Jump to ratings and reviews
Rate this book

Οδύσσεια, Γ' Τόμος

Rate this book
Τέλη του 1924 κι έχοντας ήδη μεταφράσει την «Οδύσσεια» του Ομήρου με τον Γιάννη Κακριδή, ο Νίκος Καζαντζάκης ξεκίνησε να γράφει το έπος της ζωής του, τη δική του «Οδύσσεια». 33.333 στίχοι 17σύλλαβοι, χωρισμένοι σε 24 ραψωδίες.

Με 33.333 στίχους 17σύλλαβους, ο μεγάλος συγγραφέας ξετυλίγει στην «Οδύσσειά» του το αφηγηματικό νήμα μετά την επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη

Με 7.500 περίπου αθησαύριστες λέξεις που δεν θα βρούμε σε κανένα λεξικό της ελληνικής. Η δική του «Οδύσσεια» ξετυλίγει το αφηγηματικό νήμα μετά την επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη. Κι αποτελεί έναν ύμνο στο μεγαλείο του ανθρώπου. Ο δικός του Οδυσσέας υποφέρει, υπομένει κι ενεργεί στη δική του εποχή.

Αρχές του 1925 γράφει τις ραψωδίες Α έως και Ζ. Το 1927 ολοκληρώνει την πρώτη γραφή (ραψωδίες Η έως και Ω). Θα ακολουθήσουν άλλες έξι γραφές: η β' γραφή το 1929-1930, η γ' το 1931, η δ' το 1933, η ε' το 1935, η στ' το 1937 και η τελική ζ' το 1938. Συνολικές ώρες εργασίας περίπου 15.000.

Η πρώτη έκδοση της «Οδύσειας» το 1938 (εκδόσεις Πυρσός) υπήρξε πράγματι γεγονός για τα ελληνικά δεδομένα? τυπώθηκε σε μεγάλο σχήμα, με ειδικής παραγγελίας τυπογραφικά στοιχεία, σε μονοτονικό σύστημα. Ο συγγραφέας την αφιέρωσε στην Αμερικανίδα Joe MacLeod, χορηγό της έκδοσης. Η εκτύπωση της δεύτερης έκδοσης αρχίζει τον Οκτώβριο του 1955, με φιλολογική και τυπογραφική επιμέλεια του Εμμανουήλ Χ. Κάσδαγλη, και ολοκληρώνεται τον Νοέμβρη του 1957, μετά τον θάνατο του Νίκου Καζαντζάκη. Οδύσσεια, με δύο σίγμα, αυτήν τη φορά, ο τίτλος και δίχως την αφιέρωση της πρώτης έκδοσης. Το 1967 ακολουθεί η έκδοση του βιβλίου από τις εκδόσεις «Καζαντζάκη» (όπου και οι νεότερες εκδόσεις), ενώ το 2006 κυκλοφορεί μια πανομοιότυπη έκδοση αυτής του 1938 σε επιμέλεια του αείμνηστου Πάτροκλου Σταύρου.

Όσο για την υπόθεση, ας εμπιστευθούμε την ιδιόγραφη περίληψη που έστειλε ο Καζαντζάκης στον Πρεβελάκη στα τέλη Δεκεμβρίου του 1938: «Η νέα Οδύσσεια αρχίζει όπου τελεύει η Οδύσσεια του Ομήρου. Αποτελούμενη από 33.333 17σύλλαβους στίχους, δίκαια ονομάστηκε ''το μεγαλύτερο έπος της λευκής φυλής''.
Το μέγα στερνό ταξίδι του Οδυσσέα

Ο Οδυσσέας, αφού σκότωσε τους μνηστήρες, πλαντούσε μέσα στο μικρό του νησί? δε χωρούσε πια στη γυναίκα, στο γιο, στους παλιούς θεούς του, στην πατρίδα, κι αποφάσισε να φύγει πάλι από την Ιθάκη και να επιχειρήσει το στερνό του, το αγύριστο ταξίδι.

Διάλεξε λοιπόν μερικούς συντρόφους όπως τους πεθυμούσε: ψυχές γενναίες και λεύτερες, σώματα γερά, σκάρωσε καινούριο καράβι, πάντρεψε το γιο του με τη Ναυσικά για να του κάμουν εγγόνι να μη χαθεί η γενιά του, κι ένα πρωί έκαμε πανιά κι ανοίχτηκε στο πέλαο.

Άρχισε το μέγα στερνό ταξίδι. Άραξε πρώτα-πρώτα στο λιμάνι της Σπάρτης, ανέβηκε στην ξακουσμένη πολιτεία, γλίτωσε τον παλιό του συμπολεμιστή Μενέλαο από την ανταρσία του λαού, έφαγε κι ήπιε και κουβέντιασε μαζί του, άρπαξε την Ελένη, που πλαντούσε κι αυτή μέσα στη νέα ασήμαντη καθημερινή ζωή, κι έφυγε μαζί της.

Αράζει τώρα στην Κρήτη, που βρίσκεται στην παρακμή του μεγάλου πολιτισμού της. Οι βάρβαροι κι οι σκλάβοι, έχοντας τώρα το νέο όπλο, το Σίδερο, συνωμοτούν να ρίξουν το γερο-βασιλιά Ιδομενέα, κι ο Οδυσσέας γίνεται αρχηγός τους.

Μια νύχτα, στο μεγάλο βασιλικό συμπόσιο, ο Οδυσσέας δίνει το σημάδι, κι οι συνωμότες ορμούν: ο βασιλιάς κι οι σαπημένοι αρχόντοι κι οι αρχόντισσες σκοτώνουνται, το Παλάτι της Κνωσού καίγεται, η Ελένη δένει έρωτα μ' ένα ξανθό βάρβαρο, κι ο Οδυσσέας ξαναμπαίνει με τους συντρόφους στο καράβι κι απλώνει πάλι πανιά κατά νότου.

Αράζει στην Αίγυπτο. Αναβρασμός μέγας κι εδώ, οι σκλάβοι που πεινούν έχουν σμίξει με τους ξανθούς βάρβαρους του Βορρά και θέλουν να ρίξουν τους αρχόντους, τους παραχορτασμένους. Μια στιγμή ο Οδυσσέας διστάζει μα τέλος παίρνει απόφαση, μπαίνει μπροστά μαζί με τους σκλάβους, μα ο στρατός τους νικιέται, τον πιάνουν οι αρχόντοι και τον ρίχνουν στη φυλακή. Δένει εκεί φιλίες με τους νέους άγριους συντρόφους, και μέσα στην πείνα, στην αγωνία του και στη σκλαβιά της φυλακής πελεκάει σ' ένα ξύλο το πρόσωπο του νέου Θεού του: φοβερή μάσκα ανήλεη, όλο πληγές και αίματα, σαν τον Πόλεμο.

Κατορθώνει με δόλο να φύγει από τη φυλακή, ξεδιαλέγει πάλι, ανάμεσα στους πολεμιστές, σκλάβους και βάρβαρους, τους πιο άγριους συντρόφους και κινάει μαζί τους πέρα, κατά την έρημο. Και πάει μπροστά, οδηγός, η μάσκα του νέου Θεού. Φτάνει πολεμώντας με τις άγριες φυλές, στις πηγές του Νείλου, στην καρδιά της Αφρικής. Εκεί χτίζει την καινούρια πολιτεία του, την οχυρώνει, χαράζει απάνω στο φρούριο τις νέες παρήφανες εντολές του Θεού του, νομοθετώντας νέους δίκαιους νόμους. Χαίρεται που θα δημιουργήσει μιαν κοινωνία ελεύτερων, ατρόμητων ανθρώπων. Μα τη μέρα που έκανε τα εγκαίνια της πολιτείας κι είχε κηρύξει μεγάλη γιορτή, γίνεται σεισμός, ανοίγει η γη και καταπίνει την πολιτεία...».

ΕΛΕΝΗ ΓΚΙΚΑ

306 pages, Paperback

First published January 1, 1936

31 people want to read

About the author

Ο Νίκος Καζαντζάκης (English: Nikos Kazantzakis) υπήρξε ένας από τους πιο πολυσχιδείς και δημιουργικούς Έλληνες συγγραφείς του 20ού αιώνα, γνωστός για το πλούσιο συγγραφικό του έργο που εκτείνεται από το μυθιστόρημα και την ποίηση έως το θέατρο, τη φιλοσοφία και τη μετάφραση, αλλά και για τη βαθιά στοχαστική του διάθεση που διαμόρφωσε τη δική του κοσμοθεωρία. Γεννημένος στο Ηράκλειο Κρήτης, μεγάλωσε σε μια εποχή πολιτικών αναταραχών και κοινωνικών αλλαγών, οι οποίες επηρέασαν έντονα την προσωπικότητα και την πνευματική του πορεία. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι, όπου μαθήτευσε κοντά στον Ενρί Μπερξόν και ήρθε σε επαφή με τις σύγχρονες φιλοσοφικές και λογοτεχνικές τάσεις. Από τα πρώτα του κιόλας έργα φάνηκε η ανησυχία του για τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα, η αναζήτηση νοήματος μέσα από τη θρησκεία, την τέχνη, την επιστήμη και την πολιτική. Ταξίδεψε σε πολλές χώρες, όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Ρωσία, η Ιαπωνία, η Κίνα και η Αγγλία, και κάθε του ταξίδι κατέγραφε εντυπώσεις που μετουσίωνε σε έργα γεμάτα ζωντάνια, στοχασμό και αλληγορία. Πολιτικά δραστήριος, διατέλεσε για μικρό διάστημα υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου στην κυβέρνηση Σοφούλη και ασχολήθηκε με θέματα εκπαίδευσης και πολιτισμού, ενώ συνεργάστηκε και με διεθνείς οργανισμούς όπως η UNESCO. Η πνευματική του παραγωγή είναι τεράστια: τα μυθιστορήματα «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά», «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», «Καπετάν Μιχάλης», «Ο τελευταίος πειρασμός» και «Ο φτωχούλης του Θεού» είναι έργα που γνώρισαν παγκόσμια αναγνώριση και μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες, μεταφέροντας τη φωνή της ελληνικής ψυχής σε διεθνές κοινό. Ιδιαίτερα ο «Ζορμπάς» έγινε παγκόσμιο λογοτεχνικό και πολιτιστικό σύμβολο, χάρη και στη διάσημη κινηματογραφική του μεταφορά. Παράλληλα, ασχολήθηκε με την ποίηση, με κορυφαίο του έργο την «Οδύσεια», ένα μνημειώδες επικό ποίημα σε 33.333 στίχους, το οποίο εκφράζει την αδιάκοπη αναζήτηση του ανθρώπου για ελευθερία και υπέρβαση. Στον τομέα της μετάφρασης, προσέφερε σημαντικά έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας στο ελληνικό κοινό, μεταφράζοντας μεταξύ άλλων την «Θεία Κωμωδία» του Δάντη και έργα του Ομήρου, του Νίτσε και του Δαρβίνου. Ο Καζαντζάκης διαμορφώθηκε πνευματικά από ποικίλες επιρροές: τον χριστιανισμό, τον βουδισμό, την αρχαία ελληνική σκέψη, τον υπαρξισμό, τη φιλοσοφία του Μπερξόν, αλλά και τις εμπειρίες του από την πολιτική και την κοινωνία. Η σκέψη του χαρακτηρίζεται από την ένταση ανάμεσα στην ύλη και το πνεύμα, την ανάγκη να υπερβεί κανείς τα όριά του και να αγωνιστεί για ελευθερία, αλήθεια και δημιουργία. Προκάλεσε πολλές φορές αντιδράσεις για τις τολμηρές του ιδέες, ιδίως σε σχέση με τη θρησκεία, με αποτέλεσμα η Ορθόδοξη Εκκλησία να καταδικάσει ορισμένα έργα του. Ωστόσο, η πνευματική του δύναμη και η λογοτεχνική του αξία αναγνωρίστηκαν διεθνώς. Υπήρξε υποψήφιος επανειλημμένα για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, χωρίς όμως να το κερδίσει, αν και η παγκόσμια απήχηση του έργου του τον καθιστά έναν από τους σημαντικότερους συγγραφείς της εποχής του. Στην προσωπική του ζωή, παντρεύτηκε δύο φορές και βρήκε στο πλευρό της Ελένης Καζαντζάκη μια σύντροφο που στήριξε και διέσωσε το έργο του. Πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του ταξιδεύοντας και γράφοντας ακατάπαυστα, μέχρι τον θάνατό του στο Φράιμπουργκ, ενώ η σορός του αναπαύεται στο Ηράκλειο. Η επιγραφή στον τάφο του, «Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι λεύτερος», συνοψίζει με τον πιο λιτό και δυνατό τρόπο την κοσμοθεωρία του. Ο Καζαντζάκης άφησε μια παρακαταθήκη που υπερβαίνει τα σύνορα της Ελλάδας, με έργα που αγγίζουν τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης, και εξακολουθεί να εμπνέει αναγνώστες, στοχαστές και καλλιτέχνες σε όλον τον κόσμο, αποτελώντας έναν αληθινά οικουμενικό συγγραφέα που έδωσε νέα πνοή στη νεοελληνική λογοτεχνία.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
7 (77%)
4 stars
0 (0%)
3 stars
2 (22%)
2 stars
0 (0%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 of 1 review
Profile Image for Kyriakos Sorokkou.
Author 6 books213 followers
Read
January 16, 2023


Πρότζεκτ Νίκος Καζαντζάκης



16) Τερτσίνες (1937)
17) Οδύσσεια (1938)

Χρόνος ανάγνωσης κριτικής: 2 λεπτά

Πριν ξεκινήσω να διαβάζω αυτό το έργο απορούσα γιατί δεν υπάρχει
εδώ στο Goodreads ελληνική κριτική ούτε για δείγμα για ένα
ελληνικότατο βιβλίο.
Διαβάζοντάς το κατάλαβα. Δυσανάγνωστο, δύσβατο κι απρόσιτο.
Κρίμα που ο Καζαντζάκης ξόδεψε 13 χρόνια από τη ζωή του για να φτιάξει
ένα δυσνόητο και δύσκολο έργο που θα το διαβάσουν λίγοι και θα το
εκτιμήσουν λιγότεροι πριν το φάει η μαρμάγκα.


Ο τελευταίος Καζαντζάκης για το 2022 ήταν και το μεγαλύτερο εμπόδιο.
Η Οδύσσεια του Καζαντζάκη είναι διπλάσια από την Οδύσσεια του Ομήρου
και πιο φιλοσοφική και πιο επαναλαμβανόμενη, και πιο πλατειάζουσα, και πιο αλληγορική
και πιο σα βγεις στο πηγαιμό για την Ιθάκη θα ‘ναι μακρύς ο δρόμος,
σαν highway to hell.
Ο Καζαντζάκης των 33,333 στίχων και των 900 περίπου σελίδων
is one hell of a highway to hell and I’m goin’ down all the way.
Και η φιλοσοφία του Καζαντζάκη είναι λες και έστυψες ένα ολόκληρο λεμόνι
πάνω σε μια μόνο σιεφταλιά.
Όσο ωραία και να ‘ναι (σιεφταλιά/ποίηση) η φιλοσοφία και το λεμόνι
δεν σε αφήνουν να τα απολαύσεις.


Αν δεν διάβαζα την ιδιόγραφη περίληψη του Καζαντζάκη για την Οδύσσειά του
δεν θα είχα ιδέα τι διάβασα διότι η ελάχιστη αφήγηση που αποτελεί την
Οδύσσεια είναι θαμμένη κάτω από τόνους φιλοσοφικών
και γλωσσοπλασμένων εικόνων.
Και δεν βρήκα πουθενά ξεκάθαρα αυτά που αναφέρονται στην περίληψη.
Δεν ξεχωρίζει το αληθινό από το ψεύτικο, το όνειρο από το ξύπνιο,
οι οπτασίες από τις πραγματικές εμφανίσεις, τα παραμύθια των ηρώων
από τις περιπέτειές τους.

Αν υπήρξε μια υποτυπώδης αφήγηση και εξιστόρηση στις πρώτες 8 ραψωδίες
στις επόμενες 8 μειώθηκε αισθητά και στις τελευταίες 8 εξαφανίστηκε.
Διότι στις τελευταίες ο Οδυσσέας είναι πλέον μοναχός του και ασκητής
στην άκρη του κόσμου όποτε φαντάζεστε ποσό λιγότερη αφήγηση υπάρχει. . .

Και εκεί που πάει να υπάρξει δεν είναι αληθοφανής ή πειστική.
Για παράδειγμα- δεν θυμάμαι πού το συνάντησα- βρισκόμαστε
τάχα στις πηγές του Νείλου μες στα τροπικά δάση της Κεντρικής Αφρικής
και να σου ο Καζαντζάκης να περιγράφει πως πέφτει παχύ το χιόνι στα βουνά
και οι κέδροι κάτασπροι. Ποιοι κέδροι και πιο χιόνι και πια βουνά μωρέ;!

Και φυσικά όλοι Κρητικοί. Δεν πα’ να είμαστε στην Ιθάκη, στην Σπάρτη,
στην Κρήτη, στην Αίγυπτο, στην μέση της Αφρικής, στην άκρη της Αφρικής,
όλοι Κρητικοί με περβόλια με ελιές και μαντρί με γίδια, στάνες και
όρεξη για κατσικίσιο κρέας. Και φυσικά το ίδιο μοτίβο: σκοτωμός φαΐ και έρωτας.

Και πόσες περιγραφές από βύζια ν’ αντέξω: οι νιες οι στητοβύζες
οι μάνες με τους γαλακτερούς μαστούς οι γριές οι σακουλοβύζες
Μ’ αδρά βυζιά που ξεχειλίζουν γάλα, μ’ ολολάσπωτα γιομάτα χλόη βυζιά, και πάει λέγοντας.
Σπανός να είσαι διαβάζοντας αυτό το βιβλίο που ξεχειλίζει από βαρβατίλα
θα γίνεις Greek Lover Greek Lover με τρίχα για πουλόβερ.


Αν τους Αδερφούς Καραμαζοφ θα μπορούσα να συστήσω με μεγάλη
επιφύλαξη σε μετρημένα άτομα την Οδύσσεια του Καζαντζάκη
δεν την συστήνω σε κανένα, ούτε καν στον χειρότερο εχθρό μου.

Χαίρομαι που ξεμπέρδεψα μαζί της αλλά ποτέ ξανά.
Όσο καλός γλωσσοπλάστης είναι ο Καζαντζάκης
(7500 αθησαύριστες λέξεις, που δεν έχουν μπει σε λεξικό),
και όσο μεγάλος θησαυρός της ελληνικής γλώσσας είναι
αυτό το έργο δεν το συστήνω σε κανένα.

Και φυσικά αγνοείστε το σοβινιστικά ελληνικό ρητό
που λέει «το μεγαλύτερο έπος της λευκής φυλής»
Το The Faerie Queene του Άγγλου ποιητή
Edmund Spenser των 36000 στίχων είναι 3000 στίχους μεγαλύτερο.

Ένα έργο που ξεκίνησα ανήμερα του Χάλογουιν και τελείωσα
(σχεδόν) ανήμερα των Φώτων.
Πλέον ο Καζαντζάκης για το 2023 (που δεν τον βλέπω να γίνεται
αγαπημένος συγγραφέας όπως ο Βενέζης, και ο Ντίκενς, και ο Τόλκιν)
θα είναι πιο βατός και σχετικά πιο εύκολος διότι μου έμειναν
με ελάχιστες εξαιρέσεις τα γνωστότερά του μυθιστορήματα να διαβάσω.
Displaying 1 of 1 review

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.