Das Bett mit dem goldenen Bein. Legende einer Familie

by Zigmunds Skujiņš, Nicole Nau (Translator), Judit Leister (Contributor)

Zunte, ein lettischer Küstenort im ausgehenden 19. Jahrhundert: Noass Vējagals zieht es vom elterlichen Hof aufs Meer und in ferne Länder, während sein Bruder Augusts den heimischen Boden bestellt und mit Noass’ Frau einen Sohn zeugt. Dieser stirbt früh, derweil Noass’ leibliche Tochter Leontıne sich zur rebellischen Schönheit entwickelt und mit ihren Eskapaden nicht nur den eigenen Ruf aufs Spiel setzt. Davon unbeirrt fährt ihr Vater weiter zur See und häuft Reichtümer an, um der Familie ein großes Stadthaus zu bauen. Doch Hochzeiten, Kriege und Revolutionen treiben Kinder und Kindeskinder der Vējagali fort von Zunte.

Jahrzehnte nach dem Bau seines Hauses stirbt Noass dort ganz allein, und im Ort verbreitet sich eine Legende: Seine Reichtümer müssen sich noch immer auf dem familiären Anwesen befinden, versteckt in einem hölzernen Bettpfosten.

Zigmunds Skujiņš erzählt überbordend und mit feinem Schalk vom wechselvollen Schicksal des lettischen Volks. Seine liebevollen, fein ausgearbeiteten Figurenzeichnungen weisen ihn als großen Menschenfreund und -kenner aus.

Genres: Fiction

607 pages, Hardcover

First published January 1, 1984

About the author

Rakstnieks, viens no ievērojamākajiem 20. gadsimta otrās puses latviešu prozaiķiem, izcils novelists, romānu, kinoscenāriju, lugu un eseju autors. Dzimis 1926. gada 25. decembrī Rīgā. Mācījies Rīgas Valsts tehnikumā un Jaņa Rozentāla mākslas vidusskolā. 1946.–1960. g. līdzstrādnieks avīzē “Padomju Jaunatne” un žurnālā “Dadzis”, 1960.–1962. g. un 1968.–1973. g. prozas konsultants Latvijas Rakstnieku savienībā, 1992.–1995. g. Latvijas Radio un televīzijas padomes pirmais priekšsēdētājs. Z. Skujiņš ir viens no visvairāk tulkotajiem latviešu rakstniekiem, viņa darbi izdoti vācu, angļu, krievu, bulgāru, čehu, slovāku, ungāru u. c. valodās vairāk nekā septiņos miljonos eksemplāru.

Born in Rīga in 1926, Zigmunds Skujiņš was one of the most outstanding Latvian writers. Among his best-known works are the novels Columbus' Grandsons (1961), Nudity (1970), Bed with a Golden Leg (1984) and "Flesh-Colored Dominoes" (1999), though he also cotributed to the canons of Latvian drama and poetry.

Skujiņš's first short story appeared in 1948. His books are among the most widely read and published, many works have been adapted for cinema and theater, and many translated (into English, German, French, Russian, Lithuanian, Czech, Georgian, and other languages).

Reviews

[Schlimme Helena · Rating 5 out of 5]

Über mehrere Generationen folgt man der Familie Vējagals vom schwedisch besetzten Lettland 1860 bis ins sowjetisch besetzte 1980.

Die Geschichte selbst liest sich so weg und ist wohl nicht ohne Grund millionenfach gelesen worden. Die deutsche Übersetzung ist neu und hat sowohl ein einordnendes Nachwort, das ebenso lohnt wie noch mehr Hintergrundinformationen zu Aussprache und Geschichte im Anhang.

Was für ein Buch!

[Doronike · Rating 5 out of 5]

Tā bija kā tikšanās ar vecu labu draugu. Nezinu, kuro reizi pēc kārtas lasīta grāmata, bet fakts ir tāds, ka šoreiz grāmata izjuka pavisam. Nācās nopirkt pārizdevumu, kuram gan nav brīniškīgā Cilīša vāka, taču ir ļoti labs Bereļa ievads.
Noass ir jūrnieks un Augusts ir zemnieks - tie ir divi Vējagalu dzimtas patriarhi, kuru pēcteči turpina zarot lielo Vējagalu koku. Ak, viņu likteņi ir mierīgi kā ezers pirms vētras un raibi kā dzeņa vēders, taču kuslos šī dzimta necieš. Un tas ir aprakstīts daudzveidīgi un Skujiņam raksturīgā elegancē.
Negaidiet no padomju laika romāna stāstus par izsūtīšanu vai varas kritiku (ja nu tikai kolhozu nesaimnieciskuma), taču šeit ir tik skaista tautas vitalitāte, ka visiem, kas atražo stereotipus par lēnu un gaudenu latvieti, gribētos iesist ar šo romānu pa galvu!

[Inese Okonova · Rating 5 out of 5]

Jau labu laiciņu neko no latviešu literatūras nebiju lasījusi ar tādu aizrautību, ka aizmirsu, ka jāiet gulēt. Nojauta, ka man patiks bija jau pasen, bet nevarēju sameklēt grāmatu ģimenes paplašinātajā bibliotēkā (vairāki dzīvokļi, mājas, diemžēl arī kastes bēniņos...), kaut zināju, ka jābūt vismaz diviem vai pat vairākiem eksemplāriem. Beigās metu kaunu pie malas un paņēmu bibliotēkā. :)
Pārsteidzošs vēriens, stils un drosme. Brīžiem grūti noticēt, ka darbs izdots 1984.! gadā. Skujiņš, protams, tobrīd jau bija iecelts dzīvo klasiķu kārtā un varēja atļauties vairāk nekā citi mirstīgie, bet vienalga pārsteidzoši drosmīgi. Gan sulīgi un visnotaļ pozitīvi krāsotais brīvvalsts laiks, gan tas, cik negatīvi parādās kolhozu nesaimnieciskums. Es pat teiktu, ka nodevu laikmetam nav tikpat kā nemaz, jo ideoloģiski pareizās lietas ir ir ieliktas tādu varoņu galvās un mutēs, kuri tā tiešām varēja domāt un just. Vispār visi tēli un situācijas ir spilgti, neparasti un vitāli. Nav neviena pārāk pozitīva vai pārāk negatīva varoņa. Es teiktu, vienkārši izcila grāmata.

[Liene · Rating 5 out of 5]

Jokohama, Alabama! Dēļ valodas vien vērts izlasīt!

[Ieva · Rating 5 out of 5]

Šī man ir kārtējā grāmata no mana personīgā projekta „Izlasi visas nelasītās Lielās lasīšanas 100 grāmatas”, un beidzot tas bija patīkams atklājums, nevis vilšanās.
Kā vienīgās 2 negatīvās lietas varu minēt: pirmkārt, pārāk daudz uzsvērto romāna saistību ar maģisko reālismu – nudien šā žanra iezīmes tā īsti tomēr neatradu; otrkārt, baigi spīdēja cauri rakstīšanas laiks un tā laika ideoloģija.
Taču kopumā man ļoti patika. Stāstīšanas maniere bija savdabīga, manuprāt, romāns uzreiz ievelk sevī valodas dēļ vien. Vēsture šeit gan ir tikai fons cilvēku kaislībām un raksturiem, bet kaut kā tiek noturēta tā smalkā robeža, lai neliktos, ka mūsdienu cilvēki mistiskā veidā ieceļojuši 100 gadu senā pagātnē.
Man ļoti patika, ka stāsti par cilvēkiem ir tikpat dažādi, kā cilvēki mēdz būt, un tāpēc sanāk, ka patiesībā te var atrast pilnīgi visu, ko sirds kāro – sākot ar piedzīvojumu un kara stāstiem un beidzot ar jokiem un mīlestību, cik daudz romānā ir smieklu, tikpat daudz bēdu...
Vispār gribu teikt paldies tiem balsotājiem, kas atcerējās šo romānu – diez vai citādi tas būti nonācis manā lasāmajā listē, un būtu žēl, ka es nezinātu ko tik labu no mūsu pašu literatūras!

[Erika · Rating 5 out of 5]

Cik ļoti gribētos, lai Z. Skujiņš uzraksta otru daļu - turpinājumu šim romānam!
Velti es tik ilgi atliku šīs grāmatas lasīšanu, bīstoties no maģiskā reālisma, kas nav mans mīļākais žanrs. Neko ļoti maģisku tā arī nesaskatīju, daudz reālisma gan. Aizraujoša un ievelkoša grāmata!
Obligātā daiļliteratūra un iedvesmas avots dzimtas koku veidotājiem.
Lasot Vējagalu leģendas nez kāpēc Skujiņa rakstīto gribējās salīdzināt ar Ingas Ābeles un Andras Manfeldes daiļradi. Varbūt tāpēc, ka visiem trim autoriem krāšņa valoda. Vienīgi Ābeles un Manfeldes darbos sižets noslīkst valodas cakās un kruzuļos un pārpārēm daudzie epiteti un metaforas dažbrīd izskatās pašmērķīgi, lieki un smieklīgi. Turpretī Skujiņa daiļradē mākslinieciskie izteiksmes līdzekļi ir kā sāls un garšvielas, kas bagātina un piedod garšu. Kas par valodu! Bauda lasīt. Ar aizraujošu un intriģējošu sižetu turklāt.

[Inita · Rating 5 out of 5]

Brīnišķīgs dzimtas stāsts un saīsināju savu neizlasīto Latvijas klasiķu darbu sarakstu. Latvieši nav tikai bālie zēni, bet viņos mīt pienācīgās devās trakums, zinātkāre un dzīves prieks.

[Hermine Couvreur · Rating 4 out of 5]

Wat een levendige familieroman. Vijf generaties (de stamboom is wat onduidelijk) tegen de achtergrond van ongeveer 150 jaar Letse geschiedenis.

[Sintija Meijere · Rating 4 out of 5]

Šī grāmata bija mans lasāmais no sadaļas #lasisavugrāmatuplauktu

Dzimtas stāsts par Vējagalu saimi vairākās paaudzēs, kas sākas jau senāk, bet galvenie notikumi, kas aprakstīti, ietver 19.gs. beigas un teju visu 20.gs. līdz 1980tajiem. Pats darbs publicēts manā dzimšanas gadā - 1984.
Ja man jāsalīdzina ar līdzīgiem darbiem, tad Volkēvičas "Pļauka", Lāča "Zītaru dzimta" vai vecie, labie "Likteņa līdumnieki" mani uzrunāja vairāk.
Skujiņa lielākais pluss un mīnuss reizē ir viņa valoda - tā ir gan ievelkoša un brīžiem suģestējoša, gan brīžiem pārāk teiksmaina un poētiska manai subjektīvajai gaumei.
Labi izstrādāti tēli, patīkams humoriņš, iespējams man nedaudz pietrūka politikas un režīma kritikas.
Kompliments par beigās pievienoto Vējagalu ciltskoku. Šādos apjomīgos dzimtas stāstos tas ļoti palīdz noorientēties radurakstos.

P.S. Turpmāk šampanieti ļoti labprāt saukšu, citējot Skujiņu, par "sprancūžu paukšķvīnu" 🥂😄

[Rob Bijeman · Rating 4 out of 5]

Aan de hand van de familiesaga leren we 150 jaar geschiedenis kennen van Letland. Van zeezeilers naar stoomboten en van de 1ste naar de 2de wereldoorlog en de bezetting van Rusland.

Mooie verhaallijnen waardoor het fijn leest en je veel kennis opdoet.

[Lievevc · Rating 5 out of 5]

Hele goede en mooie beschrijving door Nico van der Sijde in Boekenkrant week 38.

Eindigt met : “Het bed met de gouden poot is een ongelofelijk enthousiasmerende roman, waarin de veerkracht en de bevrijdende droom op aanstekelijke wijze worden bezongen. Het is vermoedelijk ook een lofzang op de veerkracht van het Letse volk. Voor mij was het vooral een appel om intens te blijven dromen, ondanks al het barbaarse kwaad in deze wereld. De roman is een bonte lappendeken van kleurrijke en meeslepende verhalen, die ons voortdurend verrast. Bovendien is hij met ongelofelijke vaart en schwung geschreven. Wat in de vertaling van Brenda Lelie – die ook een informatief nawoord geschreven heeft- prachtig tot zijn recht komt. Dit schijnt pas de tweede Letse roman in Nederlandse vertaling te zijn. Vurig hoop ik op meer. En vooral op meer vertaalde romans van Zigmunds Skujiņš. Yokohama! Alabama!”
12.09.25

Hier ben ik het compleet mee eens.

[Ludo Spaepen · Rating 3 out of 5]

De geschiedenis in de 20ste eeuw van het Letse geslacht Vējagals.
Dit boek wordt vergeleken met ‘De Buddenbrooks’
Het is wel zo dat je hier in een totaal onbekende omgeving en cultuur terechtkomt,waar je als lezer minder aanknopingspunten hebt.
Het is wel interessant de geschiedenis vanuit een andere hoek te bekijken en te beleven.
Goed geschreven,met humor,maar de nogal slordige en uitgebreide stamboom heb je wel frequent nodig.

[Boekdagboek van Annemieke · Rating 3 out of 5]

We lezen een familieroman die de Letse geschiedins vanuit persoonlijk perspectief vertelt, over 3 generaties. Dit persoonlijke perspectief is ergens heel mooi, maar was voor mij nou net niet handig omdat ik de geschiedenis van Letland daarvoor te weinig ken en daar juist wat meer over te weten wilde komen. Ik had daarvoor het nawoord nodig, maar ja, dat kwam voor mij wat laat…

Een boek vol mooie zinnen, maar de soms wat onduidelijke sprongen in de tijd, waarbij soms onverwacht iets verklapt wordt wat nog gaat komen en de plotselinge verschijning en verdwijning van personages leidden mij daar wat teveel van af.
Ook bleef het voor mij allemaal wat afstandelijk allemaal en daar houd ik niet zo van, maar aan de andere kant werd het wel met een soms ineens lollige lichtheid geschreven en dat was dan wel weer fijn.

Een heel wisselende leeservaring voor mij dus en ik kan er niet zo goed een vinger op leggen wat ik er nou van vond.

Citaat: want er is geen kracht onder de zon zo sterk als de zwaartekracht, die het hele universum omvat, gevolgd door het grote instinct tot zelfbehoud, dat in wezen het leven zelf is.

[Kaspars · Rating 5 out of 5]

Lasot šo grāmatu, nedaudz nāca prātā Viļa Lāča grāmata "Vecā jūrnieka ligzda" (atsevišķos PSRS izdevumos saukta arī par Zītaru dzimtu) un Vladimira Kaijaka tetraloģija "Likteņa līdumnieki", jo arī šajā darbā tiek aplūkota kādas latviešu dzimtas stāsts ilgākā laika periodā. Tomēr, uzreiz iesaku lasīt šo grāmatu, tādēļ, ka nezinu, kā, bet Zigmunds Skujiņš šo grāmatu ir uzrakstījis tik interesantu darbu (valoda ir raita un interesanti aprakstīti notikumi). Vienīgais nelielais mīnuss šai grāmatai (manā ieskatā) ir nedaudz haotiskais stāstījums un daudzie tēli, tomēr šie nelielie mīnusi nestāv pat tuvu tam, cik šī grāmata ir lieliska.

[Anne · Rating 5 out of 5]

Aizrauj, pārsteidz, liek lepoties ar latviešu literatūru. Bravo, bravissimi!

[Anneke · Rating 4 out of 5]

Ik🫰🏼familiekronieken

[AKMENTINA · Rating 5 out of 5]

Apbrīnojami, ka šis darbs varēja tapt zem smagās un visu redzošās komunistiskā režīma cenzūras lupas. Tik pateicīga es esmu, ka autoram tas izdevās! Cik ļoti, ļoti man patika šī grāmata! Tik cilvēcīga, tik pie sirds tiekoša!

Liekas, ka Klūgu mūks ir sievietes autora versija šāda tipa darbam, cik abi man mīļi un abi tagad starp mīļākajiem latviešu autoru darbiem.

Un, ja jau viss tā ir tik labi, tad visu vēl labāku padara 2014. gada izdevuma ievads. Tas pats par sevi bija liels baudījums.

[Dagnija Segliņa · Rating 5 out of 5]

Noteikti mīļāko grāmatu sarakstā. Tā iekustināja, saviļņoja, ievilka sevī un iespaidoja. Nev vērts pat mēģināt aprakstīt, ticu, ka katram šī grāmata citādāka. Noteikti jāizlasa vēl pēc kādas desmitgades - citādākam skatam.

[Sini · Rating 4 out of 5]

"Het bed met de gouden poot", van de Letse schrijver Zigmunds Skujiņš (1926- 2022), geldt in zijn eigen land al decennia lang als een klassieker. En terecht. Want het is een swingende familieroman, die op aanstekelijke wijze de lotgevallen van de familie Vējagals verweeft met de geschiedenis van Letland, van de negentiende tot diep in de twintigste eeuw.

Die geschiedenis was enorm turbulent. Denk aan de mislukte revolutie van 1905 tegen de tsaar, de daaropvolgende strafexpedities van de Kozakken, de Eerste Wereldoorlog, de Russische Revolutie van 1917, de Letse onafhankelijkheid, de annexatie van Letland door de Sovjet-Unie in 1940, de Duitse inval in 1941, de tweede annexatie door de Sovjet-Unie in 1944, de massadeportatie van tienduizenden Letten naar Siberië, de gewelddadige collectivisering van de landbouw, en de periode van iets grotere vrijheid na Stalins dood in 1953. Allemaal grote en disruptieve omwentelingen, die de levens van de personages uiteraard onontkoombaar beïnvloeden. Maar het gaat in deze roman om de individuele levens van allerlei unieke en markante telgen uit een kleurrijke Letse familie. Dus niet om de collectieve geschiedenis, maar om hoe deze doorwerkt in een bonte veelheid van individuele geschiedenissen. De collectieve geschiedenis abstraheert vaak van het individuele, maar Skujiņš zet dat individuele juist sterk voorop. In ongelofelijk meeslepende verhalen met enorm veel vaart, waarin de ontwikkeling van de personages steeds een “kronkelende weg” is die bol staat van “onvoorziene wendingen”.

De waarheid heeft “misschien wel honderd armen en honderd benen”. Elk personage doorziet daarvan maar een klein deel. Net als wij zitten zij immers vast aan de beperkingen van hun referentiekader. Terwijl de complexe werkelijkheid waarin zij leven zich totaal niet laat vatten in welk referentiekader dan ook. Daarom begrijpen zij soms niets van de turbulentie om hen heen: “Als door een waas, als door rook, zag hij wat er om hem heen gebeurde – overal was alles in beweging, reden auto’s, renden mensen”. Paulis Vējagals ziet hier de chaos van de massadeportaties, maar ziet deze chaos tegelijk ook niet. Want die chaos is te onbevattelijk, te schrikwekkend en te massaal om écht te kunnen worden gezien.

Skujiņš schreef zijn roman in 1984, en moest rekening houden met de Sovjet- censuur. Ook dat is een reden waarom hij in het citaat hierboven zo omfloerst over de massadeportaties schrijft. Maar hij kiest dus nadrukkelijk niet voor de collectieve geschiedschrijving die het Sovjet- regime toen graag zag. Bovendien, voor Marx en Lenin was geschiedenis een lineaire ontwikkeling naar een rationeel en planbaar einddoel. Terwijl Skujiņš de geschiedenis juist benadert als een veelheid van grillige en onvoorspelbare kronkelwegen. Zelfs achteraf zijn die kronkelwegen niet te duiden: de verteller geeft vaak verschillende mogelijke interpretaties van wat er is gebeurd, of noemt meerdere elkaar tegensprekende versies en bronnen. Als lezer merk je bovendien vaak dat je belangrijke puzzelstukken mist.

Zo is de geschiedenis van de raadselachtige Eduards, een roemruchte, ook in Zuid-Amerika actieve revolutionair. Maar hij is spoorloos verdwenen. En als zijn achterneef meer over Eduards geschiedenis weten wil vindt hij slechts fragmenten, vage getuigenissen van onzichtbare personages, voorlopige indrukken, en onscherpe foto’s waarop Eduards elke keer een totaal ander gezicht heeft. De kronkelweg van Eduards leven was kortom niet alleen ondoorgrondelijk grillig, maar ook nog eens onkenbaar en verborgen. En dat geldt ook voor veel andere telgen uit de familie Vējagals.

De Vējagalsen hebben niettemin één ding gemeen: ze dromen ongehoord aanstekelijk en vol avontuurlijk enthousiasme, ook bij brute tegenslag. Bij Noass, een der eersten der Vējagalsen, is dat misschien het duidelijkst. Want dat is een ondernemer die heilig gelooft in de kracht van de onmogelijke ideeën, juist als er een economische crisis is. Hij roept om de haverklap “Yokohama, Alabama” omdat hij zich door geen enkele geografische grens laat inperken en alle wereldzeeën bevaart. Hij vult de huizen van al zijn stadsgenoten met uit handel verkregen wonderen uit alle windstreken. Elektriciteit is voor hem niet zomaar een innovatie, maar het achtste wereldwonder. Met verbijsterende toepassingsmogelijkheden die geen enkele tijdgenoot zelfs maar bij benadering vermoedt.

Ook andere Vējagalsen hebben dit aanstekelijke enthousiasme. Noass’ broer Augusts bijvoorbeeld geeft zijn huis juist door zijn simpele pannendak iets magisch, en wordt daarom met een goochelaar vergeleken die de meest weergaloze objecten tevoorschijn kan en durft te toveren. De viool van Paulis Vējagals is een verlengstuk van zijn lichaam: een stem die ongehoorde nieuwe mogelijkheden brengt vol van enthousiasmerende schoonheid. Indrikis Vējagals versmelt op meeslepende wijze met elk fragment uit elke film die hij ziet, hoe beroerd hij zich mentaal vaak ook voelt. Marta Vējagals keert van een reis terug “met het gelukzalige gevoel alsof ze in wonderen had gezwommen”. En ze wordt zelfs helemaal gelukzalig van het bezoeken van een circus: “[Z]elfs op de donkerste momenten van haar leven, tijdens de verschrikkingen van het concentratiekamp, behield Marta een herinnering aan de gelukkige droom van haar verloren verleden: een meisje dat in een witte avondjurk en met een witte cilinderhoed op in het midden van de circusarena in het zilveren licht stond en het in die tijd populaire lied ‘Parlami d’amore Mariù’ zong”.

Prachtig, hoe intens die Vējagalsen kunnen dromen. En hoe ze dat zelfs kunnen als de ellende aan alle kanten toeslaat. Tot in concentratiekampen aan toe. Dat kenmerkt hun ongelofelijke veerkracht en optimisme. En voor de vaak verdrukte Letse lezers was die veerkracht en dat optimisme mogelijk een grote inspiratiebron. Misschien vond Skujiņš die veerkracht zelfs een cruciale kwaliteit van het Letse volk, en wilde hij in zijn roman daarom vooral die veerkracht bezingen.

Niettemin krijgt in deze ongehoord enthousiasmerende roman ook de misère een krachtige stem. Zelfs de aardsoptimist Noass verzucht bijvoorbeeld dat je op tijd moet sterven, want anders zie je elke hoop die je had omslaan in desillusie. Het aandoenlijke maar ook bizarre koppel Vilma en Willy – laatstgenoemde is een Duitse deserteur, die ook jaren na WO II ondergedoken leeft- wordt alleen bij elkaar gehouden door de absurditeit van hun verhouding en het ontbrekende antwoord op de vraag waarom hun leven is gelopen zoals ze is gelopen. En Marta ervaart tijdens WO II de totale transformatie van zichzelf en de wereld om haar heen: “[E]n daarmee kwam ze in een nieuwe, parallelle wereld terecht, van het bestaan waarvan ze eerder slechts een vaag vermoeden had gehad. […] Daar beneden, waar ze nu verzeild was geraak, kolkten de rioolbuizen en beerputten, werden gevoelloos en onverschillig bloed- en slijmstromen afgevoerd, triomfeerden zuurstofgebrek, duisternis en weerzinwekkende dampen”.

Een indringend beeld. Dat nog versterkt wordt doordat Marta in haar beleving “teruggeworpen [is] naar de barbaarse toestand van voor de geboorte van de menselijkheid”. In haar dagboek wordt bovendien geopperd: “Misschien dat de opponenten goed en kwaad net zo’n twee- eenheid vormen als donker en licht, kou en warmte. Misschien circuleert het kwaad wel net zoals het vocht door de dampkring en is de kwaadheidscoëfficiënt vergelijkbaar met de reflectiecoëfficiënt en de wetten die de bewegingen van planeten rond de aarde beschrijven”. Kortom: onder het oppervlak van elke beschaving geuren de walmen van het barbaarse en naakte kwaad, en dat is net zo met ons bestaan verweven als vocht in de dampkring. Zwartgalliger dan dit kan het bijna niet……

En toch, al deze pikzwarte gedachten zijn afkomstig van dezelfde Marta die, ook in de verschrikkingen van het concentratiekamp, droomt over een meisje in een witte avondjurk en met een witte cilinderhoed op in het midden van de circusarena in het zilveren licht. En dus van allerlei tinten van zilverwit, ook in het pikzwarte duister. Ook de dromen van de andere Vējagalsen blijven enorm aanstekelijk, zelfs als ze op enig moment instorten of ontluisterd worden. Zie bovendien hoe Viesturs Vējagals, in het voorlaatste hoofdstuk van deze roman, helemaal ontroerd raakt van een pril en illegaal roggeveld middenin een gecollectiviseerde kolchoz: “Het krachtig ontkiemende, dicht ingezaaide veld bevrijdde zich zo vrolijk opstandig en zo zomers groen van het juk van de lange winter dat Viesturs’ ogen vochtig werden. Natuurlijk, het waren nog maar fragiele kiemen, die trillend aan de wind ontsproten, maar in Viesturs’ verbeelding waren ze onderdeel van een levendig totaalbeeld. De rogge ademde en sloeg kreten uit als een pasgeboren kind, nog nat, maar mooi en vol levenskracht. Meer kon je van een nieuwgeborene niet vragen, hij was zo mooi en veelbelovend als iemand die op de wereld komt maar kan zijn”.

In de laatste zinnen van de roman staat ook niet voor niets: “Laat de legende van het geslacht Vējagals eindigen met de kreet waarmee de pasgeboren Kristaps ter wereld kwam. Hij brengt nieuwe hoop. Hij brengt nieuwe energie”. Dat is dezelfde hoop en energie die Viesturs voelt bij het pasgeboren, prille korenveld. Dat zich van elk juk bevrijdt. En dat vrijheid en nieuwe energie geeft aan alle nieuwe dromen.

"Het bed met de gouden poot" is een ongelofelijk enthousiasmerende roman, waarin de veerkracht en de bevrijdende droom op aanstekelijke wijze worden bezongen. Het is vermoedelijk ook een lofzang op de veerkracht van het Letse volk. Voor mij was het vooral een appel om intens te blijven dromen, ondanks al het barbaarse kwaad in deze wereld. De roman is een bonte lappendeken van kleurrijke en meeslepende verhalen, die ons voortdurend verrast. Bovendien is hij met ongelofelijke vaart en schwung geschreven. Wat in de vertaling van Brenda Lelie – die ook een informatief nawoord geschreven heeft- prachtig tot zijn recht komt. Dit schijnt pas de tweede Letse roman in Nederlandse vertaling te zijn. Vurig hoop ik op meer. En vooral op meer vertaalde romans van Zigmunds Skujiņš. Yokohama! Alabama!

[Alma · Rating 5 out of 5]

Manuprāt, pirmā latviešu grāmata, ko lasot, nespēju nolikt nost. Interesants sižets, viegli uztverama valoda.

[Vincie · Rating 3 out of 5]

Yokohama, Alabama! Ik ben blij dat dit boek uit is.

Niet omdat het slecht geschreven zou zijn - integendeel, het is qua taalgebruik een heerlijk boek om te lezen. Maar het is een boek over familiegeschiedenis, en daar hou ik niet zo van. Het is puur door de briljante schrijfstijl (en de druk van de leesclub) dat ik dit boek uitgelezen heb.

Het verhaal kan vrij lastig zijn om in te komen, ik ben zelf begonnen met het nawoord van de vertaler en dat was écht een gouden zet! Daardoor las ik de pagina's achter elkaar weg en kon ik het verhaal veel beter begrijpen. Naast de stamboom voorin had ik een kaartje van Estland en de belangrijkste locaties misschien ook wel heel erg prettig gevonden... want ik ben helemaal niet thuis in die regio en vond het daardoor moeilijk om bepaalde situaties voor mij te zien.

Voor mij geen familiekronieken meer. Dit was eens en nooit meer. Maar ik ben wel heel erg benieuwd naar de andere boeken van deze schrijver! (Helaas is er zo weinig naar het Nederlands vertaald...)

Mijn favoriete stukken uit het boek:

"De waarheid mag dan misschien wel honderd armen en benen hebben, net als mensen kan ze niet in twee bomen tegelijk klimmen." ~ bladzijde 14

"Het is niet zo dat de broers Noass en Augusts Vējagals elkaar haatten. Ze begrepen elkaar gewoonweg niet. De verschillen in hun manier van denken en kijk op de wereld leidden vaak tot ruzie. Aangezien ze allebei rijkelijk bedeeld waren met de meest karakteristieke eigenschappen van de familie Vējagals - koppigheid en eigengereidheid - lagen hun meningen nooit op één lijn. Maar, en dat is misschien nog wel belangrijker, toch dreven hun conflicten en botsingen hen nooit volledig uit elkaar. Ook in het heetst van de strijd, in de scherpste momenten van verbittering, voelden de broers zich nog steeds met elkaar verbonden." ~ bladzijde 83

"'Zonder offers gebeurt er niets in deze wereld,' antwoordde Augusts. 'Om een bloemknop te laten bloeien moet het omhulsel openbreken. Een krab gooit zijn oude schaal af terwijl hij groeit. Een ratelslang worstelt zich uit zijn huid als die te krap is geworden.'" ~ bladzijde 104

"Toen Kleperis Junior, die nu een lange, grijze baard droeg en er zelfs in de zomer als de kerstman uitzag, Noass tijdens het jaarlijkse begraafplaatsfeest tegenkwam bij het statige grafmonument van Elizabete en Jēkabs Ernests, vroeg hij hem op de man af waarin hij van plan was zijn kapitaal te investeren. Waarop Noass kortaf antwoordde: 'Nergens in. Ik stop het in de poot van mijn bed.' 'De poot van je bed?' 'Ja, ik zal een bed met een gouden poot hebben.'" ~ bladzijde 113

"Indrikis leerde niet gemakkelijk. School vond hij een martelplek, een verschrikkelijk instituut waar ze je welbevinden verstoren en je je levensvreugde ontnemen." ~ bladzijde 174

"Onze ontevredenheid, ons zelfvertrouwen en onze opstandigheid zijn in feite niets waard, omdat we er zelf niet in geloven. Minderwaardigheid zit te diep in ons bewustzijn geworteld: we zijn niets en zullen niets worden. En daarom zijn we, om toch iets te kunnen bereiken, bereid de hoogste prijs te betalen: onszelf verloochenen." ~ bladzijde 245

"De wereld is een mooi en raar gebeuren. De mens zet zijn kinderlijke opstandigheid nooit opzij, hij bouwt het ene na het andere zandkasteel en daarna sloopt hij ze allemaal in een oogwenk." ~ bladzijde 297

"'Met mijn moeder sterft ook iets in mijzelf.' En plotseling realiseerde hij zich dat dit typisch iets voor hem was. Zelfs gedachten over zijn eigen dood riepen geen emoties bij hem op. Of beter gezegd: zijn eigen dood zag hij eerder als iets abstracts, meer als een stoppen bij een streep dan als een overgaan van de ene bestaansvorm in een andere. Mijn geboorte deed me niets. Waarom zou ik me druk maken over de terugkeer naar daar waar ik oorspronkelijk was? Het onvermijdelijke mechanisme van ht leven, dat jonge, sterke en mooie mensen onherroepelijk verandert in oude, zwakke en door de tijd getekende mensen, geeft meer reden tot somberheid. Zolang zich tussen ons en de dood nog de vorige generatie bevindt, zijn we er zeker van dat we nog niet aan de streep staan. Als mijn moeder er niet meer is, zal de vleesmolen die we het leven noemen mij dichter naar de messen duwen." ~ bladzijde 393

"'Wie zal het zeggen,' zei Indrikis. 'Onopgeloste problemen zijn ingewikkeld, alleen opgeloste problemen zijn simpel.'" ~ bladzijde 445

En de allermooiste, meest treffende beschrijving in mijn ogen:
"Haar werk was voor Vilma ook een toevluchtsoord en haar redding, de compensatie voor wat ze verder in haar leven niet vond, de mogelijkheid om haar liefde te kunnen geven en aansluiting te vinden bij de gemeenschap waarvan ze de rest van de tijd was afgesloten. Het was de enige manier om haar gevoel van eigenwaarde te behouden en het enige geneesmiddel dat min of meer voorkwam dat ze innerlijk leegbloedde." ~ bladzijde 455

[Braekeveldt · Rating 3 out of 5]

I had high hopes reading one of the first translations of the famous author Skujins....but the saga of the 5 generations in Letland has quite some differences with a similar saga from Harratischwili in Georgie.
What I will remember is the old tradition ( difficult today) of hammering a nail in the wooden floor at the place one dies.

[Jana · Rating 4 out of 5]

izbaudīju lasīšanu par vējagalu ģimenes gaitām vairākās paaudzēs un dažādos laikos. dažbrīd juka tēli, bet tas nebija liels traucēklis, jo grāmatas beigās ir ģimenes ciltskoks, kur visam varēja izsekot līdzi. pierakstīju arī vairākus sev mīļus citātus, kas man ir retums. ♡

[Inga Rentoviča · Rating 5 out of 5]

Besi

[Elizabete Šiklova · Rating 5 out of 5]

Latviešu Markess!

[Frank J. · Rating 3 out of 5]

It started very well and fulfilled my interest in historical transgenerational novels. But at the end there were too much uninteresting shortcuts that felt more like page filling than a real plot.