Yo acuso. El caso Dreyfus

by Émile Zola

«Κατηγορώ!», έλεγε ο τεράστιος πρωτοσέλιδος τίτλος της εφημερίδας του Κλεμανσό, «Αυγή». Κι από κάτω, δημοσιευόταν μια επιστολή καταπέλτης, της οποίας κάθε παράγραφος ξεκινούσε με το ρήμα «Κατηγορώ». Κατηγορούσε την στρατιωτική δικαιοσύνη ότι αθώωσε «με άνωθεν εντολή» τον ταγματάρχη πεζικού, κόμητα Βασλέν Εστερχάζι, που δικαζόταν με την κατηγορία της πλαστογραφίας εγγράφου. Κατηγορούσε την κυβέρνηση ότι συγκάλυψε τις ανομίες του γενικού επιτελείου στρατού κι ότι υποδαύλισε τον αντισημιτικό φανατισμό. Κατηγορούσε συνωμότες, εθνικιστές, μοναρχικούς ότι έστειλαν κατάδικο στο νησί του Διαβόλου έναν αθώο, αφήνοντας ατιμώρητους τους πραγματικούς ενόχους. Ήταν μια εκρηκτική παρέμβαση στην πολύκροτη «υπόθεση Ντρέιφους» από έναν συγγραφέα, άσχετο με το όλο ζήτημα, που όμως ζητούσε απόδοση Δικαιοσύνης: Τον Εμίλ Ζολά.

Ήταν 13 Ιανουαρίου του 1898, στη Γαλλία, και ήταν η στιγμή που για πρώτη φορά στην ιστορία οι διανοούμενοι μιας χώρας έπαιρναν στα χέρια τους την κατάσταση και με δυναμική παρέμβαση απαιτούσαν δικαιοσύνη και σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων ενός πολίτη, έστω και αν αυτό σήμαινε ανατροπή παραδεγμένων αξιών.

Η υπόθεση Ντρέυφους έφτασε κάποτε στο σημείο όχι μονάχα να διαρέσει το Κράτος, τα κόμματα και να δημιουργήσει ατελείωτες συζητήσεις στα σαλόνια, αλλά και να φέρει το διχασμό ακόμη και στις οικογένειες.

Το ηθικό πρόβλημα που είχε δημιουργηθεί ήταν από καιρό πια από εκείνα που δε χωρεί πια καμμιά αμφιβολία πως η αθωότητα βρισκόταν σε διωγμό ή καλύτερα ήταν μια γελοιοποίηση της δικαιοσύνης.

Ωστόσο όμως, και σήμερα ακόμη εξακολουθεί να θέτει στους ιστορικούς ερωτήματα πολύ δύσκολα.

Genres: Nonfiction, Classics

204 pages, ebook

Published January 1, 2014

About the author

Émile Zola was a prominent French novelist, journalist, and playwright widely regarded as a key figure in the development of literary naturalism. His work profoundly influenced both literature and society through its commitment to depicting reality with scientific objectivity and exploring the impact of environment and heredity on human behavior. Born and raised in France, Zola experienced early personal hardship following the death of his father, which deeply affected his understanding of social and economic struggles—a theme that would later permeate his writings.
Zola began his literary career working as a clerk for a publishing house, where he developed his skills and cultivated a passion for literature. His early novels, such as Thérèse Raquin, gained recognition for their intense psychological insight and frank depiction of human desires and moral conflicts. However, it was his monumental twenty-volume series, Les Rougon-Macquart, that established his lasting reputation. This cycle of novels offered a sweeping examination of life under the Second French Empire, portraying the lives of a family across generations and illustrating how hereditary traits and social conditions shape individuals’ destinies. The series embodies the naturalist commitment to exploring human behavior through a lens informed by emerging scientific thought.
Beyond his literary achievements, Zola was a committed social and political activist. His involvement in the Dreyfus Affair is one of the most notable examples of his dedication to justice. When Captain Alfred Dreyfus was wrongfully accused and convicted of treason, Zola published his famous open letter, J’Accuse…!, which condemned the French military and government for corruption and anti-Semitism. This act of courage led to his prosecution and temporary exile but played a crucial role in eventual justice for Dreyfus and exposed deep divisions in French society.
Zola’s personal life was marked by both stability and complexity. He married Éléonore-Alexandrine Meley, who managed much of his household affairs, and later had a long-term relationship with Jeanne Rozerot, with whom he fathered two children. Throughout his life, Zola remained an incredibly prolific writer, producing not only novels but also essays, plays, and critical works that investigated the intersections between literature, science, and society.
His legacy continues to resonate for its profound impact on literature and for his fearless commitment to social justice. Zola’s work remains essential reading for its rich narrative detail, social critique, and pioneering approach to the realistic portrayal of human life. His role in the Dreyfus Affair stands as a powerful example of the intellectual’s responsibility to speak truth to power.

Reviews

[Myriam · Rating 5 out of 5]

Lettre adressée directement au président de la République de l'époque, Félix Faure dont la lecture me paraît indispensable. Zola y est engagé, éloquent et profite de sa notoriété afin de servir une cause juste.

[Malola · Rating 5 out of 5]

¡Qué lengua tan mordaz!
Qué manera de sacudir a una nación, con tanta elocuencia, con afirmaciones... viperinas (pero verdaderas) y gritar a los cuatro vientos, cual Mushu en Mulán (pero sin el valor comédico), "traidores unos, traidores los otros".


Esta versión contiene varias de las cartas abiertas escritas por Zolá con un breve prólogo de Fernando Tinajero; hubiese querido un poco más de trasfondo histórico, pero, bue... No se puede tener todo en esta vida.
Definitivamente Émile Zolá estaba comprometido con la verdad... incluso a sabiendas del coste que iba a tener en su carrera.