“Geride bıraktığımız 15 yıl pek çok şeyin değiştiği yıllar oldu. Öyle görünüyor ki önümüzdeki yıllarda da bu değişim hız kesmeden devam edecek. Finans dünyası ve global piyasalar da bu değişimden payını aldı ve almayı sürdürüyor. Pek sevilen deyişle ‘yeni bir dünya düzeni’ kurulacak. Ama nasıl ve hangi temeller üzerine?
Bizler kendi sorunlarımıza odaklanırken dünyanın geri kalanında neler olup bittiğiyle pek ilgilen(e)miyoruz. Üstelik ilgilenmeye çalışsak dahi dünyadaki bilgi ve veri akışını yakalayabilmek, büyük çerçeve içerisinde anlamlı bir şekilde yorumlamak gayet güç. Bu kitapta bu zorluğun üstesinden gelmeyi hedefledim. Piyasaların dününü ve bugününü ele aldım; belirsiz bir geleceğe nasıl hazırlanabileceğimize dair güncel bir bölüm ekleyerek anlattıklarım temelinde bir projeksiyon sunmaya çalıştım.”
ŞANT MANUKYAN
Para dünyanın dört bir köşesinde nasıl bir değer haline gelmiştir? Peki ya global piyasalar hangi şartlar altında, nelerin uğruna kurulmuştur? Bu sistemin geleceği var mıdır? Bugün doların yerine bir başka para birimini veya Bitcoini koyduğumuzda tüm sorunlar çözülecek mi? Finansal balonların, gelir eşitsizliğinin, ödemeler dengesi krizlerinin, kurların değer kaybının önüne nasıl geçilecek?
Deneyimli Yatırım Uzmanı Şant Manukyan elinizdeki çalışmada bu ve daha birçok sorunun kökenini ve cevabını arıyor. Global finans sisteminin nasıl ortaya çıktığını, nasıl yol aldığını ve yarın neler yaşanabileceğini gösteriyor. Rezerv para sistemi hakkında doğru bilinen yanlışları, yeni bir varlık sınıfı olarak kripto varlıkları, güvenli liman olarak tanıtılan stabilparaları ele alıyor. Global sistemin merkezindeki Federal Rezerv’in oluşmasına, Bretton Woods’da temeli atılan ve artık kimseyi tatmin etmeyen parasal düzene, altın standardına, krizlerin bugünlere özel olmadığını gösterircesine geçmişte yaşanan krizlere değiniyor ve bir yol haritası sunuyor.
Global Piyasalar, dünde yaşananlardan hareketle bugün nasıl yol almamız gerektiğini, yarına ise nelerle hazırlanmamız gerektiğini gösteren çok önemli bir kılavuz kitap.
Robert Koleji’nde lise öğrenimini tamamlayan Şant Manukyan, lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi İngilizce İşletme bölümünde aldıktan sonra yüksek lisans programını da Cornell Üniversitesi MBA dalında tamamlamıştır. 2002 yılında İş Yatırım Uluslararası Piyasalar bölümünde göreve başlamıştır. Global Stratejist olan Şant Manukyan, Haziran 2019 itibariyle de Uluslararası Piyasalar Direktörü konumunda görevine devam etmektedir. Global ekonomik durumun yatırımcılara yansıtılarak yabancı hisse senedi, emtia, sabit getirili menkuller ve dijital varlıklara yönelik stratejilerinin belirlenmesinden ve bu stratejilere yönelik yatırımcı tavsiyeleri oluşturulmasından sorumludur.
Kitabı bir kurgu ile acaba neyi amaçlıyor diye okumak yerine Şant Bey’in birikimlerinden süzülen bilgilere odaklanmak en doğrusu. Bölümler arası geçiş, yazım hataları da dahil okuması güç bir kitaptı.
Batı cephesinde yeni bir şey yok. Maalesef kitap çok dağınık kaleme alınmış. 29 krizi, Bretton Woods vb. olayları anlatıyor ve bittabi bu sebeple tamamıyla Amerikan eksenli. Adıyla neredeyse tamamen alakasız şekilde global piyasalar yerine bir finans tarihi havasında. Tabi kriptovarlık, DeFi, dijital para sosu da serpiştirilmiş. Beklentimin hayli altında kaldı. Adı kitap olsun diye yazılmış.
Şant Manukyan'ın alanındaki bilgi birikimi, tecrübesi, entelektüel donanımı hakkında yorum yapmak haddim değil tabi ki, ancak kitabın dağınık olduğuna dair eleştiriye katılmamak mümkün değil. Baskıda ise büyük sorun var: grafikler okunmuyor, yığınla dizgi/imla hatası göze çarpıyor. Her şeye rağmen son bölümlerdeki ufuk açıcı tespitleri için bile okumaya değer.
Okumasi zor. Yazim dili daginik, editor iyi bir is cikaramamis, Grafikler kucuk ve okunaksiz, belki grafik olan sayfalar daha kaliteli kagida basilmaliydi.
Kitap gecmis, gunumuz ve gelecek diye 3 bolumden olusuyor. Gecmis kismi sadece piyasa profesyonellerinin ilgisini cekecek kadar uzun ve detayli. Gunumuz kismi degerli ama anlatimin daginikligindan dolayi okumak zor. Gelecek kismi nispeten daha iyiydi.
Şant Manukyan'ı takip ediyorsanız bazen anlatmak istediği konuları anlamanın ve özümsemenin ne kadar zor olabildiğini hatta Twitter (yeni adiyla X) Şant Tercüman adında bir hesabın Şant Bey'in yazdıklarını daha basite indirgeyerek anlattığını bilirsiniz. Kitap bu minvalde benim beklediğimden daha anlaşılır şekilde hazırlanmış. Ancak gene de finans alanında yeni başlayanlar için değil, biraz daha orta seviye bilgisi olanlar için uygun olduğunu düşünüyorum.
Geçmiş, Gelecek ve Bugün başlıkları altında 1929 krizinden, Bretton Woods anlaşmasına, Globalizasyon'dan Ticaret Savaşları'na ve Rezerv Para sisteminde FED'in piyasaya müdahalelerine birçok konuda, ezberci "Twitter Hüstat"larına da arada gömerek keyifli bir kitap hazırlanmış. Grafik ve görseller kullanımı iyi düşünülmüş olsa daha tam sayfa şeklinde eklenseydi gözlemlemek daha keyifli olurdu.
Her ne kadar mevcut içerik çok güzel aktarılsa da belki beklentim mi yüksekti bilmiyorum, piyasa okuması ve stratejik bakış adına bir içerik beklerken tarih kitabı ve ekonomi gazetesi okuyormuşum gibi bir hisse kapıldım. Keşke daha çok Şant beyin aklındaki o özgün bakış açısını kitapta hissedebilseydik.
"Rezerv para sisteminin yarattığı dengesizliklerin İnce ayarlarla çözülebileceği noktayı çoktan aştık. Bu nedenle yeni bir sistem gerekiyor. Great reset aslında anlatıldığı gibi varlık fiyatlarında çöküş değil. Sistemde çöküş ve yeni bir sisteme geçiş."
Şant Manukyan’ın mail news letter’larını alan gruptaysanız kitapta kullanılan dil, anlatım şekli, espiriler ve hatta yazarın ekonomik görüşlerinin neredeyse tümüne şahit olmuşsunuzdur. Genel itibariyle kitap okuması gayet keyifli. Akademik bilgi taşmayan ama aralara tezler serpiştirilmiş, anlaşılır argümanları olan fakat bir alamda ısrarla fikir değiştirmeyi hedeflemeyen bir kitap olmuş.
Kitap kurgusu biraz karışık. Aslında bir kurguyu takip ediyor ama bu alışılmış tarihsel bir sıralama kurgusu değil daha ziyada sebep sonuç ilişkisini destekler nitelikte dizilmiş bölümlerden oluşuyor.
Ek olarak Şant beyin anlatımı çoğu okuyucuya biraz dağınık gelebilir; ama kitaptaki anlatım tam olarak bir Şant Manukyan anlatımı. O yüzden şahsen ben tam olarak aradığımı buldum.
Kitabı okuyup yatırım gurusu olmayı ya da global piyasa işleyişi hakkında aydınlanmayı beklemeyin. Kitap mevcut parasal sistemlerin nereden çıktığına ve nereye evrilebileceğine dair okuyucuyu bilinçlendirmeyi ve üzerine düşündürmeyi hedefliyor.
Çokça konunun kitabın ana konusu olmadığı için bilinçli olarak yüzeysel geçildiğini göreceksiniz. Umuyoruz ki Şant Bey bu kitabın konusu olarak görmediği her konu için ayrı bir kitap yazma girişiminde bulunur.
Şant bey'in kitabı, piyasalar ile ilgili giriş seviyesinde bir kitap. Bretton Woods sistemi, günümüzde yaşanan gelişmeler ve geleceğin sisteminde kayda değer yer edineceği öngörülen blockhain ile ilgili ilintili bilgileri aktarıyor. Yeni şeyler öğrenmekten ziyade, Şant bey'in konulara bakış açısını kişisel olarak beğendiğimden ötürü görüşlerini derli toplu olarak okumak istedim.
Kitap için yapılan olumsuz yorumlara şaşırdım açıkçası. Finansal sistemin geçmişi ve kendi bakış açısından olası gördüğü geleceğini çok güzel özetlemiş Şant Manukyan. Altını çizdiğim, not aldığım çok fazla sayfa oldu. Birkaç basım hatası var evet ama gözardı edilebilir ufak detaylar bana göre. Türkiye topraklarında doğduğu, Türkçe konuştuğu ve yazdığı için kendi adıma beni çok sevindiren ve gururlandıran bir isim Şant Manukyan.
yilin ilk kitabi bu oldu. Icerigi rengarenk cok guzel grafiklerle dolu olmasina ragmen kapagi cok sade ve basit kalmis. Kitapta verilen bilgileri hazmetmekte zorluk yasadim. Ekonomideki degiskenlerin birbirini etkilemesi ve zamansal sonuclarini ozumsemek karmasik geliyor bana bir sure sonra bir daha okunabilir.
Sadece ekler kisimi icin bile okunur. Kitabi begenmeyen anlamamistir, net! Evet baslangic kisimlari baska kitaplarda da bulunabilen bilgiler iceriyor fakat Sant Manukyan bakis acisi baska bir sey.
Șant Manukyan'ı severek takip ederim. Benim ekonomi ve finans tarihi, mekanizmaları vs. hakkında pek bilgim yok ve bu yüzden kitabı alırken acaba anlayacak mıyım diye tereddüt etmiştim -kendisinin Twitter'da ve maillerinde kullandığı dil biraz ağırdır- fakat kitabı okurken hiç zorluk çekmedim.
Kitap; paranın, finansın günümüze etki eden tarihini, günümüzü etkileyen finansal ve ekonomik olayları anlatıyor ve gelecekte paranın nereye evrileceğini tartışırken kripto paraların bunun neresinde olabileceği hakkında da tahminler içeriyor.
Kitap çok detaylı ki zaten yazarın da böyle bir iddiası yok. Bu kitap benim adıma ekonomi ve finans hakkında daha okuma yapmak adına tetikleyici oldu. Anlatımı da gayet akıcı ve samimi.
Kitap geçmiş (krizler ve fed), günümüz (2022 post kovid) ve gelecek (Bretton Woods sonrası potansiyel dünya, kripto ve EFT’ler) etrafında yazılmış. Okurken çok şey öğrendim, Şant’ın yazılarının kriptik kısımlarını daha iyi anlamaya başladım.
Bir sonraki baskıda grafikler biraz daha büyütülse yaşlı okurlar için iyi olur!