De koopman van Kanton: Jan Beker Teerlink, 1759-1832

by Roelof van Gelder

De ondernemende Zeeuwse koopman Jan Bekker Teerlink (1759-1832) verbleef vier jaar lang in Kanton, de grootste havenstad van China. Op de terugreis namen de Engelsen zijn schip vol thee, porselein en zijde in beslag.
Nog tweemaal voer Teerlink naar China en ook op die beide terugreizen werd hij gekaapt en verloor hij schip en lading. Vijandelijke schepen bleken dus keer op keer bijna onoverwinnelijke hindernissen om China te bereiken en om heelhuids terug te varen. Roelof van Gelder vond in Londen Teerlinks eveneens in beslag genomen privéarchief terug, op grond waarvan hij diens avontuurlijke leven kon reconstrueren.
Ondanks zijn tegenslagen (en veel kiespijn) behield Teerlink een opgeruimd humeur, zoals te lezen valt in zijn honderden brieven, die handelen over thee, liefde, commercie en wijn. Hij eindigde zijn veelbewogen leven als wijnboer in Frankrijk.
De koopman van Kanton geeft een in zijn gedetailleerdheid uniek inzicht in het leven van één man: een klein, maar onmisbaar radertje in de gecompliceerde Nederlands-Chinese handel. Van Gelder schrijft beeldend over de fascinerende wereld van Chinese en Europese kooplieden, van reders, zeeofficieren en hun achterblijvende vrouwen in de turbulente tijd van de napoleontische oorlogen.

Genres: History

336 pages, Hardcover

Published October 3, 2022

About the author

Geboren in 1948 in Bergen (NH); Gymnasium bêta in Alkmaar, studie geologie en geschiedenis in Amsterdam; redacteur de Bosmier, Interpres en Propria Cures; leraar; vanaf 1978 vast medewerker van de kunstredactie van NRC Handelsblad; redacteur sinds 1991; vanaf 1993 bij de bijlage Boeken. Werkte mee aan verschillende historische tentoonstellingen, schreef artikelen en boeken over Amsterdam, de VOC, reizen en de geschiedenis van het verzamelen. Promoveerde in 1997 op "Het Oost-Indisch avontuur". In 2001 gastonderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam. Publiceerde in 2002 met V. Roeper "In dienst van de Compagnie. Leven bij de VOC in honderd getuigenissen (1602-1799)" en in 2003 "Naporra's omweg. Het leven van een VOC-matroos (1731-1793)". Deed in 2005 een half jaar onderzoek in The National Archives in Londen naar Nederlandse brieven uit de vroegmoderne tijd. In september 2008 verschijnt "Zeepost. Nooit bezorgde brieven uit de 17de en 18de eeuw".

Reviews

[Michel Van Roozendaal · Rating 4 out of 5]

Goed geschreven en zeer boeiend relaas van een Nederlandse koopman die tot drie maal toe een lange reis naar Kanton (het huidige Guangzhou) maakte. Dit allemaal in een zeer roerige tijd (Napoleon) en door veel pech achtervolgd (of meer precies - door voornamelijk Engelse kapers).

De Nederlandse handel met China in die tijd was niet de meest belangrijke in vergelijk met andere gebieden, maar ik was benieuwd meer te lezen, ook daar ik meermaals in het huidige Guangzhou ben geweest (en ook in het historisch museum, ruwweg op de plaats waar de “Hons” hebben gestaan).

Het boek is heerlijk geschreven en prachtig geïllustreerd; het is verrassend hoeveel gedetailleerde bronnen (brieven) bewaard zijn gebleven, die een zeer levendig en interessant beeld geven van het leven van een ondernemende koopman die er ruim 200 jaar geleden “op uit” ging en een rijk leven leidde, dat meer dan 200 jaar later nog steeds interessant is om over te lezen.

[Netty · Rating 3 out of 5]

3,5 ster

De eerste en laatste paar hoofdstukken vond ik het meest boeiend. Door de uitgebreide dagboeken en correspondentie van Teerlink leer je heel veel over de (handels)vaart naar de Oost eind 18e eeuw. En ook over de jarenlange verblikven van Teerlink in Kanton.
Omdat de schrijver de omvangrijke correspondentie van Teerlink met zijn opdrachtgevers, vrienden en familie gebruikt als nasis voor dit boek ligt de nadruk in het middendeel wat teveel op details. Zoals de aan- en verlopen van allerlei handelswaar, inclusief nauwgezette omschrijvingen.
Alles bij elkaar toch een aantrekkelijk boek.

[Victor · Rating 3 out of 5]

Waarschijnlijk gebaseerd op een ongelooflijke hoeveelheid archiefonderzoek, maar toch kon ik me niet onttrekken aan het idee dat het hier om een uitgebreid profielwerkstuk handelde.
Op een gegeven moment geloofde ik wel voor hoeveel gulden JBT wat voor zijde nu weer had ingeslagen.
Ik begrijp dat Roelof van Gelder de briefwisseling volgde, maar beschouwingen op het tijdsvak zoals in het laatste en het eerste hoofdstuk trekken mij meer dan de inzichten in familie en uitgebreide kennissenkring.

Enfin,

Goed dat dit boek er is, blij dat ik het gelezen heb. 3,5 ster

[Alexander Vreede · Rating 3 out of 5]

Ik las dit boek in het kader van mijn leesgroep over biografieën. Voor mij een interessant boek maar niet echt een meeslepend boek. Het berust op onvoorstelbaar veel archief onderzoek door de schrijver die in de National Archives stuitte op de schat van het door de Engelsen buitgemaakte uitgebreide archief van Jan Bekker Teerlink, een opgewekte en vrijgevige pechvogel. De schrijver heeft zeer getrouw uit al dat bijzondere materiaal geput maar beschrijft het soms in zoveel detail dat mijn belangstelling gaandeweg begon te verflauwen. Dat was jammer. Ik vrees dat ik mij dit boek zal blijven herinneren als boek met grote hoeveelheden lijstjes en opsommingen