What do you think?
Rate this book
Czarny hetman
Druga - po nagrodzonej Nagrodą Literacką im. Gombrowicza debiutanckiej Mapie - prozatorska książka Sadurskiej. Tu także w fascynujący sposób nakładają się na siebie odległe czasy i ludzkie losy. "Dawno, dawno temu człowiek ujarzmił przyrodę, nie przezwyciężył jednak śmierci, bo nie wyeliminował ze swojego życia przypadku. Wymyślił zatem grę, czyli taką sytuację, w której zawsze z przypadkiem wygra. Jej teoretyczną realizacją są szachy, życiową zaś - wojna. W długim opowiadaniu Barbary Sadurskiej historia tych arcyludzkich sztuczek sięga prehistorii, a współcześnie zapętla się, nie znajdując ostatecznego rozwiązania. W dobrej literaturze, a taką jest proza Sadurskiej, wszystko, co prawdopodobne, pozostaje w piękny sposób nierozstrzygalne". Karolina Felberg Barbara Sadurska, prawniczka, pisarka. Ma męża, dwoje dzieci, dwa koty i psa.
140 pages, Paperback
First published June 20, 2022
3 people are currently reading
65 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 13 of 13 reviews
September 27, 2023
Ako volite rizik i da vam bude neudobno (neudobno kao kad čitate Kucija) i ako vas uz to vuče radoznalost da vidite kako su to povezani praistorija, šah, nesreće, zločini, jedan sveže razvedeni Srbin iz Sarajeva sa komadićem kosti Despota Stefana i sinom koji ga posećuje za Novu godinu, video igre, vukovi, arheologija, Krakov, planinarenje, jezoviti prostori, dvojnici, ugroženost i prostorno-vremenski sinhronicitet, paralelni svetovi, bogovi i ljudi, ovo u ruke!
Ipak, imam utisak da, premda mi se isprva drukčije činilo, autorka organizuje pripovedanje intuitivno, a ne u odnosu na neku narativnu geometriju. Ovo, dakle, nije zagonetka, već slagalica čiji se delovi iznova menjaju, ipak ne toliko da se igra onemogući.
A usput možete naučiti i pokoju novu reč, kao npr. šta su "dereze": alpinistički kramponi sa šiljcima. Prevod Milice Markić, već po pravilu, nadahnut, što se ne vidi samo u markiranoj leksici ('sveudilj', 'basamak', 'nebosežna tutnjava').
U celini: zaista lepo iznenađenje!
Ipak, imam utisak da, premda mi se isprva drukčije činilo, autorka organizuje pripovedanje intuitivno, a ne u odnosu na neku narativnu geometriju. Ovo, dakle, nije zagonetka, već slagalica čiji se delovi iznova menjaju, ipak ne toliko da se igra onemogući.
A usput možete naučiti i pokoju novu reč, kao npr. šta su "dereze": alpinistički kramponi sa šiljcima. Prevod Milice Markić, već po pravilu, nadahnut, što se ne vidi samo u markiranoj leksici ('sveudilj', 'basamak', 'nebosežna tutnjava').
U celini: zaista lepo iznenađenje!
August 16, 2022
Mroczna jest nowa powieść Sadurskiej. I dość ponura, ale jak miałoby być inaczej, skoro tematami “Czarnego hetmana” są wojna, trauma i męskość uwikłana w walkę o przetrwanie.
Nie wiem czy znają Państwo “Gwiezdnego księcia” Andrzeja Łuczeńczyka, niezwykłą, dość dziwaczną, makiaweliczną książkę o charakterystycznym, pozbawionym emocji, a jednocześnie dusznym nastroju. Nie mogłem się od wspomnienia o Łuczeńczyku oderwać czytajac Sadurską. “Czarny hetman” to proza skondensowana i chłodna, przeskakująca między planami, w której jest jak w “Alicji w krainie czarów” - nagle trafiamy na szczeliny, przez które przechodzimy do innych światów. O ile w debiutanckiej książce gubiliśmy się na mapie, tak tutaj przeskakujemy rytmem wyznaczanym przez reguły gry w szachy. Wbrew pozorom mniej tu zagubienia i historie opowiadane przez Sadurską sprawniej niż w “Mapie” poddają się scaleniu ich przez czytelnika, który książkę przeczytał.
To, co w prozie Sadurskiej zdecydowanie mi się podoba, to brak ornamentyki. Wycyzelowany chłód, proste zdania, niemal “żołnierski” szwung. Gdy czytamy o traumie, wojennych przeżyciach i zbrodniach, spodziewamy się, że narrator czy narratorka będzie towarzyszył naszym emocjom. A tu jest inaczej - to raczej my musimy powściągnąć swoje rozemocjonowanie i poddać się temu, jak świat przeżywają bohaterowie “Czarnego hetmana”. Sadurska prowadzi nas w otchłań, do dziury w secesyjnej szafie, za którą kryje się inne mieszkanie. Autorka buduje przestrzeń, która przypomina domek dla lalek, a zadaniem czytelnika jest znalezienie tajnych przejść i dopowiedzenie opowiadanych przez nią historii. Warto zagrać w tę grę.
No i nie napisałem wam o czym to jest książka. Zaczyna się dość bezpiecznie - ot, kolejna historia mężczyzn z przeszłością i raczej bez przyszłości, takich pilchowskich w duchu. Jesteśmy w Krakowie, sportretowanym tu niezbyt przyjaźnie, do którego po latach wraca pewien Serb, który “królewskie miasto” zna z czasów studiów. Odnawia dawną znajomość, jedzie na wspinaczkę, podczas której łamie nogę. A już za chwilę ma do niego dołączyć syn. W powidokach Sadurska odsłania przeszłość bohatera i jego ojca, która oczywiście dotyczy wojny w Jugosławii. Pobrzmiewają też jakieś echa nazizmu, a nawet bitwy na Kosowym Polu. Autorka zaczyna prowadzić kilka równoległych narracji - od paleolitu, po współczesność, w których najważniejszym tematem jest wojna i trauma. Oraz męskość, która jest nośnikiem przemocy.
“Czarny hetman” to proza pełna symboli, artefaktów, które tylko pozornie łatwo połączyć w ciąg przyczynowo-skutkowy. Niełatwa gra literacka, pisana zdecydowanie wbrew panującym modom. “Czarny hetman” to nie comfort-book, a proza która uwiera i po której lekturze robi się jeszcze smutniej, niż było. Bo Sadurska ujawnia w nim, że wojna jest czymś, co zawsze nam towarzyszy, choćbyśmy bardzo próbowali tego nie dostrzegać.
Próbuję znaleźć słowa podsumowania. Recenzje karmią się sformułowaniami takimi jak “zdecydowanie polecam”, czy “idealna na prezent”. Tym razem jednak muszę napisać - nie dla każdego, raczej dla tych, którzy mają siłę, by rozdrapywać rany i zgubić się w meandrach prozy, która nie przynosi pocieszenia.
Nie wiem czy znają Państwo “Gwiezdnego księcia” Andrzeja Łuczeńczyka, niezwykłą, dość dziwaczną, makiaweliczną książkę o charakterystycznym, pozbawionym emocji, a jednocześnie dusznym nastroju. Nie mogłem się od wspomnienia o Łuczeńczyku oderwać czytajac Sadurską. “Czarny hetman” to proza skondensowana i chłodna, przeskakująca między planami, w której jest jak w “Alicji w krainie czarów” - nagle trafiamy na szczeliny, przez które przechodzimy do innych światów. O ile w debiutanckiej książce gubiliśmy się na mapie, tak tutaj przeskakujemy rytmem wyznaczanym przez reguły gry w szachy. Wbrew pozorom mniej tu zagubienia i historie opowiadane przez Sadurską sprawniej niż w “Mapie” poddają się scaleniu ich przez czytelnika, który książkę przeczytał.
To, co w prozie Sadurskiej zdecydowanie mi się podoba, to brak ornamentyki. Wycyzelowany chłód, proste zdania, niemal “żołnierski” szwung. Gdy czytamy o traumie, wojennych przeżyciach i zbrodniach, spodziewamy się, że narrator czy narratorka będzie towarzyszył naszym emocjom. A tu jest inaczej - to raczej my musimy powściągnąć swoje rozemocjonowanie i poddać się temu, jak świat przeżywają bohaterowie “Czarnego hetmana”. Sadurska prowadzi nas w otchłań, do dziury w secesyjnej szafie, za którą kryje się inne mieszkanie. Autorka buduje przestrzeń, która przypomina domek dla lalek, a zadaniem czytelnika jest znalezienie tajnych przejść i dopowiedzenie opowiadanych przez nią historii. Warto zagrać w tę grę.
No i nie napisałem wam o czym to jest książka. Zaczyna się dość bezpiecznie - ot, kolejna historia mężczyzn z przeszłością i raczej bez przyszłości, takich pilchowskich w duchu. Jesteśmy w Krakowie, sportretowanym tu niezbyt przyjaźnie, do którego po latach wraca pewien Serb, który “królewskie miasto” zna z czasów studiów. Odnawia dawną znajomość, jedzie na wspinaczkę, podczas której łamie nogę. A już za chwilę ma do niego dołączyć syn. W powidokach Sadurska odsłania przeszłość bohatera i jego ojca, która oczywiście dotyczy wojny w Jugosławii. Pobrzmiewają też jakieś echa nazizmu, a nawet bitwy na Kosowym Polu. Autorka zaczyna prowadzić kilka równoległych narracji - od paleolitu, po współczesność, w których najważniejszym tematem jest wojna i trauma. Oraz męskość, która jest nośnikiem przemocy.
“Czarny hetman” to proza pełna symboli, artefaktów, które tylko pozornie łatwo połączyć w ciąg przyczynowo-skutkowy. Niełatwa gra literacka, pisana zdecydowanie wbrew panującym modom. “Czarny hetman” to nie comfort-book, a proza która uwiera i po której lekturze robi się jeszcze smutniej, niż było. Bo Sadurska ujawnia w nim, że wojna jest czymś, co zawsze nam towarzyszy, choćbyśmy bardzo próbowali tego nie dostrzegać.
Próbuję znaleźć słowa podsumowania. Recenzje karmią się sformułowaniami takimi jak “zdecydowanie polecam”, czy “idealna na prezent”. Tym razem jednak muszę napisać - nie dla każdego, raczej dla tych, którzy mają siłę, by rozdrapywać rany i zgubić się w meandrach prozy, która nie przynosi pocieszenia.
July 16, 2023
1.5⭐
osobliwa książka, do mnie nie trafiła, niemniej jednak doceniam
osobliwa książka, do mnie nie trafiła, niemniej jednak doceniam
June 14, 2023
*** 1/2
Ciekawe opowiadania, trochę po lynchowsku zapętlające się ze sobą, ale jakby z błędem, tak, żeby czytelnikowi coś "zgrzytało". Różne plany czasoprzestrzenne, nieco dziwaczni bohaterowie i spowijająca wszystko oniryczna mgiełka. Dobrze mi się czytało, ale całość sprawia wrażenie, że czegoś tu brakuje, jakiejś kropki nad i. Ponieważ to subiektywne odczucie, zakładam, że tak miało być.
Ciekawe opowiadania, trochę po lynchowsku zapętlające się ze sobą, ale jakby z błędem, tak, żeby czytelnikowi coś "zgrzytało". Różne plany czasoprzestrzenne, nieco dziwaczni bohaterowie i spowijająca wszystko oniryczna mgiełka. Dobrze mi się czytało, ale całość sprawia wrażenie, że czegoś tu brakuje, jakiejś kropki nad i. Ponieważ to subiektywne odczucie, zakładam, że tak miało być.
September 17, 2022
Pani Barbara Sadurska znowu mnie wciągnęła w swoją opowieść.
Tak, jak w jej poprzedniej "Mapie", mamy tu krótkie opowiadania, które się że sobą przeplatają.
Są tu opowieści napisane z perspektywy innego bohatera, w innym czasie, ale trzymają się siebie choćby za mały palec.
Ujęła mnie już pierwsza strona na której spotkałam postać serbskiego pochodzenia, gdzieś tam są też szachy (zawsze w tle, nigdy na pierwszym planie).
Ale o czym jest ta powieść chyba każdy musi sobie to sam przemyśleć. Jak dla mnie to trochę o dziedziczeniu traumy, która często kumuluje się w postaci agresji.
Ale przede wszystkim miałam ogromną przyjemność z czytania.
Tak, jak w jej poprzedniej "Mapie", mamy tu krótkie opowiadania, które się że sobą przeplatają.
Są tu opowieści napisane z perspektywy innego bohatera, w innym czasie, ale trzymają się siebie choćby za mały palec.
Ujęła mnie już pierwsza strona na której spotkałam postać serbskiego pochodzenia, gdzieś tam są też szachy (zawsze w tle, nigdy na pierwszym planie).
Ale o czym jest ta powieść chyba każdy musi sobie to sam przemyśleć. Jak dla mnie to trochę o dziedziczeniu traumy, która często kumuluje się w postaci agresji.
Ale przede wszystkim miałam ogromną przyjemność z czytania.
October 7, 2022
It’s not a pleasant reading. It’s not a comfort book. It’s not meant to be. This short novel makes you reflect on topics like genocide, trauma, inherited guilt, and propensity for violence in humans going all the way back to the Paleolithic period. Four interwoven narratives, powerful and forceful. “Czarny hetman” means “Black Queen” and chess is yet another important piece in this puzzle of the book. Written in Polish.
April 8, 2024
nie powiem, że wiem, o czym opowiada ta książka, ale rozbiegająca się na wszystkie strony, chwiejna, ciężka narracja utrzymała moją uwagę i ciekawość przez cały czas: czułem chłód, trzask kości, nieokreślony lęk i wraz z bohaterami dryfowałem po poszatkowanych, gorączkowych fantazjach, które giną pod śniegiem i w szczelinach ukrytych pomieszczeń w kamienicach, za towarzystwo mając tylko piony z kości słoniowej na porzuconej szachownicy
October 15, 2022
Męskie dziedziczenie wojennej traumy, podszyte górami i szachami wydają się stanowić Czarnego hetmana, który jednak będąc drugą książka Sadurskiej wydaje się być tylko wprawką do Mapy. Niemniej jest to dobra, krótka historia, do 'przyjemnego' przeczytania w jesienny dzień
October 7, 2024
Mocniejsze niż poprzednie „Mapy” i może też trochę przez to ta książka zrobiła na mnie duże wrażenie? Bardzo cenię niedopowiedzenia w tym opowiadaniu, wszystko rozmywa się jak we mgle spowijającej zimowy Kraków…
July 8, 2023
Specyficzna, mi nie podeszła.
July 17, 2023
Osobliwa. Kilka opowiadań, kilka planów czasowych, zazębiają się choć pozornie nie mają nic wspólnego.
August 12, 2025
Dosta uspona i padova u priči za jedan kratak roman. :-)
November 22, 2022
Pani Basia funduhe mi terapie.
Displaying 1 - 13 of 13 reviews