What do you think?
Rate this book
Optimistische woede: fix het seksisme in de literatuur
Veel mensen geven openlijk toe nauwelijks boeken van vrouwen te lezen. Leeslijsten op scholen worden gedomineerd door boeken van (witte hetero)mannen. Vrouwen winnen minder literaire prijzen dan mannen. Is dat erg? Ja, want het weerspiegelt en vormt de verhoudingen in de samenleving.
Elf vrouwelijke schrijvers zijn verontwaardigd over de ongelijke positie van vrouwen in de letteren, en verenigden zich in het collectief Fixdit. Vanuit bondgenootschap strijden ze voor verandering, in de literaire wereld én in de canon. In de elf stukken van dit manifest diepen zij het probleem uit. Woedend, strijdvaardig, en vooral: optimistisch.
Fixdit bestaat uit Yra van Dijk, Sanneke van Hassel, Rachida Lamrabet, Jannah Loontjens, Munganyende Hélène Christelle, Christine Otten, Gaea Schoeters, Shantie Singh, Fleur Speet, Manon Uphoff en Annelies Verbeke.
Elf vrouwelijke schrijvers zijn verontwaardigd over de ongelijke positie van vrouwen in de letteren, en verenigden zich in het collectief Fixdit. Vanuit bondgenootschap strijden ze voor verandering, in de literaire wereld én in de canon. In de elf stukken van dit manifest diepen zij het probleem uit. Woedend, strijdvaardig, en vooral: optimistisch.
Fixdit bestaat uit Yra van Dijk, Sanneke van Hassel, Rachida Lamrabet, Jannah Loontjens, Munganyende Hélène Christelle, Christine Otten, Gaea Schoeters, Shantie Singh, Fleur Speet, Manon Uphoff en Annelies Verbeke.
- GenresNonfictionFeminismEssays
136 pages, Paperback
First published September 22, 2022
11 people are currently reading
190 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 35 reviews
November 4, 2022
Ik heb in twaalf uur én een lezing van de auteurs bijgewoond én het manifest gelezen, dus mijn hoofd is momenteel ontploft met onrecht, statements en voorstellen die door de auteurs naar voren zijn gebracht. Het zal een fragmentarische recensie worden.
Wat is het doel van het collectief Fixdit in het kort? Het seksisme in de literatuur laten verdwijnen aan de hand van collectiviteit tussen vrouwelijke schrijvers onderling, het meer lezen van literatuur geschreven door vrouwen (geen 'vrouwenliteratuur!') en het hetzelfde waarderen van literatuur geschreven door vrouwen, die als ik het goed begrijp, volgens Fixdit niet wezenlijk anders is dan literatuur geschreven door mannen, maar wel anders (lees: minder) wordt beoordeeld. Om het allemaal wat inclusiever te maken worden ook andere minderwaardig behandelde groepen betrokken bij het collectief.
Dat ikzelf veel meer boeken van mannen heb gelezen dan van vrouwen, staat buiten kijf. En het gekke is inderdaad dat ik niet precies weet waarom. Het is gewoon zo, terwijl het natuurlijk niet gewoon zo is. Voor m'n gevoel heb ik dit jaar wel een inhaalslag gemaakt, ik heb een duik in m'n excel-bestand genomen en snel geteld heb ik tot nu toe dit jaar 43 werken van mannen gelezen en 25 werken van vrouwen. Toch nog een groter verschil dan gedacht! Voor Tzum, waar ik recensies schrijf, kies ik vaak bewust voor boeken van vrouwelijke auteurs, waardoor dit jaar 8 van de 14 recensies gingen over een roman van een vrouwelijke auteur. Overigens zijn bij Tzum veruit de meeste recensenten witte mannen en wordt er actief gezocht naar vrouwelijke recensenten. Ik ook benader hen persoonlijk, maar meestal hebben ze er geen trek in. Dat blijf ik een mysterie vinden: er wordt terecht geklaagd dat literaire instituten door mannen worden gedomineerd, maar als er kansen liggen om dat te veranderen worden ze maar mondjesmaat gegrepen. Dus kom op, dames!
Positief puntje is dat in mijn top 10 hoogst gewaardeerde boeken van dit jaar 5 boeken door mannen geschreven zijn en 5 door vrouwen. Aangezien ik minder van vrouwen heb gelezen is dat aan de hoge kant. Dat literatuur geschreven door vrouwen lager gewaardeerd wordt is dus niet mijn eigen ervaring - gelukkig maar.
Het manifest zelf vind ik soms lijden aan wat me in Özcan Akyols essay Generaal zonder leger, over het navelstaarderige literaire wereldje, ook al stoorde en wat ik (met een flinke scheut mannelijke arrogantie) tot de wet van Van Bruggen doop: hoe vanzelfsprekender iemands standpunt, hoe slordiger diegene met zijn argumenten omgaat. In principe hebben de essayisten in Optimistische woede het gelijk aan hun zijde: iedereen wil dat seksisme uit de literatuur verdwijnt. Maar de argumentatie is soms zo hyperbolisch of onzorgvuldig dat het op makkelijk scoren begint te lijken. Voorbeelden hiervan vond ik vooral in Gaea Schoeters essay. Zo schrijft ze bijvoorbeeld dat populaire vrouwelijke auteurs 'steevast zonder ironie worden betiteld als "mooie jonge godinnen van de letteren" of dat het uiterlijk van vrouwelijke auteurs veel vaker aan bod komt in recensies. (Hoe zie je dat voor je? Met veel overtuiging weet de auteur, rondborstig en dikwijls in een broekpak gekleed, de verschillende fases van een depressie aan de lezer voor te schotelen. We gaan vast nog veel horen van deze mooie jonge godin van de letteren.?)
En misschien ben ik supernaïef en is het wel zo. Ik kan het alleen niet controleren want er wordt in de essays vaak geen bron benoemd. Net zoals ik liever een kort biografietje van de schrijvers had gezien bij hun essay.
Genoeg gezeurd. Ik weet wat me te doen staat: verder gaan met het lezen van vrouwelijke auteurs en kritisch evalueren of mijn beoordeling van hun werken te maken heeft met (niet intentioneel) seksisme.
Wat is het doel van het collectief Fixdit in het kort? Het seksisme in de literatuur laten verdwijnen aan de hand van collectiviteit tussen vrouwelijke schrijvers onderling, het meer lezen van literatuur geschreven door vrouwen (geen 'vrouwenliteratuur!') en het hetzelfde waarderen van literatuur geschreven door vrouwen, die als ik het goed begrijp, volgens Fixdit niet wezenlijk anders is dan literatuur geschreven door mannen, maar wel anders (lees: minder) wordt beoordeeld. Om het allemaal wat inclusiever te maken worden ook andere minderwaardig behandelde groepen betrokken bij het collectief.
Dat ikzelf veel meer boeken van mannen heb gelezen dan van vrouwen, staat buiten kijf. En het gekke is inderdaad dat ik niet precies weet waarom. Het is gewoon zo, terwijl het natuurlijk niet gewoon zo is. Voor m'n gevoel heb ik dit jaar wel een inhaalslag gemaakt, ik heb een duik in m'n excel-bestand genomen en snel geteld heb ik tot nu toe dit jaar 43 werken van mannen gelezen en 25 werken van vrouwen. Toch nog een groter verschil dan gedacht! Voor Tzum, waar ik recensies schrijf, kies ik vaak bewust voor boeken van vrouwelijke auteurs, waardoor dit jaar 8 van de 14 recensies gingen over een roman van een vrouwelijke auteur. Overigens zijn bij Tzum veruit de meeste recensenten witte mannen en wordt er actief gezocht naar vrouwelijke recensenten. Ik ook benader hen persoonlijk, maar meestal hebben ze er geen trek in. Dat blijf ik een mysterie vinden: er wordt terecht geklaagd dat literaire instituten door mannen worden gedomineerd, maar als er kansen liggen om dat te veranderen worden ze maar mondjesmaat gegrepen. Dus kom op, dames!
Positief puntje is dat in mijn top 10 hoogst gewaardeerde boeken van dit jaar 5 boeken door mannen geschreven zijn en 5 door vrouwen. Aangezien ik minder van vrouwen heb gelezen is dat aan de hoge kant. Dat literatuur geschreven door vrouwen lager gewaardeerd wordt is dus niet mijn eigen ervaring - gelukkig maar.
Het manifest zelf vind ik soms lijden aan wat me in Özcan Akyols essay Generaal zonder leger, over het navelstaarderige literaire wereldje, ook al stoorde en wat ik (met een flinke scheut mannelijke arrogantie) tot de wet van Van Bruggen doop: hoe vanzelfsprekender iemands standpunt, hoe slordiger diegene met zijn argumenten omgaat. In principe hebben de essayisten in Optimistische woede het gelijk aan hun zijde: iedereen wil dat seksisme uit de literatuur verdwijnt. Maar de argumentatie is soms zo hyperbolisch of onzorgvuldig dat het op makkelijk scoren begint te lijken. Voorbeelden hiervan vond ik vooral in Gaea Schoeters essay. Zo schrijft ze bijvoorbeeld dat populaire vrouwelijke auteurs 'steevast zonder ironie worden betiteld als "mooie jonge godinnen van de letteren" of dat het uiterlijk van vrouwelijke auteurs veel vaker aan bod komt in recensies. (Hoe zie je dat voor je? Met veel overtuiging weet de auteur, rondborstig en dikwijls in een broekpak gekleed, de verschillende fases van een depressie aan de lezer voor te schotelen. We gaan vast nog veel horen van deze mooie jonge godin van de letteren.?)
En misschien ben ik supernaïef en is het wel zo. Ik kan het alleen niet controleren want er wordt in de essays vaak geen bron benoemd. Net zoals ik liever een kort biografietje van de schrijvers had gezien bij hun essay.
Genoeg gezeurd. Ik weet wat me te doen staat: verder gaan met het lezen van vrouwelijke auteurs en kritisch evalueren of mijn beoordeling van hun werken te maken heeft met (niet intentioneel) seksisme.
September 27, 2022
Begrijp me niet verkeerd: het is goed dat dit initiatief er is, alleen vond ik de essays vrij oppervlakkig en weinig vernieuwend. Ik hoopte op een diepgravend onderzoek naar het specifieke seksisme in de (Nederlandse) literatuur (voorbeelden!), bijvoorbeeld over vergaderingen en dingen die daar zijn gezegd. Jammer vond ik ook dat de vrouwen vaak voor eigen kerk predikten (míjn boek/initiatief is interessant/waardevol), en miste ik een academische, intersectionele inslag. Ja, intersectionalisme werd genoemd, maar ik zocht naar een meer methodische benadering zodat dit boek over feminisme uit zou stijgen boven de andere (Nederlandse) boeken over dit onderwerp. Dit manifest heeft dat niet waar kunnen maken.
November 1, 2022
Dit zijn maar enkele dingetjes die me bijblijven:
- Er bestaat (nog steeds!) zoiets als het Matilda-effect: "gedachten toegeschreven aan mannen worden door mannen én vrouwen beoordeeld als kwalitatief hoogstaander, innovatiever en belangrijker."
- Taal verklapt 1) door welke bril we naar literatuur van mannen/vrouwen kijken: 'Er zijn geen vrouwelijke genieën, omdat we ze niet zo benoemen.' en 2) met woorden als 'vrouwenliteratuur, queerliteratuur of migrantenliteratuur' waar de macht ligt.
- Lange tijd dacht ik dat de canon voornamelijk uit witte mannen bestond omdat er geen schrijvende vrouwen waren (opleiding, publicatiekansen ...). Hierdoor had ik er enigszins vrede mee. Fixdit leert me nu dat die vrouwen er wél waren, maar dat de samenstellers van de canon hen netjes naar de marge geduwd hebben.
Hoewel niet elk essay even goed tot zijn recht kwam, is dit toch een noodzakelijke bundel voor iedereen die denkt dat er niets meer is om "over te zeuren". (Aja, want mannen en vrouwen hebben toch al lang dezelfde rechten en kansen?)
Uit het hart van het manifest geplukt:
"WAARSCHUWING: te weinig literatuur lezen van vrouwen kan leiden tot mentale armoede, BLINDE VLEKKEN in het dagelijks leven, een raar eenzijdig mensbeeld en een ernstig tekort aan kennis over de wereld."
- Er bestaat (nog steeds!) zoiets als het Matilda-effect: "gedachten toegeschreven aan mannen worden door mannen én vrouwen beoordeeld als kwalitatief hoogstaander, innovatiever en belangrijker."
- Taal verklapt 1) door welke bril we naar literatuur van mannen/vrouwen kijken: 'Er zijn geen vrouwelijke genieën, omdat we ze niet zo benoemen.' en 2) met woorden als 'vrouwenliteratuur, queerliteratuur of migrantenliteratuur' waar de macht ligt.
- Lange tijd dacht ik dat de canon voornamelijk uit witte mannen bestond omdat er geen schrijvende vrouwen waren (opleiding, publicatiekansen ...). Hierdoor had ik er enigszins vrede mee. Fixdit leert me nu dat die vrouwen er wél waren, maar dat de samenstellers van de canon hen netjes naar de marge geduwd hebben.
Hoewel niet elk essay even goed tot zijn recht kwam, is dit toch een noodzakelijke bundel voor iedereen die denkt dat er niets meer is om "over te zeuren". (Aja, want mannen en vrouwen hebben toch al lang dezelfde rechten en kansen?)
Uit het hart van het manifest geplukt:
"WAARSCHUWING: te weinig literatuur lezen van vrouwen kan leiden tot mentale armoede, BLINDE VLEKKEN in het dagelijks leven, een raar eenzijdig mensbeeld en een ernstig tekort aan kennis over de wereld."
May 15, 2023
Zeeeeer interessant! :—)
February 3, 2024
Dag dames,
Wanneer ik jullie manifest dichtsloeg, viel mijn oog op de eerste drie letters van dat woord. Deze man, deze blanke man, voelde de lectuur bijna aan als een vingerwijzing. Zo doemde deze vraag op: verspreid ik als schrijfdocent het werk van vrouwelijke auteurs wel afdoende?
Aan het eind van elk academiejaar ontvangen mijn leerlingen schrijven een persoonlijke boekentip. Geplukt uit de karrenvracht die ik het voorbije jaar heb verorberd. Voor de aardigheid nam ik de laatste lijst er eens bij. Ditmaal verwende ik iedereen met maar liefst drie tips. Eén roman, één dichtbundel en één jeugdboek of een verhalenbundel of een novelle. Dit is het verdict.
Acht romans van vrouwelijke auteurs, tegenover veertien van mannen. Twaalf dichtbundels van vrouwen, tien van mannen. Maar o maar. De laatste categorie telt slechts vijf vrouwen. Kortom, werk van vijfentwintig vrouwen op een totaal van zesenzestig tips. Lang niet de helft. Daarbovenop dien ik te bekennen dat van de niet getipte werken slechts een goed handjevol van de hand van vrouwen zijn. Dus ja, het aantal vrouwen kan beslist omhoog.
Echter, tijdens het bestuderen van jullie manifest maakte deze mannelijke veellezer zich nog een aantal andere bedenkingen over zijn leesgedrag. Uit één van de stukken meen ik me te herinneren dat Nederlanders het werk van Vlaamse auteurs niet zo gek vaak ter hand nemen. Dat bracht me bij de bedenking: ik ken best wel wat werk van Nederlandse auteurs, maar wat als ik de andere windrichting uitkijk? Hoe zit dat met het werk van onze Waalse broeders en zusters? Al prijken er hier zeven romans van de onvermijdelijke Amelie Nothomb in de boekenkast en al dompelde ik mijn leerlingen dit academiejaar al even onder in een roman van Caroline Lamarche, die kennis is beschamend laag.
En, wat weet ik nu eigenlijk van de wereldliteratuur? De wereld telt bijna tweehonderd landen. Ooit nam ik me voor om uit elk land minstens één werk tot me te nemen. Momenteel staat de teller op veertig. Nog maar. En, dan zijn er nog al die Nobelprijswinnaars. Hun werk dien je toch ook te kennen? Om nog maar te zwijgen over enkele genres die blinde vlekken vertonen.
Kortom, hoe breed deze blanke, mannelijke auteur en schrijfdocent ook leest, hij heeft nog heel wat werk voor de boeg. Overigens, deze bedenkingen bagatelliseren jullie manifest niet. Integendeel. Dat het velen wakker moge schudden. Het radarwerkje in mijn hoofd heeft het alvast aan het werk gezet. Warme dank.
goede groet, David
Wanneer ik jullie manifest dichtsloeg, viel mijn oog op de eerste drie letters van dat woord. Deze man, deze blanke man, voelde de lectuur bijna aan als een vingerwijzing. Zo doemde deze vraag op: verspreid ik als schrijfdocent het werk van vrouwelijke auteurs wel afdoende?
Aan het eind van elk academiejaar ontvangen mijn leerlingen schrijven een persoonlijke boekentip. Geplukt uit de karrenvracht die ik het voorbije jaar heb verorberd. Voor de aardigheid nam ik de laatste lijst er eens bij. Ditmaal verwende ik iedereen met maar liefst drie tips. Eén roman, één dichtbundel en één jeugdboek of een verhalenbundel of een novelle. Dit is het verdict.
Acht romans van vrouwelijke auteurs, tegenover veertien van mannen. Twaalf dichtbundels van vrouwen, tien van mannen. Maar o maar. De laatste categorie telt slechts vijf vrouwen. Kortom, werk van vijfentwintig vrouwen op een totaal van zesenzestig tips. Lang niet de helft. Daarbovenop dien ik te bekennen dat van de niet getipte werken slechts een goed handjevol van de hand van vrouwen zijn. Dus ja, het aantal vrouwen kan beslist omhoog.
Echter, tijdens het bestuderen van jullie manifest maakte deze mannelijke veellezer zich nog een aantal andere bedenkingen over zijn leesgedrag. Uit één van de stukken meen ik me te herinneren dat Nederlanders het werk van Vlaamse auteurs niet zo gek vaak ter hand nemen. Dat bracht me bij de bedenking: ik ken best wel wat werk van Nederlandse auteurs, maar wat als ik de andere windrichting uitkijk? Hoe zit dat met het werk van onze Waalse broeders en zusters? Al prijken er hier zeven romans van de onvermijdelijke Amelie Nothomb in de boekenkast en al dompelde ik mijn leerlingen dit academiejaar al even onder in een roman van Caroline Lamarche, die kennis is beschamend laag.
En, wat weet ik nu eigenlijk van de wereldliteratuur? De wereld telt bijna tweehonderd landen. Ooit nam ik me voor om uit elk land minstens één werk tot me te nemen. Momenteel staat de teller op veertig. Nog maar. En, dan zijn er nog al die Nobelprijswinnaars. Hun werk dien je toch ook te kennen? Om nog maar te zwijgen over enkele genres die blinde vlekken vertonen.
Kortom, hoe breed deze blanke, mannelijke auteur en schrijfdocent ook leest, hij heeft nog heel wat werk voor de boeg. Overigens, deze bedenkingen bagatelliseren jullie manifest niet. Integendeel. Dat het velen wakker moge schudden. Het radarwerkje in mijn hoofd heeft het alvast aan het werk gezet. Warme dank.
goede groet, David
December 30, 2022
Deze oproep om iets te doen aan het seksisme in de literatuur is meerstemmig. In het hart van het bundeltje is het eigenlijke Fixdit-manifest te vinden: een mooi vormgegeven, meanderende tekst die meteen ook toont hoe uiteenlopend en aarzelend de standpunten in dit boekje zijn verwoord. Naast het manifest bestaat de bundel uit elf essays, geschreven door de elf vrouwen die het collectief vormen. Niet alles sprak mij evezeer aan (waar is de woede?), maar de zoektocht van Sanneke van Hassel naar betekenisontwikkelingen van het woord ‘vrouwenboek’ vond ik verrassend. En ik was ook blij te lezen dat Fleur Speet een historische roman over de Antwerpse dichter Anna Bijns (16de eeuw) wel ziet zitten. Maar veruit het scherpst, het meest tot nadenken stemmend vond ik de teksten van Shantie Singh en Rachida Lamrabet, die worden gepresenteerd als een onderlinge briefwisseling. De vraag: wel of niet aanpassen aan de witte meerderheid, aan de mannelijke meerderheid, aan de verwachtingen van anderen? Wat is echte vrijheid in de literatuur?
Oh ja: een leuk extraatje wordt gevormd door de talrijke namen in de ondermarge: allemaal kandidaten voor opname in de canon van de Nederlandstalige literatuur of die van de wereldliteratuur, allemaal tips voor verder lezen.
Oh ja: een leuk extraatje wordt gevormd door de talrijke namen in de ondermarge: allemaal kandidaten voor opname in de canon van de Nederlandstalige literatuur of die van de wereldliteratuur, allemaal tips voor verder lezen.
April 6, 2023
Absolute aanrader - fantastisch manifest om het sexisme in de literatuur te fixen, geschreven door 11 schrijvers - en boordevol boekentips!
January 2, 2023
[RECENSIE: https://www.readabook.nl/2022/12/fixd...]
Niet alle verhalen waren even sterk en ik miste ook wat voorbeelden en onderzoeken. Maar gelukkig is Optimistische woede een manifest waar je nog lang over kunt praten. Of je het er nu mee eens bent of niet (helemaal). Het is goed dat we als lezer, als recensent of leraar na blijven denken over onze keuzes.
Niet alle verhalen waren even sterk en ik miste ook wat voorbeelden en onderzoeken. Maar gelukkig is Optimistische woede een manifest waar je nog lang over kunt praten. Of je het er nu mee eens bent of niet (helemaal). Het is goed dat we als lezer, als recensent of leraar na blijven denken over onze keuzes.
October 17, 2022
Tsja. Ik bleef grotendeels op mijn honger zitten. En ik heb het ook wel een beetje gehad met al die polarisatie: het is een conversation stopper en ondertussen een bijzonder gemakkelijke manier om het ongenoegen te uiten. Ik ben mij wel degelijk bewust van mijn eigen gender en ras en leeftijd, maar het boekje blijft door die voortdurende verkettering in grote mate oppervlakkig, en brengt helaas weinig nieuws.
Omdat dit een collectief is, schrijft iedereen ook nog eens voor eigen winkel, waardoor het in dit principieel waardevolle en noodzakelijke initiatief zoeken blijft naar een lijn, naar een, welja, manifest.
Gelukkig zijn er toch ook een paar schrijvers die het op zich hebben genomen om vrouwen naar voor brengen die de moeite zijn van het ontdekken. Ik onthoud voornamelijk de teksten van Fleur Speet en Munganyende Hélène Christelle en Yra van Dijk. En ook best een beetje Jannah Loontjens. Want zoals Fleur Speet schrijft: "Wat zou ik graag een literaire vertelling lezen van de Antwerpse kleermakersdochter Anna Bijns [...] over Anna Maria van Schurman [...] Zo kan ik nog talloze boeiende vrouwen uit het verleden uit mijn mouw schudden, maar veel vind ik er niet terug in de Nederlandse literatuur."
Omdat dit een collectief is, schrijft iedereen ook nog eens voor eigen winkel, waardoor het in dit principieel waardevolle en noodzakelijke initiatief zoeken blijft naar een lijn, naar een, welja, manifest.
Gelukkig zijn er toch ook een paar schrijvers die het op zich hebben genomen om vrouwen naar voor brengen die de moeite zijn van het ontdekken. Ik onthoud voornamelijk de teksten van Fleur Speet en Munganyende Hélène Christelle en Yra van Dijk. En ook best een beetje Jannah Loontjens. Want zoals Fleur Speet schrijft: "Wat zou ik graag een literaire vertelling lezen van de Antwerpse kleermakersdochter Anna Bijns [...] over Anna Maria van Schurman [...] Zo kan ik nog talloze boeiende vrouwen uit het verleden uit mijn mouw schudden, maar veel vind ik er niet terug in de Nederlandse literatuur."
December 27, 2022
Elf schrijvers verenigen zich voor het collectief Fixdit. Ze houden lezingen, maken podcasts en schrijven essays over de scheve verhoudingen in de (Nederlandse) literatuur. In dit manifest schrijven ze elk een essay. De een toch echt wel sterker dan de ander. Ik vond vrij veel essays aan de oppervlakte blijven en niet echt met een nieuwe boodschap komen. Voorbeelden van werken of resultaten van onderzoeken beklijven wel en maken dit manifest wel echt het lezen waard.
Zelf vond ik de briefwisseling tussen Shantie Singh en Rachida Lamrabet - over niet-witte schrijfsters en over of we er niet bedrogen uitkomen als we zoveel vertrouwen hebben in de literatuur - een van de meest interessante ("Definitions belong to the definers, not the defined"). Die dialoog tussen de schrijvers ontbrak voor mij verder ook in dit manifest. Ik had graag meer uitwisselingen in visie willen zien. Dat schijnt volgens deze schrijvers namelijk het enige te zijn waardoor we vooruit kunnen, maar hun essays staan daarvoor toch nog wel erg veel op zichzelf.
Zelf vond ik de briefwisseling tussen Shantie Singh en Rachida Lamrabet - over niet-witte schrijfsters en over of we er niet bedrogen uitkomen als we zoveel vertrouwen hebben in de literatuur - een van de meest interessante ("Definitions belong to the definers, not the defined"). Die dialoog tussen de schrijvers ontbrak voor mij verder ook in dit manifest. Ik had graag meer uitwisselingen in visie willen zien. Dat schijnt volgens deze schrijvers namelijk het enige te zijn waardoor we vooruit kunnen, maar hun essays staan daarvoor toch nog wel erg veel op zichzelf.
May 12, 2023
Ik heb een kleine proef gedaan: ik heb een jaar teruggekeken in Goodreads naar wat ik heb gelezen (uitgelezen, want boeken die ik deels heb gelezen zet ik niet op Goodreads. Maar ik neem aan dat het representatief is). Uitkomst: van de 32 boeken die ik las zijn 21 geschreven door een man (waaronder 1 transman) en 11 door een vrouw. Dat valt vies tegen dus en kan beter.
Het gaat natuurlijk om veel meer dan zo'n kwantitatieve vergelijking en het boekje kijkt op vele verschillende manieren kritisch naar gender en ongelijkheid in het literaire veld.
En het leverde me ook weer wat nieuwe titels op van boeken (geschreven door vrouwen) die ik graag wil lezen.
Het gaat natuurlijk om veel meer dan zo'n kwantitatieve vergelijking en het boekje kijkt op vele verschillende manieren kritisch naar gender en ongelijkheid in het literaire veld.
En het leverde me ook weer wat nieuwe titels op van boeken (geschreven door vrouwen) die ik graag wil lezen.
November 10, 2025
“Waarschuwing: te weinig literatuur lezen van vrouwen kan leiden tot mentale armoede, blinde vlekken in het dagelijks leven, een raar eenzijdig mensbeeld en een ernstig tekort en kennis over de wereld.”
Dit zou verplichte lectuur moeten zijn voor iedereen die aan een studie taal- en letterkunde wil beginnen. Of eigenlijk gewoon voor iedereen.
Dit zou verplichte lectuur moeten zijn voor iedereen die aan een studie taal- en letterkunde wil beginnen. Of eigenlijk gewoon voor iedereen.
October 30, 2022
Een belangrijk manifest dat ik van harte ondersteun. #leeseenvrouw!
December 28, 2022
3,5*
Niet alle bijdragen waren even treffend of vernieuwend, maar een zekere must-read voor (literatuur)docenten en -liefhebbers.
Niet alle bijdragen waren even treffend of vernieuwend, maar een zekere must-read voor (literatuur)docenten en -liefhebbers.
October 11, 2024
Het heeft te lang geduurd voor ik dit manifest eindelijk heb (uit) gelezen. Interessante kijk en mooie beweging voor een super doel, maar zou meer diepgang mogen hebben.
January 2, 2023
Er zijn best wat uitspraken en citaten uit deze bundel essays die ik zou willen citeren. Maar ik doe het manifest vooral eer aan met het voornemen om in 2023 veel literatuur te lezen geschreven door Y/X en nog meer onbeschaamd te schrijven, met een hele horde aan schrijvende bondgenoten naast en achter me.
Laat ik daarnaast ook de hoop uitspreken dat dit boek lerarenopleidingen en leerkrachten Nederlands bereikt.
Laat ik daarnaast ook de hoop uitspreken dat dit boek lerarenopleidingen en leerkrachten Nederlands bereikt.
October 19, 2022
Manon Uphoff, blz. 115
"Waarom, waarom moeten vrouwelijke karakters zo oneindig veel meer doen aan clichés? Waarom kunnen ze niet vrij zijn, in hypocrisie, gemakzucht, angst, egoïsme?"
"Waarom, waarom moeten vrouwelijke karakters zo oneindig veel meer doen aan clichés? Waarom kunnen ze niet vrij zijn, in hypocrisie, gemakzucht, angst, egoïsme?"
July 3, 2023
Dit essay zet me er vooral toe aan de vrouwen uit mijn overvolle boekenkast gaan lezen. Maar er staan ook nog zoveel interessante mannen in. Een luxeprobleempje...
Read
August 29, 2023Ik denk dat essay bundels van verschillende schrijvers niet gemaakt zijn voor mij
October 10, 2022
Optimistische woede. Fix het seksisme in de literatuur. Een manifest. Door het collectief Fixdit.
Fixdit is een collectief van elf vrouwelijke schrijvers. Zij werken samen om vrouwen in de literatuur zichtbaarder te maken. Vrouwen die nu schrijven maar ook vrouwen die honderden jaren geleden al schreven, vrouwen van hier maar ook van verder weg. Alle vrouwen, alle tijden.
Want jammer genoeg blijven vrouwen minder gelezen worden, minder recensies krijgen, veel minder prijzen winnen. Terwijl er zo veel goed vrouwelijke schrijvers zijn. In dit geweldige manifest komen elf totaal verschillende blikken naar voor, elf even schrijnende oproepen. Er moet iets veranderen aan De Canon, de leeslijsten op school, de boekenbijlages bij kranten, jury’s voor literaire prijzen, het heruitgeven van vergeten schrijvers en zo veel meer. Jammer genoeg is de boekenwereld een afspiegeling van de echte wereld: vrouwen hebben minder te zeggen, worden vaker over het hoofd gezien, worden niet serieus genomen, krijgen minder betaald. Geweldig dat Fixdit hier verandering in wil brengen. Verandering door samenwerking.
Aan mij zal het niet liggen: ik lees quasi alleen maar vrouwen. Wat ooit begon uit statement is nu een verslaving. Ik lees een tweehonderdtal boeken per jaar, de overgrote meerderheid geschreven door vrouwen én nog kom ik tijd te kort, puilt mijn te lezen plank uit. Het aanbod is gigantisch groot, divers en boeiend. ‘Mannenboeken’, daar heb ik geen goed zicht op. Geen idee of er in die wereld nog veel de moeite van het lezen waard verschijnt ;) Als ik ze dan toch eens koop verdwijnen ze na het lezen naar een kastje boven. Mijn mooie boekenkast beneden hou ik voor mijn favoriete boeken!
Lang leve de vrouwen, lang leve Fixdit! Waar wacht je nog op!? #leeseenvrouw
Fixdit is een collectief van elf vrouwelijke schrijvers. Zij werken samen om vrouwen in de literatuur zichtbaarder te maken. Vrouwen die nu schrijven maar ook vrouwen die honderden jaren geleden al schreven, vrouwen van hier maar ook van verder weg. Alle vrouwen, alle tijden.
Want jammer genoeg blijven vrouwen minder gelezen worden, minder recensies krijgen, veel minder prijzen winnen. Terwijl er zo veel goed vrouwelijke schrijvers zijn. In dit geweldige manifest komen elf totaal verschillende blikken naar voor, elf even schrijnende oproepen. Er moet iets veranderen aan De Canon, de leeslijsten op school, de boekenbijlages bij kranten, jury’s voor literaire prijzen, het heruitgeven van vergeten schrijvers en zo veel meer. Jammer genoeg is de boekenwereld een afspiegeling van de echte wereld: vrouwen hebben minder te zeggen, worden vaker over het hoofd gezien, worden niet serieus genomen, krijgen minder betaald. Geweldig dat Fixdit hier verandering in wil brengen. Verandering door samenwerking.
Aan mij zal het niet liggen: ik lees quasi alleen maar vrouwen. Wat ooit begon uit statement is nu een verslaving. Ik lees een tweehonderdtal boeken per jaar, de overgrote meerderheid geschreven door vrouwen én nog kom ik tijd te kort, puilt mijn te lezen plank uit. Het aanbod is gigantisch groot, divers en boeiend. ‘Mannenboeken’, daar heb ik geen goed zicht op. Geen idee of er in die wereld nog veel de moeite van het lezen waard verschijnt ;) Als ik ze dan toch eens koop verdwijnen ze na het lezen naar een kastje boven. Mijn mooie boekenkast beneden hou ik voor mijn favoriete boeken!
Lang leve de vrouwen, lang leve Fixdit! Waar wacht je nog op!? #leeseenvrouw
December 5, 2022
Hoeveel boeken van vrouwen heb jij gelezen afgelopen jaar? En hoeveel boeken heb jij gelezen van schrijfsters van kleur of met een niet-witte achtergrond? Als ik spreek voor mezelf: met de man-vrouw verhouding in mijn leeslijst zit het wel goed, maar de diversiteit kan beter. En laten we dan maar vooral niet beginnen over de leeslijst op scholen, die voornamelijk vol staat met witte, mannelijke schrijvers (al is daar steeds vaker commentaar op). Fixdit, een collectief van 11 vrouwelijke schrijfsters, schreven dit manifest over de ongelijke positie van vrouwen in de literatuur.
Vrouwen worden in de literatuur altijd minder gewaardeerd dan mannen. Denk aan ‘het vrouwenboek’ en hoe daar over wordt gepraat. Of het ‘Mathilda effect’ waarbij “gedachten toegeschreven aan mannen worden door mannen én vrouwen beoordeeld als kwalitatief hoogstaander, innovatiever en belangrijker.” Fixdit legt uit waarom vrouwen minder worden gewaardeerd in de literatuur, maar voor mij is dit verhaal weinig vernieuwend. Ik had graag nog meer diepgravend onderzoek gelezen over dit onderwerp, maar het manifest Optimistische woede: fix het seksisme in de literatuur is eerder een goed startpunt.
Maar er wordt ook gepraat over diversiteit. De leeslijst is niet alleen overwegend mannelijk, maar ook overwegend wit. Er wordt gesproken over schrijvers en personages van kleur en het belang daarvan. De auteurs in het manifest schrijven over hun eigen ervaringen als schrijver van kleur, en hoe dit zorgt voor vooroordelen en soms ook rare vragen. Ook hierbij wordt je als lezer aan het denken gezet.
Het manifest Optimistische woede: fix het seksisme in de literatuur is een mooi startpunt voor wanneer je bewuster wil worden van wát je leest. Je gaat door dit manifest nadenken over je eigen ‘leeslijst’, waardoor je hopelijk bewuster nadenkt om meer werken van een vrouw te lezen. Maar het is vooral een startpunt, dus ga daarna verder met je zoektocht! In het manifest worden meerdere andere onderzoeken en boeken genoemd, zoals Dit is geen vrouwenboek van Corine Koolen en een lijst met feministische literatuur. Zo kun je je blik nog verder verbreden! En om het manifest te quoten:
“Dus ik zou zeggen: lees eens wat meer vrouwen, en verruim zo je horizon.”
#leeseenvrouw
Deze recensie verscheen eerst op https://www.readalicious.nl/recensies...
Vrouwen worden in de literatuur altijd minder gewaardeerd dan mannen. Denk aan ‘het vrouwenboek’ en hoe daar over wordt gepraat. Of het ‘Mathilda effect’ waarbij “gedachten toegeschreven aan mannen worden door mannen én vrouwen beoordeeld als kwalitatief hoogstaander, innovatiever en belangrijker.” Fixdit legt uit waarom vrouwen minder worden gewaardeerd in de literatuur, maar voor mij is dit verhaal weinig vernieuwend. Ik had graag nog meer diepgravend onderzoek gelezen over dit onderwerp, maar het manifest Optimistische woede: fix het seksisme in de literatuur is eerder een goed startpunt.
Maar er wordt ook gepraat over diversiteit. De leeslijst is niet alleen overwegend mannelijk, maar ook overwegend wit. Er wordt gesproken over schrijvers en personages van kleur en het belang daarvan. De auteurs in het manifest schrijven over hun eigen ervaringen als schrijver van kleur, en hoe dit zorgt voor vooroordelen en soms ook rare vragen. Ook hierbij wordt je als lezer aan het denken gezet.
Het manifest Optimistische woede: fix het seksisme in de literatuur is een mooi startpunt voor wanneer je bewuster wil worden van wát je leest. Je gaat door dit manifest nadenken over je eigen ‘leeslijst’, waardoor je hopelijk bewuster nadenkt om meer werken van een vrouw te lezen. Maar het is vooral een startpunt, dus ga daarna verder met je zoektocht! In het manifest worden meerdere andere onderzoeken en boeken genoemd, zoals Dit is geen vrouwenboek van Corine Koolen en een lijst met feministische literatuur. Zo kun je je blik nog verder verbreden! En om het manifest te quoten:
“Dus ik zou zeggen: lees eens wat meer vrouwen, en verruim zo je horizon.”
#leeseenvrouw
Deze recensie verscheen eerst op https://www.readalicious.nl/recensies...
December 13, 2022
Dit boek -Optimistische woede- is een manifest van 11 vrouwen die zich ten doel stellen het seksisme in de literatuurwereld aan te pakken. Ik las het in etappes, steeds een hoofdstuk van een van de 11 schrijvers die het doel verduidelijken.
Ondanks dat er wel verandering gaande is.. , er is nog veel werk te doen.
Het boekenweekgeschenk is dan nu wel afwisselend door vrouw/man geschreven maar op de leeslijsten voor scholen domineren nog steeds (witte) mannen. Vrouwen winnen ook minder literaire prijzen, om nog niet eens te spreken van de canon. Enige aanpassing kan geen kwaad?! Integendeel. Het heeft invloed op de maatschappij, op hoe we de wereld zien.
Ook wij als lezers/recensenten kunnen aandacht besteden aan deze ongelijkheid en er ons zegje over doen. Of het in ieder geval opmerken zodat we weten: Er klopt iets niet.
Het is ook niet alleen in de literaire wereld dat mannen domineren.
We hebben niks tegen mannen uiteraard, daar gaat het niet om. Maar waarom worden vrouwen minder vertaald en krijgen ze lagere werkbeurzen? Terwijl ongeveer de helft van de schrijvers gewoon vrouw is.
"Wij willen niet dat vrouwen meer macht krijgen dan anderen, het gaat ons om radicale gelijkwaardigheid en erkenning van iedereen!"
Wat ik ook mooi vind, onderaan de bladzijdes staan namen van vrouwelijke schrijvers. Ik kende ze lang niet allemaal.
Het schrijverscollectief heeft ook een website, nieuwsbrief, podcast.. Ze geven lezingen, kortom, ze timmeren aan de weg. Bravo!
Ondanks dat er wel verandering gaande is.. , er is nog veel werk te doen.
Het boekenweekgeschenk is dan nu wel afwisselend door vrouw/man geschreven maar op de leeslijsten voor scholen domineren nog steeds (witte) mannen. Vrouwen winnen ook minder literaire prijzen, om nog niet eens te spreken van de canon. Enige aanpassing kan geen kwaad?! Integendeel. Het heeft invloed op de maatschappij, op hoe we de wereld zien.
Ook wij als lezers/recensenten kunnen aandacht besteden aan deze ongelijkheid en er ons zegje over doen. Of het in ieder geval opmerken zodat we weten: Er klopt iets niet.
Het is ook niet alleen in de literaire wereld dat mannen domineren.
We hebben niks tegen mannen uiteraard, daar gaat het niet om. Maar waarom worden vrouwen minder vertaald en krijgen ze lagere werkbeurzen? Terwijl ongeveer de helft van de schrijvers gewoon vrouw is.
"Wij willen niet dat vrouwen meer macht krijgen dan anderen, het gaat ons om radicale gelijkwaardigheid en erkenning van iedereen!"
Wat ik ook mooi vind, onderaan de bladzijdes staan namen van vrouwelijke schrijvers. Ik kende ze lang niet allemaal.
Het schrijverscollectief heeft ook een website, nieuwsbrief, podcast.. Ze geven lezingen, kortom, ze timmeren aan de weg. Bravo!
January 29, 2024
niet alle verhalen waren even sterk geschreven en even sterk onderbouwd, maar je kan niet ontkennen dat ze een heel belangrijk onderwerp onder de aandacht brengen. het is ronduit belachelijk dat ongeveer 90% van de nederlandstalige literaire canon door witte mannen is geschreven, en dit manifest beschrijft op overtuigende wijze waarom het belangrijk is dat hier verandering in komt
January 12, 2023
Eigenlijk best schokkend allemaal; ik word er heel feministisch van terwijl ik het woord tegelijk haat! Waarom is dat? Omdat ik dan niet langer lief ben? Ik ga steeds meer van Hella Haasse houden om heel veel meer redenen.
July 16, 2023
Ik vind het belangrijk dat zoveel mogelijk mannen dit manifest lezen.
"Waarschuwing : te weinig literatuur lezen van vrouwen kan leiden tot mentale armoede, BLINDE VLEKKEN in het dagelijkse leven, een raar eenzijdig mensbeeld en een ernstig tekort aan kennis van de wereld."
"Waarschuwing : te weinig literatuur lezen van vrouwen kan leiden tot mentale armoede, BLINDE VLEKKEN in het dagelijkse leven, een raar eenzijdig mensbeeld en een ernstig tekort aan kennis van de wereld."
October 1, 2022
Ben erg blij dat ik dit manifest heb gekocht. Het kaart herkenbare frustraties aan en het geeft me een nieuwe kijk op de Nederlandse literatuur. Heb nu zin om de vergeten schrijfsters te herontdekken
October 8, 2022
Recensie en/of interview volgt op www.denieuwecontrabas.blog
October 9, 2022
Een inclusieve canon verdient een beter boek. Doodjammer vind ik dit. Gelukkig is er nog de tekst van Annelies Verbeke.
December 17, 2022
Lees dit belangrijke boekje over seksisme en racisme in literatuur! Hele rake observeringen
Displaying 1 - 30 of 35 reviews