ให้คนดีปกครองบ้านเมือง

by ประจักษ์ ก้องกีรติ

เพราะคนดีได้ปกครองตลอดมา บ้านเมืองเราจึงลงแดง

หนังสือเล่มนี้สนใจอธิบายปรากฏการณ์ ‘การปฏิวัตินกหวีด’ หรือการเคลื่อนไหวทางการเมืองของคณะกรรมการประชาชนเพื่อการเปลี่ยนแปลงประเทศไทยให้เป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข (กปปส.) ในแง่มุมที่สัมพันธ์กับการเมืองวัฒนธรรมและความรุนแรง เพื่อชี้ให้เห็นบริบททางประวัติศาสตร์ของการก่อตัวของปรากฏการณ์ที่เรียกว่า ‘การปฏิวัตินกหวีด’ วิเคราะห์และวิจารณ์แนวทางที่ใช้ในการต่อสู้เรียกร้อง เผยให้เห็นอุดมการณ์ชี้นำที่กำกับอยู่เบื้องหลัง รวมถึงอภิปรายผลกระทบทั้งในระยะสั้นและระยะยาวที่การเคลื่อนไหวดังกล่าวก่อให้เกิดขึ้นแก่สังคมไทยและประชาธิปไตยไทย

Genres: Politics, Nonfiction

158 pages, Paperback

Published October 1, 2022

Reviews

[สฤณี อาชวานันทกุล · Rating 5 out of 5]

หนังสือเกี่ยวกับ “ขบวนการนกหวีด” หรือ กปปส. (คณะกรรมการประชาชนเพื่อการเปลี่ยนแปลงประเทศไทยให้เป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข) ปี 2556-2557 ที่ครบถ้วนที่สุดเล่มหนึ่ง เขียนโดยนักรัฐศาสตร์ที่เชี่ยวชาญด้านการเมืองวัฒนธรรมและความรุนแรงในประวัติศาสตร์การเมืองไทย เล่มนี้ไม่เน้นเหตุการณ์ว่าใครใน กปปส. ทำอะไรที่ไหนบ้าง แต่เน้น “อุดมการณ์” ที่อยู่เบื้องหลัง โดยเฉพาะวาทกรรม “คนดี” ที่ใช้สร้างความชอบธรรมในการออกมาเคลื่อนไหวต่อต้านรัฐบาลยิ่งลักษณ์ และต่อมาก็ออกไปขัดขวางการเลือกตั้งด้วย (ทำให้ กปปส. น่าจะเป็นการชุมนุมของประชาชนครั้งแรกและอาจจะครั้งเดียวในโลกที่ขัดขวางการเลือกตั้ง แทนที่จะเรียกร้องการเลือกตั้ง -_-)

ประจักษ์ชี้ให้เห็นความความย้อนแย้งลักลั่นในวาทกรรม “คนดี” ของ กปปส. อาทิ การอ้างว่าชุมนุมอย่างสันติอหิงสา แต่กลับใช้โวหารเชิงศีลธรรมอวดอ้างว่าตน “เหนือกว่า” ฝ่ายตรงข้าม ลดทอนความเป็นมนุษย์ของอีกฝั่ง สร้างภาพว่าเป็น “มาร” เพื่อสร้างความชอบธรรมให้กับการใช้ความรุนแรงของฝ่ายตน (และยกย่องคนอย่างมือปืนป๊อปคอร์นเป็น “ฮีโร่”) ซึ่งเป็น “ฝ่ายธรรมะ” (ดังนั้นจึงมีพันธกิจ “สู้รบ” กับฝ่ายอธรรม) ความขัดแย้งแตกต่างทางการเมืองถูกลดทอนเป็นเรื่องขาวกับดำ ธรรมะปะทะอธรรม และถึงที่สุดแล้ววาทกรรม “คนดี” ก็เป็นวาทกรรมต่อต้านคุณค่าประชาธิปไตย เหยียดคนเห็นต่างรวมถึงเหยียดเพศ และเป็นชาตินิยมสุดขั้ว

โดยรวมหนังสือเล่มนี้เป็นทั้งบทบันทึกทางประวัติศาสตร์และบทวิเคราะห์การเมืองวัฒนธรรมที่สรุปอุดมการณ์และชุดความคิดเบื้องหลัง กปปส. ได้อย่างรวบยอดและแหลมคม บางตอนต้องกล้ำกลืนอ่านเพราะรู้สึกขยะแขยงกับคำปราศรัยที่ถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นตัวอย่าง แกนนำและดาราบางคนที่สะใจกับความรุนแรงและด่าทอลดทอนความเป็นมนุษย์ของประชาชนในชาติเดียวกันเอง คิดว่าจะเป็นหนังสือที่เนื้อหา “ร่วมสมัย” ไปอีกนานเท่าที่วาทกรรม “คนดี” ยังถูกใช้โดยอำนาจนำที่ครอบงำสังคมไทย อีกทั้งยังเป็นหนังสือที่ช่วยทำให้เรามองเห็นวาทกรรม “คนดี” ได้อย่างแจ่มชัดมากขึ้น เพื่อจะได้ร่วมกันเฝ้าระวัง รู้ทันและหาทางหลุดพ้นจากมันไปตลอดกาล

[nisemono偽者 · Rating 5 out of 5]

อ่านจบแล้ว (อย่่างไว) ตั้งคำถามในหัววนไปวนมาว่า “ทำไมคนดีนั้น มันถึงได้เหี้ยจังวะ?” ไม่ว่าจะเป็น logic action speech แม่งครบเครื่อง กาย วาจา ใจ เลยหรือเปล่า สิ่งที่น่ารังเกียจที่สุดคือการ dehumanized people ที่เป็นขั้วตรงข้ามแบบ ควาย ปิศาจ บลาๆ นี่มันเกิดจากความคิดของคนดี (ออก) จริงๆหรอวะ และอีกสิ่งที่รับไม่ได้ส่วนตัวคือการยก มือปืนป๊อบคอร์น(หรือนายวิวัฒน์ ยอดประเสริฐ) เป็นแบทแมนของประชาชน นี่อันนี้ขออ้วกนะ สงสารแฟนแบทแมนบ้าง

[Wasin Waeosri · Rating 5 out of 5]

หนังสือเชิงวิชาการที่วิเคราะห์วิกฤตการณ์การเมืองไทย พ.ศ. 2556–2557 โดยเฉพาะกลุ่ม กปปส มีความแตกต่างจากกลุ่มการเมืองอื่นๆ ที่เคยมีมาอย่างไร อะไรคืออุดมคติ "คนดี" (ซึ่ง drive กปปสอยู่) ที่ทำให้เราทำสิ่งที่เป็นอนารยะและผิดหลักประชาธิปไตยกับสิทธิมนุษยชนได้เช่นนั้น ความเชื่อเรื่องคนดี ความดีความชั่วที่เป็นมรดกตกทอดจากกลุ่มนี้ยังมีอะไรค้างอยู่ในสังคมไทยปัจจุบันบ้าง หนังสือเล่มนี้อธิบายได้เป็นขั้นเป็นต่อ อ่านง่ายครับ

ข้อเสียเดียวที่นึกออกคือตัวหนังสือเล็กมากกกก จริงๆ ทำใหญ่กว่านี้แล้วเล่มหนากว่านี้ก็น่าจะได้นะ

[MT · Rating 4 out of 5]

- งานกึ่งinvestigative journalism กึ่งวิพากษ์สังคมด้วยทฤษฎีนั้นนี้ ถือเป็นงานรสชาติใหม่ๆจากสนพ.ฟ้าเดียวกันอยู่เหมือนกัน แถมอ่านง่าย ย่อยง่าย น่าติดตาม พร้อมกับอยากปานสลงถังขยะตลอดเวลา เพราะวีรกรรมพวกสลิ่ม(phase1)แม่งผิดมนุษย์มาก ช่วยด้วย จริงๆอ่านเล่มอ.พวงทองอยู่ด้วย คงไล่อ่านให้จบในเร็ววัน

[Attasit Sittidumrong · Rating 4 out of 5]

จุดเด่นในหนังสือเล่มนี้คือการใส่ใจกับคำว่า "คนดี" ซึ่งถูกใช้เป็นแกนสำคัญในการเคลื่อนไหวของ กปปส. โดยมิได้มองว่าการใช้คำดังกล่าวเป็นเพียงแค่โวหารหรือวาทศิลป์เท่านั้น ปรากฏการณ์การเคลื่อนไหวในนาม "คนดี" เพื่อต่อต้านประชาธิปไตยของ กปปส. จึงมิใช่การเคลื่อนไหวแบบหน้าไหว้หลังหลอกที่พูดอย่างทำอย่าง (คือเคลื่อนไหวบนความดีแต่แสดงออกถึงการกระทำที่รุนแรงอันเป็นสิ่งที่ชั่วร้าย) หากแต่เป็นการเผยตัวของความรุนแรงทางศีลธรรม อันเป็นความรุนแรงที่แฝงฝังอยู่ในวัฒนธรรมทางการเมืองไทย นั่นก็คือความรุนแรงชนิดที่เรียกร้องให้ผู้กระทำต้องแสดงออกถึงความรุนแรงเพื่อเติมเต็มความเป็นคนดีภายใต้การปกป้องระเบียบบางอย่างที่สังคมเห็นว่าทรงคุณค่าเปี่ยมไปด้วยศีลธรรมและความดีงาม

การเคลื่อนไหวของขบวนการ กปปส. จึงเป็นการเคลื่อนไหวบนวาทกรรมที่ปกปิด "ความเป็นการเมือง" ของตนเอง ด้วยการแทนที่ความขัดแย้งที่ตนกำลังขับเคลื่อน จากที่เป็นเรื่องของการต่อต้านรัฐบาลและสถาบันการเมืองภายใต้ระบอบประชาธิปไตย ไปเป็นสงครามระหว่างความดี/คนดี/พลเมืองดี กับความชั่ว/คนชั่ว/พลเมืองชั่ว(และโง่) การเคลื่อนไหวของขบวนการ กปปส. คือการเคลื่อนไหวที่อิงแอบกับศีลธรรมและคู่ตรงข้ามกับศีลธรรมอย่างธรรมะและอธรรม ทั้งๆที่ตัวมันเองคือขบวนการทางการเมืองที่ส่งผลทำลายวัฒนธรรมประชาธิปไตยและหลักความเท่าเทียมของประชนในสังคม ด้วยเหตุนี้ การเคลื่อนไหวของ กปปส. จึงเป็นการเคลื่อนไหวแบบอนารยะที่มิเพียงแต่ขัดขวางพัฒนาการของระบอบประชาธิปไตยของไทย หากแต่ยังเป็นการเคลื่อนไหวที่เต็มไปด้วยกลไกของการใช้ความรุนแรง โดยเฉพาะการกีดกันผู้คนที่เห็นต่างไปจากตนออกจากพื้นที่ความรับผิดชอบทางศีลธรรม จนทำให้ผู้เข้าร่วมขบวนการสามารถแสดงความรุนแรง ทำร้าย ฝ่ายตรงข้ามได้อย่างไม่ตะขิดตะขวงใจ ด้วยมองว่าฝ่ายตรงข้ามหาใช่มนุษย์แต่คือปีศาจอันชั่วร้ายผู้ปราศจากความเป็นคน (จึงสามารถถูกทำร้าย/ทำลายได้อย่างถูกต้องชอบด้วยศีลธรรมและจรรยาตามที่ตนเชื่อว่ากำลังปกป้อง)

เป็นงานเขียนที่อ่านสนุก อ่านได้เพลินๆ แม้ข้อมูลที่นำเสนออาจไม่ใช่ข้อมูลใหม่ แต่การนำข้อมูลที่ทุกคนรู้กันดีมาวิเคราะห์เพื่อเปิดให้เห็นมิติทางทฤษฎีใหม่่ๆ อย่างเรื่องความรุนแรงทางศีลธรรม และที่ทางของความรุนแรงดังกล่าวในสังค��ไทย ก็ต้องถือว่าน่าชื่นชม และคู่ควรที่จะนำไปขบคิด ต่อยอดต่อไปในอนาคต

[Khomkrit Pongwikran · Rating 3 out of 5]

หนังสือว่าด้วยวิกฤตการเมืองปี 57 โดยไม่ได้ลงรายละเอียดว่าทำอะไรบ้าง มีใครบ้าง แต่หากมุ่งวิเคราะห์ว่าสิ่งที่เกิดขึ้น เกิดขึ้นมาได้อย่างไร ทำไมคนหลายหมื่นถึงมีความเชื่อร่วมไปกับแกนนำ ซึ่งผู้เขียนก็พยายามชี้ให้เห็นว่ามันผิดฝาผิดตัวหลายๆเรื่องป่าววะ ทั้งเรื่องการสู้แบบสันติอหิงสาที่จริงๆก็ใช้ความรุนแรงได้เพื่อผลสัมฤทธิ์, การมองคนอย่างไม่เท่าเทียม, การเชิดชูวีรบุรุษ(?)ป๊อบคอร์น

หนังสือไม่ได้มุ่งเน้นบันทึก/ส่งต่อเรื่องเล่าเหตุการณ์ แต่เน้นวิเคราะห์ว่า กปปส เกิดขึ้นมาจากอะไร (ผิวเผินคือเกิดจากการเบียดบัง previllage ของชนชั้นกลางซึ่งหนังสือก็บอกว่ามันลึกกว่านั้น) ทำไมครั้งนี้ถึงเป็นครั้งแรก (น่าจะในโลก) ที่ประชาชนออกมารณรงค์-ยับยั้งการเลือกตั้ง (ประเทศอื่นเขามีแต่ขอให้มีจัดการเลือกตั้ง - -“)

ที่อ่านแล้วอื้อหือสุดคือกลางๆเล่มที่หนังสือคัดคำพูด คำปราศรัยในตำนานของแกนนำ, ดารา, นักแสดง ที่ทั้งเหยียด, ด่าทอ, sexual harrassing คนที่อยู่ตรงข้าม (รัฐบาล, คนชนบท, etc) บางอันเคยผ่านตาแล้ว อย่าง ดร. เสรี ที่บอกว่าเสียงของคนชนบท 15 ล้านไม่เท่า 3 แสนคุณภาพไรงี้ แต่ที่ไม่เคยเห็นก็อย่างของแตงโม ภัทรธิดา, นพ.จากทางภาคอีสาน(จำชื่อไม่ได้) หรืออย่างธนา เธียรอัจฉริยะนี่ก็เอากับเขาด้วย

ช่วงท้ายก็เขียนให้เห็น pattern ของปี 57 กับ 49 ที่คล้ายกันคือ 1. รัฐบาลมีความนิยมมากจนเป็นภัยแก่ชนชั้นนำ 2. ใส่ร้ายด้วยข้อหาโกง**, จาบจ้วงเบื้องสูง 3. ปลุกระดมมวลชนล้มรัฐบาล 4. รัฐบาลยอมยุบสภาเพื่อเลือกตั้งใหม่ก็ไม่ยอมและขัดขวางการเลือกตั้ง 5. ศาลรัฐธรรมนูญให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ 6. เกิดสูญญากาศทางการเมือง 7. รัฐประหารโดย Hero

(**คือถ้าใครศึกษาเรื่องโครงสร้างรัฐราชการของไทย เราจะเห็นว่าการโกงมันเกิดขึ้นไม่ใช่เพราะเจตนา แต่เพราะระบบมันห่วยมากจนคนต้องโกง ฉะนั้นใครขึ้นมาก็โกงหมดไม่ใช่เพราะเลวหมด แต่ระบบมันแย่จนการคอรัปชั่นมัน “ต้อง” เกิดขึ้นเพื่อให้กลไกต่างๆมันขับเคลื่อนไปได้)

บางช่วงอ่านเพลิน บางช่วงหงุดหงิดว่าทำไมเขียนเหมือนประดิษฐ์ประดอยคำมากไปหน่อย ชอบแบบป๊อบคัลเจอร์อ่ะ

ก็นะ..สำหรับผม ให้ 3 ดาวเพราะไม่เห็นจะมีอะไรใหม่ มันไม่เห็นจะซับซ้อนถึงขั้นมองไม่ออก จนต้องออกหนังสือมาวิเคราะห์เลยนี่หว่า

[Thanyanuch Tantikul · Rating 5 out of 5]

เปิดเปลือยวาทกรรม "คนดี" ที่ใช้เป็นรากฐานความชอบธรรมในการเคลื่อนไหวต่อต้านประชาธิปไตยและสนับสนุนความรุนแรงของมวลชน กปปส. หนังสือชี้ให้เห็นความย้อนแย้งของขบวนการและการเลือกใช้โวหารในเชิงศีลธรรมและการอ้างความสันติ อหิงสา เพื่อสนับสนุนการกระทำในทางตรงข้ามต่อฝ่ายที่ถือเป็นศัตรูซึ่งได้ถูกลดทอนความเป็นมนุษย์ลงแล้วอย่างต่อเนื่อง เมื่อการต่อสู้และความไม่ลงรอยทางการเมืองถูกทำให้เป็นเรื่องขาวดำอย่างธรรมะกับอธรรม โดยฝั่ง กปปส ถือตัวเป็นฝั่งธรรมะที่ต้องปราบ "มาร" ความรุนแรงจึงไม่ใช่แค่เป็นเรื่องที่ยอมรับได้เท่านั้น หากแต่เป็นเรื่องชอบธรรมเลยทีเดียว และความคิดที่ยกความดีขึ้นเหนือสิ่งใด ก็เป็นการสนับสนุนวาทกรรมต่อต้านประชาธิปไตยที่ว่าคนเราไม่เท่ากัน และไม่ควรมีสิทธิในการเลือกตั้งเท่ากัน วาทกรรม "คนดี" ยังเป็นการสนับสนุนการเหยียดคนที่เห็นต่างและความคิดแบบชาตินิยมสุดโต่ง ข้อบันทึกทางประวัติศาสตร์และข้อวิเคราะห์ในหนังสือเล่มนี้เมื่ออ่านตอนฝุ่นหายตลบไปแล้วหลายปีน่าจะทำให้ผู้อ่านหลายคนเห็นภาพชัดขึ้น โดยเฉพาะคำปราศรัยหลายท่อนที่เมื่อมาอ่านในหลายปีให้หลังน่าจะทำให้ผู้อ่านหลายคนถึงกับขนลุกขึ้นมาได้ทีเดียวว่าคนไทยเคยแสดงออกกันถึงขนาดนั้นได้อย่างไร

[Ron Siriwat · Rating 5 out of 5]

ใครลังเลอยู่ไม่ต้องคิดแล้ว ซื้ออ่านเลย คุ้มค่าน้ำพักน้ำแรงจากการ "ทำมาหากิน" ของคน "โง่ จน เจ็บ" อย่างเรา ๆ แน่นอน

[Terdsak Jaidee · Rating 5 out of 5]

ยุคสมัยนึง เรามองค่าของคนไม่เท่ากัน มองว่าคนชนบทโง่ และไร้ความคิด ทั้งๆ ที่คนในเมืองหลวงเองมี่โง่ และเข้าใจคำว่าประชาธิปไตยได้ไม่ดีพอ

[Khunpmai · Rating 5 out of 5]

บริบทของ”คนดี”ที่ทำอะไรก็ไม่ผิด ส่งผลให้สังคมในทุกวันนี้ตรรกะมันผิดเพี้ยนไปหมด

[Phaiy Supesuntorn · Rating 4 out of 5]

ตาสว่างอย่างแท้จริง ชวนให้สงสัยว่า ณ เวลานี้ เมื่อทักษิณกลับบ้านในปี 2023 เหล่าตัวละครในเล่มนี้ จะรู้สึกภาคภูมิใจอยู่หรือไม่?

พฤติกรรมน่าขยะแขยงขั้นสุดสำหรับเหล่ากองเชียร์และคนดีย์ทั้งหลาย