Odejdź. Rzecz o polskim rasizmie

by Agnieszka Kościańska, Michał Petryk

Kolonializm się skończył, jednak wyobrażenia pozostały, piszą w tej śmiałej reportersko-eseistycznej książce autorzy

Czy rasizm jest częścią polskości? Agnieszka Kościańska i Michał Petryk w swoim historyczno-antropologicznym śledztwie badają systemowe wymiary rasizmu przeciwko czarnym migrantom i Romom w Polsce. Sięgają po przedwojenne związki Polski z kolonializmem, opisują PRL-owską politykę wobec przybyszy z zaprzyjaźnionych afrykańskich krajów, wreszcie przedstawiają jak rasizm i kolonializm wpłynęły na sytuację nie-białych Polaków i przybyszy w III RP.

Genres: Nonfiction, Polish Literature, Poland

320 pages, Paperback

First published August 30, 2022

Reviews

[Tala🦈 (mrs.skywalker.reads) · Rating 4 out of 5]

książka spełnia swoją rolę — jest przystępna i zaczyna temat, który udajemy, że nie istnieje; powinna pojawiać się w szkołach

a ja bym chciała teraz wersję uaktualnioną i pogłębioną

[Jowix · Rating 3 out of 5]

Najcenniejsza w "Odejdź" jest praca ze źródłami, która przyszpila obserwacje autorów. Polski rasizm jest udokumentowany i bardziej systemowy niż się zwykle wydaje. Rozczarowała mnie jednak duża pobieżność i pośpieszność wywodu, dość krnąbrna rezygnacja z kontrowania rasistowskich przekonań jakąkolwiek prawdą oraz luźne meandrowanie między różnymi grupami etnicznymi, jakby dało się sprowadzić je do wspólnego mianownika.
Potrzebowałam tej książki i bardzo przyda mi się we własnych badaniach, ale to zaledwie mapa zagadnień, które należałoby rozwinąć, rozwinąć i jeszcze raz rozwinąć. Szkoda.

[Hanna Cuber · Rating 3 out of 5]

Jak dla mnie za dużo wątków, co skutkowało niemożliwością wyczerpania tematów. Książkę traktuje raczej jako punkt wyjścia do dalszego researchu.

[Martyna Olasz · Rating 2 out of 5]

Za duża bibliografia, tezy i wywody bez uzasadnienia; mocno przypadkowe. Do tego błędy ortograficzne, skazy merytoryczne i momentami nieczytelne fragmenty, cytaty przytaczane z absurdalnych tekstów (np. bezkrytycznie o wydźwięku pedofilskim). Gorąco nie polecam, bo nawet teza i "materiał dowodowy" nie osładza złości, chaosu, poczucia żenady i rozczarowania.

[Olga · Rating 3 out of 5]

Interesujacy i ważny temat woła o więcej. "Odejdź" to połączenie kilku opowieści, luźno ułozonych chronologicznie: o przedwojennych ambicjach kolonialnych i polskiej ówczesnej nauce o rasie; o PRL i jego narracji o rasizmie w USA; o pogromie Romów w Mławie; o tym, jak Kapuścinski w "Cesarzu" krzywdzi Etiopięl o zastrzeleniu Itoyi przez policję; o napaściach na Romów i ciemnoskórych w Polsce.Brakuje mi innych historii. Brakuje mi wątku Azjatów w Polsce, zarówno Wietnamczyków,t jak i osób z Indii i Pakistanu. Wydaje mi się, że autorzy nie tak, jak ja rozumieja "autobus Arabow" i pominięty został wątek prostytucji dewizowej "z Arabami" i dziewczyn z Dubaju, no i czekam na rozwinięcie sprawy stosunku Polaków do innych narodowości zagranicą, bo sorry, ale towarzyska rozmowa z jednym rasistą to mało.

I tu przechodzę do następnego problemu, jaki mam z tą książką. Zaczyna się od opowieści autorów, jakie to wrażenia odnieśli, jeżeli chodzi o rasizm w Nowym Jorku, a jakim rasistą był żul napotkany w Polsce. Mam kupę takich opowieści i nie wydaję ich w Krytyce Politycznej. Jestem zainteresowana badaniami i pracą ze źródłami, chętnie obiektywną. Pytanie, czy prasa PRL czasem mówiła prawdę, autorzy mogą sobie darować tak samo, jak opowieści z własnych emigracji. Natomiast rozdziały oparte na pracy akademickiej mogłyby zostać uzupełnione o więcej podobnych i zobaczyłabym chętniej pracę naukową, z teorią itd. Domyślam się jednak, że autorzy woleli wydać to, co już mieli, i uzupełnić o wspomnienia z Brooklynu.

[A. Drygas · Rating 4 out of 5]

dobra, rzeczowa, z obszerną bibliografią. na plus opracowanie tematu szeroko, w ujęciu historycznym, wydaje się to spójne i na pewno pomogło mi zrozumieć właśnie ten kontekst rasizmu.
w niektórych miejscach brak polemiki z przytaczanymi (rasistowskimi, niekoniecznie w oczywisty sposób) tekstami – nie zawsze konfrontuje się je z jakimiś faktami, rzetelnymi badaniami, a bywają to kwestie trudne do sprawdzenia. to moje główne zastrzeżenie, jednak nie zawsze tak jest.
ogólne wrażenie mam bardzo dobre.

[Oliwcia · Rating 3 out of 5]

Mało konkretów, tona anegdot. Najciekawszy fragment traktował o kolonialiźmie. 30% faktycznej treści i faktów (chociaż pod teze) reszta to taki miszmasz. BARDZO chaotycznie napisane, jak jakaś składanka randomowych myśli

[Barbara · Rating 5 out of 5]

Potrzebna i wazna ksiazka.

[Julia · Rating 3 out of 5]

Trochę przydługie, ale bardzo ważne

[Luna · Rating 3 out of 5]

Od połowy już straszne lanie wody i powtórzenia

[kamila.czyta · Rating 4 out of 5]

Jest to jedynie wierzchołek góry lodowej, pobieżne liźnięcie zagadnienia, bo chociażby zabrakło mi podjęcia kwestii prześladowania Czeczenów. Niemniej, jest to pozycja idealna na początek, idealne wprowadzenie i wytłumaczenie pewnych mechanizmów stojących za tym, co się dzieje obecnie. No i na plus praca z różnorakimi źródłami