Wanhoop in de Wetstraat

by Ivan de Vadder

Al 30 jaar lang zorgt 'de kloof met de burger' voor wanhoop in de Wetstraat. Sinds die beruchte Zwarte Zondag in 1991, is nog niemand erin geslaagd die kloof ook maar een beetje te dichten. Ze lijkt een structureel onderdeel geworden van de democratie.



Waarom mislukken alle pogingen om die zogenaamde kloof te dichten? Met recente en minder recente voorbeelden - federale kieskring, verlaging van de stemgerechtigde leeftijd, afschaffing gemeentelijke opkomstplicht, hervorming Senaat... - illustreert Ivan De Vadder hoe politici met rationele voorstellen de emotionele kiezer proberen te overtuigen. Dergelijke voorstellen gaan bijna altijd terug op recepten die intussen al drie decennia meegaan, sinds de Burgermanifesten van Guy Verhofstadt.



In Wanhoop in de Wetstraat beschrijft politiek journalist Ivan De Vadder hoe de verwoede pogingen van de politiek om dichter bij de burger te komen, steeds stuklopen. Na 30 jaar is het tijd voor nieuwe recepten en nieuwe ideeën. De Wetstraatspecialist doet concrete voorstellen.

Genres: Nonfiction, Politics

347 pages, Kindle Edition

Published September 20, 2022

Reviews

[Davy Buntinx · Rating 2 out of 5]

Niemand verstaat de kunst zo goed om van een blogpost van twee pagina’s een gans boek te maken. Sommige stukken komen zo vaak terug dat je je afvraagt of je die alinea toch al niet gelezen hebt. De analyse over de toppolitiek van een commentator die het steevast benadert als een kijksport voelt als niet-top-politicus zeer wrang en een tikkeltje cynisch aan. Een beperkt stukje reflectie over de eigen rol in de bestaande wanhoop had een verrijking van het boek geweest. Met een aantal aanbevelingen ben ik het volmondig eens: het parlement moet - in naam van het volk dat het vertegenwoordigt - weer de baas zijn. Een parlement moet een minister kunnen afzetten, moet kunnen stemmen in eer en geweten zonder gebonden te zijn aan meerderheid of oppositie (stel je de meningen over kernenergie voor wanneer je “ja” of “nee”-getoeter effectief gevolg zou hebben) of zelfs partij (niet iedereen in een partij is het altijd over alles eens en da’s oké), de politieke verantwoordelijkheid moet terug opgenomen worden.

[Ann Lips · Rating 3 out of 5]

Interessant boek dat geen mooi beeld schetst van de politiek. Vervelend is wel dat er veel herhaling in zit, soms zelfs exact dezelfde zinnen en paragrafen. De rol van de media wordt ook niet genoeg belicht.

[Kristof Vercruyssen · Rating 4 out of 5]

Interessant boek (met actua tot midden 2022) dat de moeilijke verhouding van ‘slands politici met de bevolking blootlegt. Waarom vertrouwt men de politiek niet? Wanneer is dat duidelijk geworden? Hoe probeert de Wetstraat daarop in te spelen en waar faalt ze?

Op het einde worden een paar tips gegeven wat anders kan, maar ik ben zelf pessimistisch hierover. De particratie is alomtegenwoordig, sommigen houden vast aan de macht en 1 partij gaat het systeem niet kunnen veranderen of ze snijdt in eigen vel.

Vier sterren omdat er een paar keren paragrafen zijn die (bijna) letterlijk herhaald worden in twee verschillende hoofdstukken. Jammer.

[Jasper Le Comte · Rating 2 out of 5]

Kort samengevat: op zich wel goede analyses, maar te lang, te weinig structuur, heeft nood aan redactie, en weet niet goed waar het voor moet dienen.

Eindelijk dit boek uitgelezen, maar het was dan ook echt geen boek waar ik zomaar door kon gaan. Vooral in de eerste helft van het boek las het echt niet vlot of aangenaam, vooral door enkele fenomenen die ik enkel kan verklaren door een gebrek aan degelijke redactie. Er zit opvallend veel herhaling in het boek, zowel van ideeën en passages (bv. de Burgermanifesten van Verhofstadt), als van letterlijke zinsnedes (bv. "de legendarische zaal F van de senaat", X of Y "is dat aureool verloren", etc.), tot op het niveau dat je er een drankspel mee zou kunnen spelen. Dat je bepaalde zaken moet herhalen in bepaalde hoofdstukken spreekt voor zich, maar vooral in de eerste helft van het boek kom je die herhaling zodanig vaak tegen dat het echt storend is. Ook is het boek gewoon te lang, met bepaalde stukken die veel te lang en te breed uitgesmeerd worden. Zo geeft de Vadder een gedetailleerd overzicht van de resultaten van een enquête naar de belangrijkste thema's, bekommernissen, opvattingen van de Vlaamse kiezer, met een precieze uiteenzetting van hoeveel procent van de bevraagden op welke vraag welk antwoord gaven. Zoveel detail is echt niet nodig, zeker niet wanneer je al die details kan halen uit "Het DNA van Vlaanderen", de Vadders vorige boek, waarvan dit hoofdstuk gewoon een (niet echt) verdoken samenvatting is.

Tweede probleem: het algemene thema van het boek is de kloof tussen de politiek en de burger en hoe die leidt tot antipolitieke gevoelens en een verhoogde electorale winst voor de extremen van het politieke spectrum, maar dat thema vertaalt zich niet echt in een zeer logische meso- of microstructuur. Op zich wordt er wel een zekere lijn gehanteerd wordt van (1) vaststellen dat de kloof bestaat, (2) de kloof meten, (3) de oorzaken voor het ontstaan van de kloof bespreken, en (4) wat er aan de kloof gedaan kan worden, maar toch wordt die structuur vaak doorbroken, met bijvoorbeeld een lange bespreking van mogelijke maatregelen om de kloof te dichten in het midden van het boek (op zich niet onlogisch dat je bij een historisch overzicht van de kloof bespreekt welke maatregelen er al in het verleden al genomen zijn, maar dat is een andere structuur), en plots naar het einde toe weer allemaal voorbeelden van oorzaken voor het ontstaan van de kloof. Die warrige structuur maakt het moeilijk om een overzicht te behouden als lezer, waardoor ik hard moet nadenken als ik me probeer te herinneren wat ik uit het boek geleerd heb.

Fundamenteel vraag ik mij ook gewoon oprecht af voor wie dit boek geschreven is en met welk doel. Het is namelijk te 'hardcore' politieke analyse om ooit gelezen te worden door iemand die niet al vrij hard geïnteresseerd is in politiek, maar voor die mensen is de helft van dit boek overbodig omdat het zaken uitlegt die zo'n lezer al weet en anekdotes en geschiedenis vertelt die de lezer al kent, en hoogstens gewoon nog eens aan herinnerd moet worden. Ook vind ik het boek niet zo goed afgestemd op vlak van timing. Toegegeven, boeken over de politieke actualiteit zijn gedoemd om rap gedateerd te geraken, maar naar het einde van het boek put de Vadder plots veel stof uit de coronacrisis, die op het moment van publicatie nog vers genoeg in het geheugen zat van bovengenoemde politiek geïntereseerde lezer dat dat opnieuw onnodige bladvulling is. Misschien nog het ergst van al vind ik dat het boek héél veel tijd spendeert aan het probleem benoemen, duiden, kwantificeren, en analyseren, maar geen duidelijke adviezen formuleert om het probleem op te lossen, behalve dan een vaag pleidooi voor het vernieuwen van het respect voor politieke verantwoordelijkheid en politieke hygiëne. Ik verwacht niet per se dat de Vadder zomaar een mirakeloplossing uit zijn mouw kan schudden, maar als je eigenlijk geen adviezen te bieden hebt (of die niet duidelijk verwoordt), dan vraag ik me af wat de bestaansreden van dit boek is.

Ik ben zeker fan van de Vadders journalistiek werk, maar dit boek vind ik toch ondermaats, zeker voor zo'n vooraanstaand journalist. In het vervolg hou ik het wel bij wat gratis op VRT NWS verschijnt, in plaats van €25 te spenderen.

[Largo Vanderkelen · Rating 3 out of 5]

De meerwaarde van het boek zit hem in de uiteenzetting van de verschillende politieke debacles die België al heeft meegemaakt sinds Zwarte Zondag 1991.
Als opfrisser van de recente politieke gescheidenis van België is het dan ook een goed boek dat een makkelijke instap biedt voor mensen die niet (volledig) mee zijn met het 'hoe' en 'waarom' van de Belgische politiek.

Wat me echter stoorde (soms zelf mateloos) was de onnodige herhalingen. Een evolutie wordt op pagina X uiteen gezet enkel om dan drie pagina's later terug vanaf 0 ontrafeld te worden.
Zelfs quotes of verwijzingen naar andere boeken worden soms gewoon over genomen van andere passages in het boek.
Dit heeft er meermaals voor gezorgd dat ik het idee had me van pagina te hebben vergist.

Als je deze herhalingen naast je neer kan leggen is het een zeer solide boek.

Meest memorabele quote:
"Mensen stemmen op kandidaten die de juiste gevoelens oproepen, niet op de kandidaten met de beste argumenten"
(Drew Westen, The political brain).

[Doesjka · Rating 3 out of 5]

Vreemd boek dat op zich nog leerrijk is afhankelijk van je achtergrond. Maar dat is wel direct het eerste probleem met dit werk: wie is hier het doelpubliek van? Het is aan de ene kant te diepgaand en aan de andere kant enorm oppervlakkig. De historische achtergrond is interessant maar doet hier m.i. weinig ter zake. Daarbij is het grotendeels een opsomming en samenvatting van wat er in andere werken gezegd wordt maar worden er amper grafieken getoond (de grafieken worden wel uitgebreid droog beschreven) en mis ik een lijst van bronnen. Ten slotte had ik geen oplossingen om het Belgische of Vlaamse politieke systeem te verbeteren verwacht, mocht de tekst op de achterflap dat niet letterlijk beloven: "de Wetstraatspecialist doet concrete voorstellen"??

[Lot De Wulf · Rating 3 out of 5]

Amai wat een boterham 😅 Je krijgt constant doorheen heel het boek super veel infomatie waardoor het echt vermoeiend is om te lezen, maar uiteindelijk vond ik het wel interessant.

[Ward Diependaele · Rating 2 out of 5]

Het boek had best wel wat redactie kunnen gebruiken...

[Hanne Beyens · Rating 3 out of 5]

Zeer goeie inkijk in het Belgische politieke landschap.
Spijtig dat keer op keer dezelfde voorbeelden gebruikt worden, het boek kon hierdoor volgens mij korter zijn.

[Jeroen Swinnen · Rating 2 out of 5]

Sorry, Ivan.

Dit leest als een cursus waaruit de grafieken zijn weggevallen en die - getuige de talloze herhalingen - geen eindredactie heeft gekend. Je boek is ook in hetzelfde straatje ziek, vrees ik, als veel journalistiek: een anekdotisme - en dan niet eens van het verteerbare soort - waardoor het grote verhaal maar één dimensie kent.

-1 omdat ik zelf niks heb geleerd, maar +1 omdat dat, geef ik toe, waarschijnlijk komt door mijn opleiding en werkervaring (in de partijpolitiek; full disclosure).

[Tim t' Kint · Rating 3 out of 5]

Ik besef dat een goeie 80% van de mensen niét geboeid is door politiek. Zij dwalen natuurlijk, want hoe je 't nu draait of keert: politiek heeft een enorme impact op ons dagelijkse leven én op onze toekomst.

Als je de politiek niet volgt, dan stop je je kop in 't zand vind ik. Struisvogelpolitiek dus 🙂

Maar ergens snap ik het wel; politici zijn ook maar mensen. Ze zijn dus ook al eens te moe, ongeïnspireerd of gewoon te dom om de juiste beslissingen te nemen. Of ze zijn meer bezig met de eigen carrière, met geldgewin of een verdoken relatie met een buitenlands pornosterretje.

Vroeger waren die menselijke gebreken die ook onze politici treffen, minder bekend bij het grote publiek. Wie weet nu nog dat de grote Winston Churchill zinnens was om gifgas in te zetten in WO2? Of dat Mohandas Ghandi al eens bij een tienermeisje in bed kroop? Ik wil maar zeggen: zelfs dit soort halve heiligen zouden het in onze tijd een stuk moeilijker gehad hebben om hun imago heel te houden. Wat moet dat dan niet zijn voor onze hedendaagse politici die, ondanks hun talloze gebreken, naar mijn aanvoelen toch ook dikwijls goedmenende idealisten zijn. Of toch ooit zo begonnen ...

De laatste 30-40 jaar zijn we steeds dichter op onze politici gaan zitten, waardoor we hen als door een vergrootglas kunnen volgen - één van de gevolgen daarvan is wat men sindsdien is gaan beschrijven als "de kloof tussen politiek en de burger". En dié kloof, dat is het onderwerp van dit boeiende boek.

Wie een boek verwacht à la "De Doodgravers van België" is er aan voor de moeite. Dat boek, dat min of meer over dezelfde wanhoop van politici en het vastlopen van onze politieke machine gaat, behandelde een korte periode in de recente geschiedenis, waardoor het bijna als een roman leesbaar was.

Dit boek werd helemaal anders aangepakt en probeert een overzicht te geven van de kloof waarover sprake, doorheen de jaren. Het begin is natuurlijk de verkiezingen van 1991, die ik me nog goed herinner en die de geschiedenis ingingen als "zwarte zondag".

Vandaar neemt Ivan De Vadder ons mee langs een deprimerende lijst van pogingen die politici van alle strekkingen ondernomen hebben om die kloof te dichten. De enige constante in al die pogingen is dat ze allemaal mislukt zijn en dat de kloof enkel breder is geworden. Wat ook terugkomt in het betoog van De Vadder is dat politici met rationele argumenten een emotioneel probleem met hun kiezers proberen aan te pakken en hoewel ze daar telkens in mislukken, er toch iedere keer opnieuw weer aan beginnen. Ik denk dat het Einstein was die waanzin omschreef als "telkens weer hetzelfde doen en toch een andere uitkomst verwachten".

Een eigen conclusie verbindt De Vadder daar overigens niet aan. Wil hij nu zeggen dat de democratie ten onder gaat aan de desinteresse van de kiezer, die de moeite niet wil doen zich te informeren (een stelling die ik zelf wel zie zitten), of dat democratie afgedaan heeft? Of wil hij het hele systeem op de schop en vervangen door iets helemaal anders? Een geloot parlement? Een verlichte dictatuur (momenteel de meest populaire bestuursvorm op wereldvlak)? De Vadder geeft er ons zijn eigen mening niet echt bij. Al kan ik dat wel begrijpen van iemand die letterlijk leeft van politieke analyses. Ook hij kan moeilijk zijn eigen broodwinning weg analyseren.

Maar tussen de lijnen door begrijp ik dat hij niet echt hoog meer oploopt met de particratie, de uitwas van ons systeem waar ons parlementair systeem in veranderd is.

Dit boek is, zoals ik al meegaf, niet echt als een roman geschreven en leest derhalve niet zo vlot als "De Doodgravers van België", wat eigenlijk over hetzelfde onderwerp gaat: een vastlopend politiek systeem waar niemand nog een uitweg kent. "Wanhoop in de Wetstraat" is door de langere tijdspanne die het bestrijkt en door de meerdere opsomming van voorbeelden, data en namen eerder een naslagwerk te noemen. Iets waar je later nog eens naar teruggrijpt om iets op te zoeken.

Wat mij betreft ligt de waarde van dit boek vooral daar. Wil je dus wat meer leren over hoe het komt dat we staan waar we nu staan, dan is dit boek een aanrader. Wie de politiek echter wat van dichterbij volgt en al vrij veel weet, zal het vooral nuttig vinden als opsomming van feiten, data en namen uit de afgelopen 40 jaar.

[Guido Bergmans · Rating 3 out of 5]

Wanhoop in de Wetstraat. Ivan De Vadder

De kloof tussen de burger en de politiek. Ze bestaat sinds 1991 (Zwarte Zondag) volgens De Vadder, en daar ga ik niet over discussiëren. Sindsdien hebben tientallen regeringen zich voorgenomen de kloof te dichten, helaas zonder aanwijsbaar resultaat, integendeel, het wordt alleen maar erger.
De kloof is in de loop der jaren uitgebreid “gemeten”, en De Vadder lijst in de eerste helft van het boek alle cijfertjes ervan nog eens uitentreuren op en trapt zodoende tientallen open deuren in. Goed, het is een mooi overzicht van verkiezingsresultaten, het opschuiven naar extreme partijen, het toenemend absenteïsme, dalende opkomst in landen zonder kiesplicht, de teloorgang van de drie klassieke partijen, maar voor een wat ouder iemand, die geregeld het journaal gevolgd heeft, staat er niet veel nieuws in. Nog erger wordt het als de “waarden” die Vlamingen en Belgen toekennen aan bepaalde politieke formaties geciteerd worden op basis van onderzoeken van politicologen. Het spijt me, maar ik heb geen hoge pet op van peilingen, enquêtes en onderzoeken van politicologen in het algemeen. Ze bevestigen in dit verband wat we allang wisten (de “kloof”, weet u nog wel) zonder een reden te geven, laat staan een oplossing.

In de tweede helft van het boek schakelt De Vadder gelukkig een versnelling hoger. Ik zou dus aan iedereen aanraden: ook als je na 100 blz. denkt, komt er nog wat van, nog even volhouden.
Want na wat algemeen politicologisch rond de hete brij draaien gaat het nu stilaan over erg concrete en vaak persoonlijke ingrepen, voorstellen, misbruiken, die allemaal samengeteld (en het zijn er veel!) de absurditeit en de finale onleefbaarheid van de Belgische politiek en de Belgische federale constructie blootleggen.
Ik noem maar:
- het gerrymanderen: de grenzen van kiesdistricten een beetje verschuiven, zodat ze meer samenvallen met de uw partij gunstig gezinde bevolkingsgroepen.
- de kiesdrempel, enkel bedoeld om stemmen van kleinere concurrenten binnen te halen.
- de vrijwillige gemeentefusies: weeral vooral bedoeld om partijgetrouwe bastions te creëren (vaak van CD&V-signatuur).
- het meerderheidsstelsel zoals in UK en USA, weeral enkel in het voordeel van de grote partijen.
En nog zoveel meer.
En al die maatregelen worden schijnheilig voorgesteld als remedies om de “kloof” te dichten. Denkt men nu echt dat de burger zo stom is daar in te trappen?

De conclusies van De Vadder zijn in se vernietigend, hoewel hij ze vaak niet als zodanig durft benoemen. Af en toe laat hij toch het achterste van zijn tong zien, met als hoogtepunt, of liever dieptepunt, de vaststelling (p. 147) dat een verkiesbare plaats op de lijst de jackpot is, een risicoloze baan voor het leven, zonder dat je je veel moet inspannen. Veel vernietigender kun je toch niet worden?
Helaas verzuimt hij hieraan de onvermijdelijke consequenties vast te knopen, nl. dat het met de huidige vorm van particratie moet afgelopen zijn.
Dat is misschien niet zo verwonderlijk, gezien de main stream media (waartoe de VRT en dus zijn journalisten, en dus De Vadder behoren) nogal verstrengeld zijn met de politiek, en uit dezelfde ruif eten. Zo lang het hele circus van partijen, parlementen, regeringen en al of niet embedded journalisten zijn show blijft opvoeren, zal er niets veranderen. Iemand moet eens de moed hebben tabula rasa te maken met het hele verziekte particratische boeltje en van een wit blad te vertrekken. En dan kom je misschien uit bij de door David Van Reybrouck (in zijn boek “Tegen Verkiezingen”) en door anderen voorgestelde samenstelling van het parlement door loting. De precieze modaliteiten zijn te bekijken, maar het parlement moet voldoende groot zijn (bv. 1000 mensen) om een mooie doorsnede van de samenleving te bekomen. Ministers zijn dan enkel uitvoerende technocraten, die voor een bepaald departement kunnen solliciteren met hun CV en hun programma, en door het parlement bij gewone meerderheid verkozen of verworpen worden (een beetje zoals het Europees Parlement nu oordeelt over Europese Commissarissen).

Voordelen van een parlement samengesteld door loting:
- geen partijen meer, dus geen tirannieke partijvoorzitters en geen partijfinanciering meer (besparing!). Nochtans is er vrijheid van vereniging, en dus kan iedereen zoveel groepjes vormen en zo luid toeteren als hij/zij wil, maar dan zonder subsidies en zonder rechtstreekse toegang tot de macht.
- geen verkiezingscampagnes (besparing!)
- geen verkiezingen (besparing!)
- geen drang van parlementsleden om herverkozen te worden, iets wat overduidelijk de voornaamste bekommernis is van hedendaagse politici.
- geen genderquota meer nodig. De M/V verdeling zal nauwelijks afwijken van de 50/50.
- minderheden allerhande zullen evenredig vertegenwoordigd zijn, mits niet al te klein.
- geen kloof meer (of toch minder).

Stijl: het boek maakt helaas de indruk haastig ineengeflanst te zijn, getuige de talloze letterlijke herhalingen van ideeën, zinnen of alinea’s. Goed, het sluit nauw aan bij de actualiteit en je kunt er dus geen twee jaar aan zitten schaven, maar een beetje meer zorgvuldigheid was toch op zijn plaats geweest.

In de epiloog citeert De Vadder 18 richtlijnen uit het boek “Machiavelli’s lef” van filosofe Tinneke Beeckman, door hem blijkbaar bedoeld als apotheose en in de praktijk te brengen, voor mij een afknapper.
Sommige aanbevelingen zijn mooi en steun ik volledig, maar lijken me eerder toepasselijk op persoonlijke intermenselijke contacten (“verneder niemand”, “behandel mensen met respect”, “sta open voor oprechte gesprekken”, “bekijk de werkelijkheid vanuit het perspectief van de ander”: dit is vier keer ongeveer hetzelfde, denk ik). Of je daar in de politieke slangenkuil ver mee gaat geraken, betwijfel ik (hoewel, iemand zou het eens moeten proberen! Word je dan in enkele seconden afgemaakt, of ziet de burger in dat jij de enige bent met een beetje menselijkheid?)
Andere aanbevelingen zijn zo vaag, dat je daar alle kanten mee op kunt, en ze daardoor naar mijn mening zo goed als inhoudsloos zijn:
- ken je kracht, maar ook je grenzen (een echo van Socrates, “ken jezelf”)
- Kies waarvoor je je inzet. Ja, voor sommige dingen wel en voor andere niet, zeker?
- Reageer en handel met mate, nooit excessief. Wanneer is iets excessief? Waren de Coronamaatregelen dat? Just asking.
- Behoud je zin voor rechtvaardigheid, zowel met voorstanders als met tegenstanders. Wanneer is iets rechtvaardig? Wat de vakbonden rechtvaardig vinden, vinden de werkgevers hoogst onrechtvaardig en vice versa.
- Nadelen vallen niet te vermijden, dus kies voor het kleinste nadeel. Wanneer en voor wie is iets een nadeel, wanneer is het groot, kleiner of kleinst?
- Moed is onontbeerlijk, lef aanbevolen. Wanneer is iets moedig, of laf, of iets tussenin?
- Ontcijfer politieke boodschappen nauwkeurig, zeker als ze pronkerige deugden vermelden. Elke politieke boodschap vermeldt pronkerige deugden, heb ik de indruk.
Maar enkele van de 18 aanbevelingen doen mij de wenkbrauwen fronsen:
- laat niets op zijn beloop.
- Breek tijdig uit je inertie.
- Besef dat tijd zelden in je voordeel werkt.
Ook dit is drie keer ongeveer hetzelfde. Ik ben hier helemaal niet voor te vinden. Nassim Nicholas Taleb noemt dit soort van ongeduldig ingrijpen, deze manie om altijd alles onder eigen controle te houden (een illusie trouwens!) “naïef interventionisme”. Het is net door de constante onnozele voorstellen en initiatieven van politici (kiesdrempel, gerrymandering, meerderheidsstelsel, de infame burgerbevraging, voortdurend van naam veranderen als partij of beweging, optredens in belachelijke tv-programma’s), hun constante gemorrel in de marge dat de kloof verder uitgediept is.
Zelf ben ik meer van het principe van Quintus Fabius Maximus Cunctator, de Romeinse veldheer in de 2de Punische oorlog (218 – 201 VC). Die trok na de nederlaag van Rome bij het Trasimeense meer tegen Hannibal zijn legers terug en lokte Hannibal heel Italië door, zonder een definitieve veldslag aan te gaan, hoewel de senaat hier op aandrong en hem bedacht met de bijnaam Cunctator (de Treuzelaar). Maar uiteindelijk moest Hannibal, na jaren achter de Romeinse lokeenden te zijn aangehold, uitgeput en uitgehongerd met zijn gedecimeerd leger terug afdruipen naar Carthago, en was de Romeinse Republiek gered.

En dan is er de richtlijn “denk op de lange termijn”. Helemaal juist, maar wel half in tegenspraak met de drie vorige richtlijnen.

Dus als we zoals De Vadder hoopt, een politicus/a gaan ontmoeten die deze heterogene lijst van goede, slechte, vage en tegenstrijdige richtlijnen in de praktijk brengt, vrees ik dat we nog verder van huis gaan zijn dan nu, in zoverre mogelijk.

[Elke DP · Rating 2 out of 5]

Wanhoop in de Wetstraat werd ook wanhoop voor de lezer, zowel door de inhoud als door opbouw, losse omgang met terminologie en schrijfstijl.

Dit boek voelt alsof het tussen de soep en patatten is geschreven aan de hand van een theoretisch bedachte structuur die op geen enkel moment is gereviseerd. Het staat bol van de herhalingen zonder verwijzing naar elkaar en, erger, letterlijk gekopieerd. Woord voor woord paragrafen die je twee, drie of meer keer tegenkomt.

Ook inhoudelijke samenhang is ver te zoeken. De titel suggereert paniek bij de partijen, bij de politici en een zoektocht naar de factoren die die wanhoop maken. Maar een slimmerik lijkt beslist te hebben dat een boek voor de burger vanuit het standpunt van de burger moet zijn en zo geschiedde, zonder de allitererende titel op te geven natuurlijk.

Maar daar stopt het niet. Ook vanuit dat standpunt lijkt maar moeilijk gekozen te worden waarover het nu gaat. Wat het kernwoord is, de rode draad. In het eerste hoofdstuk is het onbehagen, maar dat wordt al snel benoemd naar een kloof met de burger. Allemaal nog niet te erg zolang op een heldere manier de samenhang tussen de termen (en dus hun legitimiteit) wordt gedemonstreerd. Maar nope, inwisselbaar gebruikt en niet terecht imo. Idem met parallellen met de Amerikaanse politiek die soms nogal gemakzuchtig worden toegepast op de Belgische of Waalse situatie.

Schrijfstijl is zoals de schrijver praat in zijn programma’s. Een langgerekte monoloog dus, terwijl gedrukte taal toch net iets anders werkt. Het is de gewoonte op bronnen te vermelden bijvoorbeeld, meer dan strooien met titels maar ook verwijzingen naar pagina’s, uitzendingen met datum. Ik ben zeker dat Ivan De Vadder massa’s ervaring heeft maar als je een boek schrijft dat pretendeert analyse te maken van de staat van de politiek in dit land, heb ik graag dat alles verifieerbaar is. En oh ja, tussentitels, nummering, en het slot of de samenvatting op het einde herkenbaar aangeven.

Alsof de wanhoop over deze vormelijke elementen nog niet genoeg was, is er nog de inhoud. De letterlijke content, het nieuws en de feiten. Dat was soms echt om de haren hij uit te trekken van schaamte, ongeloof en woede. Ik zeg het niet graag, maar onze politici hebben echt iets om zich over te schamen.

[Chris Majoor · Rating 4 out of 5]

Goede, vlot leesbare analyse van welke factoren allemaal geleid hebben tot de zogenaande kloof tussen de burger en de politiek. Ondanks dat de politici en hun partijen de mond vol hebben dat ze deze kloof willen dichten, slaan ze er absoluut niet in. In tegendeel, hun eigen woorden en voornemens lijken haaks te staan op de daden die ze vervolgens tonen.
Het boek bevat wel vaak herhalingen. Ik miste echter vooral een hoofdstuk over de visie van de auteur hoe de kloof dan wel gedicht zou kunnen worden, want uit de analyse blijkt duidelijk dat we op een onmogelijke situatie af aan het steven zijn.

[Marijn Verschueren · Rating 3 out of 5]

Dit boek begint met percentages opnoemen, twee subhoofdstukken lang. Iets dat gedurende het hele boek blijft terugkomen.
Wat nog het hele boek terugkomt, zijn herhalingen van stellingen en conclusies. Ik denk dat het boek makkelijk 20 pagina’s korter kon zijn, zonder iets van essentiële info weg te laten.

Er wordt wel een mooi beeld gegeven van hoe ons politieke landschap gevormd is, en hoe de politiek eigenlijk vooral niet wanhopig is om de kloof met de burger te dichten.

Ivan durft de politiek op de korrel nemen, maar gaat dan nét niet ver genoeg in zijn conclusies.

Dit is een boek waar ik me, tegen mijn verwachtingen in, moest doorsleuren

[Yoshi Delaey · Rating 3 out of 5]

Mochten 2.5 ster een optie zijn dan was het dat geworden. De inhoud en inzichten op zich zijn wel interessant voor iedereen die interesse heeft in de Belgische politiek, maar ik vermoed dat er wel betere boeken te vinden zijn.

Verschillende keren herlees je dezelfde zinnen of paragrafen, soms al op de volgende pagina. Het lijkt soms alsof dit nog een kladversie is waar nog heel wat aan geschrapt en geschoven moet worden.

[Els · Rating 3 out of 5]

Het boek had baat kunnen hebben bij een extra redactieronde. Nu staan er een aantal paragrafen in bijna exact dezelfde bewoordingen in die je een déjà lu geven. Desondanks is het een handige opfrisser van de partijpolitieke bewegingen, evoluties en schandalen van de afgelopen decennia. Eén ding is zeker: particratie verziekt ons land en moet aan banden worden gelegd. Maar welke politici willen daarvoor hun nek uitsteken in het algemeen belang?

.

[Klaas Jansen · Rating 3 out of 5]

Boek over de (recente) geschiedenis van de politiek in België met een focus op de kloof die doorheen de jaren is ontstaan tussen het volk en de politici. Soms is het boek wat te repetitief, maar dit helpt ook goed om alles grondig te begrijpen. De analyses van onderzoeken zijn vaak saai en enkel een overzicht van cijfers zonder dat hier voldoende duiding aan gegeven wordt. Over het algemeen een interessant boek, of de analyses juist zijn is moeilijk te oordelen.

[Kristof Lauwers · Rating 1 out of 5]

Ik twijfelde, in de boekhandel, lang of ik het boek zou kopen. Ik weet nu waarom: het is een miskoop. Het boek lijkt wel een cursus 'Politieke geschiedenis van België'. Eindeloze herhalingen ook, die meermaals (letterlijk) terugkomen in het boek. En geen oplossingen om een einde te maken aan de wanhoop in de Wetstraat. Politiek boeit me. Maar dit is het laatste boek van Ivan De Vadder dat ik gelezen heb.

[Jeffrey · Rating 3 out of 5]

Interessant, overschouwend boek dat je aan het denken zet. En passant krijg je een geschiedenisles met scharnierpunten in de Belgische politiek. De conclusie is open, maar met de bijna 300 voorgaande pagina's in het achterhoofd al bij al toch somber. Twee minpunten: er zit veel herhaling in het boek en één sleutelfiguur komt wel erg prominent naar voor.

[Rutger Goeminne · Rating 3 out of 5]

Paar interessante hoofdstukken, maar ook:
- ellenlange overbodige inleiding van zowat 80 pagina’s
- veel verwijzingen en herhalingen van zijn vorig boek (DNA van Vlaanderen)
- boek had perfect 100 a 150 pagina’s korter kunnen zijn, dan had ik het ook liever en sneller gelezen

[Rias · Rating 2 out of 5]

Veel te langdradig. Sommige inzichten zijn nuttig, maar veel te veel herhaling en letterlijk terugkerende zinnen.