What do you think?
Rate this book
ცნობიერება და ცივილიზაცია
წიგნი – „ცნობიერება და ცივილიზაცია“ – წარმოადგენს მერაბ მამარდაშვილის მიერ სხვადასხვა წლებში წაკითხული ლექციების ნაკრებს, რომელშიც თემატურად არის დალაგებული ავტორის ნააზრევი („კონკრეტული და ცოცხალი შეგრძნება“) აღნიშნული საკითხისადმი.
წიგნი იყოფა ორ ნაწილად, პირველი ნაწილი ეთმობა იმას, რასაც ავტორი აღწერადს, ანუ ნორმალურ სიტუაციებს უწოდებს და მეორე, აღუწერად, ანუ აღწერას (პრინციპულად განუსაზღვრელ) დაუქვემდებარებელ სიტუაციებს უწოდებს.
პრინციპს, რომელიც ამ ორი სახის სიტუაციებს აწესრიგებს, ავტორი სამი „K“-ს – კარტეზიუსის (დეკარტეს), კანტისა და კაფკას – პრინციპს უწოდებს.
„პირველი „K“ (დეკარტე) – სამყაროში ადგილი აქვს და ხდება ერთგვარი უმარტივესი და უშუალოდ ცხადი მყოფობა „მე ვარ“. ის, ეჭვქვეშ აყენებს რა სხვა დანარჩენს, არა მხოლოდ ავლენს სამყაროში მიმდინარე მოვლენების (მათ შორის ცოდნაში) განსაზღვრულ დამოკიდებულებას ადამიანის საკუთარი მოქმედებებისგან, არამედ აბსოლუტური სანდოობისა და სიცხადის საწყის წერტილს წარმოადგენს ნებისმიერი განაზრებადი ცოდნისთვის. ამ აზრით ადამიანი – არსებაა, რომელსაც ძალუძს თქვას „მე ვაზროვნებ, მე ვარსებობ, მე ძალმიძს“ – და არის კიდეც სამყაროს შესაძლებლობა და პირობა, რომლის გაგებაც მას შეუძლია, რომელშიც ძალუძს ადამიანურად მოქმედება, რაღაცაზე პასუხისგება და რაღაცის ცოდნა. შესაბამისად, სამყარო შექმნილია (თავისი ჩამოყალიბების კანონის აზრით), ახლა კი შენი ჯერია. რადგან იქმნება ისეთი სამყარო, რომელიც შენ ძალგიძს შეგეძლოს, როგორიც არ უნდა იყოს ბუნების ხილული წინააღმდეგ-აუცილებლობანი, სტიქიურ-ბუნებრივი იძულებანი და ვითარებები.“
„მეორე „K“ (კანტი) – სამყაროს მოწყობაში არის განსაკუთრებული ინტელიგიბელური (გონებით საწვდომი) ობიექტები (განზომილებები), რომლებიც იმავდროულად წარმოადგენენ უშუალოდ, გამოცდილებით კონსტატირებად, თუმცა, შემდგომ დაუნაწევრებად ხატებს მთლიანობებისა, ერთგვარ ჩანაფიქრებს, ან პროექტებს განვითარებისა. ამ პრინციპის ძალა იმაშია, რომ ის მიგვანიშნებს პირობებზე, რომელთა არსებობისას დროსა და სივრცეში სასრულ არსებას (მაგალითად, ადამიანს) ძალუძს გააზრებულად განახორციელოს ცდისეული შემეცნების, მორალური მოქმედებების, შეფასების აქტები, მიიღოს კმაყოფილება ძიებით და ა.შ. სხვაგვარად ხომ არაფერს ექნებოდა აზრი – წინ (და უკანაც) უსასრულობაა. სხვა სიტყვებით, ეს ნიშნავს, რომ სამყაროში ხდება რეალიზება პირობებისა, რომელთა დროს აღნიშნულ აქტებს საერთოდ აქვთ აზრი (ყოველთვის ლოკალური და დისკრეტული), ანუ დაშვებულია, რომ სამყარო შესაძლოა ისეთიც ყოფილიყო, რომ ისინი უაზროდ ქცეულიყვნენ.“
„მესამე „K“ (კაფკა) – იმავე გარეშე ნიშნებისა და საგნური ნომინაციებისას და მათი ნატურალური რეფერენტების (საგნურ შესაბამისობათა) დაკვირვებადობის პირობებში არ სრულდება ის ყველაფერი, რაც ორი ზემოაღნიშნული პრინციპითაა დასმული. ეს არის ზოგადი K-პრინციპის განხორციელების გადაგვარებული, ანუ რეგრესიული ვარიანტი – „ზომბი“-სიტუაციები, სავსებით ადამიანის მსგავსი, მაგრამ სინამდვილეში მიღმურნი ადამიანისთვის, რომლებიც მხოლოდ იმიტირებას ახდენენ იმისა, რაც სინამდვილეში მკვდარია. მათ პროდუქტს, განსხვავებით Homo sapiens-ის, ანუ სიკეთისა და ბოროტების მცოდნისგან, წარმოადგენს „უცნაური ადამიანი“, „ადამიანი აღუწერადი“.“
წიგნის მეორე ნაწილის ძირითადი თავებია: „ფილოსოფია – ეს არის ცნობიერება გასაგონად“, „სინამდვილის ფილოსოფია“, „ჩემი გამოცდილება არატიპიურია“, „ეშმაკი თამაშობს ჩვენით, როდესაც ზუსტად არ ვაზროვნებთ“, „სხვა ზეცა“, „აზრი კულტურაში“, „სამოქალაქო საზოგადოება“, „თავისუფალი აზროვნება“.
ასევე, მკითხველი წიგნში არაერთ ადგილს შეხვდება, სადაც მკაფიოდ ჩანს მერაბ მამარდაშვილის ქართული, ღრმად ქართული პოზიცია.
წიგნი იყოფა ორ ნაწილად, პირველი ნაწილი ეთმობა იმას, რასაც ავტორი აღწერადს, ანუ ნორმალურ სიტუაციებს უწოდებს და მეორე, აღუწერად, ანუ აღწერას (პრინციპულად განუსაზღვრელ) დაუქვემდებარებელ სიტუაციებს უწოდებს.
პრინციპს, რომელიც ამ ორი სახის სიტუაციებს აწესრიგებს, ავტორი სამი „K“-ს – კარტეზიუსის (დეკარტეს), კანტისა და კაფკას – პრინციპს უწოდებს.
„პირველი „K“ (დეკარტე) – სამყაროში ადგილი აქვს და ხდება ერთგვარი უმარტივესი და უშუალოდ ცხადი მყოფობა „მე ვარ“. ის, ეჭვქვეშ აყენებს რა სხვა დანარჩენს, არა მხოლოდ ავლენს სამყაროში მიმდინარე მოვლენების (მათ შორის ცოდნაში) განსაზღვრულ დამოკიდებულებას ადამიანის საკუთარი მოქმედებებისგან, არამედ აბსოლუტური სანდოობისა და სიცხადის საწყის წერტილს წარმოადგენს ნებისმიერი განაზრებადი ცოდნისთვის. ამ აზრით ადამიანი – არსებაა, რომელსაც ძალუძს თქვას „მე ვაზროვნებ, მე ვარსებობ, მე ძალმიძს“ – და არის კიდეც სამყაროს შესაძლებლობა და პირობა, რომლის გაგებაც მას შეუძლია, რომელშიც ძალუძს ადამიანურად მოქმედება, რაღაცაზე პასუხისგება და რაღაცის ცოდნა. შესაბამისად, სამყარო შექმნილია (თავისი ჩამოყალიბების კანონის აზრით), ახლა კი შენი ჯერია. რადგან იქმნება ისეთი სამყარო, რომელიც შენ ძალგიძს შეგეძლოს, როგორიც არ უნდა იყოს ბუნების ხილული წინააღმდეგ-აუცილებლობანი, სტიქიურ-ბუნებრივი იძულებანი და ვითარებები.“
„მეორე „K“ (კანტი) – სამყაროს მოწყობაში არის განსაკუთრებული ინტელიგიბელური (გონებით საწვდომი) ობიექტები (განზომილებები), რომლებიც იმავდროულად წარმოადგენენ უშუალოდ, გამოცდილებით კონსტატირებად, თუმცა, შემდგომ დაუნაწევრებად ხატებს მთლიანობებისა, ერთგვარ ჩანაფიქრებს, ან პროექტებს განვითარებისა. ამ პრინციპის ძალა იმაშია, რომ ის მიგვანიშნებს პირობებზე, რომელთა არსებობისას დროსა და სივრცეში სასრულ არსებას (მაგალითად, ადამიანს) ძალუძს გააზრებულად განახორციელოს ცდისეული შემეცნების, მორალური მოქმედებების, შეფასების აქტები, მიიღოს კმაყოფილება ძიებით და ა.შ. სხვაგვარად ხომ არაფერს ექნებოდა აზრი – წინ (და უკანაც) უსასრულობაა. სხვა სიტყვებით, ეს ნიშნავს, რომ სამყაროში ხდება რეალიზება პირობებისა, რომელთა დროს აღნიშნულ აქტებს საერთოდ აქვთ აზრი (ყოველთვის ლოკალური და დისკრეტული), ანუ დაშვებულია, რომ სამყარო შესაძლოა ისეთიც ყოფილიყო, რომ ისინი უაზროდ ქცეულიყვნენ.“
„მესამე „K“ (კაფკა) – იმავე გარეშე ნიშნებისა და საგნური ნომინაციებისას და მათი ნატურალური რეფერენტების (საგნურ შესაბამისობათა) დაკვირვებადობის პირობებში არ სრულდება ის ყველაფერი, რაც ორი ზემოაღნიშნული პრინციპითაა დასმული. ეს არის ზოგადი K-პრინციპის განხორციელების გადაგვარებული, ანუ რეგრესიული ვარიანტი – „ზომბი“-სიტუაციები, სავსებით ადამიანის მსგავსი, მაგრამ სინამდვილეში მიღმურნი ადამიანისთვის, რომლებიც მხოლოდ იმიტირებას ახდენენ იმისა, რაც სინამდვილეში მკვდარია. მათ პროდუქტს, განსხვავებით Homo sapiens-ის, ანუ სიკეთისა და ბოროტების მცოდნისგან, წარმოადგენს „უცნაური ადამიანი“, „ადამიანი აღუწერადი“.“
წიგნის მეორე ნაწილის ძირითადი თავებია: „ფილოსოფია – ეს არის ცნობიერება გასაგონად“, „სინამდვილის ფილოსოფია“, „ჩემი გამოცდილება არატიპიურია“, „ეშმაკი თამაშობს ჩვენით, როდესაც ზუსტად არ ვაზროვნებთ“, „სხვა ზეცა“, „აზრი კულტურაში“, „სამოქალაქო საზოგადოება“, „თავისუფალი აზროვნება“.
ასევე, მკითხველი წიგნში არაერთ ადგილს შეხვდება, სადაც მკაფიოდ ჩანს მერაბ მამარდაშვილის ქართული, ღრმად ქართული პოზიცია.
- GenresPhilosophyNonfiction
332 pages, Paperback
First published January 1, 2011
2 people are currently reading
30 people want to read
About the author
Merab Mamardashvili
30 books120 followersMerab Mamardashvili (Georgian: მერაბ მამარდაშვილი, Russian: Мера́б Константи́нович Мамардашви́ли; September 15, 1930 – November 25, 1990) was a Georgian philosopher, Doctor of Sciences (1968), professor (1972). He was born in Gori (Eastern Georgia). In 1955 he graduated from the Faculty of Philosophy of the Moscow State University. From 1968 to 1987 he was a deputy editor of the scientific journal "Voprosi Filosofii" ("Questions of Philosophy"). He became a professor of the Moscow State University and a senior research fellow of the Moscow Institute of Philosophy of the Russian Academy of Science. From 1987-1990 Mamardashvili was head of the Department of the Tsereteli Institute of Philosophy of the Georgian Academy of Sciences and Professor of the Tbilisi State University.
In his life only a few books were published, his lectures (for his style of lecturing he and others called them "conversations" or "dialogues" and he was called "Russian (or Georgian) Socrates") were taped and published after his death by his disciple Yuri Senokosov. Lecturing abroad, Mamardashvili gave talks in Germany, France, and other countries. He died from a heart attack at Moscow Vnukovo airport on November 25, 1990 and was buried in Tbilisi in a family grave on the Saburtalo cemetery.
Influenced by René Descartes and classical German philosophy (especially Immanuel Kant), Mamardashvili contributed to rationalist theory of perception. His main research fields were: general gnoseological notion of processes of analysis and synthesis, the methodology of science and of the historic-philosophical studies, the role of consciousness in social being, the relationship between consciousness and the aesthetics, the overall meta-theory of language and consciousness. He considered the consciousness the ultimate subject of philosophy. Some of the most famous phrases, coined by Mamardashvili are: "consciousness is paradoxicalness impossible to get used to" [1], "consciousness is an experience of inexperiensible experiences", "phenomenology is the accompanying feature of all the philosophy", "loneliness is my profession" and so on.
In the preview to the edition of the major compilation of his works by St. Petersburg publishing house "Azbooka-classica" in 2002 he has been introduced "one of the most interesting contemporary philosophers, a man of impeccable style, magical fascination and rare kindness". It was also noted there, that all of his interests were concentrated around the human personality, its freedom and responsibility, on the role of philosophy in life and its place in the culture.
In May 2001 a monument to him was unveiled in Tbilisi.
In his life only a few books were published, his lectures (for his style of lecturing he and others called them "conversations" or "dialogues" and he was called "Russian (or Georgian) Socrates") were taped and published after his death by his disciple Yuri Senokosov. Lecturing abroad, Mamardashvili gave talks in Germany, France, and other countries. He died from a heart attack at Moscow Vnukovo airport on November 25, 1990 and was buried in Tbilisi in a family grave on the Saburtalo cemetery.
Influenced by René Descartes and classical German philosophy (especially Immanuel Kant), Mamardashvili contributed to rationalist theory of perception. His main research fields were: general gnoseological notion of processes of analysis and synthesis, the methodology of science and of the historic-philosophical studies, the role of consciousness in social being, the relationship between consciousness and the aesthetics, the overall meta-theory of language and consciousness. He considered the consciousness the ultimate subject of philosophy. Some of the most famous phrases, coined by Mamardashvili are: "consciousness is paradoxicalness impossible to get used to" [1], "consciousness is an experience of inexperiensible experiences", "phenomenology is the accompanying feature of all the philosophy", "loneliness is my profession" and so on.
In the preview to the edition of the major compilation of his works by St. Petersburg publishing house "Azbooka-classica" in 2002 he has been introduced "one of the most interesting contemporary philosophers, a man of impeccable style, magical fascination and rare kindness". It was also noted there, that all of his interests were concentrated around the human personality, its freedom and responsibility, on the role of philosophy in life and its place in the culture.
In May 2001 a monument to him was unveiled in Tbilisi.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 of 1 review
July 9, 2022
გენიოსია ეს კაცი:)
რუსეთზე მსჯელობის კითხვისას გაოცდებით, რაოდენ შორსმჭვრეტელური და წინასწარმეტყველურია მამარდაშვილის მოსაზრებანი, განსაკუთრებით უკანასკნელ მოვლენათა ფონზე.
რუსეთზე მსჯელობის კითხვისას გაოცდებით, რაოდენ შორსმჭვრეტელური და წინასწარმეტყველურია მამარდაშვილის მოსაზრებანი, განსაკუთრებით უკანასკნელ მოვლენათა ფონზე.
Displaying 1 of 1 review