Odile

by Christian Oster, Kiki Coumans (Translator)

In deze roman is in hevige mate sprake van een vlieg. En van een verteller die overweegt met haar te gaan samenwonen. Maar vervolgens toch voor de buitenlucht kiest, en gaat skiën. Op vrij spectaculaire wijze zelfs. Nog steeds komen er vrouwen langs in zijn leven. Op hoge snelheid. Net zoals Odile dat deed.

Brief van Jean Echenoz

Beste Christian Oster,

Wat verwondert in Loin d’Odile is de manier waarop dit schijnbaar intieme verhaal uiteindelijk de essentie weergeeft: de grilligheid van de liefde, de logica ervan, de omwegen en vertakkingen, kortom de ontsporingen van hart en geest. Maar ook de manier waarop het boek op iedere pagina een verhevenheid krijgt die eerder doeltreffend is dan discreet. Het is die koude maar beverige glimlach, logisch en diepdroef, die een verbazingwekkende dosering van suspense en hilariteit oproept.

Van de vele gebeurtenisen die je in je roman weergeeft, zou je aanvankelijk kunnen denken dat ze willekeurig zijn, wisselvallig als een op drift geraakte levensloop. Dat is een vergissing: ze zijn georganiseerd, noodzakelijk en precies als de raderen in een film noir. Odile staat niet ver van die film noir waar jij met je handigheid alle saaie procédés uit hebt gevlakt.

Je hebt het hier dus over iets dat ons interesseert. De kracht en de elegantie van de onderneming bestaat erin dat je die woorden uitpuurt zonder je te verlagen tot kunstgrepen. En dat de titel van je boek expliciet verwijst naar het oeuvre van Raymond Queneau, daar kan ik natuurlijk niet onverschillig onder blijven. Gelukkig ben ik niet de enige.

t.t.,
Jean Echenoz

104 pages, Paperback

First published January 1, 1997

About the author

Christian Oster was born in 1949. He is the author of over 15 novels, as well as numerous books for children. Among his titles, My Big Apartment (1999) won the prestigious Prix Médicis, and A Cleaning Woman (2001) was made into a feature film by Claude Berri. He lives in Paris.

Reviews

[Chrétien Breukers · Rating 4 out of 5]

Een erg geweldige Oster weer, meesterlijk vertaald door Kiki Coumans. Oster brengt ons weer een held die het leven niet zo gemakkelijk vindt, maar alles bij elkaar redelijk goed doorstaat. Een schrijver om van te houden.

[Frank · Rating 5 out of 5]

Jeanne was briljant, net als André, ze was blond, ze was mooi, zij het iets minder mooi dan ze aanvankelijk leek. Maar het was juist gunstig dat ze iets minder mooi was dan die allereerste keren, zo kregen je ogen wat rust, waarna ze op de bodem van die kalmte opnieuw werden gewekt door een onverwachte glans. Trapsgewijs kreeg je toegang tot haar schoonheid, met onderbrekingen van teleurstelling of dalletjes in appreciatie, maar op den duur kwam dat steeds minder vaak voor, zo’n dal was ook iedere keer minder diep, en uiteindelijk was er niets meer dat niet beviel aan dit gezicht, deze gebaren, je kon niet meer dieper vallen, je kon alleen nog omhoog, die schoonheid bereiken waarvan het kenmerk misschien inderdaad was dat ze groeide en in de loop van de tijd sterker werd in de blik van wie die ook maar wilde bemachtigen. Hetzelfde gold op een bepaalde manier voor haar brille, die bij haar zorgde voor volmaakt kleurloze periodes, maar waar je van genoot als een zonsverduistering. (p. 17)

Goed voorbeeld van Osters proza, denk ik. Een rake beschrijving van verliefdheid, met een vagelijk proustiaans aandoende overdaad aan detaillering die langzaam overgaat in het neurotisch-obsessieve. Dat typeert deze hele roman, die begint met de opmerking van de verteller dat hij enige tijd heeft ‘samengeleefd’ met een vlieg, die hij ‘voor straf’ om zijn irritante gedrag soms ‘opsloot in de keuken’.
Daarbij is de genoemde Jeanne natuurlijk niet zijn geliefde maar de vriendin van zijn beste vriend (André). Want zo gaat dat bij Oster meestal. Alles loopt mis. Of misschien ook niet – daar kun je eigenlijk nooit precies de vinger op leggen. Honderd pagina’s kraakhelder proza lang. Heel mooi vertaald.

Ik begrijp niet dat er na de Ferrantomanie niet allang ook een Osterrage is uitgebroken in Nederland.

Nog wat over de overeenkomst met werk van andere auteurs:
Een jaar of twintig geleden had ik de vage indruk dat er een nieuw genre was ontstaan binnen de Europese roman: verhalen met veelal ik-vertellers die wat te veel in hun hoofd leefden en die een tikje neurotisch en obsessief vertelden over hun (meestal tamelijk mislukte) liefdes en levens. Licht vervreemdende verhalen die vrij plotloos meanderen (en soms wel refereren aan het plotstramien van een klassieke roman, maar zich daar nooit netjes aan houden) en niet zelden ook een koket spel spelen met hun vermeend autobiografische gehalte.

Genre is eigenlijk een te sterk woord, want in allerlei opzichten verschilden de romans en schrijvers waar ik aan dacht ook sterk van elkaar. Ieder had zo zijn eigen tics en obsessies, en de oeuvres verschilden ook stilistisch net zoveel van elkaar als mensen van elkaar verschillen. Maar toch meende ik een soort familiegelijkenis te ontwaren in het werk van schrijvers als Jens Christian Grondahl, Javier Marías, Jean-Philippe Toussaint en in Nederland bijvoorbeeld Kees ’t Hart en Arie Storm. Met name denkend aan het werk van die laatste twee zou ik dat genre-dat-geen-genre-is misschien betitelen als de ‘ouwehoerroman’. Hoeveel al die schrijvers ook van elkaar verschillen, ze schrijven allemaal duidelijk een ander sóórt roman dan, pakweg, Flaubert, Henry James, Thomas Mann of Richard Ford. Maar ook weer niet zulk experimenteel werk als Robbe-Grillet of Beckett. Wordt in een ‘conventionele’ familieroman als Buddenbrooks van Mann of Tolstoj een poging gedaan de werkelijkheid te temmen en te ordenen binnen een verhaalstructuur, daar zie je in dit soort romans eerder een poging die werkelijkheid te bezweren.

(Ik merk dat ik moeite heb ook een Engelstalige representant van dit ‘genre’ te bedenken. Ottessa Moshfegh komt misschien in de buurt, haar werk heeft in ieder geval zeker ook dat licht obsessieve. Maar ik heb de indruk dat ze wel iets meer probeert, al dan niet onder de invloed van de creative writing-cultuur of uitgeversredacties in de Engelstalige cultuur, haar verhaal ook een iets conventionelere kop en staart te geven. Misschien niet helemaal de ‘catharsis’ die Hollywood en Netflix willen, maar toch een soort vaag gebaar in die richting.)

Christian Oster hoort voor mij ook bij dit groepje. Ik ben blij dat er sinds 2014 af en toe weer een roman van hem vertaald wordt (nadat er in de jaren 90 al één roman was vertaald en niet heel goed ontvangen).

[Demi van Doorn · Rating 4 out of 5]

(3,5) Ik kan zeggen dat ik wel een beetje fan ben geworden van Christian Oster.