Vaderskind: de oorlog van Renate Rubinstein

by Hans Goedkoop

‘Vaderskind’ van Hans Goedkoop ontrafelt de geschiedenis van een immigrantenmeisje met een joodse vader. Tomeloos slim en onheil-spellend gevoelig. Angstig zonder dat ze weet waarvoor. Haar wordt niet veel verteld over de wereld, kinderjaren horen onbezorgd te zijn, maar gaandeweg dwingt ze zichzelf te leren kijken. Ook naar wat geen mens wil zien. Met zeldzame precisie en nabijheid tekent ‘Vaderskind’ een meisje dat in een verwoestende tijd het fundament legt van een schrijverschap. Als eerste columnist van Nederland, nooit overtroffen, schreef Renate Rubinstein over alles wat de tijd haar aandroeg, van het zelfbedrog der ideologieën tot de zang van de wielewaal. Wie zat het heden ooit zo op de huid? Maar soms breekt daar in losse zinnen een verleden doorheen. Kinderjaren in Berlijn. Een vlucht naar Amsterdam, nee Londen, toch weer Amsterdam. Dan op een ochtend uniformen op de trap en een belofte die een leven lang naklinkt. ‘Der Vati kommt bald wieder.’

Genres: History, Nonfiction

160 pages, Paperback

First published April 1, 2022

About the author

Hans Goedkoop is een Nederlands historicus en literatuurcriticus. Hij is vooral bekend als presentator van Andere Tijden, een geschiedenisprogramma van de NTR en VPRO.

Reviews

[Ingrid · Rating 4 out of 5]

Hans Goedkoop beschrijft de oorlogsgeschiedenis van Renate Rubinstein en haar Joodse vader.
Het is duidelijk onderdeel van de biografie die hij over haar aan het schrijven is.

Renate Rubinstein (1929-1990) is a well known Dutch writer, journalist and columnist.
Hans Goedkoop describes the war history of Renate Rubinstein and her Jewish father.
It is clearly part of the biography he is writing about her.

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

Renate Rubinstein werd geboren in 1929, hetzelfde geboortejaar als dat van Anne Frank. Het gezin van haar ouders, kwam net als dat van de familie Frank uit Duitsland naar Nederland, om veiligheid te zoeken en te ontsnappen aan het Nazi-regime. De vader van Renate was jood, de moeder niet. Hij had in Berlijn een succesvol textielbedrijf gehad en heeft dat halverwege de jaren dertig in Londen en Amsterdam opnieuw geprobeerd van de grond te krijgen. In Londen lukte dat niet, in Amsterdam aanvankelijk wel, maar hij werd vanuit Duitsland toch op de hielen gezeten vanwege vermeende belastingschulden. Nog voor de massale deportatie van de joden uit Nederland werd hij gevangen gezet. De Duitser die hem kwam arresteren zei tegen het jonge meisje Renate dat vader spoedig terug zou keuren. Ze geloofde dat toen, maar ze heeft hem nooit meer gezien. Anders dan de familie Frank hoefde het gezin Rubinstein niet onder te duiken. De moeder van Renate, Renate zelf en de iets jongere gemengde tweeling Gerda en Gunther (later Jan genoemd) konden 'gewoon' maatschappelijk functioneren. Renate bezocht na de basisschool het Vossiusgymnasium. Als zeer welbespraakt columniste schreef ze later weinig over haar eigen oorlog. Hans Goedkoop heeft door interviews met haar nog levende broer en zus en met veel bronnenonderzoek een indrukwekkend beeld geschetst van de vormende jaren van Renate. In zekere zin is het een spiegelbeeld van het verhaal van Anne Frank. Daar was de vader de enige die de oorlog overleefde, bij Rubinstein was de vader juist de enige die de oorlog niet overleefde, ondanks de aanpassingsstrategie van de moeder van Renate, die zoveel mogelijk Hollands en protestant probeerde te leven, iets dat Renate waarschijnlijk ook heeft beschaamd, omdat ze uiteindelijk haar vader kwijtraakte en steeds er op had vertrouwd dat het goed zou komen.

[Laure · Rating 4 out of 5]

Ik was er nog het meest van onder de indruk hoe Goedkoop continu contextualiseerde. Dat is iets waar ik in mijn lessen naar streef. Gelukkig krijg je als je in het onderwijs begint een grote hutkoffer mee voor alle dingen die je zou willen kunnen - dus we proppen het er zo bij in.

[Claartje · Rating 4 out of 5]

Ik kocht het dinsdag 10 mei 2022 op het station voor mama en in de trein las ik het zelf. Het begint met een schets van de Weimarrepubliek en de opkomst van Hitler, de ouders die een luxe kledingzaak hebben in Berlijn, hier wordt in 1929 Renate Rubinstein geboren. Kind van haar vader, haar beschermer, degene die er is als je hem nodig hebt. Die haar laat, als zij haar eigen gang wil gaan (lass sie, lass sie). Hij verdwijnt en komt na de oorlog niet meer terug. Zij voelt zich verraden. Eerder al, als haar ouders 's avonds ergens naar toe gaan, is zij op haar hoede, kan ze niet slapen, loopt ze door het huis, voelt onraad. Komen ze wel weer thuis? Er wordt niet over gepraat, maar ze krijgt een boek als beloning als ze in haar bed blijft en slaapt als haar ouders thuis komen. Ze doet alsof, maar blijft even bang. Moet ze zich daarom steeds laten horen, laten zien dat ze er is, dat ze bestaat, om die angst te bezweren? Benieuwd naar de uiteindelijke biografie, die Hans Goedkoop al vanaf 1994 aan het schrijven is...

[Franske Brandt · Rating 4 out of 5]

In 4 hoofdstukken beschrijft Goedkoop vanaf 1919 tot aan de 15-jarige leeftijd van Renate Rubinstein in 1945. Over haar ouders, haar leven (geboren in 1929 in Berlijn), het gezinsleven tijdens de oorlogsjaren. Uiteindelijk wonen zij in Amsterdam en komt haar vader nooit meer terug in tegenstelling tot wat werd beloofd toen hij werd opgehaald.
Leest fijn, prettig verhalend geschreven en nodigt uit boeken van Renate Rubinstein te (her)lezen.

[Hella · Rating 4 out of 5]

Dit is echt prachtig, en het wordt zo mooi voorgelezen! Ik hoop dat het tweede deel gauw komt.

[Grada (BoekenTrol)]

A book that I read (listened) in one day. Very impressive. Not particularly because it tells about the youth & wat years of a well known writer.
What got to me was the well executed attempt to look at the world through the eyes of the young Renate (and her siblings). The book oozes uncertainty. The facts/things I already know about WWII made me cringe when I read a sentence like Der Vati kommt bald wieder nach Hause when the Germans took her father away early on in the war.

Also the not knowing about what was going on. Renate's mother and the other adults around her tried to keep the war and all bad things it brought along away from her.

It was a very informative book, wonderfully read by the author. I am actually considering reading the biography on Rubinstein this author's writing. That's how much I liked this book.

[Chrétien Breukers · Rating 3 out of 5]

Aardige amuse voor een biografie. Met wel erg veel psychologie vd al dan niet koude grond.

[Riet Bots · Rating 4 out of 5]

Ik luisterde naar dit boek toen ik in mei/juni inNoord-Duitsland in het oude grensgebied met de DDR rondreed. Op zich geen directe relatie met het boek natuurlijk, maar wel qua sfeer een bijzondere ervaring - historisch geladen. Ik heb veel geleerd over het leven van Renate Rubinstein en het was ook interessant om te horen hoe het leven in Nederland er tijdens de oorlogsjaren aan toe ging, temeer omdat Renate Rubinstein in hetezelfde jaar geboren werd als mijn moeder. Heel interessant in een heleboel opzichten!

[Hermien · Rating 4 out of 5]

Een boeiend boek over de jeugd van Renate Rubinstein aan de hand van gesprekken met haar broer en zus en een analyse van Renate's korte verhalen.

[Jan · Rating 4 out of 5]

Er is veel gemopperd over het uitblijven van Goedkoops biografie. Dit boekje laat - ook in de noten - zien dat hij de juiste biograaf is.

[Aak · Rating 5 out of 5]

Biografie met een geheel eigen stijl, een voor non-fictie opmerkelijk sterke en boeiende verhaallijn, zonder sensatie, weinig (genrematige) clichés of persoonsverheerlijking. Wat fijn en waardevol dat Goedkoop heeft kunnen putten uit het sterke geheugen van broer/zus Rubinstein. Ontzettend benieuwd naar het vervolg.