Houtekiet

by Gerard Walschap

Jan Houtekiet is een zwerver die op de heide leeft. Hij bouwt er een huisje voor de boerendochter Lien, die hij zwanger gemaakt heeft. Als ook anderen zich daar vestigen, groeit een nieuw dorp, Deps genaamd, dat de regels van de buitenwereld naast zich neerlegt. De meeste vrouwen van het dorp hebben wel een kind van de vitale Houtekiet. Eén van hen, Iphigénie, overhaalt hem een kerk te bouwen. Houtekiet gaat weer zwerven en als hij een paar jaar later terugkeert, is Deps een 'gewoon' dorp geworden.

Genres: Fiction, School, Classics, 20th Century, Novels, Dutch Literature, Collections

230 pages

First published January 1, 1939

About the author

Baron Jacob Lodewijk Gerard Walschap was een Vlaamse schrijver.

Gerard Walschap in de Nederlandstalige Wikipedia

Het Gerard Walschap Genootschap

Gerard Walschap in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

Gerard Walschap bij "Schrijversgewijs"

Baron Jacob Lodewijk Gerard Walschap was a Flemish writer.

Gerard Walschap in the English Wikipedia

Reviews

[Marc Lamot · Rating 3 out of 5]

As far as I know this Flemish classic never got an English translation. That's a pity. It was published in 1939 as an epigone of vitalistic literature in what were the dark days of doom, just before the Second World War. The author (1898-1989) was talented story teller. He played a remarkable role in the evolution towards secularisation of the Flemish society. Dutch review below.

Ik weet het: dit is qua stijl en moralistische boodschap wellicht niet meer van deze tijd. Maar dat neemt niet weg dat ik er behoorlijk van onder de indruk was, toen ik het zo'n 25 jaar geleden las. Ik vond het imponerend door zijn vitalistische thematiek en vooral ook hoe Walschap erin slaagt het verhaal met slechts enkele personages tot zijn recht te laten komen. De klassieke Walschap-thema's zijn aanwezig: de oermens die vanzelf weet wat goed is, in tegenstelling tot de beschaving met zijn vervormd normbesef en hypocrisie. Maar Walschap laat ook plaats voor ontwikkeling in zijn verhaal. Opmerkelijk, maar slechts op het eind helemaal uitgewerkt, is de heerschappij van de vrouw over het universum (vooral in de figuur van Ifigenie). Ach ja, ik geef het toe, ik val voor sterke vrouwen.

[Lisa Verbist · Rating 5 out of 5]

Ik weet niet waarom, maar ik heb zó van dit boek genoten! Ik keek er echt tegenop om deze klassieker te moeten lezen, maar toen ik eenmaal bezig was kon ik niet meer stoppen.

[megan · Rating 3 out of 5]

apostel slay

[kAAT · Rating 4 out of 5]

if casanova was a vlaemsche landloper with woedeproblemen

[Benny · Rating 3 out of 5]

Houtekiet verscheen in 1939. Het is een boek van naam en faam dat iedereen kent, maar verrassend weinigen gelezen hebben. Het stond ook hier al een tijdje in mijn boekenrek in een uitgave binnen de reeks “Parels van de Nederlandstalige Literatuur” die in 2008, gratis of goedkoop, verspreid werd via een dagblad.

Worstelen was het om dit boek uit te lezen. Niet dat het dik is (integendeel), niet dat er weinig in gebeurt (integendeel), maar de stijl is verouderd en dan is het “hit or miss” bij mij. Soms pakt het, soms pakt het niet.

Ik begrijp waarom dit boek zo’n ijkpunt is in de ontwikkeling van de Vlaamse literatuur, bij uitbreiding zelfs in het Vlaamse culturele leven ‘tout court’ (pardon my French), maar echt boeien deed het me niet.

Dat is eigenlijk vreemd, want Walschap was een rebel naar mijn hart en van hem is ook die beroemde uitspraak dat een roman in de eerste plaats een verhaal is. Dan had ik dit toch meeslepender verwacht.

Wat rest, zijn scènes. De melk die uit de koe spuit als Houtekiet zijn Lien overweldigt in het begin van het boek, nog geen veertig bladzijden later zijn daar al vier kinders van gekomen. Houtekiet is een plattelandsmacho die god noch gebod kent, maar uiteindelijk toch de liefde leert kennen, ook al vindt hij dat aanvankelijk maar een ‘vrouwenwoord’, zoals schuren of versleten

“Schuren. Geen man merkt iets aan de vloer en opeens moet hij nodig geschuurd worden. Versleten. Men is diep gehecht aan een kledingstuk en plots is het versleten. Zulk een vrouwenwoord is ook liefde.” (p.209)

Grappig hoe zo’n oud boek plots erg herkenbaar wordt...op die laatste zin na dan! Dat is mooi.

Ook de eindscène is terecht beroemd. Houtekiet klimt omhoog de kerktoren in en hoog boven “de duffe kerk”, waar hij niet moet meedoen met “prevelen of kruiskens te maken”, kijkt hij uit over de velden.

“En hij voelde zich een met die oneindigheid, waarin onvatbaar voor woorden en gedachten, dat fijne raadsel zweeft, waarvoor het sterven van Iphigénie hem aandachtig gemaakt had en dat ons allen boeien blijft in dit aardse leven.” (p.230)

Een magistraal eindbeeld voor een helaas behoorlijk stroef gelezen roman.


illustratie: Constant Permeke, Liggende Boer (1928-1929)

[Maaike · Rating 5 out of 5]

"Ik sta hier in de file. Duizend mensen op een rij.
Niemand lijkt tevreden. Niemand lijkt blij.
En ik woon niet tussen bomen, maar uren achter mijn bureau.
En mijn Houtekietendromen sterven zacht een stille dood
in de derde schuif van mijn hoofd."

[Nathalie · Rating 4 out of 5]

Knappe klassieker over een gevreesde en verafgoodde mythische volksheld

Houtekiet of minstens een ander boek van de Vlaamse schrijvende reus Gerard Walschap (1898-1989) moet je ooit als leerling enkele decennia geleden op een school ergens in Vlaanderen wel eens gelezen hebben. Walschap die eerst in het seminarie terechtkwam voor zijn priesteropleiding, had als zovelen een moeilijke relatie met de katholieke kerk in het Vlaanderen van zijn tijd. Heel wat van zijn romans gingen hier dan ook over, en sommige ervan kwamen later op de ‘index’ terecht, een oudere term voor boeken die toen ‘ge-band’ werden in het toen overwegend katholiek praktiserende Vlaanderen. Naarmate zijn carrière vorderde, kreeg hij meer en meer prijzen, in 1965 de Vijfjaarlijkse Staatsprijs voor zijn volledige oeuvre en in 1968 de Prijs der Nederlandse Letteren, om uiteindelijk zelf voor zijn verdiensten tot baron benoemd te worden.

In 1939 schreef hij deze roman, het verhaal van Jan Houtekiet, dat is samengesteld uit anekdotes en herinneringen die zijn doorgegeven aan en door zijn afstammelingen. Er is dan ook af en toe sprake van een verteller in de ‘wij’-vorm. Zo heb je ook alles ‘van horen zeggen’, waardoor je niet echt kan weten waarop je kan vertrouwen in dit verhaal, dit standpunt werkt sowieso fabels en aangedikte waarheden in de hand.

Houtekiet is een zwervende primitieve vrijbuiter die, wars van enig gezag over hem, op de heide leeft en wijd en zijd berucht is voor zijn wilde leven in de natuur. Hij leeft en neemt van die natuur wat hij nodig heeft, en kent god noch gebod. Als er een boswachter in zijn weg loopt, is die enkele bladzijden later van de aardbol verdwenen. Hij is het typevoorbeeld van een vrije en ook een ecologische geest.
Op een dag komt hij aan bij boer Busschop, en maakt hij een van zijn twee dochters zwanger, waardoor hij meteen ook de basis legt van een langdurige jaloezie tussen zijn eerste uitverkorene Lien en haar zus Liza. Houtekiet is geen man om bij één vrouw te blijven, maar voor de aankomende moeder Lien bouwt hij wel eigenhandig een hut. Als kort daarna anderen zich bij hem aansluiten die de autoriteit van de heersende adel en clerus, en hun wetten ontvluchten, ontwikkelt zich het dorp Deps. Houtekiet heeft er bij iedere vrouw wel een kind, en is de oprichter, leider en stammenhouder.

Houtekiet bouwt en werkt met zijn handen, zo handig als hij is er geen andere (boerenhoeves, een watermolen,…). Als Nard Baert er als een van de eerste pioniers ook aankomt, wordt deze de handelaar van het dorp en de link met de stad die alles aanbrengt van wat er van ‘buiten’ nodig is in de kleine gemeenschap. Die begint zich te structureren en tenslotte wordt ook de grond van het dorp eigendom van een dorpsraad om dit veilig te stellen. Ook kan zijn grote liefde, Iphégenie, die wel naar het dorp is gekomen, maar van Franse verarmde adel afkomstig is, hem er toch toe brengen te starten met het bouwen van een kerk. Het dorp zélf steekt hiervoor de handen uit de mouwen. Daarvoor is er natuurlijk ook een – gelukkig volkse – pastoor nodig. Door het ouder worden en een gevoel van gemis gaat Houtekiet opnieuw uit het dorp weg om ‘tot ver voorbij Groningen’ te komen en rond te trekken. Het dorp heeft zich in die tussentijd verder gestructureerd en ontwikkeld zonder dat hij er bij hoefde te blijven.

Ook al is het boek van Walschap al zo lang geleden geschreven, hij wordt geroemd voor zijn vitale schrijfstijl en dat is zeker ook zo: er gebeurt veel in de pagina’s, naar het tweede deel toe wel meer en meer en het ritme wordt dan zeker opgedreven. De zinnen zijn wat anders gedraaid dan wat je gewoon bent als lezer. Er wordt veel beschreven van wat vroeger “gebeurd zou zijn”, waardoor alles wat passiever wordt. Ook is de taal van het boek niet ouderwets voor zijn tijd. Het is hoegenaamd niet moeilijk om door het verhaal van Houtekiet meegenomen te worden. Je wordt verder gedreven om te lezen over zijn volgende acties, de consequenties daarvan, de verschillende personages en lagen in het boek.

Walschap laat ook zijn lezer een eigen oordeel vormen, de auteur brengt zijn eigen stem niet mee in het verhaal. Uiteraard liet hij in latere interviews verstaan dat hij alles wat hem er toe bracht voor de vrije geest te kiezen in plaats van bekrompenheid en hypocrisie in deze roman heeft gelegd.

Met dank aan de leesclub van Het Karakter-collectief, Merksem.

[Cindy · Rating 1 out of 5]

Ik geraak er absoluut niet door... zowel zinsconstructie als de woorden, het doet zo geforceerd aan en ouderwets, terwijl ik het verhaal op zich wel boeiend vind, maar het lukt echt niet. Heb meer dan de helft gelezen, maar het stopt nu... Hoog tijd om weer eens vlot boekje te lezen!

[Ronny De Schepper · Rating 4 out of 5]

“Houtekiet” (1939) is één van de meesterwerken van Gerard Walschap.
Jan Houtekiet is een zwerver, die in de buurt van Deps (De Hespe), een verwaarloosd domein van een graaf, leeft en door zijn buitengewone lichaamskracht en het verleiden van talrijke vrouwen een legendarische figuur wordt.
Eerst zijn er Lien en Liza, twee boerenmeiden, die voor zijn “liefde” wedijveren. Eigenlijk is het foutief deze term te gebruiken daar Jan dit gevoelen niet kent, het is eerder te vergelijken met de dierenwereld, waarin ieder dier met elk ander paart, maar toch een vast wijfje heeft. Lien wordt dat wijfje en Liza is verschrikkelijk jaloers. De boswachter, die Houtekiet probeert te doden wegens zijn stroperijen, is haar toevlucht. Eerst om zijn jaloezie op te wekken (wat uiteraard niet lukt: hij geeft de boswachter en haar een pak ransel en legt zich dan met haar neer), daarna om hem te doden. Het is maar een schampschot en Jan slaat de boswachter neer met zijn eigen geweer.
Wanneer Lien een kind verwacht van Houtekiet, wordt ze van het erf verdreven. Ze vlucht naar Jan en deze bouwt voor haar een hut op de plaats waar hij de boswachter heeft begraven: Deps is geboren.
De tweede bewoners zijn Joep Joppe, een vlijtige, goedige sul, en Liza, die deze tiranniseert en gelijke tred houdt met Lien, wat betreft kinderen krijgen van Jan. (Later zal ze moeten “lossen”, want bij Lien heeft hij er “minstens zestien”…)
De volgende is d’Hurlumont, een Provençaals, berooid edelman, die drie vrouwen heeft gehad en telkens evenveel kinderen. Zijn adel, zijn geweer en zijn kracht doen Liza besluiten het met deze te wagen om de uitverkorene van Houtekiet te worden. Deze laat echter zijn alleenrecht op haar gelden en ontwapent d’Hurlumont. Om zich te wreken neemt Jan later diens oudste dochter, Iphigénie. Wanneer d’Hurlumont hoort dat zij van hem een kind verwacht, wil hij hem doden, maar Houtekiet is hem te vlug af. Bij het gerechtelijk onderzoek zwijgt Iphigénie, want zij is Houtekiet hartstochtelijk gaan beminnen en ook hij ondervindt dat zijn verhouding tot haar meer is dan gewone paardrift.
Dan verschijnt Nard Baert ten tonele. Deze is een handelsman en in die hoedanigheid is hij medestichter van Deps: hij brengt er namelijk voorspoed en organisatie. Hij huwt Iphigénie en het zijn zij beiden die er Houtekiet toe aanzetten (lees: dwingen) eerst om de grond af te kopen van de graaf, later om een kerk te bouwen. De kerk is een gevolg enerzijds van een golf van bijgeloof onder de vrouwen van Deps en anderzijds van Jans verlangen om een hoge toren te bouwen.
Er moet nu ook een pastoor aangesteld worden. Deze moet aan de volgende eisen voldoen:
(1) hard kunnen zingen;
(2) goed kunnen preken (d.i. zó hard op de preekstoel slaan, dat men denkt dat het spel gaat ineenstuiken);
(3) plezier kunnen verdragen.
Pastoor Apostelis (Apostel) voldoet zelfs aan meer dan deze drie eisen. Hij weet ook Houtekiets vertrouwen te winnen door vriendelijk te zijn tegen zijn beer. Jan heeft deze gekocht van foorkramers en het is misschien zijn intiemste vriend (zou er een Engelse vertaling van “Houtekiet” bestaan? dan moet John Irving die zeker eens lezen!). Wanneer Houtekiet hem gaat opzoeken in de blokhut, die hij voor hem heeft gebouwd, haalt de beer twee stoeltjes buiten en zitten ze samen met hun armen gekruist naast elkaar.
Met de kerk (ingekapseld in maatschappelijke structuren) is ook het leven veranderd in Deps en Houtekiet trekt er weer van onder met zijn beer. Hij sluit zich aan bij foorkramers, maar het heimwee kwelt hem en hij verkoopt zijn beer en keert terug. Lien dwingt hem nu met haar te trouwen. Hij stemt toe al ziet hij er het nut niet van in.
Ondertussen ligt Iphigénie op sterven. Zij vertelt hem van haar grenzeloze liefde en zegt dat zij in het hiernamaals elkaar nog zullen beminnen. Houtekiet die nooit heeft geloofd in een onsterfelijke ziel, begint daaraan te twijfelen wanneer hij haar na haar dood nog steeds “bij zich” voelt.
Het boek is doorspekt met milde humor (geïncarneerd in de metser Leis), die zich o.m. uit in gezegden zoals “koekoek doen” of “dada doen”.
Het is een verheerlijking van een anarchistische gemeenschap, maar tegelijkertijd toont het er de noodzakelijke teleurgang van aan.
Tot hoofdstuk 15 is de compositie geconcentreerd rond de zeldzame bewoners van Deps, waardoor ze rechtlijnig is en een eenheid vormt. Daarna zijn er teveel figuranten, zodat het wanordelijk en anekdotisch wordt.
De daad vervangt de dialoog.
Het conflict tussen natuurinstinct (Houtekiet) en “beschaving” (samenzwering tussen kapitalisten, adel en kerk) doet ons aan Jean-Jacques Rousseau denken: de mens is van nature goed, het is de maatschappij die hem slecht maakt.
Alhoewel Houtekiet onderhevig is aan het “sociaal determinisme” (en eraan ten onder gaat: zijn tweede zwerftocht mislukt), toch is hij ook een soort Raskolnikov, een Uebermensch die de wetten met de voeten mag treden. Men kan zich dus afvragen of het wegens de opkomst van het fascisme is dat Walschap zijn conclusies niet tot het einde toe heeft doorgetrokken.
We leren in dit boek ook Walschaps opvattingen over kunst kennen. Zij moet ten dienste van de gemeenschap staan, maar de problemen behandelen van het individu dat dichter bij de oerbronnen van het leven is gebleven dan dit met de massa het geval is.
In de religieuze ondergrond kan men nog steeds resten uit zijn eerste periode onderkennen. Denk maar aan Apostel die een geloof predikt, ontdaan van alle kerkelijke dogma’s e.d.
De politieke ondergrond is een verheerlijking van een sociaal gecorrigeerd liberalisme. In 1961 schreef Walschap een vervolg met “Nieuw Deps” en daarin evolueert die verheerlijking zelfs tot een paternalistisch kapitalisme.

[Roefel · Rating 3 out of 5]

3,5/5

[Casper Van Waesberghe · Rating 3 out of 5]

"Hij weet dat voor haar geen redding meer is en voor het eerst in zijn leven voelt hij zich totaal machteloos. Hij weet dat sterven de wet van alle leven is, hij heeft honden betreurd en mensen neergeslagen, iets zo duurbaars is hem nog niet ontrukt als deze vrouw, die hem langzaam wordt ontfutseld. En of hij heel Deps ondersteboven zet, of planten voor thee gaat halen op de hoogste berg van de wereld, machteloos is hij, Iphigénie verlaat hem."

Godverdomme waarom moest net het einde zo goed worden. Ik heb gesnotterd en geweend voor het leed van een personage dat me een kleine 100 pagina's eigenlijk meer afstootte dan aantrok. Houtekiet is geen leuke man, dus de verafgoding die de dorpelingen hebben voor hem was me een raadsel. Andere personages zoals Baert, Apostel of d'Hurlemont zijn wat me verder door het boek dreef. Dat je dan je lezer toch zo'n mokerslag kunt bezorgen op het einde, dwingt mijn respect af voor Walsschap.

Van de Vlaamse klassiekers die ik tot nu toe gelezen heb sprak deze me het minst aan. Hoger dan 3 ga ik dus niet, en toch zal ik dit eventjes moeten laten bezinken. Chapeau.

[Paki Genbrugge · Rating 3 out of 5]

Best interessant dat hoofdpersonage Houtekiet, maar zoo goed vond ik het ook niet.

[Aurélie · Rating 4 out of 5]

3.75

[Mona Bronsema · Rating 4 out of 5]

In het begin was het moeilijk om in het verhaal te komen omdat ik moest wennen aan de iets verouderde manier van vertellen. Eenmaal erin gekomen las het boek verrassend vlot! Het bevat ondanks de ietwat verouderde stijl een moderne thematiek en wijsheid. Zeker een aanrader voor wie van literatuur houdt.

[Massimiliano · Rating 4 out of 5]

Houtekiet van Gerard Walschap is een prachtstuk van vlaamse literatuur. Het is in mijn ogen meer dan een simpele roman; het breekt op vele vlakken ermee, naar mijns inzien. De vertelstijl en woordkeuze geven je de indruk dat je daadwerkelijk zelf in Deps zit, in een plaatselijk café wellicht, en het verhaal dààr letterlijk te horen krijgt van een paar tooghangers.

Houtekiet is een treffend verhaal, met vele mogelijke betekenissen die erachter kunnen steken. Het toont daarnaast ook prachtig het 'oude boerenleven' dat bij vele mensen nog in het achterhoofd speelt als men aan vroeger denkt.

Voor ieder die zich wil verdiepen in de Nederlandse literatuur, is dit werk toch zeker een must.

[Matthias Vannieuwenhuyze · Rating 5 out of 5]

Epos van de ruwe natuurmens. Een man voortgestuwd door levensdrift, die moeilijk de grens tussen goed en kwaad kan aangeven en beiden in perfecte gemoedsrust bedrijft. Misschien wel één van de mooiste boeken van de Nederlandse Letterkunde.

[Didi · Rating 5 out of 5]

Prachtig gewoon - natuurlijke autoriteit met gaan en staan voor eigen keuzes , een oergevoelsmens die zich niet in een keurslijf laat dwingen en al zeker niet door een of ander geloof . TOP

[Dolf van der Haven · Rating 5 out of 5]

Een zwaar ondergewaardeerd boek van een zwaar ondergewaardeerd schrijver, ook al is Gerard Walschap 12 keer genomineerd voor de Nobel prijs.
Jan Houtekiet is een zwerver en een vrijbuiter, rebellerend tegen de macht en cultuur van Het Kasteel en De Kerk. Hij sticht een illegale nederzetting en verzamelt geleidelijk aan een groeiende groep afvalligen uit Het Dorp om zich heen. Nu ontstaat een commune van vrijgezinden, voor wie geen wet meer geldt, zolang iedereen maar zijn plek vindt.
Maar geleidelijk aan herinneren de mensen hun vormelijke leven weer en komt de invloed van De Kerk terug. Na een paar jaar afwezigheid keer Houtekiet terug en settlet zelf ook in het inmiddels vrij doorsnee dorp dat ontstaan is. Nog steeds past hij zich niet aan, maar hij heeft vrede met wat de maatschappij om hem heen wil.
Geschreven in onnavolgbaar Vlaams, waardoor ik verscheidene woorden op moest zoeken, is dit bij vlagen een hilarisch boek en zo nu en dan ook tragisch, vol maatschappijkritiek, maar met een goed hart.

[Ben Frijters · Rating 4 out of 5]

Dit boek stond op de literatuurlijst in de middelbare school. Tijdens het lotje trekken ben ik toen met Het Verdriet van België geëindigd. Houtekiet sprak me toen al aan en dus kocht ik het lang geleden op een tweedehandsmarkt.
Bijzonder verhaal over Jan Houtekiet die binnen zijn gemeenschap een legendarische status genoot als oermens, werkmier, vrijdenker en dwarsligger. Verteld vanuit het perspectief van zijn vele nazaten. In andere reviews lees je vaak dat het taalgebruik van Walschap gedateerd is. Een aantal zinnen en passages zijn inderdaad wat moeilijker te begrijpen, maar dit is een kleine minderheid van het boek. Laat dit je er zeker niet van weerhouden om het boek te lezen want het is wel degelijk een zeer genietbare roman en een echte klassieker der Vlaamse letteren.

[Nathan · Rating 2 out of 5]

Thematisch interessante maar taalkundig een hopeloos gedateerde, oer-Vlaamse klassieker. Hoofdstukken en zinnen hangen op een krakkemikkige manier aaneen, en de karakterontwikkeling is maar matig. Om over de uitdieping van de vrouwelijke personages nog maar te zwijgen, die vooral op een fysieke manier plaatsvindt. Het zal ooit wel zijn merites gehad hebben, maar die zijn inmiddels toch een beetje zoek. Desalniettemin is dit de zin van de eeuw: "In dit plechtig uur droomt hij voor zich heen dat een wijf in huis verdomme goed is." Amen.

[Brecht · Rating 4 out of 5]

Ik geef het een 3,5. Ik heb genoten van Houtekiet omwille van het oude Vlaams. Geen onleesbaar OudVlaemsch maar leesbaar ouderwets Vlaams uit grootmoeders tijd, wat mooi samengaat met de nostalgie naar een gemeenschap met een zekere puurheid die uitgroeit tot Vlaams dorp. Deed mij aan de verhalen van vader en nonkels over het oude Limburgse Kiewit denken, zoals toen er voor het eerst nen TV kwam!
Zinsneden als ‘Petrus is boven maar wij leven nog’ hoop ik courant als uitdrukking te gaan gebruiken. Wie doet mee?

[Marc Tiefenthal · Rating 3 out of 5]

Geschreven in een taaltje dat moet doorgaan als authentiek en niet meer is dan achterhaald agrarisch gedoe, heb ik dit boek met enige tegenzin gelezen. Het is typisch voor de Noord-Belgische romantiek. Doch romantiek maakt ziek. Ik kan het boek niet aanbevelen. Een soort curiosum, meer is het niet.

[Axel · Rating 4 out of 5]

Enorm gecharmeerd door dit boek. Minder vrijblijvend dan 'De Witte' of 'Pallieter'. Walschap geeft de katholieke kerk enkele draaien om de oren en dat had voor hem consequenties.
Walschap bewaart het beste voor het eind, in de hoofdstukken aan het ziekbed van Iphegénie. Daarin komt alles samen. Mooi.

[Sofie · Rating 1 out of 5]

Wat een verschrikking...

[Eddy Janssens · Rating 1 out of 5]

Verouderde grammatica en woordkeuze, plus de hele ideologische opzet, maken er een gedateerd boek van.

[Jorn · Rating 2 out of 5]

https://www.goodreads.com/book/show/6...#

[Nicky · Rating 5 out of 5]

Dit boek is een ode aan de natuur en aan de harmonie van de mens met de natuur. Zeer graag gelezen.

[Milan Baes · Rating 3 out of 5]

3.5

Het verhaal ervoer ik als ondergeschikt aan de opzet

[Filip Cauwer · Rating 5 out of 5]

Heel mooie, levendige taal. In het begin denk je, goed boek... amusant... maar het einde grijpt je naar de keel... hoe Walschap de eenvoud, puurheid van de liefde beschrijft.

[Michelle Weijers]

Mijn recensie is: ik ben vreselijk blij dat het boek uit is.