What do you think?
Rate this book
Amstel 278: een onderduikadres, twee dagboeken: reconstructie van een oorlogstragedie
Nadat Nederland door de Duitsers is bezet, moet acteur Géza Weisz met zijn gezin onderduiken. Hij vindt onderdak bij zijn vriend Fritz Rimathé, een Zwitserse arts en psycholoog, die een bovenhuis aan de Amstel in Amsterdam bewoont. Fritz en zijn vrouw, de actrice Georgette Rejewski, leiden een rijk sociaal en cultureel leven met hun huis als bruisende ontmoetingsplaats – tot de bezetting alles verandert.
Zowel Fritz als Géza houdt een dagboek bij. Fritz doet nauwgezet verslag van het oorlogsleven: van de razzia’s in zijn buurt tot het kunstenaarsverzet en de invallen in zijn huis. Géza beschrijft de oplopende spanningen binnenshuis, maar ook zijn huwelijkscrisis en het ontroerende weerzien met zijn elders ondergedoken zoon Fransje.
Aan dit beklemmende bestaan komt in augustus 1944 door verraad een noodlottig einde. Mede dankzij een schat aan gevonden egodocumenten is Amstel 278 behalve een indringende vertelling een authentiek verslag van vijf jaar oorlog in het hart van Amsterdam.
Zowel Fritz als Géza houdt een dagboek bij. Fritz doet nauwgezet verslag van het oorlogsleven: van de razzia’s in zijn buurt tot het kunstenaarsverzet en de invallen in zijn huis. Géza beschrijft de oplopende spanningen binnenshuis, maar ook zijn huwelijkscrisis en het ontroerende weerzien met zijn elders ondergedoken zoon Fransje.
Aan dit beklemmende bestaan komt in augustus 1944 door verraad een noodlottig einde. Mede dankzij een schat aan gevonden egodocumenten is Amstel 278 behalve een indringende vertelling een authentiek verslag van vijf jaar oorlog in het hart van Amsterdam.
320 pages, Paperback
First published April 21, 2022
3 people are currently reading
80 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 8 of 8 reviews
August 21, 2022
Meestal geen fan van non-fictie maar ben blij dat ik tegen dat gevoel in ben gegaan.
May 10, 2025
88 De Duitsers kunnen slecht tegen de verborgen vijandigheid, vervolgt hij. Een Duitse militair stapte een overvolle tram binnen en vernam dat er geen plaats meer was. Waarop hij zei: ‘O, voor mij wel, Ich bin ja nur Luft!’ - zinspelend op het door de Amsterdammers consequent negeren van de bezettingsmacht.
Een andere Duitse soldaat verliet een café en zei bij de deur: ’Guten Abend!’.
Niemand reageerde. Opnieuw: ‘Guten Abend!’
Weer geen woord. De Duitser ging naar buiten, veranderde van gedachte, kwam weer binnen en zei wanhopig: ‘Het is niet mijn schuld! Ik wilde geen oorlog!’
Dit schrijft de Zwitser Fritz Rimathé in 1941 in zijn dagboek. Fritz werkt in Nederland voor het Zwitserse bedrijf Hoffman-La Roche en woont met zijn tweede vrouw Georgette aan de Amstel 278. Zij zijn onderduikgevers aan Géza Weisz en zijn vrouw Selma. Zonder dat ze het van elkaar weten houden beide mannen een dagboek bij. Tom Rooduijn heeft deze dagboeken tot een uniek verhaal samengesmeed. Af en toe wordt pijnlijk duidelijk dat het niet zo simpel was om ‘goed’ te zijn. Beklemmend ook omdat je als lezer weet dat ze nog tot mei 1945 moeten volhouden.
106 ‘Ik geloof niets meer van wat mij in Nederland door de kranten en de radio wordt verteld,’ vervolgt Fritz. ‘Hitler profeteerde in Mein Kampf al dat het geheugen van het volk kort is.’
111 Hij betrapt zich op een nieuw sentiment: haat vermengd met een behoefte aan wraak.
113 De Rimathés krijgen bezoek van een jonge vriendin, die aan de kust vlak bij een herstellingsoord voor Duitse soldaten woont. Deze jongens, viel haar op, ontbreekt het aan elk vermogen zich een andere waarheid dan die van de nazi’s voor te stellen.
119 Eerst moet hij De opstand der horden van José Ortega y Gasset uitlezen. De Spaanse filosoof stelt dat de massamens in het geïndustrialiseerde Europa idealen ontbeert. Met als gevolg een geestelijk vacuüm – waarin het blinde geloof in een totalitaire leider kan gedijen.
337 Op de 2 mei [1944] brengt Fritz een werkbezoek aan Willem Bungenberg de Jong, de geneesheer-directeur van het Binnengasthuis. De NSB’er grossiert in onbesuisde kreten en verwerpelijke opvattingen die met veel aplomb maar zonder enige onderbouwing worden geponeerd. […]
Thuis zet Fritz zijn gevoelens op papier [...]:
Ik ben moreel niet opgewassen tegen de rabiate drift van dit soort Einseitigen. Mijn humanisme is kwetsbaar omdat ik naar de waarheid zoek, terwijl de ander zich fel verschanst in een bijna onaantastbaar oordeel. Om deze ideeën te bestrijden, hebben alleen soortgelijke krachttermen kans van slagen. Daarover beschik ik niet. Dit zijn geen tijden voor iemand die probeert te begrijpen en verenigen. Je moet fanatiek, bekrompen en agressief zijn. Ik ben geen van drieën. Vandaar dat ik het, ondanks mijn overtuiging dat ik gelijk heb, tegen hem afleg.
Een andere Duitse soldaat verliet een café en zei bij de deur: ’Guten Abend!’.
Niemand reageerde. Opnieuw: ‘Guten Abend!’
Weer geen woord. De Duitser ging naar buiten, veranderde van gedachte, kwam weer binnen en zei wanhopig: ‘Het is niet mijn schuld! Ik wilde geen oorlog!’
Dit schrijft de Zwitser Fritz Rimathé in 1941 in zijn dagboek. Fritz werkt in Nederland voor het Zwitserse bedrijf Hoffman-La Roche en woont met zijn tweede vrouw Georgette aan de Amstel 278. Zij zijn onderduikgevers aan Géza Weisz en zijn vrouw Selma. Zonder dat ze het van elkaar weten houden beide mannen een dagboek bij. Tom Rooduijn heeft deze dagboeken tot een uniek verhaal samengesmeed. Af en toe wordt pijnlijk duidelijk dat het niet zo simpel was om ‘goed’ te zijn. Beklemmend ook omdat je als lezer weet dat ze nog tot mei 1945 moeten volhouden.
106 ‘Ik geloof niets meer van wat mij in Nederland door de kranten en de radio wordt verteld,’ vervolgt Fritz. ‘Hitler profeteerde in Mein Kampf al dat het geheugen van het volk kort is.’
111 Hij betrapt zich op een nieuw sentiment: haat vermengd met een behoefte aan wraak.
113 De Rimathés krijgen bezoek van een jonge vriendin, die aan de kust vlak bij een herstellingsoord voor Duitse soldaten woont. Deze jongens, viel haar op, ontbreekt het aan elk vermogen zich een andere waarheid dan die van de nazi’s voor te stellen.
119 Eerst moet hij De opstand der horden van José Ortega y Gasset uitlezen. De Spaanse filosoof stelt dat de massamens in het geïndustrialiseerde Europa idealen ontbeert. Met als gevolg een geestelijk vacuüm – waarin het blinde geloof in een totalitaire leider kan gedijen.
337 Op de 2 mei [1944] brengt Fritz een werkbezoek aan Willem Bungenberg de Jong, de geneesheer-directeur van het Binnengasthuis. De NSB’er grossiert in onbesuisde kreten en verwerpelijke opvattingen die met veel aplomb maar zonder enige onderbouwing worden geponeerd. […]
Thuis zet Fritz zijn gevoelens op papier [...]:
Ik ben moreel niet opgewassen tegen de rabiate drift van dit soort Einseitigen. Mijn humanisme is kwetsbaar omdat ik naar de waarheid zoek, terwijl de ander zich fel verschanst in een bijna onaantastbaar oordeel. Om deze ideeën te bestrijden, hebben alleen soortgelijke krachttermen kans van slagen. Daarover beschik ik niet. Dit zijn geen tijden voor iemand die probeert te begrijpen en verenigen. Je moet fanatiek, bekrompen en agressief zijn. Ik ben geen van drieën. Vandaar dat ik het, ondanks mijn overtuiging dat ik gelijk heb, tegen hem afleg.
May 8, 2022
Dit boek is een reconstructie van het verhaal van Géza Weisz, een Joods acteur die in de jaren dertig uit Duitsland naar Nederland vluchtte, en Fritz Rimathé, zijn Zwitserse vriend. Fritz en zijn vrouw bieden Géza (en anderen) een schuilplaats in hun huis aan de Amstel tijdens de oorlogsjaren. De schrijver heeft gebruik gemaakt van de dagboeken van beide heren maar ook allerlei andere historische werken en brieven en dergelijke. Het is interessant te lezen hoe de oorlog op dat moment zelf en heel puur (want toevertrouwd aan hun dagboek) werd ervaren door de betrokkenen: soms heel erg naïef eigenlijk, en ze zijn ook heel eerlijk, hoe ze elkaar zien en Fritz bijvoorbeeld ook over zijn twijfels (‘wat als de Duitsers een punt hebben?’). Zeker de moeite waard om te lezen, maar verwacht dus geen roman (zoals ik deed ;)) maar eerder een geschiedenisboek met, naast heel persoonlijke verhalen, ook veel feiten en eindnoten.
October 8, 2023
4.5 sterren. Dit is een heel bijzonder boek. Heel erg leesbaar, maar ook intens triest. Twee gedetailleerde verslagen van de tweede wereldoorlog vanaf eenzelfde adres, maar vanuit twee verschillende perspectieven. Fritz is vooral bezig met de oorlog en goed en kwaad, terwijl Géza vaak worstelt met hoe hij zich verhoudt tot zijn manisch depressieve vrouw Selma.
Details als de wrange moppen waarmee Géza de moed erin probeert te houden of de bedragen die Fritz uitgeeft voor voedsel dat wordt gekocht in de oorlogsjaren, brengen de verhalen van deze twee mannen en hun directe omgeving tot leven.
Je voelt het hele boek dat het niet goed gaat aflopen met de hoofdpersonen. Dat wat Fritz en Géza en Selma de hele oorlog al om zich heen zien gebeuren, overkomt hun bijna aan het eind van de oorlog zelf. Wat een ellende hebben al die mensen moeten doorstaan.
Tom Rooduijn heeft dit alles bijzonder leesbaar oorlogsslag over mensen die zich op bewonderenswaardige wijze door de oorlog doormaken en uiteindelijk worden vermoord. Ik heb de laatste 50 bladzijden met een brok in de keel en bonkend hoofd gelezen.
Details als de wrange moppen waarmee Géza de moed erin probeert te houden of de bedragen die Fritz uitgeeft voor voedsel dat wordt gekocht in de oorlogsjaren, brengen de verhalen van deze twee mannen en hun directe omgeving tot leven.
Je voelt het hele boek dat het niet goed gaat aflopen met de hoofdpersonen. Dat wat Fritz en Géza en Selma de hele oorlog al om zich heen zien gebeuren, overkomt hun bijna aan het eind van de oorlog zelf. Wat een ellende hebben al die mensen moeten doorstaan.
Tom Rooduijn heeft dit alles bijzonder leesbaar oorlogsslag over mensen die zich op bewonderenswaardige wijze door de oorlog doormaken en uiteindelijk worden vermoord. Ik heb de laatste 50 bladzijden met een brok in de keel en bonkend hoofd gelezen.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Read
August 10, 2022Indrukwekkend relaas van het leven in Amsterdam tijdens de tweede wereldoorlog- ik las nog niet eerder een verslag over die tijd dat zo nabij voelt- door de herkenbare lokaties in mijn eigen stad en het gebruik van de dagboeken
June 21, 2022
Indrukwekkend boek over de voortdurende dilemma’s waarmee iedereen geconfronteerd werd tijdens WO II.
June 22, 2025
Ik vond dit een nogal saai boek.
October 20, 2024
Mooie inkijk in het Amsterdamse kunstenaars milieu en in het Amsterdamse leven in de oorlogs jaren.
Displaying 1 - 8 of 8 reviews