What do you think?
Rate this book
Post-Post-Kemalizm: Türkiye Çalışmalarında Yeni Arayışlar
Post-Kemalizm kavramı, modern Türkiye analizinde tek parti dönemini ülkenin bütün temel problemlerinin “anası” olarak gören eleştirel yaklaşımı özetliyor. “Kemalizm”le tanımlanan bu deneyimi sorgulayarak aşmayı, demokratikleşmenin anahtarı olarak gören yönelimleri tanımlıyor.
Post-post-Kemalist paradigma ise, “tek parti döneminin büyüsünün bozulmasını” sağlayan bu eleştirel birikimin, 2000’lerin seyri içinde “bir ortodoksinin yerine başka bir ortodoksiyi koyma” eğilimini doğurduğu tespitinden yola çıkıyor. Bu nedenle, eleştirinin eleştirisini yaparak bir adım daha atmayı öneriyor. 1908-1945 arası dönemine sıkışmadan, sonraki dönemlerin alt üst edici siyasal ve toplumsal gelişmelerinin hakkını veren; demokratikleşmenin ve otoriterliğin salt Kemalizm’e indirgenen sorunlarının başka kaynaklarına da mercek tutan bir analizin yolunu açmaya çalışıyor. Post-Post-Kemalizm, konuyu hem siyaset bilimi, kadın çalışmaları, dış politika ve tek parti dönemi çalışmaları bağlamında sosyal bilim disiplinleri açısından; hem liberal söylem, kültür politikası, laiklik, vesayet eleştirisi, İslâm ve siyasal partiler bağlamında tematik olarak ele alan makalelerden oluşuyor.
İlker Aytürk ve Berk Esen’in derlediği kitaba Sencer Ayata, Tanıl Bora, Zana Çitak, Ersin Kalaycıoğlu, Berrin Koyuncu Lorasdağı, Yüksel Taşkın, İlhan Uzgel, Şebnem Yardımcı Geyikçi makaleleriyle katkıda bulundular.
Post-post-Kemalist paradigma ise, “tek parti döneminin büyüsünün bozulmasını” sağlayan bu eleştirel birikimin, 2000’lerin seyri içinde “bir ortodoksinin yerine başka bir ortodoksiyi koyma” eğilimini doğurduğu tespitinden yola çıkıyor. Bu nedenle, eleştirinin eleştirisini yaparak bir adım daha atmayı öneriyor. 1908-1945 arası dönemine sıkışmadan, sonraki dönemlerin alt üst edici siyasal ve toplumsal gelişmelerinin hakkını veren; demokratikleşmenin ve otoriterliğin salt Kemalizm’e indirgenen sorunlarının başka kaynaklarına da mercek tutan bir analizin yolunu açmaya çalışıyor. Post-Post-Kemalizm, konuyu hem siyaset bilimi, kadın çalışmaları, dış politika ve tek parti dönemi çalışmaları bağlamında sosyal bilim disiplinleri açısından; hem liberal söylem, kültür politikası, laiklik, vesayet eleştirisi, İslâm ve siyasal partiler bağlamında tematik olarak ele alan makalelerden oluşuyor.
İlker Aytürk ve Berk Esen’in derlediği kitaba Sencer Ayata, Tanıl Bora, Zana Çitak, Ersin Kalaycıoğlu, Berrin Koyuncu Lorasdağı, Yüksel Taşkın, İlhan Uzgel, Şebnem Yardımcı Geyikçi makaleleriyle katkıda bulundular.
486 pages, Paperback
First published July 8, 2022
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
November 6, 2025
Aytürk'ün çerçevesine ve post-Kemalizm sınıflamasının genel yaklaşımına yüzde yüz katılmıyorum, herhalde yüzde yüz katılınması için de atılmadı bunlar ortaya. Fakat cumhuriyet karşıtı bir paradigmanın eleştirisi ve bir 'yeni Türkiye çalışmaları' perspektifi bakımından kitabı son derece önemli buluyor ve şimdiye dek bütünüyle okumamamın eksiklik olduğunu düşünüyorum. Benim gibi düşünenler post-Kemalizm ve post-post-Kemalizm gibi ayrımlara çok odaklanmak yerine bir yeni Türkiye çalışmaları yaklaşımına yönelebilir.
April 17, 2026
Bence kitabın en temel sıkıntısı, Marksizm ve alıntı yoksulluğu bence.
Marksizm yoksulluğunu üç farklı şekilde görüyoruz: Birincisi, kitapta bu kadar birbirine benzeyen (bazıları çok iyi, bazıları çok kötü)o kadar yazı ve yazar varken, post kemalizm meselesini tarihsel materyalist perspektifle ele alabilecek birisinin kitapta kendisine yer bulamaması çok garip. Bunun bilinçli bir tercih olduğunu düşünüyorum. İkincisi, kitaba temel motivasyonunu sağlayan post-kemalizm sonrası ufuk arayışında, sınıf ilişkilerini merkeze alan bir Türkiye tarihyazımının bir seçenek olarak karanlıkta kalması yine bence bir tür körlükten ziyade Marksizm'den bilinçli kaçışın sonucu. Son yıllarda Türkiye tarihi üzerine yazıp çizen birçok akademisyen, tarihsel siyasal dönüşümlerin sınıfsal temellerini eşeliyor, toplumsal ilişkilerin belirleyiciliği gittikçe daha da görünür hale geliyor. Bu muazzam gelişmeyi görmeyip, hala daha kitapta milliyetçilik veya edebiyat konusunda yazı eksikliğine hayıflanılması enteresan. Bu kaçışın varacağı yer bence yine bir tür Kemalizm ve tepeden tarih okuması olur sonunda. Yazılardaki lügata baktığımızda dahi, sosyalist hareket veya düşünce deyip geçebilecekken, "uç sol" ifadesinin sıklıkla kullanıldığını görüyoruz. Dolayısıyla bunu yazanların gönlünde, merkeze yakın, kendilerince daha muteber bir sol olduğunu düşünüyorum. Üçüncüsü, tüm bu tartışma denklemine Sungur Savran veya Yalçın Küçük gibi isimlerin hiçbir şekilde sokulmaması bana yine enteresan geldi. Eğer 1980 sonrası Kemalist tarihyazımının darbe almasından bahsedeceksek, bu isimlerin katkısını yok sayamayız. Eğer bu isimleri liberal saldırıyı soldan göğüsleyen yazarlar olarak göreceksek, bu isimlerin bir tür erken post post'un temsilcisi olup olmadığı tartışması yapılabilirdi.
Kitap boyunca Mete Tunçay, Nilüfer Göle veya Taha Parla gibi isimler hemen her yazıda ki tartışmada karşı kutbu temsil ediyor ancak biz bu isimleri sadece eleştiricilerin perspektifinden görebiliyoruz. Yazılarda alıntıdan özellikle editoryel kaygılarla mı kaçınılmış bilmiyorum ancak en azından bazı temel ve belirleyici paragrafların alıntılanması, neyle kavga edildiğinin görülmesini de sağlayabilirdi. Böyle olunca sanki bir hayalete karşı savaş açılmış gibi hissettim ve bazen post kemalist diye kodlanan isimleri haklı görme noktasına geldim ki, bazı noktalarda da haklılar cidden.
Marksizm yoksulluğunu üç farklı şekilde görüyoruz: Birincisi, kitapta bu kadar birbirine benzeyen (bazıları çok iyi, bazıları çok kötü)o kadar yazı ve yazar varken, post kemalizm meselesini tarihsel materyalist perspektifle ele alabilecek birisinin kitapta kendisine yer bulamaması çok garip. Bunun bilinçli bir tercih olduğunu düşünüyorum. İkincisi, kitaba temel motivasyonunu sağlayan post-kemalizm sonrası ufuk arayışında, sınıf ilişkilerini merkeze alan bir Türkiye tarihyazımının bir seçenek olarak karanlıkta kalması yine bence bir tür körlükten ziyade Marksizm'den bilinçli kaçışın sonucu. Son yıllarda Türkiye tarihi üzerine yazıp çizen birçok akademisyen, tarihsel siyasal dönüşümlerin sınıfsal temellerini eşeliyor, toplumsal ilişkilerin belirleyiciliği gittikçe daha da görünür hale geliyor. Bu muazzam gelişmeyi görmeyip, hala daha kitapta milliyetçilik veya edebiyat konusunda yazı eksikliğine hayıflanılması enteresan. Bu kaçışın varacağı yer bence yine bir tür Kemalizm ve tepeden tarih okuması olur sonunda. Yazılardaki lügata baktığımızda dahi, sosyalist hareket veya düşünce deyip geçebilecekken, "uç sol" ifadesinin sıklıkla kullanıldığını görüyoruz. Dolayısıyla bunu yazanların gönlünde, merkeze yakın, kendilerince daha muteber bir sol olduğunu düşünüyorum. Üçüncüsü, tüm bu tartışma denklemine Sungur Savran veya Yalçın Küçük gibi isimlerin hiçbir şekilde sokulmaması bana yine enteresan geldi. Eğer 1980 sonrası Kemalist tarihyazımının darbe almasından bahsedeceksek, bu isimlerin katkısını yok sayamayız. Eğer bu isimleri liberal saldırıyı soldan göğüsleyen yazarlar olarak göreceksek, bu isimlerin bir tür erken post post'un temsilcisi olup olmadığı tartışması yapılabilirdi.
Kitap boyunca Mete Tunçay, Nilüfer Göle veya Taha Parla gibi isimler hemen her yazıda ki tartışmada karşı kutbu temsil ediyor ancak biz bu isimleri sadece eleştiricilerin perspektifinden görebiliyoruz. Yazılarda alıntıdan özellikle editoryel kaygılarla mı kaçınılmış bilmiyorum ancak en azından bazı temel ve belirleyici paragrafların alıntılanması, neyle kavga edildiğinin görülmesini de sağlayabilirdi. Böyle olunca sanki bir hayalete karşı savaş açılmış gibi hissettim ve bazen post kemalist diye kodlanan isimleri haklı görme noktasına geldim ki, bazı noktalarda da haklılar cidden.
May 11, 2023
Her dönemin günahkarı olduğu öne sürülen Kemalizmin sol, liberal ve İslamcı işbirliğiyle yerden yere vuruluşunu, adı geçenlerin Kemalizm eleştirisi içeren tezlerinin yetersizliğini, eksikliğini, bilinçli olarak görmezden gelişlerini etraflıca ele almış eser. Eseri okuyunca, bugünkü iktidarla eskisinin yıkılıp yeni bir Kemalist otoriterliğin kurulduğu kanaatini bir tek ben mi edindim acaba?
July 30, 2023
Türkiye çalışmalarına farklı bakış açıları sunan, araştırmacıları post-Kemalizmden farklı düşünmeye teşvik eden ve hatta Türk siyasi tarihinde az çalışılmış dönemleri ortaya çıkaran bir kitap. Post-Kemalist düşüncenin ve çalışmaların eksikliklerine değinen ve yerine farklı bakış açıları sunan bir derleme. Alan fark etmeksizin sosyal bilimcilerin okuması gereken bir kitap.
December 3, 2025
1980’den itibaren sistematik bir eleştiri yağmuruna tutulan Kemalizm’i ve onun doğurduğu Post-Kemalizm’i iyisiyle kötüsüyle yeniden ele almaya çalışan bir çalışma. Bir tür Kemalizm’e iade-i itibar da aynı zamanda. İyi ya da kötü gibi dar kalıplara sıkışmadan çok yönlü şekilde bakmaya çalışmasını, eleştirisini de övgüsünü de arşa çıkarmadan yapmasını çok sevdim.
January 25, 2026
Post-Kemalist ittifakın makbul hâle geldiği 2025'te okumak kısmet oldu.
December 16, 2025
Kitap, ulkenin siyasi tarihine dair tekrar edile edile dogru kabul ettigim (ozellikle Kemalizm ve CHP hakkindaki) bazi kaliplarin, cok da saglam temellere dayanmiyor olabilecegini fark ettirdi. Bu degerli. Hatta baska bir yorumda belirtildigi gibi, Kemalizm'e iade-i itibar var da denilebilir. Buna ragmen, post-Kemalist yazarlarin literature yaptigi katkilarin da alti tereddut edilmeden ciziliyor.
Hedef kitlesinden olmadigimdan olsa gerek, cok kolay okuyabildigimi soyleyemem. Ama okuduguma memnunum. Post-kemalist yazarlarin goruslerini takip etmis veya etmekte olan herkes icin keyifli ve ufuk acici olacaktir.
Hedef kitlesinden olmadigimdan olsa gerek, cok kolay okuyabildigimi soyleyemem. Ama okuduguma memnunum. Post-kemalist yazarlarin goruslerini takip etmis veya etmekte olan herkes icin keyifli ve ufuk acici olacaktir.
Displaying 1 - 7 of 7 reviews