Αλέξανδρος ή Ο ψευδομάντης - Μοντανός ή Ο ψευδοπροφήτης

by Λουκιανός, Ανώνυμος, Δημήτρης Ι. Κυρτάτας (Foreword)

Στο μέσον του Δεύτερου Μεταχριστιανικού αιώνα, ο Αλέξανδρος και ο Μοντανός, ένας εθνικός κι ένας χριστιανός προφήτης, στην ίδια δεκαετία και σε κοντινή απόσταση γεωγραφικά, κέρδισαν με τις δραστηριότητές τους μεγάλη φήμη. Οι νέοι προφήτες δεν έκαναν την εμφάνισή τους σε κάποιο από τα επιφανή κέντρα του πολιτισμού αλλά σε απόμακρες περιοχές της Μικράς Ασίας. Ο Αλέξανδρος, πολέμιος των Χριστιανών και των Επικούρειων, ισχυριζόταν ότι αντλούσε την έμπνευσή του από τον Ασκληπιό και ο Μοντανός από τον Ιησού και το άγιο Πνεύμα. Οι μεγάλες τους επιτυχίες προκάλεσαν και μεγάλες αντιδράσεις.
Για να καταγγείλει και να γελοιοποιήσει τον Αλέξανδρο και τα τερτίπια του, ο Λουκιανός συγκέντρωσε πληροφορίες και τον επισκέφτηκε προσωπικώς. Με τον Μοντανό πάλι ασχολήθηκαν αρκετοί εκκλησιαστικοί άνδρες της εποχής, προσπαθώντας να δείξουν ότι πηγή έμπνευσης δεν ήταν το Άγιο Πνεύμα αλλά ο Σατανάς.
Στον τόμο αυτό περιλαμβάνονται τόσο το έργο του Λουκιανού εναντίον του Αλεξάνδρου όσο και τα σωζόμενα εκτενή αποσπάσματα από τα έργα των εχθρών του Μοντανού και μάλιστα ενός πολύ καλά πληροφορημένου συγγραφέα που παραμένει ανώνυμος. Ο αναγνώστης μπορεί να παρακολουθήσει έτσι τους παράλληλους βίους δύο πολύ διαφορετικών προφητών μέσα από καταγγελίες που φωτίζουν με τον καλύτερο τρόπο τις έγνοιες και τις ανησυχίες της αρχαιότητας που εισερχόταν στο ύστερό της στάδιο.
Μια γενική και δύο ειδικές εισαγωγές δίνουν τις απαραίτητες πληροφορίες για να γίνει κατανοητή η έκταση του προβλήματος.

Ο Λουκιανός (125 - περ. 192) γεννήθηκε στα Σαμόσατα, στη ρωμαϊκή επαρχία της Συρίας. Υπήρξε ρήτορας, διδάσκαλος της ρητορικής και, προς το τέλος της ζωής του, υψηλά ιστάμενος δημόσιος λειτουργός στην Αίγυπτο. Το έργο του περιλαμβάνει διαλόγους διαφόρων ειδών, σατιρικά μυθιστορήματα και παρωδίες τραγωδιών. Η κύρια περίοδος της δημιουργίας του συμπίπτει με την ηγεμονία του Μάρκου Αυρήλιου.

Ο Aνώνυμος και οι άλλοι αντιμοντανιστές συγγραφείς, αποσπάσματα των οποίων περιλαμβάνονται στον τόμο αυτό, ενδέχεται να ήταν λίγο νεότεροι από τον Λουκιανό. Όλοι τους ήταν χριστιανοί, στην υπηρεσία της εκκολαπτόμενης ορθοδοξίας που αντιμαχόταν τα προφητικά κινήματα. Τα έργα τους εναντίον του Μοντανού είναι γνωστά από την Εκκλησιαστική ιστορία του Ευσέβιου. Γράφτηκαν την τελευταία δεκαετία του 2ου αιώνα, στα χρόνια του Σεπτίμιου Σεβήρου.

Genres: Classics, Religion

320 pages, Paperback

First published August 1, 1997

About the author

For the primary page about this author, see Lucian of Samosata

Reviews

[Yann · Rating 4 out of 5]

IIeme siècle après JC. Lucien de Samosate raconte dans une lettre à un ami la destinée d'un imposteur qui se faisant passer pour un dieu a connu un énorme succès en dupant des gens crédules à l'esprit épais en utilisant des tours de passe passe ingénieux. Cet individu, dont la renommée va croissant, depuis le moment où il fait croire à la naissance d'un dieu, jusqu'au moment où il encaisse des sommes faramineuses en procédant à des divinations presque industrialisées. Il n'hésite pas à alarmer la pudeur des femmes et des enfants, sous l’œil complice des pères qui voient ces abus comme de grands privilèges. Athés et Épicuriens sont biens évidemment chassés à coup de pierre par les excités fanatiques qui vénèrent le gourou. Lucien risque sa vie en affrontant directement le personnage. Mettant à jour sa duplicité, et il manque d'être jeté par dessus bord d'un bateau. Il signe dans cette lettre une charge mordante et joyeuse contre les Tartuffes

[Michele Magnifico · Rating 4 out of 5]

"Ed egli, emettendo suoni indistinti(avrebbe potuto essere una lingua ebraica o fenicia), sbalordiva la gente, che non capiva cosa Alessandro andava dicendo.

[Marco Innamorati · Rating 3 out of 5]

Opera sicuramente minore di Luciano. Presenta un certo interesse per la vivida descrizione degli imbrogli del falso profeta, paradigma negativo del libro. Ma anche per la commossa rievocazione dell’insegnamento di Epicuro, “nemico” del falso profeta e instancabile fustigatore delle superstizioni.

[liza · Rating 2 out of 5]

tout ça pour pas être notée et être nulle en grec

[mayaime · Rating 3 out of 5]

Sympa mais je n’ai pas particulièrement accroché

[sabisteb aka callisto · Rating 4 out of 5]

Lukian von Samosata war ein römischer Satiriker des 2. Jhdt. n. Chr. Wenn man sich seine Publikationsliste anschaut, war er auch extrem produktiv, auch wenn seine Werke heutzutage wohl maximal als Kurzgeschichten durchgehen würden und alle in einen Band passen würden.
Bei dem vorliegenden Band scheint es sich um Ἀλέξανδρος ἢ Ψευδόμαντις bzw. lat. Alexander oder Alexander oder Der falsche Prophet zu handeln. Diese Buch ist ein Essay in Briefform, dass über einen falschen Propheten Alexander herzieht, der mit seiner erfundenen Religion, in der eine Schlange mit Pappmascheekopf die Hauptrolle spielt, die Menschen der Antike betrügt, an der Nase herumführt und ausnimmt wie Weihnachtsgänse.
Die Hauptaufgabe des Autorenteams Codex Regius war es, eine gut lesbare Übersetzung basierend auf verschiedenen Übersetzungen anzufertigen. Das ist ihnen auch soweit gut gelungen. Das Werk liest sich angenehm, flüssig und recht bissig. Die Anmerkungen mit historischem Hintergrund helfen einem beim Lesen und Verstehen ebenfalls.
Dennoch hat das Buch ein paar Probleme. Auch wenn es flüssig und spaßig zu lesen ist, so ist die Wortwahl teilweise anachronistisch modern, etwas, das von vielen Lesern auch bei der neuen LOTR Übersetzung bemängelt wurde. Es mag zwar sein, dass einige Religionen Headbanger (S. 29) hatten, der Begriff an sich reißt einen ob seiner Modernität aus dem Lesefluss, genau wie hinterfotzig (S. 29) oder schlechtes Timing (S. 84).
Das nächste Problem ist die Vorgehensweise. Es ist durchaus legitim aus mehreren Übersetzungen über Vergleich eine neue Übersetzung herzustellen. Das weiß ich aber nur direkt vom Autor. Über die genaue Vorgehensweise gibt es leider keine Informationen im Anhang. Das macht diese Übersetzung für Wissenschaftliche Arbeiten in der Altphilologie vollkommen wertlos und es ist auch mit Vorsicht zu genießen. Denn ein Blick ins Original sollte schon gemacht worden sein, um die Qualität der verschiedenen Übersetzungen abschätzen zu können. Dieses Problem könnte durch eine zweisprachige Ausgabe behoben werden, damit fachspezifische Leser das Ergebnis besser beurteilen können, das würde diese Ausgabe auch deutlich aufwerten, zumal die Originaltexte ohnehin public domain sind.
Das Hauptproblem ist aber der Titel. Wenn jemand eine neue Übersetzung dieses Werkes sucht, wird er es nie finden, denn statt unter Lukian – Alexandros mit „Codes Regius“ als Übersetzer, läuft es unter Codex Regius als Autor und unter dem Titel „Die Schlange und ihr Priester“. Es scheint so, als wenn die Autoren gar nicht wollen, das Leser, die etwas von Lukian in neuer Übersetzung suchen, dieses Buch über die normale Suchfunktion finden. Da sollte dringend nachgebessert werden. So stolz ein Übersetzer auch auf sein Werk sein mag, er ist nicht der Autor.
Das Buch hat mit ca. 100 Seiten die übliche Länge wie viele klassisch Antike Reclam Klassiker und ist daher vom Preis her auch in diesem Bereich angesiedelt. Der Einband ist jedoch besser als bei Reclam.