Η ιστορία των διακοσμητικών τεχνών και της αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη και την Αμερική

by Ιωάννης Τσούμας

...Ο συγ­γρα­φέ­ας ερ­γά­σθη­κε σε ένα ση­μα­ντι­κό ιστο­ρι­κό και κοι­νω­νι­κό θέ­μα, τον συν­δυ­α­σμό των ιδε­ών της αισθη­τι­κής και της λει­τουρ­γί­ας των μορ­φών που καλ­λι­ερ­γή­θη­καν στις δι­α­κο­σμη­τι­κές τέ­χνες και την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή, κα­τά την πε­ρί­ο­δο που προ­η­γή­θη­κε του μο­ντερ­νι­σμού του πρώ­του μι­σού του εικο­στού αιώ­να. Η ερ­γα­σία κα­θαυ­τή είναι και εισα­γω­γή στην πε­ρί­ο­δο των με­γά­λων δι­αρ­θρω­τι­κών αλ­λα­γών στις σχέ­σεις της λει­τουρ­γί­ας και της πό­λης –στις ιδε­ο­λο­γι­κές σχέ­σεις που δι­α­μορ­φώ­θη­καν ως προς το πε­ρι­βάλ­λον μέ­χρι το 1914 και τις οποί­ες ερευ­νά στην προ­σε­χή του με­λέ­τη. Ήδη, σ’ αυτή την ερ­γα­σία που δη­μο­σι­εύ­ε­ται έχει συ­γκε­ντρώ­σει μια ση­μα­ντι­κή βι­βλι­ο­γρα­φία –συ­χνά δυ­σεύ­ρε­τη–, κα­θώς και έναν πο­λύ με­γά­λο αριθ­μό πη­γών πλη­ρο­φο­ρι­ών τις οποί­ες ιε­ράρ­χη­σε και αξι­ο­λό­γη­σε σε ένα αυστη­ρό και προ­σι­τό πρό­γραμ­μα δο­μής και ορ­γά­νω­σης του έρ­γου. Με τη συ­στη­μα­τι­κή και την ανα­λυ­τι­κή προ­σέγ­γι­ση, κα­θώς και με την κρι­τι­κή των πλη­ρο­φο­ρι­ών της, η ερ­γα­σία συμ­βάλ­λει στην πε­ρι­ο­ρι­σμέ­νη βι­βλι­ο­γρα­φία στην Ελ­λά­δα ως προς αυτό το θέ­μα, αλ­λά και απο­τε­λεί μια ευρύ­τε­ρη συμ­βο­λή στην ανα­γνώ­ρι­ση της ιδι­αι­τε­ρό­τη­τας κα­θώς και των συγ­γε­νει­ών των δι­α­κο­σμη­τι­κών τε­χνών με τις μορ­φο­πλα­στι­κές τέ­χνες. Αυτό θα είναι και το κα­τε­ξο­χήν συ­στα­τι­κό στοι­χείο του έρ­γου με έμ­φα­ση στις ιδέ­ες της λει­τουρ­γι­κό­τη­τας, στις τε­χνι­κές και στα υλι­κά ως άξο­νες που προ­ε­τοί­μα­σαν τη σύν­θε­ση του μο­ντερ­νι­σμού τον εικο­στό αιώ­να... – Εμ­μα­νου­ήλ Μαυ­ρο­μά­της

488 pages, Paperback

First published April 29, 2022

Reviews

[Lefki Sarantinou · Rating 4 out of 5]

Μία έξοχη επιστημονική μελέτη σχετικά με την ιστορία των διακοσμητικών τεχνών και της αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη και την Αμερική από το 1760 έως και το 1914 υπογράφει ο καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης Ιωάννης Τσούμας.

Το παρόν αυτό εκτενέστατο πόνημα είχε αποτελέσει τη διδακτορική διατριβή του Ιωάννη Τσούμα και την παρούσα έκδοσή της προλογίζει ο Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης Εμμανουήλ Μαυρομάτης.

Το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου είναι αφιερωμένο στη χειροτεχνία και το ντιζάιν πριν από τη Βιομηχανική Επανάσταση. Σε αυτό ο συγγραφέας αποδεικνύει ότι η μηχανή αποτελούσε ήδη από την προβιομηχανική περίοδο το συστατικό στοιχείο της παραγωγής και παραδέχεται ότι η παραδοσιακή χειροτεχνία είναι η μητέρα του σύγχρονου ντιζάιν. Ο Τσούμας πιάνει το νήμα της αφήγησης από την Ιταλία της Αναγέννησης και συνεχίζει ως τις αυλές των ισχυρών βασιλέων του 17ου και του 18ου αιώνα με τα κομψά πορσελάνινα αντικείμενα.

Η βιομηχανία ήταν, επομένως, η φυσική συνέχεια της χειροτεχνίας. Αυτή αναπτύχθηκε αρχικά για τα υφάσματα και το μετάξι και στη συνέχεια επεκτάθηκε και στους άλλους τομείς.

Το δεύτερο κεφάλαιο είναι αφιερωμένος στη βικτωριανή εποχή. Περιγράφεται αναλυτικά το βικτωριανό ιδεώδες σχετικά με το ντιζάιν. Μεγάλο μέρος του αφιερώνεται στην Μεγάλη Έκθεση του 1851 στο Λονδίνο, μία έκθεση που σηματοδότησε έκτοτε, εκτός από την επίσημη έναρξη της Βιομηχανικής Εποχής, και την απαρχή για τη διοργάνωση παρόμοιων εκθέσεων ανά τον κόσμο, όπως του Παρισιού το 1889 και την κατασκευή του περίφημου Πύργου του Άιφελ. Ο νεοκλασικισμός και το ροκοκό αναβιώνουν προτού παραχωρήσουν τη θέση τους στην αρχιτεκτονική του σιδήρου, η οποία κυριαρχεί την περίοδο 1851-1900.

Εν συνεχεία, ο συγγραφέας ασχολείται με το Κίνημα των Τεχνών και των Χειροτεχνιών, τους μεγάλους θεωρητικούς του, τον Γουίλιαμ Μόρις, τον Τζο Ράσκιν και την αδελφότητα των Προ-ραφαηλιτών.

Κατόπιν, στο επόμενο κεφάλαιο, ο Τσούμας εκθέτει το θαύμα της Νέας Τέχνης-το κίνημα Αρ Νουβώ, τις ρίζες και τις πηγές της, αλλά και την εξέλιξή της σε Μεγάλη Βρετανία, ΉΠΑ, Αγγλία, Σκωτία, Βέλγιο και Ολλανδία, Γαλλία και Ισπανία, Γερμανία και Αυστρία.

Τέλος, εκθέτει το ντιζάιν και την αρχιτεκτονική πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, το οποίο προετοίμασε αδιαμφισβήτητα τη Σχολή του Μπάουχαουζ. Μετά το 1920 θα επικρατήσει ο Μοντερνισμός στις εικαστικές και διακοσμητικές τέχνες.

Το βιβλίο αυτό, πλήρες και κατατοπιστικό, συνοδευόμενο από μεγάλο αριθμό έγχρωμων φωτογραφιών, συμπληρώνει ένα κενό στην ελληνική ιστοριογραφία και απευθύνεται τόσο σε ειδήμονες, όσο και στο ευρύ κοινό που ενδιαφέρεται για την εξέλιξη της διακοσμητικής και της αρχιτεκτονικής τέχνης στην Ευρώπη και την Αμερική μετά τη Βιομηχανική Επανάσταση.
Αναδημοσίευση από το βακχικόν