Ο Χάινριχ φον Κλάιστ υπήρξε ένας από τους πιο αινιγματικούς, ιδιότυπους και σκοτεινούς συγγραφείς του 19ου αιώνα. Το έργο του διατηρεί μια εντυπωσιακή επικαιρότητα και ένταση αφού έχει στο επίκεντρό του την πολιτική, τη θέση της γυναίκας, την ψυχική ισορροπία, τη γλώσσα του έρωτα, το πρόβλημα του κακού και της καταπίεσης. Στα διηγήματα του Κλάιστ ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με μια ριζοσπαστική πεζογραφία, με τη μοναδική αφηγηματική της γλώσσα και τον ασθματικό ρυθμό της, το υπόγειο χιούμορ, την αμφισημία, την ανατροπή κάθε λογοτεχνικής σύμβασης. Ο Κλάιστ, ο μεγαλύτερος από τους Γερμανούς ρομαντικούς, υπήρξε πρόδρομος του μοντερνισμού, διαβάστηκε με πάθος από όλους τους μεγάλους συγγραφείς του 20ού αιώνα και δεν σταμάτησε να προκαλεί παθιασμένες συζητήσεις και να αποτελεί σημείο αναφοράς της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
The dramatist, writer, lyricist, and publicist Heinrich von Kleist was born in Frankfurt an der Oder in 1777. Upon his father's early death in 1788 when he was ten, he was sent to the house of the preacher S. Cartel and attended the French Gymnasium. In 1792, Kleist entered the guard regiment in Potsdam and took part in the Rhein campaign against France in 1796. Kleist voluntarily resigned from army service in 1799 and until 1800 studied philosophy, physics, mathematics, and political science at Viadrina University in Frankfurt an der Oder. He went to Berlin early in the year 1800 and penned his drama "Die Familie Ghonorez". Kleist, who tended to irrationalism and was often tormented by a longing for death, then lit out restlessly through Germany, France, and Switzerland.
After several physical and nervous breakdowns, in which he even burned the manuscript of one of his dramas, Heinrich von Kleist reentered the Prussian army in 1804, working in Berlin and Königsberg. There he wrote "Amphitryon" and "Penthesilea."
After being discharged in 1807, Kleist was apprehended on suspicion of being a spy. After this he went to Dresden, where he edited the art journal "Phoebus" with Adam Müller and completed the comedy "The Broken Pitcher" ("Der zerbrochene Krug") and the folk play "Katchen von Heilbronn" ("Das Käthchen von Heilbronn").
Back in Berlin, the one time Rousseau devotee had become a bitter opponent of Napoleon. In 1811, he finished "Prinz Friedrich von Homburg." Finding himself again in financial and personal difficulties, Heinrich von Kleist, together with his lover, the terminally ill Henriette Vogel, committed suicide near the Wannsee in Berlin in 1811.
Είναι τελείως απίστευτο ότι αυτά τα διηγήματα έχουν γραφτεί τον 19ο αιώνα και όχι χθες, είναι το πιο σημαντικό βιβλίο του ρομαντισμού, είναι ο αγαπημένος συγγραφέας όλων των αγαπημένων μου συγγραφέων (Μπολάνιο, Μπόρχες, Τόμας Μαν, Κάφκα, κλπ κλπ). Είμαστε πολύ τυχεροί γι' αυτή τη μετάφραση και πολύ τυχεροί που επιτέλους υπάρχει στην αγορά όλο το έργο του Κλάιστ.
Τον Χάινριχ φον Κλάιστ δεν τον ήξερα πριν φτάσει στα χέρια μου αυτή η συλλογή των διηγημάτων του από τους Αντίποδες (σε εξαιρετική μετάφραση του Θοδωρή Δασκαρόλη). Πανέμορφη πολύπλοκη γραφή τόσο συναρπαστική που ελάχιστα κουράζει (θέλει όμως προσοχή και ήπια ταχύτητα ανάγνωσης), υφέρπουσα γοτθική ατμόσφαιρα και θεματική (που αναβλύζει μεγαλειωδώς στο μικροσκοπικό Η Ζητιάνα του Λοκάρνο, μια θεσπέσια ιστορία φαντασμάτων, αλλά και στο μεσαιωνικό Η Μονομαχία), ιλιγγιώδης αίσθηση της παρουσίας του ανοίκειου και μια διαρκής (και συνήθως ατελέσφορη) αναζήτηση κάποιου κοσμικού σχεδίου και σκοπού, χαρακτηριστικό που αλίμονο αν δεν θυμίζει την κοσμοθεωρία του (κατά έναν αιώνα μικρότερου του φον Κλάιστ) Λάβκραφτ.
Από το (πολύ κατατοπιστικό) επίμετρο των David Luke και Nigel Reeves: «Ο κόσμος αυτών των διηγημάτων είναι ένας κόσμος απρόβλεπτος, ένας κόσμος εξαρθρωμένης αιτιότητας όπου εισβάλλουν ανεξήγητοι παράγοντες και όπου η λογική βρίσκεται μόνο στο χείλος της καταστροφής. Είναι το έργο ενός ορθολογιστή που βασανίζεται από την απώλεια της πίστης του στο Λόγο και αναζητά απεγνωσμένα τη βεβαιότητα, μια τάξη που δεν θα είναι gebrechlich(εύθραυστη).»
Τον συγγραφέα τον έμαθα πρόσφατα λόγω της συγκεκριμένης κυκλοφορίας και ξεκινώντας το διάβασμα χωρίς να ξέρω το οτιδήποτε - και άρα περιμένοντας τα πάντα, βρήκα μια καινούρια αγάπη. Ο λόγος είναι ο τρόπος που το έργο του Κλάιστ τοποθετείται στην εποχή του.
Έγραψε την εποχή που σε Αγγλία, Γερμανία και Γαλλία κυριαρχούσε ο ρομαντισμός, η επίκληση στο συναίσθημα και ο ιδεαλισμός βρίσκονται παντού στις ιστορίες του, αλλά ο Κλάιστ διαφοροποιείται όταν η ιστορία προχωράει και καλείται να επιλέξει για τους χαρακτήρες του τις ποιότητες που οδηγούν τις πράξεις τους. Εκεί δείχνει την αγάπη του προς τον ρεαλισμό, στοιχείο που κάνει τα διηγήματά του αν και γραμμένα γύρω στο 1800 να φαίνονται φρέσκα. Ο Κλάιστ φαίνεται να έβρισκε μεγάλο ενδιαφέρον στη σκοτεινή μας πλευρά και μας φέρνει σε επαφή με κοινωνικά σύνολα που ενεργούν τυφλά και στρέφονται στη βια, με ανθρώπους που όντας ανίκανοι να ξεφύγουν από τον σκοτεινό τους εαυτό, επιδίδονται σε έναν άκρατο ατομισμό αδιαφορώντας για τις συνέπειες των πράξεών τους, με κοινωνίες που κρίνουν τα μέλη τους βάσει του αξιώματος και της φήμης τους, με την ακύρωση της Θείας Δικής, ως τον απόλυτο τρόπο απόδοσης δικαιοσύνης. Με το έργο του κάνει ξεκάθαρη τη θέση του, ενσαρκώνει τον Ρομαντισμό και τις αλλαγές που έφερε στη Δύση η Γαλλική επανάσταση και ίσως η ροπή του προς ρεαλιστικές εικόνες και ιδιαίτερες συμπεριφορές να τον κάνει και τη γέφυρα που θα ενώσει αργότερα τις δομικές αλλαγές του 18ου αιώνα με τον Υπαρξισμό του 19ου.
Τα κείμενά του χαρακτηρίζονται από μεγάλες προτάσεις που καθώς εξελίσσονται γεννούν νέες και αυτές με τη σειρά τους νεότερες, πράγμα που κάνει το διάβασμα του κάπως απαιτητικό, αλλά έχει ενδιαφέρον γιατί δείχνει την παιδεία του και την ανάγκη του να εξερευνήσει τη γλώσσα και να παίξει δημιουργικά μαζί της δημιουργώντας νέα πεδία δράσης και ανοίγοντας έτσι τα σύνορά της, κάνοντας τη περισσότερο προσιτή σε νέους τρόπους και ιδέες.
Ένα από τα γοητευτικότερα πράγματα που συμβαίνουν στη λογοτεχνία είναι ημια ευκαιρία που δίνει ρίξουμε μία ματιά στην μετάλλαξη των ηθών και των ιδεών που οδηγούν τον άνθρωπο μπροστά, και τα Διηγήματα του Κλάιστ το προσφέρουν αυτό.
Το 2011, γιορτάστηκαν τα 200 χρόνια από το θάνατο του Heinrich von Kleist, λαμβάνοντας την αναγνώριση για το έργο του που του στερούνταν για δύο αιώνες. Σήμερα στη Γερμανία θεωρείται ήδη ένας από τους κύριους εκπροσώπους του γερμανικού ρομαντισμού και εθνικισμού και μια από τις πιο εξέχουσες προσωπικότητες της γερμανόφωνης λογοτεχνίας. Ωστόσο, παρά τη μεγάλη επιρροή του σε μεταγενέστερους συγγραφείς, όπως ο Κάφκα, ανάμεσά μας παραμένει άγνωστος. Ο φον Κλάιστ ήταν ένας αξιοσημείωτος χαρακτήρας: πολέμησε ενάντια στα στρατεύματα του Ναπολέοντα, ταξίδεψε σε όλη την Ευρώπη για να διευρύνει τους ορίζοντές του και την εκπαίδευσή του. Συνελήφθη και δικάστηκε ως κατάσκοπος, παρά το γεγονός ότι ήταν αθώος. Σε ηλικία τριάντα τεσσάρων ετών, πυροβόλησε τον σύντροφό του, άρρωστο από καρκίνο, και αργότερα αυτοκτόνησε. Το πάθος και την ανησυχία του για τη ζωή τη συναντάμε σε όλο του το έργο και, συγκεκριμένα, στα μικρά μυθιστορήματα που έγραψε τα τελευταία χρόνια της ζωής του και που συγκεντρώνονται σε αυτόν τον τόμο. Ο φον Κλάιστ, δίνοντας αυτό το πάθος στις ιστορίες του, χρησιμοποίησε αφηγηματικές μορφές γι' αυτό και η πεζογραφία του είναι εξαιρετικά πρωτότυπη. Οι δραματικές του ιστορίες, όσο βίαιες, γκροτέσκες ή φανταστικές κι αν είναι, αντιμετωπίζονται με μια αγάπη για τη λεπτομέρεια. Πέρα από το τυπικό ρομαντικό ρεπερτόριο, συμπεριλαμβάνονται άφθονες πολιτικές, φιλοσοφικές ή σεξουαλικές αναφορές στις ιστορίες του. Οι χαρακτήρες «κοινοί άνθρωποι, αστοί και ευγενείς που μέχρι τώρα έχουν ζήσει ειρηνικές και άμεμπτες ζωές» εμπλέκονται ξαφνικά σε απίθανες καταστάσεις στις οποίες, για να επιβιώσουν, πρέπει να αντιμετωπίσουν τις πιθανότητες. Κοινωνικές συμβάσεις, εξουσία, ακόμη και τις απελευθερωμένες δυνάμεις της φύσης. Δραματικές καταστάσεις που στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν την αιτία τους ακριβώς στην καλή θέληση και την αθωότητα των πρωταγωνιστών τους και που αναπόφευκτα οδηγούν σε μια ξέφρενη έκρηξη βίας. Έντιμοι πολίτες που γίνονται παράνομοι για να υπερασπιστούν την τιμή τους, καταδικασμένοι σε θάνατο που σώζονται την τελευταία στιγμή, ψυχές πονεμένες, μολυσμένες κοπέλες. Μόνοι μπροστά στην αγριότητα με την οποία τους επιτίθεται η μοίρα, εν μέσω της ατιμίας, της αδικίας ή της καταστροφής, θα αποκαλυφθούν ως ήρωες ή λάτρεις, ή ως και τα δύο ταυτόχρονα.
Μια πληρέστατη συλλογή διηγημάτων του Φον Κλάιστ (πρακτικά λείπει μόνο το "Μιχαηλ Κολχαας" το οποίο αν κατάλαβα καλά από τη σημείωση του μεταφραστή θα εκδοθεί σαν ξεχωριστή νουβέλα). Το απόλαυσα δεόντως, κάθε διήγημα είχε τα δικά του επίπεδα αλλά και μια "χαλαρή" σύνδεση του ενός με το άλλο, π.χ. μια εγκυμοσύνη εκτός γάμου η οποία στην εποχή που τοποθετείται είναι επαρκής αφορμή για να ξεσπάσει οικογενειακό δράμα σε βαθμό δυστυχήματος.
Μια θεματική που εντόπισα σε διαφορά από τα διηγήματα είναι η μόνιμη ασάφεια μεταξύ του παραδοσιακού καλού και κακού. Οι χαρακτήρες έχουν τα δικά τους πάθη και τον δικό τους μικρόκοσμο, και αυτό τους κατατάσσει διαφορετικά στις συνειδήσεις των υπολοίπων.
Με κέρδισε από το πρώτο διήγημα ("Η μαρκησία του Ο") και με κράτησε μέχρι τέλους, ξεχωρίζοντας τα "Ο σεισμός στη Χιλή" και "τα αρραβωνιάσματα στον Άγιο Δομήνικο", καθώς και το δυνατό κλείσιμο με την "Μονομαχία"
Δυο λόγια για την έκδοση και την μετάφραση του Θοδωρη Δασκαρόλη. Πολύ καλή δουλειά από τις εκδόσεις Αντίποδες (όπως πάντα) και εξαιρετική δουλειά από έναν μεταφραστή ο οποίος είναι πολύ καλός γνώστης τόσο της γερμανικής γλώσσας και κουλτούρας, όσο και τη�� ελληνικής.
"il prefetto, che, allo spuntar del giorno, credeva il suo avversario in territorio brandeburghese, quando, informato di ciò che era accaduto, ebbe fatto, a marce forzate, ritorno, trovò la città intera in rivolta". ecco, sarà forse la traduzione, ma io 90 pagine di questa roba non sono riuscita a leggerle. è il primo racconto, intitolato michele kohlhaas. ho letto parecchi degli altri racconti dall'inizio alla fine, però, dato che non conoscevo von kleist e vedo che è piuttosto celebrato. di sicuro è un mio limite, ma non sono arrivata a capire perché.
Απίστευτό ότι αυτά τα διηγήματα δεν γράφτηκαν τα πρόσφατα χρόνια. Κάποιες ιστορίες είναι γύρω από γυναικείους χαρακτήρες, επικεντρωμένες στην καταπίεση που ζούσαν. Κάθε διήγημα λαμβάνει δράση και σε διαφορετική χώρα.