What do you think?
Rate this book
Blijven is nergens, het Europa van Rilke
Rainer Maria Rilke (1875-1926) is een van de grootste schrijvers van de twintigste eeuw. Gedurende zijn hele leven reisde de dichter door Europa. In zijn werk treffen we de vele landen die hij bezocht, hun culturen, landschappen, kastelen en steden. Filosoof en dichter Florian Jacobs reisde Rilke achterna, van Praag, München en Berlijn naar Parijs, Rome en Venetië. En natuurlijk naar het kasteel van Duino, waar Rilke begon te werken aan zijn beroemdste geschrift: ‘De elegieën van Duino’.
‘Blijven is nergens’ biedt een fascinerende kennismaking met Rilke, met zijn werk en met de wereld waarin zijn oeuvre tot stand kwam: het Europa van honderd jaar geleden. Dit literair-historische reisverslag gaat ook in op Rilkes levensopvatting dat de reis de belangrijkste handeling is: Rilke bloeide op als hij onderweg was, en verwelkte zodra hij zich lange tijd ergens moest ophouden. ‘De open wereld is de enige wenselijke wereld’, om met de grote dichter zelf te spreken.
‘Blijven is nergens’ biedt een fascinerende kennismaking met Rilke, met zijn werk en met de wereld waarin zijn oeuvre tot stand kwam: het Europa van honderd jaar geleden. Dit literair-historische reisverslag gaat ook in op Rilkes levensopvatting dat de reis de belangrijkste handeling is: Rilke bloeide op als hij onderweg was, en verwelkte zodra hij zich lange tijd ergens moest ophouden. ‘De open wereld is de enige wenselijke wereld’, om met de grote dichter zelf te spreken.
392 pages, Paperback
Published January 1, 2022
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
April 2, 2023
Mijn eerste kennismaking met het werk van Rilke en door dit voortreffelijke boek ook met zijn leven.
"Rilkes werk kwam reizend tot stand.”
'Blijven is nergens.'
' Wat wil een klein gedicht? / Het wil ons tot de wereld maken.'
"Zolang we ons in een gedicht bevinden, zijn we in de wijde wereld." Wat een fijne gedachte. "Zoals de nomade trekt van pleisterplaats naar rivier, zo reist Rilke van doordacht en doordicht landschap naar het volgende." En ik hou ervan door zijn doordicht landschap te trekken. Zoals de reiziger uit het gedicht De vreemdeling hield van de reisnachten 'dieper wetend dat je nergens blijft/ en al bij de volgende bocht zag hij/ weer paden, bruggen, landen liggen/ tot aan steden, die men overdrijft.'
Het begrip 'wereldbinnenruimte' is nieuw voor mij. 'Door alle wezens reikt één ruimte:/ wereldbinnenruimte. De vogels vliegen stil/ door ons heen. O, ik die wil groeien/ ik kijk naar buiten, en in mij groeit de boom.' Ik moet hierbij denken aan de Tao, maar dat is enkel een persoonlijk aanvoelen. "Ogenschijnlijk is het Rilke te doen om dat ene moment dat we de dingen - of de ruimte, de wereld om ons heen - ervaren alsof ze samenvallen met onszelf. (...) Het begrip 'Weltinnenraum' kunnen we vooral begrijpen als een variatie op Rilkes eerder pogingen om zijn poëtische wereldbeeld te beschrijven."
Rilke leert me mild te zijn voor mijn eigen wereldbeeld door het begrijpen van zijn 'voltallige wereld.' Wat door de auteur van het boek en mijn gids bij deze kennismaking met Rilke interessant werd verwoord. " Het innerlijk is niet langer iets zuivers of puurs, een tuin om in te bloeien met een groot hek eromheen dat het beschermt tegen de inbrekende wereld. Het innerlijke is nu eerder een rommelige Engelse tuin, waarin allerlei onkruid en ongedierte net zo goed een thuis heeft als de zaken die je graag gecultiveerd ziet. Een dergelijke innerlijk jungle heeft ruimte nodig om alle bonte flora te herbergen, en die ruimte verondersteld een wereld waarin alles een plek heeft."
Het is niet alleen zijn poëzie dat iets met me doet. Iets wat ik niet zo goed kan uitdrukken zoals Rilke natuurlijk, maar wat me wel richting geeft om zijn kunstreligie een beetje te ervaren, er gevoeliger voor te worden. 'Gezang, hoe je hem predikt, is geen begeren/ geen reiken naar iets wat we toch kunnen treffen;/ gezang is zijn.' wat me dan weer doet denken aan een gedicht van Emily Dickinson Some keep the Sabbath going to church.
Over De sonnetten aan Orpheus schrijft de auteur "Een andere vorm van betekenis in iets wat zich buiten ons en onze wereld zou bevinden, is er niet meer: het hier en nu zingende gedicht geeft alles zin. 'Wat een waanzin om ons af te leiden naar een hiernamaals, terwijl we hier omringd zijn door taken en verwachtingen en toekomsten' is te lezen in De brief van de jonge arbeider.
"Ons hier-en-nu-zijn gaat ons aan. Ons aardse zijn is onze vaste grond. 'Maar omdat hier-zijn veel is, en omdat schijnbaar/ alles wat hier is ons nodig heeft, dit verdwijnende, dat/ zeldzaam ons aangaat. Ons, de verdwijnendsten. Een maal/ alles, slechts een maal. Een maal en niet meer. En ook wij/ een maal. Nooit weer. Maar dit/ een maal geweest te zijn, zij het ook maar een maal:/ aards geweest te zijn, schijnt onherroepelijk.'
"Rilke verandert de hele menselijke existentie in een esthetische aangelegenheid, in een kunstreligie, waarin de volmaakte beschrijving van betekenis de grootste eer is die we de dingen en onszelf kunnen schenken." of zoals Stefan Zweig beschrijft " Alle dingen van onsterfelijke aard zijn zonder betekenis, zolang zij niet door stervelingen worden herkend, zolang zij niet aards worden bemind."
En verwonderd kunnen blijven. 'Je moet ieder ogenblik de hand op de aarde kunnen leggen als de eerste mens.'
Ik stel me dit tot doel: je moet ieder ogenblik kunnen teruggrijpen naar werk van Rilke, met dit boek Blijven is nergens van Florian Jacobs als gids. Met de moeilijke Elegieën van Duino wacht ik nog even, maar De Boomgaarden ligt al klaar. Zijn Franstalige poëzie lijkt eenvoudiger te zijn.
"Rilkes werk kwam reizend tot stand.”
'Blijven is nergens.'
' Wat wil een klein gedicht? / Het wil ons tot de wereld maken.'
"Zolang we ons in een gedicht bevinden, zijn we in de wijde wereld." Wat een fijne gedachte. "Zoals de nomade trekt van pleisterplaats naar rivier, zo reist Rilke van doordacht en doordicht landschap naar het volgende." En ik hou ervan door zijn doordicht landschap te trekken. Zoals de reiziger uit het gedicht De vreemdeling hield van de reisnachten 'dieper wetend dat je nergens blijft/ en al bij de volgende bocht zag hij/ weer paden, bruggen, landen liggen/ tot aan steden, die men overdrijft.'
Het begrip 'wereldbinnenruimte' is nieuw voor mij. 'Door alle wezens reikt één ruimte:/ wereldbinnenruimte. De vogels vliegen stil/ door ons heen. O, ik die wil groeien/ ik kijk naar buiten, en in mij groeit de boom.' Ik moet hierbij denken aan de Tao, maar dat is enkel een persoonlijk aanvoelen. "Ogenschijnlijk is het Rilke te doen om dat ene moment dat we de dingen - of de ruimte, de wereld om ons heen - ervaren alsof ze samenvallen met onszelf. (...) Het begrip 'Weltinnenraum' kunnen we vooral begrijpen als een variatie op Rilkes eerder pogingen om zijn poëtische wereldbeeld te beschrijven."
Rilke leert me mild te zijn voor mijn eigen wereldbeeld door het begrijpen van zijn 'voltallige wereld.' Wat door de auteur van het boek en mijn gids bij deze kennismaking met Rilke interessant werd verwoord. " Het innerlijk is niet langer iets zuivers of puurs, een tuin om in te bloeien met een groot hek eromheen dat het beschermt tegen de inbrekende wereld. Het innerlijke is nu eerder een rommelige Engelse tuin, waarin allerlei onkruid en ongedierte net zo goed een thuis heeft als de zaken die je graag gecultiveerd ziet. Een dergelijke innerlijk jungle heeft ruimte nodig om alle bonte flora te herbergen, en die ruimte verondersteld een wereld waarin alles een plek heeft."
Het is niet alleen zijn poëzie dat iets met me doet. Iets wat ik niet zo goed kan uitdrukken zoals Rilke natuurlijk, maar wat me wel richting geeft om zijn kunstreligie een beetje te ervaren, er gevoeliger voor te worden. 'Gezang, hoe je hem predikt, is geen begeren/ geen reiken naar iets wat we toch kunnen treffen;/ gezang is zijn.' wat me dan weer doet denken aan een gedicht van Emily Dickinson Some keep the Sabbath going to church.
Over De sonnetten aan Orpheus schrijft de auteur "Een andere vorm van betekenis in iets wat zich buiten ons en onze wereld zou bevinden, is er niet meer: het hier en nu zingende gedicht geeft alles zin. 'Wat een waanzin om ons af te leiden naar een hiernamaals, terwijl we hier omringd zijn door taken en verwachtingen en toekomsten' is te lezen in De brief van de jonge arbeider.
"Ons hier-en-nu-zijn gaat ons aan. Ons aardse zijn is onze vaste grond. 'Maar omdat hier-zijn veel is, en omdat schijnbaar/ alles wat hier is ons nodig heeft, dit verdwijnende, dat/ zeldzaam ons aangaat. Ons, de verdwijnendsten. Een maal/ alles, slechts een maal. Een maal en niet meer. En ook wij/ een maal. Nooit weer. Maar dit/ een maal geweest te zijn, zij het ook maar een maal:/ aards geweest te zijn, schijnt onherroepelijk.'
"Rilke verandert de hele menselijke existentie in een esthetische aangelegenheid, in een kunstreligie, waarin de volmaakte beschrijving van betekenis de grootste eer is die we de dingen en onszelf kunnen schenken." of zoals Stefan Zweig beschrijft " Alle dingen van onsterfelijke aard zijn zonder betekenis, zolang zij niet door stervelingen worden herkend, zolang zij niet aards worden bemind."
En verwonderd kunnen blijven. 'Je moet ieder ogenblik de hand op de aarde kunnen leggen als de eerste mens.'
Ik stel me dit tot doel: je moet ieder ogenblik kunnen teruggrijpen naar werk van Rilke, met dit boek Blijven is nergens van Florian Jacobs als gids. Met de moeilijke Elegieën van Duino wacht ik nog even, maar De Boomgaarden ligt al klaar. Zijn Franstalige poëzie lijkt eenvoudiger te zijn.
September 22, 2022
Het boek heeft een heerlijk tempo en laat je lekker meanderen door de verschillende plaatsen waar Rilke verbleef. Het levensverhaal van Rilke wordt prachtig beschreven.
September 20, 2024
Rainer Maria Rilke. Een naam, klinkend als poëzie. Een naam voor een groot poëet.
Vroeger dacht ik, als ik de naam hoorde, aan een 18de eeuwse Duits romantisch dichter. Waarom ik dat dacht, weet ik niet want compleet verkeerd, leerde ik later. Rilke is geboren in Praag (toen nog deel van Oostenrijk-Hongarije) in 1875 en hij stierf in Zwitserland in 1926.
Met het lezen van deze uitstekende biografie, leerde ik nog veel meer over deze grote dichter. Veel aandacht gaat terecht uit naar zijn werken. Hoe ze tot stand kwamen en het belang van de plaatsen waar de dichter verbleef bij hun ontstaan. Plaatsen als Venetië, Duino, Parijs. Heel veel band met poëzie heb ik echter niet dus dat was wel even doorbijten. En toegegeven, ik had me laten leiden door de ondertitel van het boek : "het Europa van Rilke" en daar werd weinig over gesproken in het boek. Maar toch een heel mooie introductie in het leven van deze bijzondere mens.
Vroeger dacht ik, als ik de naam hoorde, aan een 18de eeuwse Duits romantisch dichter. Waarom ik dat dacht, weet ik niet want compleet verkeerd, leerde ik later. Rilke is geboren in Praag (toen nog deel van Oostenrijk-Hongarije) in 1875 en hij stierf in Zwitserland in 1926.
Met het lezen van deze uitstekende biografie, leerde ik nog veel meer over deze grote dichter. Veel aandacht gaat terecht uit naar zijn werken. Hoe ze tot stand kwamen en het belang van de plaatsen waar de dichter verbleef bij hun ontstaan. Plaatsen als Venetië, Duino, Parijs. Heel veel band met poëzie heb ik echter niet dus dat was wel even doorbijten. En toegegeven, ik had me laten leiden door de ondertitel van het boek : "het Europa van Rilke" en daar werd weinig over gesproken in het boek. Maar toch een heel mooie introductie in het leven van deze bijzondere mens.
February 11, 2023
In dit reisverslag maken we kennis met de wereld waarin het oeuvre van de dichter Rainer Maria Rilke honderd jaar geleden tot stand kwam. Rilkes dichtwerk is sterk vervlochten met de Europese steden waar hij verbleef. De rusteloze Rilke leidde een zwervend bestaan, een leven waarin reizen en dichten samen leken te vallen.
Filosoof Florian Jacobs reist in de voetsporen van Rilke. We lezen hoe Rilke wordt geroepen door een stormwind al wandelend door de tuinen van kasteel Duino aan de Adriatische Zee. Het was daar waar hij zijn bekende Elegieën van Duino schreef. De stem van de dichter klinkt door in de schrijfstijl van Jacobs. Dit energieke samenspel levert nieuwe inzichten op en nodigt uit tot reizen en tot het herlezen van Rilke.
Filosoof Florian Jacobs reist in de voetsporen van Rilke. We lezen hoe Rilke wordt geroepen door een stormwind al wandelend door de tuinen van kasteel Duino aan de Adriatische Zee. Het was daar waar hij zijn bekende Elegieën van Duino schreef. De stem van de dichter klinkt door in de schrijfstijl van Jacobs. Dit energieke samenspel levert nieuwe inzichten op en nodigt uit tot reizen en tot het herlezen van Rilke.
July 19, 2022
Zeer aan te raden boek voor liefhebbers van Rilke en zijn werk en leven. Zijn reizen, poëzie en levensverhaal worden op knappe wijze met elkaar verbonden, waarbij de auteur de plaatsen van Rilke nareist. Inclusief foto’s hoe het Praag, Zwitserland of Parijs van Rilke er nu bij ligt.
Displaying 1 - 5 of 5 reviews