De droomfabriek

by Gerwin van der Werf

Wat als de school onder je huid gaat zitten en die ene leerling ook? In De droomfabriek wordt Josie zonder ervaring wiskundelerares op een school in een achterstandswijk. Ze heeft de grootste moeite met orde houden, boeken vliegen door het lokaal, tampons steken in het plafond en nooit stoppen die kinderen met praten. Vooral de populaire Carmen uit klas 3A maakt het haar moeilijk. Carmen komt te laat, zit op haar telefoon, heeft nooit huiswerk gedaan, geen pen bij zich – en hoezo is dat háár probleem? Ze heeft immers zestigduizend volgers op Instagram. Dan vraagt het meisje ineens om bijles, maar wel op één voorwaarde: het moet bij Josie thuis.

Genres: Ebooks, Dutch Literature, Roman, Fiction, Audiobook

288 pages, Paperback

First published August 16, 2022

About the author

Gerwin van der Werf (De Meern, 13 juni 1969) is schrijver, columnist/publicist bij Dagblad Trouw en muziekdocent. Hij publiceerde vier romans bij uitgeverij Atlas Contact: Gewapende Man (2010), Wild (2011, longlist Libris Literatuurprijs), Luchtvissers (2013) en Een Onbarmhartig Pad (2018). Ook verschenen er van hem twee bundels met columns en verhalen over het onderwijs: Schooldagen (2014) en Stampen en Zingen (2018)

Van der Werf won de eerste editie van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd in 2010 voor het gedicht Misbruik.

Reviews

[Wouter · Rating 3 out of 5]

Ik wil hierbij graag voorstellen dat het woord “seksen” per direct uit de Nederlandse taal verbannen wordt

[Irene · Rating 3 out of 5]

Ja. Wat vind ik hier nu eigenlijk van? Het is niet slecht, maar om nou te zeggen dat het goed was?
Ik vind het ergens knap geschreven, omdat het lange tijd over hetzelfde gaat zonder dat het me stoorde, er zijn goede thema's die misschien niet altijd goed in balans naar voren komen, de schrijfstijl is vlot en daarmee voor mij al stukken beter dan Strovuur, maar het einde vloog best wel uit de bocht.
Het staat vol met vooroordelen over vmbo'ers en een visie op een onderwijssysteem dat niet werkt. Van der Werf laat in ieder geval de lezer hierover nadenken, zou dat ook het doel zijn van dit verhaal?
En als ik hier sterren aan geef, wat geef ik het dan? Volgens Goodreads is 2 'it was ok' en 3 'liked it', hm.

Mijn uitgebreidere en onderbouwde mening vind je hier. Dit genomineerde boek voor Beste Boek voor Jongeren is het boek waarbij ik het meest nieuwsgierig ben naar de mening van de jongerenjury.

[Mariska · Rating 3 out of 5]

Dit boek heeft een nare nasmaak achtergelaten. De schrijfstijl was heel vlot, waardoor het zeer gemakkelijk weglas. Het hoofdpersonage kreeg echter naar het einde toe steeds meer fratsen die mij een ongemakkelijk gevoel bezorgden. Mijn eigen ervaring voor de klas zorgde ervoor dat het begin van het boek mij juist heel erg aansprak, naar het einde toe werd het steeds onrealistischer en meer overdreven.
Dit boek lijkt mij het doel te hebben de lezers te provoceren en aan het denken te zetten. De voornaamste vragen die het lezen bij mij opgeroepen heeft: Wat voor mensen worden er voor de klas geplaatst wegens het huidige lerarentekort, die vaak niet eens in het bezit zijn van een onderwijskwalificatie? Hoe worden zij gescreend tijdens het sollicatiegesprek? Zijn scholen zo wanhopig dat zij Jan en alleman maar moeten aannemen?

[Simone Bais · Rating 1 out of 5]

Wel door allerlei emoties gegaan tijdens dit boek. Te beginnen bij ergernis vanwege de vele karikaturale personages: de lieve Geke, de zure Ludo, de slimme Yasmina, de gevaarlijke Aleks. Boos geworden vanwege steeds maar weer een stijlbreuk in de gedachten van Josie, enkel gedachten die naar het plot toewerken of naar alles wat over het onderwijs gezegd moet worden, maar niet passend is bij het karakter Josie. De vele vele herhalingen: 'O, Carmen is zo lief!' Jahaaaa! We weten het nu wel, of probeer het eens anders te verwoorden? Alleen om Ludo, en ook Yann, met Y en 2 'nen, moest ik lachen, en het grapje over muziekleraren, maar niet genoeg om het boek op te tillen.

[*ੈ✩‧₊˚Princess Noah‎⋆｡˚♡‧₊˚ · Rating 5 out of 5]

7 April 2023 — ★★★★★

Okay, so I read this book in one day, one sitting (even during cooking and having dinner). I’m baffled. Such a peculiar story. Profound, strange, delusional yet realistic. And the given criticism on our failing school system is quite spot on; it made me almost feel like I was reading satire. This book made me feel a bit uneasy and intrigued, fascinated in almost a perverse way. I’m just blown away.

PS: I just love delusional books. And this is one of them.
PPS: Maybe I’m just a person living on the dark side of the moon. Maybe I just have a twisted taste 🙄.

[Leonie · Rating 3 out of 5]

Herkenbaar. Hilarisch bij flarden. Vooral het geklojo in de klas, de taal (‘Wiskunde is zooo kut’), de propjes, de schitterende rake dialogen - hoeveel kan je zeggen over het onderwijs aan een klas in weinig woorden - en de opbouw van de band tussen zij-instromer Josie en de zestien leerlingen in 3A die besloten hebben haar niet weg te pesten, zijn een realistische weergave van het onderwijs. Helaas vind ik dat Josie als karakter naarmate het boek vordert haar geloofwaardigheid verliest en niet om het plot zelf per se, maar om haar handelen. Geen mens overschrijdt die grenzen zonder nadenken, zonder voorbehoud en bij haar gaat het te makkelijk en te simplistisch. Jammer, want daardoor eindigt het boek niet zo sterk als het begon. Heb ook smakelijk gelachen over de passages over de studiedag, maar die inside joke is echt alleen voor de leraren onder ons.

[Geert van Rooijen · Rating 2 out of 5]

Niet mijn boek. Teveel te weinig uitgewerkt. Teveel over de top, maar weer te weinig richting persiflage. Teveel te snel. N is 1 natuurlijk, maar ik had drie jaar nodig voor de inzichten in het onderwijs die Josie in twee maanden opdoet.

Een lichtpunt: een lerarenopleiding doet ertoe en had Josie zeer waarschijnlijk voor veel kunnen behoeden en wellicht kunnen bewaren voor het onderwijs.

[Hannie · Rating 4 out of 5]

Ik was eerst in het luisterboek begonnen, maar ik wilde een ander verhaal luisteren en ik ergerde mij ook wat aan de voorleesstem, dus ben ik overgestapt naar het eboek en dat beviel mij beter. Ik had nog niet eerder wat van deze schrijver gelezen, maar inheb dit boek gratis gekregen via een actie van Bookchoice. Het boek heeft mij positief verrast. Al had ik liever 3,5 ster gegeven. Dat past beter. Omdat dat niet kan en dit geen standaard verhaal is, heb ik het naar boven afgerond. Hoewel ik het boek vrij gemakkelijk kon wegleggen, heeft het toch wel iets waardoor ik het boek wel wilde uitlezen. Wel vroeg ik mij af of dit verhaal heel representatief is voor het huidige onderwijs. Ik ken dat wereldje niet goed genoeg om dat te kunnen beoordelen. Toch hoop ik dat mijn volgende boek mij iets meer aantrekt, want op moment zit ik toch ‘n beetje in een leesdip. Daardoor loop ik iets achter op schema met mijn reading challenge. Gelukkig duurt het jaar nog lang genoeg om die achterstand weer in te halen.

[Astrid Inge · Rating 2 out of 5]

Het Boekenweekgeschenk 2025 is geschreven door Gerwin van der Werff en dat leek mij een goede aanleiding om iets van hem te lezen.
De droomfabriek begint sterk met een beschrijving van de onzekerheden van een beginnend docent, zo goed beschreven dat ik weer scherp de maagpijn voel bij de herinnering aan mijn eigen (gelukkig korte) tijd voor de klas. Ik gaf maatschappijleer, Josie geeft wiskunde, geen vakken waar pubers blij van worden. Maar na dit sterke begin volgen allerlei vooroordelen en clichés; het vmbo is voor kinderen uit achterstandswijken, voor niet-geboren Nederlanders, voor agressieve pubers met messen - kortom het afvoerputje van het onderwijs. Jammer.
De verhaaltrant is traag en repetitief tot het op het laatst volledig uit de bocht vliegt. Er wordt zowel te veel als juist te weinig verteld.
Zeker geen slecht boek maar ook niet goed. Beetje meh.

[Ms Yvette · Rating 2 out of 5]

Dit boek in 4 woorden: herkenbaar, maar zeer problematisch

Herkenbaar omdat ik zelf een 26-jarige, beginnend docent (met rood haar) ben… dus dat orde houden en de moeite daarmee is zeer herkenbaar, maar daarnaast ook de liefde voor het vak en de leerlingen.


Dat is echter ook waar de problematiek begint. Dit hele boek is een grote “red flag” voor alles wat een docent dus NIET moet doen. Je kunt nog zo van je leerlingen houden, ze alles gunnen, ze kans op kans geven, maar je gaat ONDER GEEN ENKEL BEDING die leerling bij je thuis uitnodigen!!! Dat Josie dit zo gemakkelijk doet, en uiteindelijk bijna stalkerig overkomt, is echt een groot probleem voor mij.

De andere karakters zijn de welbekende mensen in het onderwijs: de overwerkte idealist, de vakbekwame criticus, de docent die met alle leerlingen een band lijkt te hebben (maar vervolgens als een predator wordt afgeschilderd?) en de concierge waar iedereen van houdt. Maar dat is alles wat ze zijn: stereotypen van de docenten die je tegen kan komen op een school.

De leerlingen, precies zo. Ze zijn stereotypen, meer niet. Uitdagend, onderzoekend, grensoverschrijdend. Ook Carmen, de leerling waar Josie zo’n “band” mee opbouwt, is een dertien in een dozijn mooi meisje, grote bek, moeilijke thuissituatie…wat maakt haar zoveel bijzonderder dan al haar klasgenoten?

Het taalgebruik is twijfelachtig. Een poging tot modern (met gebruik van moderne straattaal en muziek teksten) maar ook met extreem ouderwetse, niet-gebruikte taal die ik letterlijk moest opzoeken in een woordenboek omdat ik geen flauw benul had wat het betekende. Dit maakt het boek een stuk minder aantrekkelijk.

Om nog maar niet te spreken van de veroordelingen die tussen de zinnen door klinken over de situatie van de achtergestelde jongeren en de constante over-geseksualiseerde beschrijvingen van de (minderjarige!) leerlingen. Is dit iets van Nederlandse literatuur dat ik niet begrijp??

Misschien was dit allemaal expres, misschien dat mensen dit een fantastisch boek vinden. Het was niet mijn “cup of tea”.

[Marloes · Rating 4 out of 5]

Gemengde gevoelens bij dit verhaal. Het kroop al snel onder mijn huid. Niet alleen omdat het goed geschreven is, maar ook omdat ik het leven op zo’n vmbo-school ken. Als zij-instroom docent, net als Josie.
Even proefde ik hoop in het verhaal. Hoop op een goede afloop. Op een ontwikkeling die mensen met een onderwijshart positief raakt. Maar het is fictie. Het moet spannend blijven. En zo werd ik wakker geschud uit een droom. Het verhaal nam een andere wending. Met het omslaan van de pagina’s werd het verhaal onrealistischer. Absurder. Donkerder. En het hoofdpersonage destructiever.
Toch geef ik het boek vier sterren, omdat het lekker weg las, er ook veel humor in zat, en het me wel heeft geraakt.

[Leesdame · Rating 4 out of 5]

‘De droomfabriek’ leest erg prettig, maar de sfeer is grauw en ongemakkelijk. Gerwin van der Werf weet in een paar regels de troosteloze en grauwe sfeer van een vmbo-school in een achterstandswijk te omschrijven. Je ruikt de gangen, je hoort de herrie en je voelt je als lezer ook ongemakkelijk bij de chaos in de klas.

Lees verder op mijn blog :)

[Mireille]

Het begin is veelbelovend en laat je al wat nadenken over het Nederlandse onderwijs en stereotyperingen rond het vmbo. Maar na ongeveer 40 blz sluipt de herhaling erin, over de gang van zaken in de klas, dialogen, dromen, zonder veel variatie. Personages blijven vlak en stereotype. Josie is rationeel over het leraarsbestaan maar nadat ze een eerste grens met leerling Carmen heeft overschreden neemt ze volstrekt niet te rijmen beslissingen.

[Nina Adriaanse (naar storygraph) · Rating 1 out of 5]

Ik zou dit boek willen 'onlezen'. Niet al te goed geschreven, makkelijke stereotypen tov vmbo- leerlingen en het onderwijs (en dat voor een auteur die zelf in het onderwijs zit - maar niet op een school die hij zelf zo foutief beschrijft), sowieso te veel oversimplificatie. Ook in de rest van het verhaal en zeker in de relatie tussen docente en haar leerling. Yikes!

[Annemieke Van Der Wal · Rating 1 out of 5]

Sorry, ik wilde het oprecht na de vierde pagina wegleggen, heb het uiteindelijk toch uitgelezen voor boclu, maar ik was steeds zo erg aan het cringen dat mensen om me heen (in de metro/bieb/sportschool/wherever) oprecht aan me vroegen of het goed ging. En dan heb ik het eigenlijk nog niet eens over de verhaallijn.

[Valerie Van Reeuwijk · Rating 3 out of 5]

Ik weet niet zo goed wat ik van dit boek moet vinden. Het begin was sterk, met herkenbare en grappige passages over een startende (jonge) leraar in het voortgezet onderwijs. Echter, Josie werd al snel een apart en ongeloofwaardig karakter, en het verhaal werd vrij onrealistisch en ongemakkelijk.

[Suzanne Van Herk · Rating 1 out of 5]

Nachtmerrie om te lezen als leraar

[Paula · Rating 3 out of 5]

Fijne roman weer, vooral het derde deel.

[Ina · Rating 3 out of 5]

Wanneer ik de achterflap gelezen had wist ik dat ik dit boek moest lezen. Een leerkracht dat in een nieuwe school begint in een achterbuurt met jongeren die zich totaal niet interesseren in school en zeker al niet voor wiskunde. Ik zag het zo voor mij wat er allemaal in de klas kon gebeuren. Maar het verhaal kreeg al gauw een andere wending dat in mijn ogen niet positief was en ik kreeg een gevoel van afkeer voor Josie de leerkracht. Zeker omdat ze een oordeel velt over Peter Ooms een andere leerkracht terwijl ze zelf niet zuiver op de graat is. Bij het einde kreeg ik dan ook geen wauw gevoel.

[Mirelleisreading]

De stereotypen vond ik erg jammer. Dat is niet het enige wat het vmbo is.

De dunne lijn die Josie bewandelde maakte me extreem ongemakkelijk.

De manier van verbinding maken was wel heel bijzonder mooi

[José Muylaert · Rating 2 out of 5]

Dit boek kreeg ik als recensie-exemplaar van 'De club van echte lezers'. Eerder had ik van deze schrijver al 'Een onbarmhartig pad' gelezen en een aantal van zijn columns in Trouw, die ik allen erg leuk vond, dus ik had er veel zin in.

Zijn schrijfstijl vind ik immer nog erg leuk, ik heb af en toe hardop zitten lachen, en het boek begint ook sterk, met Josie, die als zij-instromer op een VMBO beland als docent wiskunde. Het vertelt in rake taal hoe het haar vergaat, waar ze zoal tegenaan loopt en hoe anders het is dan ze verwachtte. Hoe de achtergrond van alle leerlingen verschilt ook, van het gegoede milieu waarin ze zelf is opgegroeid.
Er is één leerling, Carmen, waarmee ze een problematische relatie heeft - Carmen is een van de grotere onruststokers in haar klas en Josie lijkt er maar geen vat op te krijgen. Dan, zo gaandeweg het boek, verandert haar relatie met Carmen.
Daar is voor mij het punt waar ik het boek minder vond en ik me afvroeg of ik ineens een satire zat te lezen. Zelf heb ik niet op een VMBO school gezeten, ik ben ook geen leraar ( geweest ), maar ik kan me toch niet voorstellen dat een leraar/mens/volwassene een leraar-leerling relatie dusdanig laat ontsporen. Voor mij klonk dat behoorlijk ongeloofwaardig, wat ik echt jammer vind. Verder valt het me op, dat er weliswaar één vriend van Josie een bijrol heeft in het verhaal, maar dat zij verder geen contacten lijkt te hebben. Ook dit vond ik wat vreemd, omdat een toch wel aanzienlijk deel van het boek zich in haar huis / privé afspeelt.
Overigens vind ik 'De droomfabriek' een mooie, goed gekozen titel voor het boek.


Enkele zinnen die ik mooi vond:

"Ze bleef een tijdje staren naar een gele vochtkring in een plafondplaat en vroeg zich af of ze van Ludo onder de indruk was of dat ze hem een cynische griezel vond."

"Josie wilde een arm om haar heen slaan, maar de omvang van de vrouw schrok haar af en de gang was te smal."

"'Nu gaan we ademen,' zei hij, wat vreemd overkwam omdat iedereen dat vermoedelijk al deed."


Enkele zinnen

[Ans Seriese · Rating 3 out of 5]

Heel goed en vlot begin, grappig, goeie metaforen, goed zij het wat stereotype beeld van een vmbo en van de desolate omgeving. Maar het verhaal zakt langzaam weg, tempo zakt af, en de hoofdpersoon - Josie, 31, zij-instromende wiskundelerares - wordt hoe langer hoe onwaarschijnlijker. Maar dat is misschien mijn boomerperspectief. Einde beetje afgeraffeld.

[Annet · Rating 4 out of 5]

Heerlijk herkenbaar relaas over een startende leraar en hoe het er op een middelbare school aan toegaat. Het gedrag van de leerlingen, de onzekerheid van de docent, de mailtjes van ouders, de studiedag voor het personeel: enigszins uitvergroot maar o zo waar.

[Lidewij · Rating 1 out of 5]

1,5⭐️ Echt een stom eerste boek van het jaar. De schrijfstijl vind ik wel prima, het las als een trein maar inhoudelijk vond ik het dramatisch. Allereerst een 'docent' die zonder enige onderwijsopleiding, bevoegdheid of stage per direct voor de klas wordt gegooid en na een maand allerlei inzichten denkt te hebben over wat leerlingen écht nodig hebben. En vervolgens die hele drama met Carmen, gatverdamme hou je handen thuis en doe normaal. Ik kan niet geloven dat deze schrijver zelf docent is, ik had het hele boek het gevoel dat dit geschreven was door iemand die na zijn examens nooit meer voet in een school had gezet

[marieke · Rating 3 out of 5]

dit boek ging echt van 0 naar 100 en heeft me vanaf het eerste moment geïntrigeerd.
het is een intens, gebroken en somber verhaal waar veel waarheden in gesproken worden en mooie woorden in voorkomen, maar waar ook acties worden beschreven waar ik zo’n ongemakkelijk gevoel van kreeg dat ik er misselijk van werd.

het luisterboek was fantastisch, lot van lunteren is één van mijn favoriete voorlezers en ze heeft dit boek weer prachtig tot zijn recht laten komen.

[Sharon Hiep · Rating 3 out of 5]

Een heel toegankelijke schrijfstijl, maar wel wat stereotypen in dit boek. Ik weet niet of dat goed of slecht is, maar opvallend was het wel. Zo nu en dan werd ik er ongemakkelijk (en misschien ook wel onpasselijk?) van. Als dat het doel was van dit boek: dan is dat doel bereikt!
Nou, nu nog zijn boekenweekgeschenk lezen en dan ben ik weer up to date :D

[Demi Cornet · Rating 3 out of 5]

Wat een apart boek

[Linda · Rating 4 out of 5]

Dit boek kreeg ik als recensie exemplaar van club van echte lezers, waardoor dank!

Ik las eens eerder een boek van Gerwin van der Werf en genoot toen al van zijn schrijfstijl en de vormgeving van het verhaal. Toen dit boek voorbij kwam was ik meteen enthousiast!

In dit boek volg je Josie, een onervaren wiskunde docente die les gaat geven op het vmbo in een achterstandswijk. Ze leert hoe hard het onderwijs kan zijn en hoe dwars de leerlingen kunnen zijn. Vooral Carmen. Carmen is erg populair en heeft dan ook een grote invloed, ook op Josie.

Dit is een boek wat ik zeker kan aanraden! Het leest enorm fijn en de personages zijn zo uitgewerkt dat je een goed beeld hebt van wat de auteur bedoelde.

[Zoee · Rating 2 out of 5]

de enige reden dat dit boek geen 1 ster van mij krijgt is omdat ik gewoon te verbaasd was door waar het verhaal heen ging om te stoppen met lezen en dit heeft echt puur te danken aan de schrijfstijl maar wtf heb ik zojuist gelezen?? het is in het laatste stuk zo afgeraffeld voor mijn gevoel?! hoe bedoel je ze deelt het bed met Carmen en gaat de volgende ochtend aangifte tegen haarzelf doen?! hoe is ze zo snel op dit besluit gekomen als ze een paar uur daarvoor nog helemaal obsessed was met carmen

[Art Seiders · Rating 5 out of 5]

Het bekende thema "de schoolklas uit de hel" (wie herinnert zich niet de film "Dangerous minds" of de roman "Bint") wordt spannend en meeslepend uitgewerkt, ik heb het boek in één adem uitgelezen. De synopsis maakt wellicht wat ongemakkelijk, hoe ver kan en zal dit misgaan? Maar de hoofdpersoon zorgt zelf voor verlossing en boetedoening.