Πολεμική μηχανή

by Χάρης Καλαϊτζίδης

"Ο πόλεμος μεταμορφώνεται χωρίς ποτέ ν' αλλάζει. Μπαίνει ολοένα και πιο βαθιά, τρυπώνει στην καμινάδα ως αντίστροφος καπνός και γεμίζει τα σπίτια μας μ' αδιάκοπες συγκρούσεις. Το κόκκινό του σύννεφο μάς τυλίγει. Δεν κλαίμε στην κουζίνα· λιμοκτονούμε ξύνοντας τις άπειρες πληγές μας - ψίθυροι μάς τρώνε τα πλευρά, πιάτα σπάνε μόνα τους, ραδιοφωνικές εκπομπές προβλέπουνε την ώρα του θανάτου. Είναι ένας πόλεμος παντού, σε κάθε λέξη που λέγεται ή δεν λέγεται, σε κάθε χειρονομία που γίνεται ή δεν γίνεται, όλη μας η ζωή μια ατέρμονη πράξη πολέμου. Οι μέρες αυτοκτονούν κι η σύρραξη εσωτερικεύεται, εγγράφεται στο σώμα μας και μαίνεται βουβή. Πια βλέπουμε φυλές να σφάζονται πάνω στον θώρακά μας, καθημερινά χαράσσουνε τη γυμνή μας σάρκα κατακτώντας γόνατα και μπούτια κι ευνουχίζοντάς μας στ' όνομα νεκρών θεών. Ο πόλεμος μπαίνει ακόμα πιο μέσα, τόσο που το μέσα και το έξω δεν έχουν πια καμία ουσιαστική διαφορά, κι έτσι εκείνος ξεχύνεται πάνω στη θωριά της φύσης, ανάγεται σ' οντολογική συνθήκη, ορίζει τον αέρα που αναπνέουμε και τις σχέσεις ανάμεσα στ' αβάπτιστα στοιχεία: Υπάρχει μια σκληρότητα στα κλαδιά των δέντρων μεγαλύτερη από οποιαδήποτε ανθρώπινη κτηνωδία· το νερό ουρλιάζει σαν εξατμίζεται, τα φύλλα που πέφτουν είναι εγκλήματα, ο κόσμος μας ψυχορραγεί κι εμφύλια λαμπαδιάζει".
Ένα βιβλίο για τον φασισμό, τον έρωτα, τη σεξουαλικότητα και τη δυνατότητα απελευθέρωσης.

160 pages, Paperback

First published October 20, 2022

Reviews

[Christina Masoura · Rating 5 out of 5]

Ένα εξαιρετικά γραμμένο βιβλίο, από έναν πρωτοεμφανιζόμενο μα ώριμο συγγραφέα! Η διεισδυτική ματιά στους χαρακτήρες, οι απίστευτα ιδιαίτερες, ζωντανές και σχεδόν ποιητικές περιγραφές και ο έντονος πολιτικός και φιλοσοφικός τόνος συνδυάζονται με μια σκιαγράφηση των νοσηρών εκφάνσεων της ελληνικής πραγματικότητας για να συνθέσουν ένα έργο με άποψη, βάθος και αισθητική, που διαβάζεται απνευστί.

[Evi Kourti · Rating 5 out of 5]

Ένα εξαιρετικά γραμμένο βιβλίο, που τραβάει τον αναγνώστη σαν μαγνήτης. Αν και η γραφή είναι τρομερά πυκνή, ο ρυθμός του κειμένου και η βαθιά κατανόηση του συγγραφέα για τους πρωταγωνιστές του κάνουν αυτό το κείμενο αδύνατο να αφεθεί πριν κανείς το ολοκληρώσει.

[Ant · Rating 2 out of 5]

Βρίσκομαι πραγματικά σε μια δυσάρεστη θέση που πρέπει να γίνω ξανά το άτομο που χαλάει το πάρτι των θετικών κριτικών. Διαβάζοντας για το βιβλίο περίμενα ότι θα πιάσω στα χέρια μου κάτι όχι λιγότερο επιδέξιο, υφολογικά και θεματολογικά, ενός Σαρτρ, αφού διασαλπίστηκε πολλάκις το "φιλοσοφικό υπόβαθρο", ο αντιφασισμός του και, φυσικά, το ύφος. Ξεκινάμε με το φιλοσοφικό υπόβαθρο. Προσωπικά διέκρινα κυρίως αναφορές σε ψυχολογία, αποπραγματοποίηση, τραύμα κ.ο.κ. Θεωρώ κάπως προβοκατόρικο από τον ίδιο τον συγγραφέα που αναφέρει εμμέσως το σεμινάριο για τον Ντελέζ στις ευχαριστίες, για να μας κατευθύνει προς αυτή την ερμηνεία του κειμένου εξαναγκαστικώς για αυτό και επιλέγω να αγνοήσω αυτές τις υποτίθεται καλά δομημένες συμπαραδηλώσεις του βιβλίου που οδήγησαν σε ένα ανωφελο "plot twist" επιπέδου έκτης αίσθησης. Να σημειώσω επίσης πως διάβασα το βιβλίο χωρίς ζάναξ, αλλά με μεγάλη επιθυμία να πάρω κάποιου είδους ηρεμιστική ουσία μέχρι να το τελειώσω. 
Ας πάμε στο ψητό. Στο ρηξικέλευθο θέμα που αφηνιάζει τα νερά της ελληνικής πραγματικότητας έτσι που έφτασαν να συμπεριλάβουν κάποιες τραγελαφικές λίστες, ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε μόλις πριν μερικούς μήνες, ως "βιβλίο που επέδρασε καταλυτικά στη γενιά των μιλένιαλ" και "ένα από τα καλύτερα βιβλία της τελευταίας 15ετίας" (λες και ειναι σε θεση να το αξιολογησουν αυτο οι συντάκτες των κωμικων αυτων λιστών, ενω δεν εχουν περασει ουτε λιγοι μηνες απο την κυκλοφορια ακόμα. Φυσικά η λίστα περιέχει και άλλα πρόσφατα ευπώλητα παραδοσιακών εκδοτικών οίκων, τι έκπληξη. Μας σημαδεψαν ηδη αυτά τα βιβλία και λειτουργουν ως λογοτεχνικα μανιφεστα, είναι τοσο φανερο!) Δεν ξέρω για τους άλλους αναγνώστες, αλλά εγώ όταν ένα βιβλίο μιλάει για τον φασισμό, τον εθνικισμό και οποιοδήποτε ανάλογο θέμα περιμένω να το κάνει με την ανάλογη πρωτοτυπία και αποφεύγοντας την ευκολία του μελό (γιατί δεν το σχολιάζει κανείς πως το βιβλίο είναι ένα εκτενές μελόδραμα;) και κλισέ όπως "φασίστας=κακός" (Σε ευχαριστούμε για την πληροφορία καλέ μου συγγραφέα), αφού είναι ένα θέμα που έχει εξαντληθεί σχεδόν λογοτεχνικά και από πένες πολύ ανώτερες ή ακόμα και από θύματα που βιώσαν τις επιπτώσεις των παραπάνω. Το να έρχεται κάποιος και να μου λέει "ο εθνικισμός και ο φασισμός είναι κακός" χωρίς να εμβαθύνει πραγματικά σε ΤΙΠΟΤΑ, δεν το λες και πρωτότυπο, μάλλον κλισέ. Ειδικά όταν ο χαρακτήρας του Γδούπα δεν είναι καθόλου αληθοφανής.΄Ασε που η επιλογή να τον κάνει bisexual δείχνει μάλλον κάτι προβληματικό στο στυλ "οι φασίστες είναι στην πραγματικότητα κρυφές αδερφές" (επίτηδες χρησιμοποιώ ομοφοβικό όρο. Δεν υποστηρίζω πως αυτή ήταν η πρόθεση του συγγραφέα, απλώς δεν καταλαβαίνω σε τι συνεισφέρει η σεξουαλικότητα του Γδούπα σε τελική ανάλυση στο κείμενο. Είναι η αφορμή για το τέχνασμα των τριών υποστάσεων υπό μία οπτική, αλλά και πάλι δεν μου στέκεται επαρκής ως δομή)
Ο Γδούπας δεν είναι αληθοφανής γιατί από τη μία παρουσιάζεται ως ευαισθητούλης, από την άλλη ως βίαιος. Φυσικά ένας άνθρωπος μπορεί να έχει φάσμα αντιδράσεων, αλλα -και δεν ξέρω αν συμφωνεί και ο Ντελέζ- σε ένα λογοτεχνικό κείμενο είναι ωραίο να έχουν όλα αυτά μια συνέπεια. Η Αριάδνη επίσης παθαίνει μια εντελώς αναιτιολόγητη έκλαμψη αγάπης προς τον Γδούπα που δεν μας εξηγείται ποτέ πού οφειλόταν.
Στο κεφάλαιο 16 υπάρχει μια πολύ άβολη συγγραφική στιγμή όπου ο αφηγητής (;), ο συγγραφέας (;) μας εξηγεί επί της ουσίας το σκεπτικό του βιβλίου (όλη η κοινωνία είναι ένας πόλεμος) και μάλιστα με τις αντίστοιχες επεξηγηματικές παρενθέσεις. Γιατί; Και δεν είναι καν από τα καλύτερα κεφάλαια του βιβλίου, με ποιο σκεπτικό συμπεριλήφθηκε ένα κεφάλαιο που συμπεριφέρεται στον αναγνώστη σαν να είναι αφελής; Το ίδιο συμβαίνει και σε υστερότερο κεφάλαιο καταλυτικά στην αφήγηση της Αριάνδης όπου αρχίζει ένα ντελίριο για βαμπίρ και καταλήγει στον κακό καταναλωτισμό. Τα οποία, εντάξει, ξέρουμε ότι είναι κακά, αλλά γιατί μας το λέει τόσο προφανέστατα; Γιατί μας εξηγεί την πλοκή και τη δομή του βιβλίου;  
Και πάμε τώρα στο ύφος και τη γλώσσα. Πέρα από τους ενοχλητικότατους δεκαπεντασύλλαβους που δεν έχουν καμία χρησιμότητα στο κείμενο πέρα από το να σου σπάνε τα νεύρα και να χάνεις την αίσθηση του πεζογραφήματος, η γλώσσα του συγγραφέα είναι γεμάτη εκφραστικά κλισέ όπου το φεγγάρι είναι πάντα χρυσαφένιο, οι λαμπάδες ανάβουν, τα ερπετά σέρνονται και πού και πού γίνεται και μια εντελώς ανώφελη παρήχηση ή και ομοιοκαταληξία εντός ενός κειμένου που ασφυκτιά από την λυρικότητα και την επαναληπτική φλυαρία. Παραθέτω συνοπτικά όσα σημείωσα διάσπαρτα, υπάρχουν κι άλλα απλώς δεν είχα την υπομονή να τα γράψω όλα (αν δεν αντιλαμβανεστε το κλισε των παρακατω τοτε μαλλον επιλεγετε την λογοτεχνια που σας αξιζει και το πεπλο της νυχτας πεφτει για ακομα μια φορα στο Βυζαντιο οπως θα εγραφε και ο Κατακουζηνος) : "Τα δέντρα που χορεύανε","η άνοιξη και το καλοκαίρι πέρασαν, το φθινόπωρο επέστρεψε στις ζωές μας","Η γλώσσα του χόρεψε μες στη δική του", "σερνόταν πίσω μας σαν ερπετό","ηλιοψημένα ξέφωτα","έσβησα τον ήλιο σαν μικρό κερί","άναψε σαν λαμπάδα" (εδώ ένιωσα έντονα την επιθυμία για ζάναξ), "σχίζαμε την έρημο","φεγγάρι γεμάτο αίμα","λεπτή λεπίδα του φιλά την καρωτίδα"(δεν μας έφτανε ο άκρατος λυρισμός, μπήκε και το σαιξπηρικό ύφος σφήνα), "η σελήνη έχει χρυσαφένια λάμψη","το φεγγάρι ερωτροπεί με το κύμα","οι σκιές σκαρφαλώνουν λαίμαργα στους τοίχους","στο ποτάμι του χρόνου" , "σαν φιλμ που καιγεται" κ.ά.
Το "τα ξύδια του Γκιουλιβερ " αν και έχω την εντύπωση ότι δεν ειναι εύρημα του συγγραφέα (ανευρισκεται σε κριντζ σελιδες μιμηδιων απο το 2019 και πρωτυτερα), ακούγεται σαν τίτλος άρθρου εφηβικου περιοδικού στα 90ς (ανατρεξτε σε παλαιά τεύχη του κοσμοπολιταν Ελλαδος και θα καταλάβετε τι εννοω)
Ορισμένες φράσεις, λόγω της επιμονής του συγγραφέα στην επανάληψη για να φορτίσει συναισθηματικά τον αναγνώστη (πχ εκεί που ο Διονύσης περιγράφει την πείνα του, αλλά και αλλού) αγγίζει τα όρια του κακογραμμένου. Στην αφήγηση της Αριάνδης για παράδειγμα: "βρήκα ένα διαμέρισμα, ένα δωμάτιο δηλαδή. Είχα αρκετά για το νοίκι, αρκετά για να τρώω, αρκετά για να το λεωφορείο, το ζάναξ και τα φάρμακα, είχα αρκετά".
Καταληκτικά: το βιβλίο ήταν ενδιαφέρον. Το δεύτερο μέρος, στην αφήγηση της Αριάδνης, μέχρι ενός σημείου το βρήκα καλό και μάλιστα προς στιγμήν πήγα να αλλάξω άποψη, μέχρι που δυστυχώς και αυτή η μεριά της αφήγησης καταστράφηκε από την επιμονή του συγγραφέα στο μελόδραμα και την υπερβολή.
Δεν παύει λοιπόν το κείμενο να έχει αμέτρητα αρνητικά για τα οποία δεν μίλησε κανείς. Δεν θα γράψω κάτι για το λαμπρό μέλλον του συγγραφέα γιατί δεν μπορώ να το γνωρίζω, θεωρώ ότι κάτι τέτοιες απόψεις είναι εντελώς άτοπες και ανεγείρουν τη Λογοτεχνία σε κάτι μεταφυσικό. Θα σχολιάσω μόνο πως στην Ελλάδα έχουμε συνέχεια μεγάλα ταλέντα, κυρίως νέους άνδρες (τι έκπληξη!) που γίνονται μεσήλικες εξίσου... ταλαντούχοι και συγγράφουν καθε χρονο και απο ενα αριστουργημα που συγκλονιζει την ελληνικη λογοτεχνικη σκηνη (χασμουριεμαι νοερα οσο το γραφω αυτό) Ελπίζω πραγματικά ο συγκεκριμένος συγγραφέας να με διαψεύσει. Όπως πάντα, θα διαβάσω σίγουρα και μετέπειτα έργα του και ελπίζω να με ενθουσιάσει το δεύτερο βιβλίο του.

[Alexandros Zographakis · Rating 4 out of 5]

Διαβάζω κάθε εβδομάδα ή τουλάχιστον προσπαθώ να διαβάζω βιβλία τα οποία όμως δεν φτάνουν στο σημείο να γράψει κανείς για αυτά ούτε καν ένα αρνητικό σημείωμα. Σκληρό; Βαρύ; Στενάχωρο; Πείτε το όπως θέλετε. Το έργο του κριτικού δυσχεραίνεται όταν στη εξίσωση υπεισέρχεται η παράμετρος των πρωτοεμφανιζόμενων. Δεν γράφω ποτέ αρνητικά για πρωτοεμφανιζόμενους και για αυτό διαβάζετε τόσο σπάνια για νέους συγγραφείς από τις σελίδες του Ιστού. Αυτή την εβδομάδα όμως διάβασα το καλύτερο βιβλίο νέου συγγραφέα που έχω διαβάσει εδώ και πολύ καιρό – άποψή μου εί��αι ότι φέρνει σε δύσκολη θέση πολλά βιβλία καταξιωμένων συγγραφέων αλλά αυτά είναι μεγάλα λόγια που εδώ δεν τα συνηθίζουμε.

Συνιστά μεγάλο πλεονέκτημα για τον συγγραφέα η συστηματική τριβή του με ιδέες φιλοσόφων. Αυτό το λέω γιατί η φιλοσοφία προσφέρει έτοιμες και πολλές φορές πολύ εντυπωσιακές στηρίξεις για να κατασκευάσει ο συγγραφέας ένα έργο που να διαθέτει σημαντικά μεγαλύτερο βάθος, και για αυτό εκτόπισμα, από αυτό που ίσως θα του επέτρεπαν η ηλικία του και η επαφή του με τον κόσμο, είτε μέσω της ανάγνωσης είτε μέσω της εμπειρίας, αν δεν είχε την τύχη, τη δυνατότητα, ή την υπομονή να εκτεθεί συστηματικά σε φιλοσοφικές ιδέες. Συνιστά εξάλλου πεποίθησή μου ότι η φιλοσοφία, έκτος του χώρου που αυτή ασκείται όπως πρέπει να ασκείται –τα πανεπιστημιακά τμήματα φιλοσοφίας– προσφέρει μια ανεξάντλητη πηγή ασκήσεων μυθοπλασίας. Αν, όπως κάποιοι υποστηρίζουν, η λογοτεχνία συνιστά μια συντόμευση προς την αλήθεια –μια αντίληψη της πραγματικότητας με στεροειδή– η λογοτεχνία που αφορμάται από τη φιλοσοφία συνιστά μια ακόμη μεγαλύτερη συντόμευση –μια σκουληκότρυπα ή λαγότρυπα, αν προτιμάτε– προς αυτή την πολυπόθητη θέαση του κόσμου από ένα σημείο, σχετικής πάντα, υπεροχής που κάθε έλλογο ον οφείλει να προσδοκά. Στα χέρια του εργατικού και ταλαντούχου συγγραφέα, τέτοιες συγκυρίες, δύνανται να προσεγγίσουν το εξαιρετικό.

Το πρώτο πράγμα που μου τράβηξε την προσοχή στο μυθιστόρημα του Χάρη Καλαϊτζίδη (Αθήνα, 1999) ήταν η γλώσσα και το ύφος. Αυτό, στην περίπτωση του Πολεμική Μηχανή, οφείλει να το αναγνωρίσει ακόμη και ο ευκαιριακός αναγνώστης λογοτεχνίας. Δυστυχώς όμως δεν αρκεί αν απαιτήσουμε περισσότερα, όπως, για παράδειγμα, αν θελήσει κανείς να υποστηρίξει αυτό που διατείνομαι: ότι το βιβλίο φέρνει σε δύσκολη θέση ακόμη και έργα καταξιωμένων συγγραφέων. Εδώ λοιπόν έχουμε να κάνουμε με δεξιότητα που ξεφεύγει πέρα και πάνω από τη χρήση της γλώσσας και το σωστό ύφος.

— Διαβάστε το πλήρες κείμενο εδώ: https://www.istos.gr/literature/revie...

[Γιώργος Μαντάς · Rating 4 out of 5]

Μου άρεσε πολύ.
Τόσο νέος ηλικιακά συγγραφέας και γράφει με τόση δεξιοτεχνία.
Η εναλλαγή της τολμηρής γλώσσας με την ποιητική της διάσταση γίνεται με τόσο επιτυχημένο τρόπο.
Ένα βιβλίο που αντικατοπτρίζει την εποχή μας.
Υπάρχουν τόσες φράσεις που ξεχώρισα.
Σίγουρα θα εκδόσει κι άλλα ωραία μυθιστορήματα.

[Mike Zacharatos · Rating 1 out of 5]

Από τα πιο δήθεν βιβλία που έχω διαβάσει. Δυστυχώς πέταξα τα λεφτά μου.

[Βερνάρδος Βίλλας · Rating 4 out of 5]

Ένα βιβλίο για τον φασισμό, τον έρωτα, τη σεξουαλικότητα και τη δυνατότητα απελευθέρωσης. Ήρωες που παλεύουν με τους εαυτούς τους, την οικογένειά τους, με την κοινωνία και προσπαθούν να βγουν από τον φαύλο κύκλο της απόγνωσης. Εξαιρετική περιγραφική εξιστόρηση, μαζί με πολιτική και φιλοσοφική αναζήτηση από έναν πρωτοεμφνιζόμενο συγγραφέα!

[Melissa Lykou · Rating 1 out of 5]

Μα να τον λένε Βαρθλομαίο "Γδούπα" και ο άλλος να δουλεύει στα " (Τα) Ξύδια του Γκιούλιβερ"; Χαχαχαχα... Ευγενές και ρηξικέλευθο το τόλμημα να δημιουργήσεις έναν κοινό τόπο που ο Σαρτρ συνομιλέι με το Χάρη Ρώμα και θα του 'βαζα πεντάστερο μόνο γι'αυτό αλλά διάβασα και το υπόλοιπο βιβλίο... Τι έμαθα; Ό,τι οι ομοφοβικοί είναι συνήθως και ομοφυλόφιλοι και ότι φασισμός είναι κακός. Έχω πέσει από τα σύννεφα!

[Δήμητρα · Rating 1 out of 5]

Ή το κεφάλι μου έχει πρόβλημα ή το μισό βιβλίο έχει γραφτεί με μετρικό ρυθμό.

[Panos Tsoukalis · Rating 5 out of 5]

Καιρό είχα να διαβάσω τόσο καλό βιβλίο. Μοντέρνα γραφή, πειραματική αλλά και εξαιρετικά δουλεμένη. Επαναστατική θεματολογία και ρυθμική πρόζα. Μπράβο στο παιδί, έχει σίγουρα πολλά μπροστά του! Τόσο ευχάριστο να βλέπεις νέα παλικάρια να καταπιάνονται με τη συγγραφή και την τέχνη!