Οι ιδέες της προόδου και της συντήρησης: Δοκίμιο για την πολιτική σε ρευστούς καιρούς

by Γιάννης Μπαλαμπανίδης

Η βασική θέση που προσπαθεί να υποστηρίξει αυτό το βιβλίο είναι ότι η διάκριση μεταξύ προοδευτικής και συντηρητικής πολιτικής συνεχίζει να έχει νόημα, αν και όχι το νόημα που είχε κάποτε. Οι έννοιες είναι προϊόντα της ιστορίας, αλλάζουν μαζί με τις ανθρώπινες κοινωνίες.
Εδώ, λοιπόν, επιχειρούμε να τις προσεγγίσουμε με μια, όπως έλεγε πριν από έναν σχεδόν αιώνα ο Γιώργος Θεοτοκάς στο Ελεύθερο πνεύμα, «αεροπορική ματιά» στην Ευρώπη και στον οικείο μας δυτικό κόσμο. Να διακρίνουμε «από ψηλά» νέες δυναμικές πολιτικοποίησης, ξεφεύγοντας λίγο από το καθ’ ημάς εθνοκεντρικό βλέμμα. Να εντοπίσουμε τους κόμβους όπου διασταυρώνονται παλιές και καινούριες έννοιες: Αριστερά και Δεξιά, μεσαία τάξη και gig economy, επισφάλεια και πολιτικές ταυτότητας, wokeism, πολιτική ορθότητα, νατιβισμός, intersectionality, αντισυστημισμός, κλιματική αλλαγή.
Με αυτές τις καινούριες λέξεις και ιδέες, τις διαιρέσεις που προσλαμβάνουν νέες μορφές και περιεχόμενα, θα προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε την πολιτική στους ρευστούς καιρούς μας. Έχοντας ως αφετηρία τη σκέψη ότι η σύγκρουση μπορεί να είναι ταυτόχρονα μια δημοκρατική διαπάλη διαφορετικών ιδεών για τον κόσμο, αλλά και ότι οι ισχυρές πολιτικές ταυτότητες μπορεί να αναζωογονούν, αντί να υπονομεύουν, τον κοινό μας δεσμό.
Το δοκίμιο αυτό έχει όμως και έναν ειδικότερο στόχο: να ανιχνεύσει τους όρους πολιτικοποίησης ιδίως της δικής μας γενιάς, της «διεθνούς» γενιάς των πάνω-κάτω συνομηλίκων, που μεγαλώσαμε με αυξημένες προσδοκίες για να βρεθούμε καθηλωμένοι στην ιδιαίτερη ανθρωπολογική συνθήκη που λέγεται υπάλληλος γραφείου. Το πρωτογενές υλικό της πολιτικής μας συγκρότησης περιλαμβάνει τις αισθητικές αναφορές της γενιάς μας, τις πολιτισμικές της αναπαραστάσεις, τα καλειδοσκοπικά ερεθίσματά της, υψηλά και ταπεινά, εκλεπτυσμένα και ποπ.

Genres: Politics, Nonfiction

232 pages, Paperback

First published June 10, 2022

About the author

O Γιάννης Μπαλαμπανίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1980. Σπούδασε νομικά και πολιτική επιστήμη στην Ελλάδα και τη Γαλλία. Είναι διδάκτωρ Συγκριτικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου και απόφοιτος της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης. Συμμετέχει στη συντακτική επιτροπή του περιοδικού "Σύγχρονα Θέματα" και είναι επιστημονικός συνεργάτης του Κέντρου Πολιτικών Ερευνών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Η έκδοση "Ευρωκομμουνισμός: Από την κομμουνιστική στη ριζοσπαστική ευρωπαϊκή Αριστερά" αποτελεί επεξεργασμένη εκδοχή της διδακτορικής του διατριβής. Βραβεία: Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Πεζογράφου "Μένης Κουμανταρέας" - Εταιρεία Συγγραφέων 2021.

Reviews

[Μαρία Γεωργιάδου · Rating 4 out of 5]

Διαβάζοντάς το, συνειδητοποίησα για πρώτη φορά ότι πλέον γράφονται και δημοσιεύονται κείμενα που αφορούν τη γενιά μου, τους μιλένιαλς. Και είναι κάπως ανακουφιστικό μέσα σε όλο αυτό το κοινωνικό και παγκόσμιο χάος να μπορείς να τοποθετήσεις κάπου τον εαυτό σου -έστω χοντρικά.

[Evangelos Krikelis · Rating 5 out of 5]

4.5+ . Το βιβλίο είναι διαυγές, διεισδυτικό και ως θα όφειλε γεμάτο ερωτήματα και όχι λύσεις. Πολύ "φρέσκο" ασχολείται με ζητήματα που τα τελευταία χρόνια είναι διαρκώς το δημόσιο διάλογο και στον προσωπικό αναστοχασμό των Millennials και της Generation Z. Αν και έβαλα πέντε αστέρια, έχω μια μικρή ένσταση ως προς τη λογική και η μετριοπάθεια στην ανάλυση περί σοσιαλιστικής Αριστεράς. Θεωρώ ότι σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει λογική χρειάζεται μια ριζοσπαστική αριστερή τομή ακόμα και αν είναι επιφορτισμένη συναισθηματικά. Από την άλλη ίσως να έχανε σε ανάλυση χωρίς τη μετριοπάθεια.

[Apostolos · Rating 5 out of 5]

Το βιβλίο είναι καλογραμμένο, διαβάζεται εύκολα και είναι εξαιρετικά φρέσκο. Θίγει κάποια πολύ καίρια ζητήματα για τις έννοιες της προοδευτικότητας και του συντηρητισμού σήμερα.
Μερικά από τα ερωτήματα με τα οποία αναμετράται ο συγγραφέας:
Τι σημαίνει νεοσυντηρητισμός σήμερα και από ποιές ομάδες στηρίζεται; Τι μορφή έχει και πώς μπορεί να γλιστρήσει από το οπτικό μας πεδίο; Έχει γίνει η αριστερά ταυτοτική και τι σημαίνει αυτό για τη δυναμική της; Υπάρχει αριστερή ελίτ που έχει ασπαστεί το αξιακό πλαίσιο του νεοφιλευθερισμού και διάγει βίο και επιλογές σύμφωνα με αυτό; Τι σημαίνει ηθικος αριστοκρατισμός της Αριστεράς; Πώς σχετίζονται τα ζητήματα αυτά με τη δυσκολία της να πολιτικοποιήσει ως κεφάλαιο την κοινωνική δυσαρέσκεια και απόγνωση;
Εν κατακλείδι είναι ένα βιβλίο που αντιμετωπίζει φλέγοντα ζητήματα του καιρού μας.