Crisis!

by Beatrice de Graaf

Nederlanders redden zich altijd wel uit een crisis. Ze worstelden en kwamen boven. Ze hielpen elkaar of werden er weer bovenop geholpen door Vadertje Staat. Maar tegenwoordig lijken er steeds meer burgers te twijfelen aan die uitgestoken hand. Wil de staat ons wel redden, is het geen verkapte onderdrukking? Historisch gezien is dat wantrouwen een nieuwe ontwikkeling. Eeuwenlang was er helemaal geen overheid en waren we op elkaar aangewezen. Pas met de komst van het koninkrijk in de negentiende eeuw en nieuwe wetten rondom volksgezondheid, rampbestrijding en crisisbeheersing nam de overheid die taken van de burger over. In de loop van de twintigste eeuw werd de rampbestrijding steeds complexer. Of het nu om treinongelukken ging, terroristische aanslagen, overstromingen of rampen zoals de Bijlmerramp en MH17, de overheid probeerde van eerdere crises te leren en nieuwe steeds professioneler te beheersen. Tegelijkertijd namen de verwachtingen, de kritiek en de achterdocht van de burgers toe. Crisis! schetst die historische ontwikkeling en concludeert: is het niet tijd voor een nieuw besef van crisisbeheersing?

Genres: History, Nonfiction, Politics, Essays

64 pages, Paperback

First published January 1, 2022

About the author

Dutch historian, senator and writer on terrorism.

In 2004 she promoted on her thesis about the relationship of Dutch churches with the German Democratic Republic.

In 2007 she co-founded the Centre for Terrorism and Counterterrorism of the University of Leiden.

In 2015 she was on the candidate's list for the Senate for the social-christian ChristenUnie party.

Reviews

[Peter · Rating 3 out of 5]

Mooi overzicht van crisisbeleid en -besef door de geschiedenis heen. Ik ben erg benieuwd wat voor 'plan van aanpak' de auteur voor zou stellen, maar wellicht was dit niet het doel van het historische overzicht.

[Juliska · Rating 5 out of 5]

Zeer interessant om verschillende (soorten) crises van afgelopen decennia langs te zien komen en hoe 'wij' (onze natie, onze regering, ons volk) daarop reageerden, daarmee omgingen, daarvan leerden. Scherp en eerlijk. Ik vind eigenlijk dat we er niet al te best uit komen.

[Peter A. van Tilburg · Rating 3 out of 5]

Interessant essay over crises in Nederland over de eeuwen en hoe deze bestreden zijn. Van zelfredzaamheid en lijdzaamheid in vroeger tijden (pest, oorlog, rampen) naar een overheid die langzaam aan leiding neemt. Eerst nog vanuit een samenleving die de overheid accepteert, zoals bv bij de Watersnood ramp, maar later een samenleving die de overheid in toenemende mate wantrouwt in dit soort situaties. Het belang om crises regionaal en soms land overstijgend aan te pakken wordt ook groter (Corona). De Graaff onderscheidt aan het eind van het betoog crisisbeheersing van de overheid en crisisbesef bij de burger. Deze moeten hand in hand gaan anders accepteren de burgers de maatregelen niet. Tegelijkertijd moeten de maatregelen zo zijn dat de pijn en lasten eerlijk verdeeld worden over onder meer regio’s, generaties, economische en sociale klasse. Alleen dan houden burgers het niet alleen vol maar houden ze elkaar ook vast.

[Mathijs Loo · Rating 5 out of 5]

Door de actualiteitswaarde weet Beatrice de Graaf met name in de laatste twee hoofdstukken een paar belangrijke punten te maken over de crisisbestrijding vanuit de overheid. Hopelijk heeft Rutte meegelezen.

[Mireille]

Essay van de Maand van de Geschiedenis 2022
Eigenlijk best verfrissend om Nederland vanuit "crisisperspectief" te bekijken. Beatrice de Graaf weidt uit over rampen en crises die vanaf de Napoleontische tijd op enige manier een kantelpunt vormden in de vaderlandse geschiedenis. Allerlei soorten rampen (gezondheids-, klimatologische, economische) zijn van alle tijden, maar waar de verandering in schuilt is het crisisbesef en de rol van de overheid in de crisisbeheersing. Vooral sinds de jaren 1980 wordt de overheid door de burgers wantrouwend gevolgd en beziet de overheid de burgers als veroorzaker van crises.
De Graaf legt in haar essay goed uit hoe die omslag in het denken gekomen is. N.a.v. de organisatie van crisisbeheersing sinds begin jaren 2000 zou je namelijk kunnen concluderen dat de overheid veel meer doet aan het beteugelen van crises, maar dat de burger dat niet zo ervaart en in grotere mate de overheid verantwoordelijk houdt.
Waar essays vaker alleen beschouwend blijven, blikt Beatrice de Graaf gelukkig ook vooruit naar mogelijke oplossingen om uit deze vertrouwenscrisis te komen. Ze beseft dat dat uiteraard niet eenvoudig is, maar als men er in de zoveelste commissie over praat, gebeurt er in elk geval meer dan niets.
In eigen woorden: verbetering van het crisisbesef ligt in hernieuwd besef van wat nu eigenlijk crisis is (en dat niet alles maakbaar is maar dat er een natuurcyclus bestaat) en andere beeldvorming in de media. Betere crisisbeheersing kan voortkomen uit het oplossen van de tegenstelling die er is tussen enerzijds gecentraliseerde plannen en anderzijds gedecentraliseerde uitvoering (rampenbestrijding ligt grotendeels nog steeds bij gemeenten en veiligheidsregio's).

Crisis! is een essay dat bij de overheden goed gelezen mag worden en iets waar men in de sociologie en aanverwante onderzoeksrichtingen in studies mee verder kan.

[Han Duhou-Peters · Rating 3 out of 5]

Essay over crisissen in de samenleving
“De 'kwetsbaarheidsparadox' maakt immers dat naar-mate een land en een bevolking rijker en veiliger worden, en er beter in slagen crises te voorkomen, de ontreddering des te groter is wanneer zich dan af en toe toch een crisis voordoet.”

[Marleen · Rating 4 out of 5]

Interessant essay over de geschiedenis van crises en hoe daarmee werd omgegaan.

[Mart · Rating 5 out of 5]

Short read but excellent!

[José Muylaert · Rating 4 out of 5]

Een interessant stukje ( Nederlandse ) geschiedenis over crises, hoe er tegenaan werd/wordt gekeken en hoe er vanuit samenleving en overheid op werd/wordt gereageerd. Dit alles opgeschreven in begrijpelijke, vlot lezende taal - hulde !

[Jorg · Rating 3 out of 5]

Pfoe. Ik weet het niet. Het is een interessant pamflet. De boodschap is zeker nuttig en belangrijk - betere inrichting crisisbeheersing en koppelen maatregelen aan crisisbesef van de bevolking. Toch heb ik een onbevredigend gevoel na het lezen. Volgens mij mist het verhaal een aantal elementen, zoals de toenemende rol van wetenschappers vanaf de 18e eeuw en de rol van media vandaag de laatste 20ste eeuw wordt wel heel erg summier aangeraakt. Daarnaast worden, onrecht in mijn ogen, crises als covid en terreur en oorlog op één hoop gegooid met de klimaat- en stikstofcrisis. Die laatste twee zijn wel echt van een hele andere orde dan de eerder genoemde. Blijft overigens belangrijk dat de maatregelen ook goed gekoppeld worden aan het besef van het probleem onder de bevolking.

[Boudewijn Hogeboom · Rating 3 out of 5]

Een mooi helder overzicht van crises en het erop reageren door de overheid. En toch maar drie sterren. Dat komt door het laatste hoofdstuk. Ook wel omdat ze meerdere recente crises niet noemt, zoals de bankencrisis en maar heel summier de ecologische crisis, maar vooral omdat ze voorbij lijkt te gaan aan het feit dat de overheid wel onderzoekt maar niet levert. Het publieke welzijn wordt niet meer als hoogste goed ervaren. Dat de overheid niet alles kan oplossen is waar, maar dat ze niet oplost wat ze wel zou moeten kunnen doen, dat ze problemen vergroot doordat ze de ongelijkheid vergroot blijft in mijn ogen onderbelicht.

[Frans Van Der Zanden · Rating 4 out of 5]

Oktober is de maand van de Grschiedenis en ter gelegenheid daarvan schreef Beatrice de Graaf het essay Crisis! Daarin belicht ze niet alleen de geschiedenis van rampen en crises, maar vooral ook de manier waarop daar in Nederland mee werd en wordt omgegaan.
Crisisbeheersing en crisis besef zijn elkaar gaan ondermijnen. Dat leidt tot wantrouwen, terwijl de rampspoed van nu schreeuwt om vertrouwen.
Daar waar vroeger de overheid de crises moest bezweren, wordt de overheid tegenwoordig vaak gezien als de veroorzaker van de crises.

[Imre · Rating 3 out of 5]

3.5 - Een kort maar fraai essay wat op een heldere manier duidelijk maakt hoe wij als Nederlanders eeuwige angstige wezens kunnen zijn, hoe zeer veel crisissituaties hetzelfde verlopen en hoe voor de framing (en de rol van de media) daarin door de eeuwen heen veranderd zijn. Dit essay sluit niet af met een groot crescendo, maar zet wel degelijk aan tot denken. Wat maakt een crisis nou een crisis, welke rol heeft de Staat en welke heeft de burger, is het echt wel zo serieus, en wat moet ik hier mee? Allemaal vragen die wij ons niet in een post-Covid maatschappij voor het eerst stellen.

[Harmke · Rating 4 out of 5]

Razend interessant, voor iedereen die geïnteresseerd is in politiek, geschiedenis en maatschappij. En eigenlijk ook wel verplicht leesvoer voor iedereen die professioneel betrokken is bij de crisisbeheersing bij gemeenten, provincies, waterschappen, veiligheidsregio’s en de rijksoverheid. Inclusief bestuurders en politici. Want wie de geschiedenis niet kent, is gedoemd die te herhalen.

[Jonne · Rating 4 out of 5]

Een hele mooie essay over het ontstaan van de crisis! In het korte verhaal wordt je meegenomen door de geschiedenis naar het nu. Hoewel ze natuurlijk een historicus is, en niet gaat over de toekomst, zou ik het wel intressant vinden om haar invulling van hoe het anders ‘moet’ te lezen. Maar intressante essay waar je nog over kan nalezen.

[Amanda · Rating 4 out of 5]

De maatregelen van crisisbeheersing zélf zijn sinds de moderne tijd immers steeds vaker bron van crisis. Als ze niet transparent en eerlijk worden uitgevoerd, vergroten die maatregelen, plannen en decreten de breuken in de samenleving juist. En dan worden de crisismaatregelen, of de ‘heersende elites’ zelf als bron van crisis beschouwd.

[Jonah · Rating 4 out of 5]

Mooi essay over de geschiedenis van crisis, crisisbeleving en crisisbeheersing. Met een advies waar het hele scala aan crisisregisseurs iets aan kan hebben.

['T Boekenreisbureau · Rating 5 out of 5]

Goed overzicht over hoe beleid en aanpak soms ver uit elkaar lopen. De kritische noot over alle crises die momenteel in ons land zich manifesteren is volkomen terecht en onderbouwd.

[sophie :D · Rating 3 out of 5]

ik voel me veel te cool over het feit dat ik 90% van alle info al wist

[Marieke Izelaar · Rating 3 out of 5]

Prima vermakelijk. In sneltreinvaart twee eeuwen rampen in Nederland. Interessante analyse van overheidsingrijpen in die twee eeuwen.

[Inge Hulsker · Rating 3 out of 5]

Informatief boek over hoe Nederland (zowel de overheid als de inwoners) omgaat met crisis. Paar interessante feiten, geen heel boeiend boek.

[Cor De · Rating 5 out of 5]

Zoals alles wat Beatrice de Graaf schrijft of zegt heerlijk verduidelijkend. Opeens begrijp je het. Je zou willen dat ze binnenkort met deel 2 komt: over de huidige crisis.

[Bert Huisman]

6 t15

[Isaure · Rating 3 out of 5]

Interessant historisch overzicht maar aangekomen bij de conclusie miste ik een beetje creativiteit van de auteur. "En wat nu?" Met die vraag blijft de lezer antwoordloos zitten. Toch jammer.

[Noam · Rating 3 out of 5]

Fascinerend overzicht van crises in Nederland vanaf de 18e eeuw tot en met crises die nog gaande zijn (Oorlog in Oekraïne, Coronapandemie). Je kunt helaas niet anders concluderen dan dat veel veranderd is, als het om crisisbeheersing gaat, maar dat het niet veel beter is geworden. We hebben weinig geleerd. De postmodernistische conclusie is dat naast aandacht voor crisisbeheersing ook aandacht voor crisisbesef nodig is. Herkenbaar. Dit boek smaakt naar meer.