doordat ze een sfeer of een gevoel preciseren. "Zijn kruin doet denken aan het uiteinde van een afgesneden stengel van de berenklauw."
Ja, lees dit! Het verdient veel meer aandacht, ieder verhaal is werkelijk magisch, mythisch, prachtig mooi. ‘De wind weet nog wel wie ze is, hij herkent in haar het bange, tengere kind dat ze vroeger was, en vingervlug schiet hij tussen haar borsten door, draait over haar onderrug, kruipt tussen haar billen.’
De verbeelding die de schrijfster in deze verhalenbundel legt is waanzinnig. In zuivere taal schept ze werelden die geloofwaardig zijn, en je aan het denken zetten. Overigens heb ik de schrijfster ontmoet; ze heeft een grote liefde voor de literatuur en is bovendien een erg aardig persoon.