Każdy został człowiekiem

by Piotr Nesterowicz

W latach 1946–1960 ze wsi do miasta przeniósł się co trzeci młody człowiek. Część z nich zasiliła rzesze niewykwalifikowanych pracowników fizycznych, dla wielu jednak przeprowadzka wiązała się z błyskawicznym awansem społecznym: zostali pracownikami administracji publicznej, zasilili kadry pedagogiczne czy wojskowe. Każdy został człowiekiem jest zapisem doświadczeń młodych ludzi urodzonych na wsi, których na początku lat 50. porwał urok nowej Polski. To swoista kronika ich sukcesów i porażek związanych ze zdobywaniem wykształcenia i świadomości politycznej, ze zmianą środowiska i ucieczką do miast w poszukiwaniu własnego miejsca w socjalistycznej rzeczywistości.

Punktem wyjścia tej niezwykłej reporterskiej opowieści jest monumentalne, dziewięciotomowe wydanie pamiętników młodzieży wiejskiej opatrzone wspólnym tytułem Młode pokolenie wsi Polski Ludowej, nadesłanych na konkurs ogłoszony w 1961 roku przez Związek Młodzieży Wiejskiej, Komitet Badań nad Kulturą Współczesną i Zakład Socjologii Wsi PAN oraz Ludową Spółdzielnię Wydawniczą. Autor odnalazł inne dokumenty oraz krewnych ówczesnych aktywistów, poszerzając subiektywny i ocenzurowany obraz przedstawiony w konkursowych pracach o bezcenne źródła "z pierwszej ręki".

Każdy został człowiekiem to pierwsza publikacja na temat tworzenia się świadomego klasowo pokolenia "okresu błędów i wypaczeń", pokolenia, które mozolnie budowało od podstaw nowe powojenne państwo. To znakomity literacki przyczynek do toczącej się od lat dyskusji o chłopskim pochodzeniu w hierarchii społecznej. To także opowieść o pokoleniu naszych rodziców i dziadków, którzy jako pierwsza generacja w historii Polski zyskali szansę wyrwania się do "lepszego świata".

Genres: Nonfiction, Poland, Reportage, Polish Literature, History

240 pages, Paperback

First published May 18, 2016

About the author

Absolwent Organizacji i Zarządzania na Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu. W latach 2008-2011 członek zarządu Netia SA. Autor książek: na temat zarządzania, reportaży, opowiadań i powieści fantasy. Jego eseje i reportaże były publikowane w Akcencie, Dużym Formacie, Twórczości, Tygodniku Powszechnym a opowiadania fantasy w Nowej Fantastyce. Absolwent Polskiej Szkoły Reportażu w Instytucie Reportażu w Warszawie. Za reportaż Cudowna był nominowany do Nagrody Literackiej Nike 2015 oraz został laureatem Nagrody Literackiej Prezydenta Miasta Białegostoku im. W. Kazaneckiego za najlepszą książkę roku 2014.

Reviews

[Kat · Rating 5 out of 5]

Jaka to jest potrzebna książka, zwłaszcza w dobie narracji, że złe komuchy i wszystkie szpiegi ruskich.

[STFN · Rating 5 out of 5]

Wszystko to co powinna w sobie zabierać dobra książka:

Ciekawa historia - losy czworga ludzi od końca IIWŚ do lat 70, z epilogiem w dzisiejszej dekadzie. Swoisty Bildungsroman, Wielkie Nadzieje ale kapitalistyczna Anglia zamieniona jest na pionierski komunizm wczesnego PRL.
Wielowątkowi bohaterowie - wyjątkowi, a jednocześnie przedstawiciele swojego pokolenia, w którym jak zwierciadle odbijają się lody powojennej Polski.
Emocje - ta książka wywołuje je nieustannie, i to ich pełen gamut, nostalgię, żal, smutek, podziw, szacunek, wściekłość.

Zdecydowanie polecam.

[Marzena · Rating 4 out of 5]

Technicznie rzecz biorąc Każdy został człowiekiem to reportaż-mozaika. Poskładane życiorysy z pamiętników pokolenia tworzącego socjalizm w latach 50. stworzyły bohaterów, których "śledzi" Nesterowicz. A ile pamiętników, tyle doświadczeń z komuną.

Fascynujące.

[Rafal Jasinski · Rating 3 out of 5]

Opowieść, w głównych wątkach, opisująca pogoń za marzeniami i szczęściem, lub po po prostu za godziwym życiem, czwórki młodych ludzi (oraz ich przyjaciół, rodzin i bliskich), dorastających w początkowym okresie Polski Ludowej. Ich talenty, entuzjazm i ciężka praca czy zaangażowanie społeczne, postawione zostają w opozycji do zadawanej im indoktrynacji, braku środków materialnych i obowiązujących norm społecznych a także ludzkiej podłości i niegodziwości.

Znakomity, wzruszający reportaż, który zabierze Was w czasie i przestrzeni do lat, w których Wasi rodzice i / lub dziadkowie, wchodzili w dorosłe, w porównaniu z dzisiejszymi czasami wręcz potwornie trudne, życie. Polecam!

[Ta · Rating 5 out of 5]

Warto przeczytać by zrozumieć, dlaczego komunizm był tak pociągający. I nie oceniać tych, którzy z nim romansowali.

[Agnieszka · Rating 3 out of 5]

dużo można się z tego dowiedzieć ale nie mój styl pisania

[Martyna Nina · Rating 4 out of 5]

Historie idealnie dobrane, ciekawe i pokazujące realia lat 50 w Polsce. Jednak trzecioosobowy narrator sprawił, że czytałam to milion lat mimo wielkich chęci naprawdę ciężko było. Zdania zwykle krótkie jak komendy: Andrzej zrobił to. Nie spodobało się to tamtemu. Potem był problem.

No błagam panie autorze czemu uznałeś, że to będzie idealna narracja, jeżeli bazowałeś na autentycznych pamiętnikach ludzi.

Możliwe, że to moja osobista preferencja, ale czytałam już książki z narratorem trzecioosobowym i nawet nie zwracałam na to uwagi. Tutaj czegoś zabrakło.

Ale jeśli skupić się tylko na treści to polecam jednak trzeba mieć jakiekolwiek zaplecze wiedzy z socjalistycznych lat 50., bo autor nie skłonił się do wyjaśniania starych nieużywanych już dzisiaj słów, przykładowo: junacy, kołchozy czy kułacy.
Myślę, że mało osób w wieku 20 lat i mniej zna znaczenie tych słów, a było takowych więcej. Plus tysiące skrótów, które w końcu mi weszły do głowy, ale było ciężko.

Także byłabym skłonna powiedzieć, że książka dla ambitnych albo starszych. Mi się udało i jestem aktualnie bardzo usatysfakcjonowana moim zwycięstwem nad tą książką. Ale Panie Piotrze następnym razem zlituj się Pan.

[Anna · Rating 4 out of 5]

Opowieści o ludziach, którym komunizm dał lub zabrał szanse na inne życie. Wielu bohaterom książki PRL dał m. in. szanse na zdobycie wykształcenia średniego lub/i wyższego, do którego przed wojną nie mieli by dostępu ze względu na odległość i koszty.

[Damian · Rating 5 out of 5]

Historia czwórki nastolatków ze społecznej biedoty lat 50. XX wieku. Ich walka o lepszą przyszłość w ramach nowego państwa, nadzieje, rozczarowania i życie.
Znakomity reportaż, jeden z lepszych jakie miałem w rękach.

[Paula · Rating 5 out of 5]

mozaika straconych życiorysów, historia pokolenia młodzieży, która nie miała innego wyjścia niż zaufać, że nowa rzeczywistość ma im coś do zaoferowania. to krótka, ale treściwa książka przedstawiająca losy kilku osób, które wchodziły w dorosłość tuż po wojnie, w latach okrutnych, bezlitosnych i targanych wiatrem historii, który wiał wtedy wyjątkowo mocno. poza wartością merytoryczną, docenieniem tego, jak wiele może dać współczesnemu czytelnikowi pochylenie się nad tym tematem, 'Każdy został człowiekiem' jest dla mnie przede wszystkim książką przepełnioną smutkiem, żalem i współczuciem. tu nie ma happy endu, przedstawionym osobom los ciągle rzuca kłody pod nogi, są pionkami na szachownicy wielkiej historii. jeśli ktoś jeszcze ma w głowie pomysł, by oceniać wiarę w stalinizm, jaką wykazywali ludzie w tamtych czasach, niech lepiej weźmie porządny rozbieg do biblioteki i przeczyta tę książkę. według mnie to główna nauka, jaka płynie z książki Nesterowicza, choć oferuje ona znacznie więcej, np. przyjrzenie się rzeczywistości wiejskiej, wpasowując się w bardzo żywy trend pisania o chłopstwie.

[Iden · Rating 4 out of 5]

Świat odbudowany przez Nestorowicza w tej książce zdaje się być tak chaotyczny jak jego sposób pisania. Historie młodych ludzi odzwierciedlające nadzieję a jednocześnie próby przystosowania się do realnego świata jaki ich otaczał jest miejscami wręcz niezrozumiały dla samego autora.
PRL to czasy absurdu, wódki i wręcz ognistego buntu, przeciw komu? Do końca nie wiadomo. Moze to być system, niesprawiedliwość, bieda albo po prostu bunt dla samego buntu jak to młodzież ma w zwyczaju.
Czy bohaterowie wyszli na ludzi? Kwestia oceny ich pobudek zostaje otwarta. Pytanie czy my mamy prawo ich oceniać?

[Zdeněk Fekar · Rating 4 out of 5]

Neskutečně mě překvapilo, jak se kolektivizace v Polsku jako vejce vejci podobala československé zkušenosti se zaváděním nových, lepších zítřků podle vzoru nejpokrokovější země světa. Vlastně je to logické, když sovětští poradci ve všech zemích komunistického tábora dohlíželi na uplatňování ruských hloupostí. I přesto se obyčejní lidé snažili žít obyčejné životy, což autor výstižně popisuje.

[Wieczna Piwonia · Rating 5 out of 5]

Wzruszająca książka, plecionka wielu historii powojennych awansów społecznych. Czasami ciężko uwierzyć, że to tylko kilkadziesiąt lat. Szkic tego, czym dla wielu, wielu ludzi - naszych babć i dziadków - był PRL w kontekście możliwości zmiany swojej sytuacji życiowej.

[Kasia · Rating 5 out of 5]

Wspaniała książka!

[Stanisław · Rating 4 out of 5]

Eksperymentalne układanie sobie życia czwórki dzieciaków na tle eksperymentalnego budowania socjalizmu w Polsce.

[Iwona · Rating 3 out of 5]

3,5