Tufan Göründü- Neoliberalizmin İflası Üzerine Altı Deneme

by Bülent Somay

Bu kitapta esas olarak üstünde durduğum noktalar şunlar: 1. Neoliberalizm çağında bilginin üretilmesi, iletilmesi ve dağıtılmasında yaşanan ve entelektüel mülkiyet, medya ve üniversite çevresinde yoğunlaşan derin kriz; 2. Buna bağlı olarak “Hakikat” dediğimiz, başlangıcından bugüne felsefenin esas konusunu teşkil eden ve birbirimizle anlaşabilmemiz için zorunlu olan kavramsal zemini oluşturan şeyin kaybolma eğilimine girmesi; ve 3. “Popülizm” diye adlandırdığımız, bir bakıma binyıllardır çeşitli adlar altında varolan, ama daha somut bir açıdan bakıldığında da son yarım yüzyıldır hızla yükselen yeni politik/kültürel oluşum(lar). Bunlar aslında yapmamız gereken tartışmaya bir önsöz bile sayılmaz; daha ziyade bir döküm, bazı soruların, bazı metodoloji arayışlarının yüksek sesle söylenmesi. Bundan sonrasını ise bu konuların tümünde söyleyebileceklerimiz, yapacaklarımız belirleyecek; çünkü mücadelenin sonucunda ne olacağı, mücadele boyunca yapılanların ta kendisidir, ne eksik ne fazla.

Mutlaka kaçınmamız gereken tek şey ise susup (ya da birkaç yüzyıldır ezberlediğimiz klişeleri tekrarlamakla yetinip) olacakları seyretmek ve tarihin müthiş bir iyi niyet ve merhametle bizi masum seyirciler, elinden bir şey gelmeyen gözlemciler ya da “yenik kahramanlar” olarak yargılamasını çaresizce beklemek.

Bülent Somay

Paperback

Published January 1, 2022

About the author

1956'da İstanbul, Bakırköy'de doğdu. 1972'de girdiği Boğaziçi Üniversitesinden 1981 yılında, İngiliz Edebiyatı dalında lisansüstü derecesiyle ayrıldı. 1982-83 yıllarında Montréal McGill Üniversitesinde bilimkurgu alanında doktora çalışması yaptı, ancak doktora derecesini almadan İstanbul'a döndü. 1983'ten bu yana Akıntıya Karşı, Zemin, Birikim, Demokrat ve Defter dergilerinde deneme ve makaleleri yayımlandı. 1984-1995 yılları arasında Mozaik Müzik Topluluğunun bir üyesi olarak, 1995'ten sonra ise bağımsız olarak müzik çalışmalarını sürdürdü. Metis Yayınları'nda fantazi ve bilimkurgu dizilerinin editörlüğünü yaptı. 1986-1994 yılları arasında yazdığı siyasi makalelerini Geriye Kalan Devrimdir (Metis, 1997) adlı kitabında, sevdiği şarkıların sözlerinden hareketle yazdığı denemelerini Şarkı Okuma Kitabı'nda (Metis, 2000) topladı. Tarihin Bilinçdışı (2004), Bir Şeyler Eksik (2007) ve Çokbilmiş Özne (2008) Metis yayınlarından çıkan diğer kitaplarıdır. Ütopya, Distopya ve Bilimkurgu hakkındaki yazılarını derlediği The View from the Masthead: Journey through Dystopia towards an Open-Ended Utopia kitabı 2010'da İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları tarafından yayımlandı. 2002'den beri Bilgi Üniversitesi Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü'nde öğretim görevlisi olarak çalışmaktadır. Bülent Somay aynı zamanda İstanbul Bilgi Üniversitesi Kültürel İncelemeler Yüksek Lisans Programı Direktörüdür. Devrimci Sosyalist İşçi Partisi mensubudur.

Reviews

[Özgür Tacer · Rating 4 out of 5]

Başlığı okuyucu açısından yanıltıcı olabilir: Kitap, alışıldık bir neo-liberal ekonomi-politik eleştirisi değil. Ekonomiden çok az bahsediyor; devlet-sermaye işbirliğine, küreselleşmeye, kapitalizmin iç çelişkilerine vs. yönelik bilindik eleştirileri tekrar etmiyor. Ama neo-liberal hegemonyanın o çok kendinden emin, o çok evrensel, hakikati gaspedip her türlü illüzyonu pazarlayabilen "gerçekliğini" altı farklı denemede tartışmaya açıyor.

"Tufan Göründü" fiziğe, edebiyata, sinemaya, felsefeye, psikanalize, ekonomiye, tarihe, siyaset bilimine ve popüler kültüre yaslanan "diskordik" bir denemeler bütünü. Denemelerin dizilişinde bir örüntü saptamak güç, ama mesele ortak: Hakikat üzerine hak iddia etmek ve bilgiyi tekeline almak. Zaten buradan sonrası tufan: Üniversitenin çöküşü, popülizmin yükselişi, gerçeğin buharlaşması, kutsal mazlumun zulmü, solun çaresizliği ve Game of Thrones'un son sezonu...

Bülent Somay'ın bu "ikircikli" derlemesi, uzun zamandır okuduğum en zihin açıcı kitaplardan biriydi. Özellikle diğer yazıların kavramsal çerçevesini çizen "Radikal İkirciklilik Üzerine" adlı deneme: aşırı genellemelerin, insanlardaki kendinden eminliğin ve her şeyi yorumlama cüretinin bende yarattığı rahatsızlığı tanımlamaya yardımcı olduğu gibi bunlara karşı alternatif bir tutum oluşturmada bana kılavuz oldu.

[Safa Furkan · Rating 4 out of 5]

İki yazı hariç diğerleri çok keyifli ve bilgilendirici yazılarla dolu kitap. Daha okuyacağım çok kitap olduğunu bir kez daha hatırlattı.