Die Unterwerfung: Anfang und Ende der menschlichen Herrschaft über die Natur

by Philipp Blom

»Macht euch die Erde untertan«: Vor rund 3000 Jahren legte der Autor der Genesis seinem Schöpfer diesen Satz in den Mund. Damit war die Idee geboren, dass der Mensch eine Sonderstellung auf der Erde einnimmt und deren Ressourcen rücksichtslos ausbeuten darf. Sie war so stark, dass sie sich über den ganzen Planeten verbreitete. Wer sich ihr widersetzte, bekam es mit Kolonisatoren und Geschäftemachern zu tun, die sich auf angeblich höhere Werte beriefen. In seiner Universalgeschichte der Umwelt erzählt Philipp Blom die Geschichte der Unterwerfung der Natur, deren Konsequenzen die Menschheit heute an den Rand des Abgrunds führt. Nur wenn sie sich von dem Wahn befreit, über der Natur zu stehen, bleibt ihr die Chance, zu überleben.

Genres: Nonfiction, History, German Literature, Environment, Climate Change

368 pages, Hardcover

First published September 26, 2022

About the author

Philipp Blom is a German novelist who currently lives and works in Vienna, Austria. He is best known for his novel, The Simmons Papers (1995). His 2007 novel, Luxor has not yet been translated into English. He is a professional historian who studied at Vienna and Oxford with a focus on eighteenth-century intellectual history. His academic works include: To Have and to Hold: An Intimate History of Collectors and Collecting; Encyclopédie, and The Vertigo Years: Change and Culture in the West, 1900-1914. He is also the author of The Wines of Austria.

Reviews

[Christophe Scheire · Rating 5 out of 5]

Alweer doet Blom wat hij bij mij met al zijn boeken tot nu toe al gedaan heeft: me proberen naar een niveau te tillen, dat ik net niet lijk aan te kunnen. Me geduldig, maar zonder compromissen te sluiten met mijn beperkte mogelijkheden, laven en voeden. Me helemaal in de war brengen, me in een doolhof achterlaten en zachtjes de weg laten verliezen...
En dan ... duwt hij zachtjes de wolken weg, en geeft me een uitzicht op inzichten, die ik nog niet had durven - laat staan kunnen - dromen. En op zo'n moment voel je dat al dat geduld, al zijn compromisloze eruditie, al zijn uitweidingen, alle te omzeilen lastige klippen nodig waren om me mee te brengen tot hier.

Met dit boek komt hij onwaarschijnlijk dicht bij wat wel eens het kernthema van het zijn zou kunnen zijn.

Ik heb gewroet en genoten.

Dank je wel, Philipp Blom. Opnieuw. Dank je wel.

[Pieter Serrien · Rating 5 out of 5]

Blom doet het alweer, een filosofisch historisch boek waardoor je wordt overweldigd en je visie op de wereld wilt herformuleren. ´De onderwerping´ is geen makkelijk boek, net zoals zijn eerdere werk over het onderwerp ´De opstand van de natuur´ doorworstel je samen met Blom onze westerse filosofische geschiedenis. Bij dit boek is de urgentie nog groter. Je leest tussen de regels stukken van zijn meesterwerk ´Wat er op spel staat´. Blom geeft antwoorden, maar doet nog meer vragen stellen. Zoals op Goodreads door een lezer geformuleerd: ´Ik heb gewroet en genoten´.

[Hannah Vollebergh · Rating 5 out of 5]

Een van de interessantste boeken die ik afgelopen periode heb gelezen! Vanuit historisch filosofisch perspectief analyseert Blom de verhouding tussen mens en natuur. Daarbij raakt hij aan zoveel ideeën die ook in mijn eigen hoofd zaten, maar hij weet ze aan elkaar te verbinden en te duiden. Het belangrijkste: uiteindelijk is verlichting vooral een voortzetting van de christelijk-theologische traditie, waarbij onderwerping, van de vrouw, andere volken en de natuur, essentieel is.

[Anneliese Tirry · Rating 4 out of 5]

Een eye-opener zoals ze zeggen, dit boek over de onderwerping van de aarde. Ook een boek waar ik bijwijlen gewoon erg boos van werd.
In dit boek lees je de geschiedenis van de verhouding van de mens tot de natuur. Na het animisme van de oude volkeren, kwam er de wil om de natuur in een zeker stramien te dwingen waarin ze enkel nog ondergeschikt is aan de mens.
Of het nu onder invloed was van een religie, van de verlichting of van het kapitalisme wat niet voldoet aan de norm, wordt onderdrukt. Andere volken met andere gewoontes, vrouwen, de natuur die de mens in de weg staat, ik werd er een beetje moedeloos van. Ik dacht ook wel eens aan dat "drill baby drill" van een oranje panda in een ander continent, waarbij natuur noch de oorspronkelijke bewoners voor wie dit heilige gronden zijn, gespaard of gerespecteerd worden.
De schrijver van het boek is hoopvoller over de toekomst dan ik. Ik ben momenteel eerder pessimistisch. Ik zie dat er vele groepen mensen zijn die geen link meer hebben met de wereld rondom hen. Hoe eens oorlogsvoering veranderde van lijf aan lijf gevechten, naar het sturen van drones waarbij men de slachtoffers niet meer zien en ze dus niet meer geregistreerd worden als mens, zo zien vele mensen de wereld enkel nog door een scherm. Ze is niet meer echt. Ze is virtueel. Dàt maakt me droevig.
Verder is het een heel moeilijk boek. De zinnen zijn te lang en te warrig. Had alles iets gestructureerder geweest, dan had ik hier zoveel meer van meegedragen.
Er zijn vele gordijntjes open gegaan, soms maar even. Zeer interessant vond ik ook het deel over de epigenetica. Hoe ook trauma wordt doorgegeven aan volgende generaties. Dat verklaart veel denk ik. Daar zou ik nog wel meer willen over weten.

[Rudi · Rating 5 out of 5]

Na een aantal geschiedenis boeken was ik wat uitgegeschiedenist, maar dit boek heeft me aangenaam verrast , men wordt er wat filosofisch van , … onderwerpen …, zoals de vissen de zee onderwerpen ,we lijken hier vooral veel te lenen , tijd, voeding moleculen, ademen lucht moleculen, enz , zoals de vissen water drinken uit de zee en het terug geven , maar mss lenen we wat teveel en geven het niet zo goed terug als we zouden kunnen in het snorkel dorp dat we leven , …. Teveel , te weinig , als we ver van de lijn afwijken wordt het niet gemakkelijk , Te slim/dom ongevoelig/gevoelig sterk/zwak enz….. het maakt het leven waarschijnlijk niet gemakkelijker als men in de te zone beland ( er zit mss een groot filosoof in mij maar dan zit ie goed verstopt )
In het boek komen er een stoet voorbij waarbij ik bij sommige wel hun visie deel , Montaigne, Telesio, Spinoza ,
Een boek over onderwerpen, / de wil opleggen doorheen de geschiedenis, als het ver van het waarheidspad afgaat wordt er dan wat meer geweld gebruikt om de wil op te leggen , …. ( mijn wil opleggen , de atomen bevrijden, lijkt wat teveel in strijd met het leven zelf dan mss beter geen wil opleggen ,
Interessant boek over de geschiedenis van de visie door de mens op/over de natuur ,

[AnetteS13 · Rating 5 out of 5]

Es gibt Bücher, da habe ich mir schon lange gewünscht, jemand würde sie schreiben. "Die Unterwerfung" von Philipp Blom stand da ganz oben auf meiner Liste. Er seziert die Menschheitsgeschichte nach dem "Wahn", Mensch und Welt, Kultur und Natur seien etwas voneinander Geschiedenes, und der Mensch könne ohne Konsequenzen für sich selbst, die Natur ausbeuten und zerstören. Sehr schön leitet Blom diesen verhängnisvollen Irrtum her und manchmal ist es allein die Erfindung der Schrift, die dem falschen Narrativ Vorschub leistet. Wenn wir verstehen wollen, warum wir auf eine so schädliche Erzählung hereingefallen sind, die uns in die schon begonnene Klimakatastrophe geführt hat, dann hilft uns diese Selbsterforschung. Und vielleicht auch dabei, am Ende noch die Kurve zu kriegen.

[Casper Van Waesberghe · Rating 4 out of 5]

Wat een enorm fascinerende en wervelend geschreven intellectuele oefening!

De geschiedenis van een waanidee - "de mens staat boven de natuur" - schetsen is niet iets waar je zomaar op een lang weekend aan begint en ook het lezen ervan vraagt een constante aandacht, maar de inzichten dat het meegeeft en gedachtesprongen waartoe het je aanzet stoppen eigenlijk nooit doorheen dit boek. Alleen al de geweldige keuze om te beginnen met Gilgamesh zorgt direct voor een kriebel naar meer, om te eindigen bij Latour en netwerktheorie (ik vroeg me al af waar hij zo lang bleef). Depressief, hoopvol, grappig, complex, vol verwondering en met een enorm historisch besef, zo kun je dit wel omschrijven. Een beetje zoals de mens zelf.

Nu tijd voor iets lichter.

Bedankt bompa, om me dit mee te geven.

[Boudewijn · Rating 4 out of 5]

Het waanidee van de mens als heerser over de natuur
(Für meine deutschen Freunde eine englische Übersetzung am Ende dieser Rezension)

De mensheid heeft altijd al een ambivalente relatie gehad met de natuur die haar omringt. Voortgekomen uit diezelfde natuur, is de mens uiteindelijk de heerser over diezelfde natuur geworden, en daarbij die natuur onnoemelijk veel schade aangericht ... en uiteindelijk zichzelf.

We leven in een tijd waarin we een nieuwe verstandhouding lijken te ontwikkelen met de natuur om ons heen. We voelen ons niet meer boven de natuur staan, maar zijn er onderdeel van en zijn slechts een van de vele onderdelen in een complex systeem.

Het waanidee van de mens als baas van de natuur heeft ertoe geleid dat diezelfde mens zal sterven in de klimaatcrisis. Philipp Blom vond het een interessante paradox en probeert in De Onderwerping van de Natuur een geschiedenis te schrijven van de verhouding van de mens tot de natuur.

Via een paar gebruiksvoorwerpen en schilderijen werpt Blom een licht op de veranderende verstandhouding. Een stenen vaas uit Mesopotamië, met daarop het epos van Gilgamesj, een Venusbeeldje, De Val van Icarus van Pieter Breughel tot en met Joseph Wright of Derby's experiment met de vogel in een vacuümpomp. Hij laat zien dat ten tijde van Gilgamesj de mens al boven de natuur stond en naarmate de wetenschap vorderde, de theologische grondslag van mens' heerschappij over de natuur langzaam werd vervangen door die van de wetenschap - met slavernij, kolonialisme en de industrialisatie tot gevolg.

Voor de geschreven geschiedenis blijft het voor ons duister hoe de mens tegen de natuur aankeek. Pas in het epos van Gilgamesj krijgen we de eerste inzichten; bij Gilgamesj gaat het om macht machtsmisbruik, om de onderwerping van de natuur en van haar wetten door een hoofdpersoon die zich hopeloos overschat. De mens is afhankelijk van vele goden die je via offergaven tevreden moet houden. Pas met de bijbelse gedachte van de natuuroverheersing wordt de natuur door de enige God gegeven en mag ze onderworpen worden. De mens als Heer over de Schepping.

Nieuwe technieken versterkten de menselijke greep op de natuur. Dankzij de opkomende wetenschap was het mogelijk om de natuur verder te beteugelen. Maar waar de mens eerst nog zijn bestaansrecht uit de religie ontleende, wordt dit tijdens de Verlichting verplaatst naar het kamp van het verstand en de wetenschap. Darwin vormt een bodem voor de groei van het geloof in de superioriteit van het Europese ras. Het was de taak van de blanken om de wilde natuur (en de mens) te overheersen en te verbeteren.

Na de Tweede Wereldoorlog werd de uitbuiting van de natuur nog nooit zo uitbundig gevierd en werd het beheersen van de natuur een onderdeel van de wedijver tussen het kapitalistische Westen en de communistische staten. De spectaculairste successen moesten worden behaald in een oorlog van stuwdammen en boortorens, fabriekslandschappen en dode rivieren, hoogovens en diepe mijnen.

De milieubalans verwerd tot een systeem van georganiseerde waanzin, waarin een primaat zijn eigen bestaansvoorwaarde is gaan vernietigen.

Alhoewel dit boek me deed denken aan Frankopan's The Earth Transformed: An Untold History, had dit boek toch een meer filosofische insteek. Blom heeft een erudiet werk geschreven waarbij je soms via teveel zijwegen het spoor bijster raakt. De hoofdstukken over het pre-historische matriarchaat en de opkomst van Europa als machtigste werelddeel weken in mijn optiek teveel af van het eigenlijke onderwerp en droegen achteraf niet zoveel bij. Je moet je hoofd er goed bijhouden en ik kan me voorstellen dat dit geen toegankelijk boek is. In dat aspect was het boek van Frankopan toch een stuk toegankelijker. Toch was ik blij dit boek gelezen te hebben, omdat het me toch enkele nieuwe inzichten heeft gegeven.

*** English review***

As this book has up until now (June 2023) only been published in German and Dutch, I have added an English review below:

Humanity has always had an ambivalent relationship with the nature that surrounds it. Emerging from that same nature, humans have ultimately become the rulers over that very nature, causing immeasurable harm to it... and ultimately to themselves.

We live in a time where we seem to be developing a new understanding with the nature around us. We no longer see ourselves as superior to nature but as a part of it, just one of the many components in a complex system.

The delusion of humans as masters of nature has led to the human species facing its demise in the climate crisis. Philipp Blom finds this paradox interesting and attempts to write a history of the relationship between humans and nature in "The Subjection of Nature."

Through a few objects and paintings, Blom sheds light on the changing understanding. A stone vase from Mesopotamia depicting the Epic of Gilgamesh, a Venus figurine, Pieter Bruegel's "The Fall of Icarus," and Joseph Wright of Derby's experiment with a bird in a vacuum pump. He shows that during the time of Gilgamesh, humans were already above nature, and as science progressed, the theological foundation of human dominion over nature was slowly replaced by that of science, resulting in slavery, colonialism, and industrialization.

For written history, it remains obscure how humans viewed nature. It is not until the Epic of Gilgamesh that we gain the first insights; Gilgamesh represents abuse of power, the subjugation of nature and its laws by a protagonist who vastly overestimates himself. Humans are dependent on many gods who must be appeased through offerings. Only with the biblical notion of domination of nature, given by the one God, could it be subjugated. Humans as Lords over Creation.

New technologies strengthened human control over nature. Thanks to emerging science, it became possible to further restrain nature. But whereas humans once derived their legitimacy from religion, during the Enlightenment, it shifted to the realm of reason and science. Darwin provided a basis for the belief in the superiority of the European race. It was the duty of the white race to dominate and improve the wild nature (and humanity).

After World War II, the exploitation of nature was celebrated like never before, and mastering nature became part of the competition between the capitalist West and the communist states. The most spectacular successes were sought in a war of dams and oil rigs, industrial landscapes and dead rivers, blast furnaces and deep mines.

The environmental balance turned into a system of organized madness, in which a primate began to destroy its own conditions for existence.

Although this book reminded me of Frankopan's "The Earth Transformed: An Untold History," it had a more philosophical approach. Blom has written an erudite work where one sometimes loses track through too many digressions. The chapters on prehistoric matriarchy and the rise of Europe as the most powerful continent, in my opinion, deviated too much from the actual topic and did not contribute much afterward. You have to stay focused, and I can understand that this may not be an accessible book. In that aspect, Frankopan's book was more approachable. However, I was still glad to have read this book because it provided me with some new insights.

[Cédric Raskin · Rating 2 out of 5]

Zonde.

Titel en ondertitel beloofden veel goeds. Een nobele poging om de plaats van de mens in de natuur te herbekijken, en een beargumenteerde oproep om in tijden van klimaatrampen onze verantwoordelijkheid weer op te nemen.

Hoe is het zover kunnen komen, dat we de natuur alleen maar als ‘nuttig’ zien en dus schaamteloos uitputten? Wat kunnen we leren van de geschiedenis zodat we onze relatie met de natuur, als deel van het geheel, kunnen herstellen? Dat is wat ik had verwacht te lezen.

Maar wat ik kreeg, was een verschrikkelijke leeservaring. Stroeve warrige taal, lange pompeuze zinnen, moeizame zinsconstructies. De heldere inzichten die hier en daar even opflakkeren, zinken drie bijzinnen verder in de plompe modder van het vervelend zware taalgebruik van de auteur. Blub.

Ironisch bijna omdat de auteur zijn boek besluit met bedenkingen over het belang van taal en taalgebruik. Als hij zelf hier niet eens de moeite voor doet, hebben we nog een lange weg te gaan.

[looneybooks79 · Rating 3 out of 5]

Dat was even slikken… zowel qua inhoud, qua boodschap maar vooral qua taalgebruik. Ik weet niet of het aan de vertaling lag of dat het echt aan Bloms vertelwijze lag maar dit boek is zwaar… hoewel het amper een driehonderdtachtig bladzijden telt heb ik toch even gezwoegd, gezweet en ben ik vooral gezwicht… gezwicht voor een historisch filosofisch werk dat ik vast en zeker ooit nog wel eens opnieuw zal lezen, kwestie van alles goed tot me te laten doordringen.

Want zoals gezegd, dit is zware kost en is geen rechtlijnige vertelling van de schrijver historicus Blom. Hij springt namelijk vaak van de hak op de tak en neemt je het ene moment mee in de mythologische wereld van Gilgamesj, de minotaurus van Mykonos en de val van Icarus (waarmee hij het boek trouwens begint, met een stukje uit die vertelling) en dan neemt hij je plots mee langs de geschiedenis die we kennen waarbij religie een grote rol speelt en hoe filosofen en wetenschappers zich afzetten van dit religieuze gebeuren.

Maar waarom doet Philipp Blom dit? Wat is zijn betrachting en waar gaat dit boek dan wel over?

Heel kort door de bocht genomen tracht Blom het antwoord te vinden in de geschiedenis (al dan niet een waargebeurde) over de verhouding mens en natuur, waarbij de mens de natuur onderwerpt aan zijn exploitatiedrang. En dit zonder echt aan de gevolgen hiervan te denken of maar enigszins de verantwoordelijkheid te willen op zich nemen. En dit omdat in het Oud-testamentische boek Genesis staat “Onderwerp de Aarde!”

Christendom deed de mens zich superieur voelen tegenover anderen én tegenover de natuur. Maar ook wetenschappen en experimenten die vaak leidden tot het doden van dieren of vernietigen van planten in de naam van ‘vooruitgang’! (Dat is iets wat uiteraard vandaag nog steeds gebeurd!)

Vooruitgang is vernietigen. Daar komt het op neer als ik dit boek juist mag interpreteren.

Blom schetst zijn visie aan de hand van voorbeelden uit de geschiedenis maar ook uit de kunst (bijvoorbeeld door schilderijen van Breugel en William Turner). Dit maakt het iets makkelijker te slikken wat hij te vertellen heeft.

Het derde en laatste hoofdstuk in dit boek is dan een blik die Blom werpt op een toekomst die er niet bepaald positief uitziet waarbij klimaat(verandering) een rol zal spelen.

Een vals gevoel van superioriteit kan alleen maar de ondergang betekenen van mens en natuur. En dat is dan de boodschap die Blom in dit boek wil brengen. (Of dat haal ik er alvast uit)

Toen ik het boek zal liggen in de winkel had ik helemaal niet verwacht dat dit een filosofische kijk zou zijn op hoe de mens omgaat met zijn omgeving. Dit maakt dat het niet het meest toegankelijke boek is en niet iedereen dit zal willen lezen. Maar laten we eerlijk zijn, een onderwerp als natuur en menselijke superioriteit en de gevolgen daarvan is in een gepolariseerde wereld als die van vandaag sowieso al niet heel in trek. Nochtans is dit boek wel een aanrader, eentje om je tijd voor te nemen wel, net omdat het een boodschap en vooral een waarschuwing wil bieden.

Ik ben alvast van plan om nog meer van Blom te lezen.

[Bonnie · Rating 4 out of 5]

Philipp Blom – Die Unterwerfung – Anfang und Ende der menschlichen Herrschaft über die Natur

Der Autor – Historiker, Schriftsteller und Journalist – geht der Frage nach, wie sich die Idee „Macht Euch die Erde untertan“ über drei Jahrtausende entwickelt hat.

In 41 kurzen Kapiteln, die einer chronologischen Ordnung folgen, entwickelt der Autor seine Argumentation und belegt sie sehr kenntnisreich mit teilweise wenig bekannten Beispielen und Ereignissen aus Geschichte, Philosophie, Theologie, Mythologie, Kunst uvm. Es war eine ausgesprochen spannende und inspirierende Lektüre.

Zum Inhalt:
Der Mensch als göttliches Wesen (2/3 göttlich, 1/3 Natur im Gilgamesch-Epos) steht außerhalb der Natur und kann die Welt nach seinen Wünschen gestalten, formen und beherrschen. Genauer gesagt: Der Mann. Denn die Unterwerfung der Frau ist bereits ein Teil der Geschichte. Dass dieser Mann aus Europa kommt, ist in vielerlei Hinsicht Zufällen geschuldet (z.B. der gute Zugang zum Meer). Aber auch einer militant missionarischen Religion, die nur einen wahren Glauben kennt und in deren Namen gefoltert, gemordet, Krieg geführt und kolonialisiert wird. Dies wird begleitet von einer „Rechtfertigungsindustrie“, die die Widersprüche erklärt und die Weltherrschaft des weißen Mannes rechtfertigt. Auch die Trennung von Wissenschaft und Religion in der Aufklärung beendet die Dominanz der Idee der Unterwerfung nicht. Seit Mitte des zwanzigsten Jahrhunderts verfügt der Mensch über die Technologie, die Welt in noch nie dagewesenen Umfang auszubeuten.
Der Ausweg besteht darin, dass sich der Mensch als Teil der Natur und in seiner Vernetzung mit ihr versteht, sozusagen als Teil eines Meta-Organismus, der nur durch das sinnvolle Zusammenwirkungen aller lebt und gedeiht. Ein sehr schöner Gedanke.

Der Weg wie dieser Gedanken in die Köpfe und Herzen findet, wäre noch zu beschreiben. Angesichts der über Generationen tradierten Beharrungskraft von Institutionen und Machteliten eine Mammut-Aufgabe.

[Saskia · Rating 4 out of 5]

Heel interessant boek over hoe het idee dat de mens buiten en zelfs boven de natuur staat is ontstaan en wat voor gevolgen dat heeft. Ik vond het, zoals meer lezers op GR opmerken, geen gemakkelijke kost en heb er lang over gedaan. Maar is dat erg?

Blom slaat zijpaden in naar elementen van kunst, filosofie, religie, geschiedenis, uit allerlei delen van de wereld. Als het gaat over dingen waar je minder goed mee bekend bent, dan moet je je echt inspannen om het goed te volgen. Dat zag ik als een uitdaging, niet als een last. Ik vind de stijl van Blom eigenlijk wel prettig, hij daagt uit en maakt het niet te simpel. Natuurlijk boeiden niet alle delen me even sterk, maar ik bleef toch nieuwsgierig.

Soms zie je wel een beetje zijn voorkeuren (tegen religie en kapitalisme, feministisch, anti-koloniaal) door de tekst heen. Maar daar kan ik mij in vinden en het is ook een plezierig tegenwicht tegen alle geschiedenissen die door witte mannen zonder die perspectieven zijn geschreven. Ik wist bijvoorbeeld niet dat Paulus een vrouwenhater was. Dat Augustinus uit Noord-Afrika kwam. Dat Descartes zijn hond reduceerde tot een onbezielde machine om zijn ideeën in overeenstemming met het geloof te brengen.

En het belangrijkste: dat het idee van controle over de natuur diep in ons allemaal zit, maar dat de metafoor van een netwerk waarvan we deel uitmaken echt een ander perspectief biedt! Dank voor deze wijze les.

[Arnoud De Meyer · Rating 3 out of 5]

Ik vond dit een interessant maar moeilijk geschreven boek. Het pretendeert een universele kijk te geven over hoe de mens de natuur heeft onderworpen en daar nu de slechte gevolgen moet van dragen. Alhoewel het helemaal niet universeel is, maar veeleer Eurocentrisch en vooral gaat over de driehonderd jaren van de verlichting, heb ik het overzicht van de geschiedenis over hoe de mens zichself ziet in of liever boven de natuur sterk geapprecieerd. Ik heb er veel uit geleerd. In sommige van de latere hoofstukken waar Blom het heeft over hoe de mens in de laatste eeuw de natuur uitgeput en misbruikt heeft wordt hij een beetje ideologisch (tegen het kapitalisme en de vrije markt, en pessimistisch over technologie). Maar zijn allerlaatste hoofdstukken waarin hij de mens beschrijft als een onderdeel van een zeer complex systeem (en niet als de top van de schepping) hebben me doen nadenken.
Waarom 3 en geen 4? Omdat het boek bijzonder moeilijk leesbaar is, met ellenlange zinnen en houterige constructues. Soms maakt hij het moeilijker dan het zou moeten zijn. Maar dat kan aan de vertaler liggen. Indien U geinteresserd bent in de relatie tussen homo sapiens en de natuur dan raad ik U toch aan om het boek te lezen. Maar neem er Uw tijd voor.

[Nelleke · Rating 5 out of 5]

Ik ben onder de indruk, wat verward en overweldigd achtergelaten... ik heb er lang over gedaan om dit boek uit te lezen, ben zo ongeveer twee jaar geleden begonnen. Het was, steeds maar weer, indrukwekkend en leerzaam. Blom haalt zoveel verschillende verhalen, feiten, draadjes, denkers bij elkaar, dat je soms weer even op adem moet komen.
Ik wil en moet dit boek herlezen. Het helpt me met denken over de wereld, over de mensheid. En ik begrijp: we moeten een nieuwe taal leren, de oude staat te veel in het teken van de (religieuze en wetenschappelijke) tradities. We kunnen daarmee niet verder denken, we blijven binnen de oude verhoudingen. Nieuwe woorden, nieuwe begrippen zijn nodig om ons weer in verbinding te zien en te begrijpen met al het andere om ons heen.

[Peter Van der Boom · Rating 3 out of 5]

Blom heeft een mooi overzichtswerk geschreven: hoe de mens de natuur probeerde te onderwerpen en daarbij zichzelf tegenkwam. Wij moeten daarom, aldus Blom, niet boven de natuur staan maar ons realiseren dat we onderdeel van een groot netwerk zijn. Een zinvolle - maar voor mij - weinig vernieuwende boodschap. Waarom, zo denk ik, doen we dit niet? Blom’s belerende boek (in positieve zin) zoekt daar geen antwoord op.

[Peter Vegel · Rating 3 out of 5]

Long and messy essay: it's the kind of book you have to struggle through as it rehashes many arguments that you've heard ten times over and ultimately the only reward is some slightly new perspective on a thing here and there and the discovery of a couple of better thinkers quoted in the book. Hope someone will buy this off me (Dutch translation).

[Levi Verdam · Rating 4 out of 5]

Niet altijd even makkelijk te lezen. Wel interessante inhoud.

[Gwen · Rating 3 out of 5]

I found myself reading this book in phases. The earliest pages were almost poetic in their invitation to settle in. As the book went on, I had a harder time staying with the terrible arc of the historic and cultural story Blom tells of man's ongoing efforts to dominate nature.

I'm not sure that my 3 rating isn't a reflection of how deeply disturbed I felt after making myself finish the book. Blom presents the uncomfortable story of where humans are in relationship to nature, how we got here and the slim (but possible) choice we have to change the narrative.

No virtue signaling here. I feel chagrined at how easily I followed the flow of everyday living without regard for how hubris deafened me to the quiet whispers of the natural systems that surround us all.

What is less obvious is how deeply entrenched human dominion is in our historical and societal beliefs, culture, as well as political and religious systems. Instead, what conversations I do hear are reduced to tribal political, social and economic factors that don't begin to recon with just how big this blind spot is.

Subjugate the Earth is one small voice challenging the cacophony raised by those driving to an even more mechanized, disconnected from nature future.

There are no answers in the book. (That's not the role of a historian.) At the end, Blom does ask painful questions worthy of deeper consideration.

[Ptjerónimo · Rating 3 out of 5]

Rating: 2,5/5. Interrogo-me por onde andará o autor de "To Have and To Hold", "The Vertigo Years", "Fracture" e, mesmo, de "Nature's Mutiny", de tal forma este livro é diferente dos anteriores que li de Philipp Blom. Diferente e, na minha opinião, pior embora seja em termos de intenção certamente muito mais ambicioso. O fio condutor que une os muitos e breves capítulos que compõem o livro é muito ténue e a abordagem muito teórica, para não dizer filosófica, que o autor faz aos diversos temas só contribui para o diluir ainda mais e para suscitar no leitor uma certa perplexidade. Tem como é evidente alguns apontamentos muito interessantes, sobretudo nos últimos capítulos, mas globalmente o livro lê-se mal: o estilo de Blom é cerrado (será culpa do tradutor? A dúvida surge-me pois os outros livros que acima refiro ou foram escritos directamente em inglês ou o autor foi responsável pela tradução do texto original em alemão para o inglês), muito intelectual e por vezes mesmo pomposo. Leitura aborrecida, em suma.

[D · Rating 5 out of 5]

Wonderful book. Solidly traces the origins of an idea that glues is to destructive practices. There are a few contradictions in the text, but the arc of the story is clear. I am unsure which book read the others who have given it a poor mark here, but this books deserves to be better known among the Anglophone readership.

[Barbara · Rating 5 out of 5]

This book has made a big and lasting impression on me. It requires a bit of concentration but offers great insights on how humans belief systems about their own dominating position could emerge and develop.

[Clayton Ellis · Rating 2 out of 5]

Currently as I am in the initial part of the book, it is not what I expected. I was super excited when I read the jacket, and saw the content. But . . . i am not gelling with this read.

I like these kind of books, I thought. But now I am reevaluating that part of my reading self.