Ο νόμος του μίσους

by Alberto Garlini, Βασιλική Πέτσα (Translator)

Ρώμη, Μάρτιος 1968. Ο εικοσάχρονος φοιτητής Στέφανο Γκουέρρα, λαϊκής καταγωγής και νοσταλγός του φασιστικού καθεστώτος, συμμετέχει στη Μάχη της Βάλλε Τζούλια, όπου αριστεριστές φοιτητές συγκρούονται με την αστυνομία και με νεοφασιστικές φοιτητικές οργανώσεις. Αυτό το συμβάν, που εγκαινιάζει μια περίοδο γενικευμένων διαδηλώσεων, ακροαριστερής και ακροδεξιάς βίας και πολιτικής αναταραχής για την Ιταλία («μολυβένια χρόνια»), αποτελεί συγχρόνως το βάπτισμα του πυρός για την ολοκληρωτική στράτευση του Στέφανο στις πιο φανατικές και βίαιες νεοφασιστικές οργανώσεις, καθορίζοντας αναπόδραστα την κατοπινή του πορεία. Ευφυής και παθιασμένος, αυθάδης και καλλιεργημένος, με κινητήρια δύναμη αλλά και αχίλλειο πτέρνα τη σκοτεινή οικογενειακή του ιστορία, μυείται ολοένα και βαθύτερα στον κόσμο της παρακρατικής βίας και έρχεται σε επαφή με μυστικούς πράκτορες και αφανή πρόσωπα-κλειδιά που κινούν τα νήματα της «στρατηγικής τής έντασης», εμπλεκόμενος στα πιο τραγικά γεγονότα της εποχής. Ως αντίβαρα στη λατρεία του αίματος και στον νόμο του μίσους προβάλλουν μονάχα ο έρωτας και η λογοτεχνία.

Με αφηγηματική τόλμη και πρωτοτυπία, ο Αλμπέρτο Γκαρλίνι, συνθέτοντας το πορτρέτο ενός ακροδεξιού τρομοκράτη ως νεαρού άνδρα, προσεγγίζει αποσιωπημένες πτυχές της πρόσφατης ιταλικής ιστορίας και χαρτογραφεί τα εν πολλοίς άγνωστα νερά της νεοφασιστικής βίας. Συνδυάζοντας την κριτική ιστορική έρευνα με την ψυχολογική εμβάθυνση και αξιοποιώντας τον έντονα αγωνιώδη ρυθμό, μας προσφέρει ένα πολυεπίπεδο και συναρπαστικό μυθιστόρημα για την επώδυνη και ανολοκλήρωτη ενηλικίωση ενός ανθρώπου αλλά, ταυτόχρονα, και μιας ολόκληρης χώρας.

Genres: Italian Literature, Noir, Italy

720 pages, Paperback

First published January 1, 2012

Reviews

[Georgina Koutrouditsou · Rating 5 out of 5]

•Alberto Garlini "Ο νόμος τους μισούς"
μτφ.Βασιλική Πέτσα
Εκδόσεις Πόλις

Ξεκίνησα να διαβάζω το βιβλίο τον Οκτώβριο και το ολοκλήρωσα τον Ιανουάριο.Γιατί πως αλλιώς θα έδινα χρόνο σ'αυτό το πόνημα,το οποίο πέρα από τη λογοτεχνική του σημασία τόσο για τα ιταλικά όσο και για τα ελληνικά γράμματα,του αξίζει βραβείο για την ιστορικότητα που φέρει.

Το έχω ξαναπεί,ότι είναι πολύ σημαντικό η Λογοτεχνία να αφουγκράζεται τις ανάγκες της κοινωνίας στο ζήτημα της Μνήμης και να υπενθυμίζει,ακόμα και με τον πιο δύσκολο τρόπο, γεγονότα και καταστάσεις που καθόρισαν ολόκληρες ζωές.

Τα Μολυβένια Χρόνια της Ιταλίας είναι μια εποχή αστείρευτης πηγής δημιουργημάτων,είτε στο χώρο της Λογοτεχνίας είτε στο χώρο του Κινηματογράφου.Μετά τη "Βυθισμένη Πολιτεία" της Marta Barone(εκδ.Κέλευθος)και την εξιστόρηση της ζωής του πατέρα της στο χώρο της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς τα χρόνια '68-'80, έρχεται ο Garlini να μιλήσει για την άλλη πλευρά,αυτή της ακροδεξιάς.

Η βία και η τρομοκρατία,οι κοινωνικές αναταραχές και ο αναβρασμός,οι απεργίες και όλα όσα συνέβησαν και στιγμάτισαν το τότε, βρίσκονται μέσα στις πυκνογραμμένες σελίδες του βιβλίου.Όμως αυτό δεν είναι ένα στείρο γεγονοτολογικό έργο.Αντιθέτως,καταφέρνει και κάνει μια εις βάθος παρουσίαση της ιδεολογικής αλλά και ψυχολογικής (ψυχο)σύνθεσης ενός ατόμου που ανήκε στην ιταλική ακροδεξιά.Επίσης, θαρρετά φωτογραφίζει πρόσωπα και γεγονότα που αντιμάχονταν ή υποδαύλιζαν το ίδιο το κράτος και την εύρυθμη λειτουργία του.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 2012.Η Ιταλία εκλεγεί 10 χρόνια μετά έναν ακροδεξιό συνασπισμό για κυβέρνηση.Λύστε τον δύσκολο γρίφο.Ωστόσο,ακόμα και αν οι επιλογές του κόσμου απογοητεύουν ή φοβίζουν,η Τέχνη πάντα θα βρίσκει τρόπους να υπενθυμίζει και να αφυπνίζει συνειδήσεις.Έργα όπως η Piazza Fontana αλλά και η σειρά Il nostro generale,δείχνουν ότι οι Ιταλοί,όπως και οι Ισπανοί,δεν φοβούνται να συνομιλήσουν με το παρελθόν τους και να έρθουν αντιμέτωποι με πικρές αλήθειες.

Σας προτρέπω όχι απλά να το διαβάσετε,αλλά να το μελετήσετε εις βάθος αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες για ένα παρελθόν όχι και τόσο μακρινό μας.

Θερμά συγχαρητήρια στις εκδόσεις Πόλις για την πρωτοβουλία και το μεγάλο στοίχημα της έκδοσης!

[Makis Dionis · Rating 4 out of 5]

Μια επανάσταση που απέτυχε.
Ενας μοναχικός στρατιώτης
Το τέρας είναι εδώ, όρθιο, προκλητικό, γιγαντώνεται ανίκητο, κατασπαράζει το ζωτικό μας χώρο ακόρεστα.

Τέλη των 60s κ η Ιταλία ζει τα απόνερα της ήττας του ΒΠΠ. Κομμουνια, αναρχικοί και φασισταρια αντιμάχονται το αστικό κράτος που τους πίνει το αίμα κ τους παίρνει δουλειές και φίλους

Ο Στέφανο είναι ένας μισθοφόρος, βετεράνος όλων των πολέμων του κόσμου, ένας φασίστας χωρίς φτιασιδια κ μεγάλα οράματα. Μίσος δολοφονικό, ανάγκη απάνθρωπη, του καίει το είναι του

Όταν εμφανίζονται σημάδια της ανθρώπινης φύσης του αντιδράει με τον τρόπο που γνωρίζει. Ξύλο κ θάνατος.

Κ ο θάνατος τον λατρεύει κ βρίσκεται στο περιβάλλον του συχνά πυκνά

Από το Ούντινε, στη Ρώμη, στην Αυστρία, στην Κροατία , το Λίβανο, το Αφγανιστάν, πίσω στο Ούντινε κ από κει στη λύτρωση, στις εσχατιές της Παταγωνιας
Θα κυνηγήσει και θα κυνηγηθεί
Η ακόρεστη αναζήτηση μιας ψυχής διαμέσου του φευγαλεου αντικαθρευτίσματός της σε άλλες , ως άλλος Μπολανιακος άγριος ντετέκτιβ

[Tasos · Rating 4 out of 5]

Ένα βιβλίο 700 σελίδων προκαλεί στις μέρες μας τρόμο. Για το στόχο στο goodreads που θα εκτροχιαστεί, για τον (ήδη περιορισμένο για τους περισσότερους) χρόνο που θα δαπανηθεί και το ρίσκο αυτός να χαθεί, για τους σύγχρονους αναγνωστικούς ρυθμούς που απαιτούν πλέον μικρότερες και λιγότερο φιλόδοξες αφηγήσεις. Το έχω διαπιστώσει από τη συμμετοχή σε λέσχες ανάγνωσης και από το έντρομο βλέμμα σε συζητήσεις με πολλούς κατά τα λοιπά βιβλιοφάγους μπροστά στην προοπτική να διαβαστεί ένα «τούβλο».

Υπάρχουν, όμως, βιβλία σαν το Νόμο του Μίσους, μεγαλόπνοα και μεγαλεπήβολα, που αξίζουν το ρίσκο και την επένδυση. Και μιλάω εκ πείρας πια γιατί κι εγώ ανέβαλλα για καιρό και για όλους τους παραπάνω λόγους το magnum opus του Αλμπέρτο Γκαρλίνι, που γνωρίσαμε από το εξαιρετικό Όλοι Θέλουν Να Χορεύουν, όμως από την αρχή μέχρι το τέλος παρέμεινα συγκλονισμένος.

Σ’ αυτή την περίτεχνα δομημένη τοιχογραφία της ιταλικής κοινωνίας του τέλους της δεκαετίας του 60, δηλαδή στα λεγόμενα «μολυβένια χρόνια», και του ταραχώδους πολιτικού σκηνικού (ή μάλλον παρασκηνίου) που επικράτησε στη χώρα, ο Γκαρλίνι περιγράφει διεξοδικά και με εντυπωσιακή εμβρίθεια τα σχεδόν καθημερινά αιματηρά επεισόδια ανάμεσα σε ακροδεξιούς και αριστερούς, τις πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις των οποίων κανείς δεν γνώριζε την προέλευση μέχρι την ανάληψη της ευθύνης και την εκμετάλλευση της ηλεκτρισμένης ατμόσφαιρας από τις μυστικές υπηρεσίες, εγχώριες και διεθνείς, για να υφάνουν ή και να αντλήσουν οφέλη από αυτή τη «στρατηγική της έντασης».

Όμως ο Γκαρλίνι δεν αρκείται σε αυτό, αλλά επιλέγει ρηξικέλευθα ως κεντρικό ήρωα έναν νεοφασίστα, έναν ακροδεξιό νεαρό λαϊκής καταγωγής, μεγαλωμένο με το μίσος και την οργή για την αστική δημοκρατία, της οποίας θέλει την διάλυση και είναι έτοιμος ακόμα και να θυσιάσει τη ζωή του για να το επιτύχει.

Το πέρασμα του από τις νεανικές συμμορίες στην τρομοκρατική δράση και η προδιαγεγραμμένη κάθοδός του στην κόλαση περιγράφονται σε πραγματικό χρόνο και με μια λυρική γραφή που σε πολλά σημεία σου παγώνει το αίμα, ειδικά όταν αναλογίζεσαι πόσο εύκολο είναι να διοχετευτεί ο ιδεαλισμός σε επικίνδυνα μονοπάτια και να γίνει μίσος, εκμεταλλεύσιμο από καλά κρυμμένα συμφέροντα που αναζητούν εύκολα υποχείρια.

Εμπνευσμένος από πραγματικά περιστατικά που συγκλόνισαν τη χώρα του, τα οποία μεταπλάθει λογοτεχνικά χρησιμοποιώντας φανταστικούς ήρωες, ο Γκαρλίνι ανατέμνει τη φασιστική ιδεολογία και παρουσιάζει τα αδιέξοδά της, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα το διαχρονικό κίνδυνο που ελλοχεύει στη γοητεία που ασκεί ο φασισμός στη νιότη. Αρκεί μια ματιά και στη δική μας χώρα μας για να διαπιστώσει κανείς πόσο επιβιώνει ο «Νόμος του Μίσους» ακόμα και σήμερα.

[GloriaGloom · Rating 4 out of 5]

Garlini, già autore del bellissimo Futbol Bailado (http://www.goodreads.com/book/show/96... tanto bello quanto sottovalutato) torna a rimestare parole nel caledrone ancora sobbollente della storia nazionale recente: lì era Pasolini qui invece le gesta e la breve vita , scriteriata e feroce, di Stefano Guerra, giovin fascista a cavallo tra il '68 e il '72. Tra Valle Giulia e gli strascichi malefici di Piazza Fontana. Ma lo fa in modo sghembo, celando la Storia nella finzione mitopoietica e immergendo invece, il lettore, in un tunnel dell'orrore, in una stanza di specchi deformanti dove è gioco forza sovrapporre il proprio volto - del lettore - ai lineamenti normanni, ariani, di Stefano Guerra e ai suoi deliri ideologici, quei frammenti putrescenti sospesi tra Evola, La Rochelle, Celine, mitologie nordiche e inviti alla bella morte. L'effetto malefico dell'immedesimazione è reso ancora più inevitabile e stringente da un utilizzo spiazzante della terza persona singolare che invece di raffreddare e allontanare rintuzza e amplifica ancor di più il procedere spedito verso il male assoluto. Per quanto il format sembri richiamarla, e anche certi strilli di copertina, siamo lontani da certa epica monumentale alla Romanzo criminale, sia per qualità di scrittura, Garlini è davvero bravissimo, che per intenti. Più prossimi invece a Le Benevole di Littel per un utilizzo di registri narrativi funzionali - il melò ad esempio - o per il gioco frustrante - come si diceva prima - dell'immedesimazione forzata. Prossimi anche all'American Tabloid di Ellroy per l'uso disinvolto dell'affresco storico: sfondo di cartapesta che non reggerebbe un secondo a una qualunque analisi minimamente superficiale. Gli appigli con la realtà vengono traslati da Garlini in uno scenario simbolico, e se è facile riconoscere dietro esili nom de plume le facce di Delle Chiaie, Freda, Ventura, Giannettini, Feltrinelli e dietro gli avvenimenti reali e inventati , quei cascami del grande complotto chiusi dentro la pentola a pressione della strategia della tensione, è solo una falsa pista nell'economia del romanzo. Di epica c'è una rappresentazione della natura, quasi fenogliana nel suo essere rifugio e trappola, che attraversa le città - Roma, Udine, . Milano, Trieste, Venezia - terreno urbano di caccia sanguinosa e le montagne del Friuli, testimoni indifferenti di riti primitivi di fratellanza, vendette, macchinazioni, fughe, tradimenti, mercanteggiamenti di armi.
La stoffa di Garlini riesce a rendere tutta questa materia, come valore aggiunto, anche narrazione coinvolgente, veloce, avvincente e avventurosa. E non è poco.
Mi capita, mentre leggo questo libro, di vedere il bruttissimo film Romanzo di una strage, che a differenza del libro di Garlini vorrebbe essere Storia, Documento, Memoria. Invece è una grottesca messinscena dove il negazionismo (Moro una sorta di filosofo cattolico che intuisce per primo (?!?) la strategia della tensione come arma politica, Calabresi un ingenuo agnello scrificale, gli anarchici di Ponte della Ghisolfa un manipolo di bonaccioni e folkloristici dopolavoristi, Valpreda uno psicopatico e via trasalendo) la fa da padrone e dove il mezzo - il grande complotto- diventa il fine e non uno dei tanti elementi di un preciso e molto meno naif disegno politico. Ecco, mi è venuto da pensare che Cinema, Letteratura o altro son armi spuntate e inaffidabili per riempire quei buchi neri che la giustizia processuale e la sindrome dello struzzo della politica hanno lasciato aperti per tanti anni negandoci una verità che ci è dovuta. Quindi meglio la finzione tout court, sfacciata e ingenua di Garlini, che indaga il male, il sintomo, e in qualche modo lo annichilisce. Da qualche parte si dovrà pure ricominciare

[Δημήτρης Κώτσος · Rating 4 out of 5]

Τα «μολυβένια χρόνια» της δεκαετίας του 70 αναλύονται στο νέο βιβλίο του Alberto Garlini. Το κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας μας είναι ο Στέφανο Γκουέρρα που μετά την ενηλικίωση του ενσωματώθηκε στις νεοφασιστικές οργανώσεις που στόχος τους ήταν οι επιθέσεις και η ανατροπή του καθεστώτος.

Γαλουχημένος από την παιδική του ηλικία στη βία έγινε ένας άνθρωπος που έμαθε να ακολουθεί παραβατικούς κανόνες και να θεωρεί ότι με αυτόν τον τρόπο καταφέρνει την αλλαγή προς το καλύτερο. Τα πρότυπα που είχε τον διαμόρφωσαν σε έναν ενήλικα που δεν έχει φραγμούς και δεν αντιλαμβάνεται πότε οι πράξεις του έχουν αρνητικό αποτέλεσμα στον αποδέκτη.

Ο συγγραφέας έχοντας ως αφετηρία τον Γκουέρρα παρουσιάζει τις φρικαλεότητες που υπέστη ο ιταλικός λαός και τα εγκλήματα που καθόρισαν την πολιτική σκηνή. Η διαμάχη της ακροδεξιάς με την ακροαριστερά είχε ως αποτέλεσμα να θυσιαστούν αθώα θύματα στον βωμό της εξουσίας.

Ένα σκληρό πολιτικό μυθιστόρημα για την μαύρη σελίδα της Ιταλικής ιστορίας.

Αναζητήστε το και καλή ανάγνωση.

[Nikos · Rating 4 out of 5]

4.5* Απο τα βιβλία που δεν θέλεις να τελειώσουν.

[Jeremy P · Rating 4 out of 5]

Le roman que je cherchais sur les années de plomb en Italie dans les années 70.
On y suit Stéphano, jeune fasciste italien, « soldat politique », victime d’une spirale mortelle faite d’attentats, de manipulations et de problèmes existentiels.
On y lit ses doutes et ses actions (qui marchent ou qui ratent), on découvre une Italie subissant la « stratégie de la tension », les autorités (services secrets, police) qui manipulent ces groupes extrémistes, les camarades qui trahissent, les rivalités au sein de l’extrême droite et les bagarres avec l’extrême gauche.
Il est intéressant de faire le lien avec ce qu’il se passe aujourd’hui en Europe.
Un point négatif: les relations de stephano avec les femmes me semblent mal écrites, soit vulgaires et très crues, soit empreintes d’un romantisme adolescent. Le livre méritait mieux.

[Lageyme · Rating 5 out of 5]

Mai 68 en Italie, étudiants communistes et fascistes s'affrontent dans les amphis et sur les places publiques.
Stafano Guerra, héros malgré lui d'une jeunesse en rage va devenir l'étendard d'un mouvement national.
Un roman initiatique au coeur de l'Italie des années 70, à ne pas manquer !

[Άννα Λύκου · Rating 5 out of 5]

12 Δεκεμβρίου 1969, Πιάτσα Φοντάνα, Μιλάνο, Αγροτική Τράπεζα, μια βόμβα, 17 νεκροί, από αυτούς που επιστρέφουν και στοιχειώνουν τις μέρες και τις νύχτες του Στέφανο Γκουέρρα, ενός νεαρού ακροδεξιού τρομοκράτη, 88 τραυματίες.

Όμως αυτά είναι πληροφορίες ήδη γνωστές και εύκολα προσβάσιμες.
Εκείνο που μόνο ο Γκαρλίνι γνωρίζει και συνεπώς και ο πρωταγωνιστής του είναι πως...

....Μερικές φορές, τυχαίνει τα πράγματα να χάνονται. Η λαβή απ' το παράθυρο παύει να είναι λαβή. Τα ελαστικά των φορτηγών παύουν να είναι ελαστικά. Τα πράγματα που συνήθως βλέπουμε, που είναι συμπαγή και αδιαφανή, γίνονται κομμάτια ενός άλλου κόσμου, σχεδιασμένου σύμφωνα με τις συνήθειες περασμένων εποχών. Η λαβή και τα ελαστικά χάνουν τη σημασία τους και μαζί μ' αυτά οτιδήποτε φέρει μια ονομασία. Έτσι, η έννοια του ορατού συνίσταται σ' ένα συγκεκριμένο σχέδιο με λευκές γραμμές, πολλές κόκκινες βούλες, ένα πλέγμα μπλε σημείων. Εκείνο το απόγευμα, στα μάτια του Στέφανο, η Πιάτσα ντελ Μονουμέντο έπαψε ν' αποτελεί μια τακτοποιημένη ροή νοήματος. Έπαψε να διαθέτει ονόματα. Μετατράπηκε σε άπειρη επικράτεια, που εκτεινόταν πέρα απ' τον ορίζοντα. Πέρα απ' τον χρόνο. Επίπεδη, λεπτή, ερημική. Μετατράπηκε σε τραπέζι μπιλιάρδου, όπου εναλλάσσονταν χρώματα, σαν σε καλειδοσκόπιο. Όπου τίποτα δεν ήταν στην πραγματικότητα αυτό που έδειχνε. Η λάμψη της σταγόνας της βροχής είχε την ίδια πυκνότητα με το ασθενικό και κιτρινωπό φως του φανοστάτη.

Κι έπειτα άρχισε να οδηγεί στο σκοτάδι, χωρίς στάση, μέχρι την άκρη του πλανήτη. Μέχρι το τείχος που οριοθετεί την κόλαση.

Μα δεν μπορούσε να ξεφύγει, γιατί η κόλαση ήταν μέσα του.

700 σελίδες γεμάτες Ιταλία, μια αφήγηση σε δύο χρόνους, ένας φαύλος κύκλος βίας, φόβος, πόνος, έρωτας, λογοτεχνία κι όλα αυτά με τόση ψυχολογική εμβάθυνση και αριστοτεχνική γραφή που σπάνια συναντάς.
Ο νόμος του μίσους ξεπέρασε κατά πολύ τις προσδοκίες που είχα ξεκινώντας και όσο περισσότερο μου αρέσει ένα βιβλίο τόσο μεγαλύτερο νόημα αποκτά η φράση "Ό,τι και να πω, αν δεν το διαβάσετε, δεν έχει νόημα".

[Damianos · Rating 3 out of 5]

Φιλόδοξο , πολυσέλιδο , αλλά κάπου στη διαχείριση του υλικού χάνει πόντους . Οι προσδοκίες μου ήταν μια πολιτικοκοινωνική μελέτη καθώς κάτι τέτοιο υπόσχεται το οπισθόφυλλο αλλά σε καμία περίπτωση δε «βαθαίνει» περισσότερο από ένα αξιανάγνωστο, καθαρόαιμο νουάρ . Τελικά παρά τον όγκο του παραμένει επιδερμικό σε ότι αφορά εκείνη την περίοδο. Σε αυτό το είδος λογοτεχνίας τα καταφέρνει πχ πολύ καλύτερα ο κολομβιανός συνάδελφος του, ο Juan Gabriel Vasquez.
Ποτέ δεν κατάλαβα γιατί κάποια πραγματολογικά στοιχεία τα αναφέρει με το όνομά τους και σε κάποια τους δίνει φανταστικά ονόματα . Θεωρώ ότι έτσι περιορίζει το έργο για το καλά ενημερωμένο ιταλικό κοινό και στερεί από τον μη Ιταλό αναγνώστη να μάθει και άλλα πράγματα για εκείνη την πολλή ενδιαφέρουσα περίοδο της σύγχρονης ιταλικής ιστορίας. Τελικά δημιουργεί σύγχυση «η διαδρομή ανασύνθεσης και φαντασίας» που αναφέρει ο συγγραφέας εισαγωγικά στο βιβλίο.
Απόλυτα ψυχαγωγικό και σίγουρα στα συν του συγγραφέα ότι διαβάζεται με αμείωτο ενδιαφέρον παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει ούτε ένας συμπαθής ήρωας …Ευχάριστη έκπληξη βέβαια ήταν οι σελίδες στο Αφγανιστάν και στην Παταγονία καθώς και η καμεο εμφάνιση του Μπρους Τσατουιν…

Οι συζητήσεις του Στέφανο με τον υποδιοικητή Ιαννόνε μου θύμισαν τις συζητήσεις του Ρασκόλνικοφ με τον ανακριτή Πορφύρη Πέτροβιτς από το Έγκλημα και Τιμωρία και μου άρεσαν πολύ.

Το ογκώδες αυτό βιβλίο μου άρεσε σίγουρα, χωρίς όμως και να βρω κάτι άξιο υπογράμμισης για την προσωπική μου «πινακοθήκη»…

[Angeliki Floraki · Rating 4 out of 5]

Στο βιβλίο αυτό με τράβηξε η άγνοια˙ οι γνώσεις μου για τα μολυβένια χρόνια της Ιταλίας ήταν καθαρά εγκυκλοπαιδικές. Περίμενα ένα πολιτικό μυθιστόρημα εύκολο, δίχως λογοτεχνικές αρετές – λάθος πρώτο: ο Γκαρλίνι γράφει καλά, πραγματικά καλά. Και το κάνει παραδίδοντας ένα μυθιστόρημα υψηλού ρυθμού και αμείωτης έντασης.
Καθώς είναι γραμμένο σ’ ένα κλινικό, ολόψυχρο τρίτο πρόσωπο, αναμένεις ότι όλα όσα σκληρά και αβυσσαλέα πρόκειται να συναντήσεις στο διάβα ενός νεοφασίστα δεν θα σε επηρεάσουν – λάθος δεύτερο: σελίδα τη σελίδα, η αποστειρωμένη τριτοπρόσωπη του Γκαρλίνι σε βυθίζει σ’ ένα αιματοβαμμένο σπιράλ προδοσίας και ματαιότητας, από το οποίο δεν γίνεται να βγεις ατσαλάκωτος.
Ολοκληρώνοντας το βιβλίο, δεν ξέρω να πω αν αυτό που ένιωσα ήταν αναγνωστική απόλαυση – μάλλον δεν ήταν. Κάτι πιο βαθύ με λέρωσε, κάτι μεταξύ της απόλυτης απέχθειας και μιας βαθιάς συμπόνοιας. Η συνειδητοποίηση, μάλλον, ότι υπάρχει μέσα μου –μέσα σε κάθε δημοκρατικό άνθρωπο– μια terra nullius, όπου ακόμα και το αυγό του φιδιού μπορεί να βρει τη ζεστασιά που χρειάζεται για να επωαστεί.

[D.S. · Rating 3 out of 5]

Περίμενα περισσότερα από αυτό το βιβλίο: μία εκτενή (λόγω του όγκου του) κοινωνική/πολιτική/ιστορική ανάλυση εκείνης της περιόδου, της οποίας έζησα τα τελευταία απόνερα (μπλόκο της τροχαίας στην Padova το '83 με τους Carabinieri με τα αυτόματα στα χέρια να μας σημαδεύουν μπροστά και πίσω από το αυτοκίνητο).
Αντί αυτών πρόκειται για μία εκτενέστατη (και κουραστική) αφήγηση της δράσης νεοφασιστικών πυρήνων κυρίως στο επαρχιακό Udine, που κινούνται από την οργή προς την κοινωνία, το μίσος προς τους "κινέζους" και τον θαυμασμό προς το αφήγημα της ανώτερης φυλής.
Γίνονται δε μόνο νύξεις για τη συμμετοχή και τις ευθύνες που είχε το "βαθύ" κράτος σε όλα αυτά.
Βοηθά πάντως στην κατανόηση της δημοφιλίας και της ανάπτυξης του τέρατος: φτώχεια, οικογενειακά δράματα, έλλειψη οράματος, πίστη στις ένδοξες (;;;) στιγμές του παρελθόντος, οργή και "αντρίλα" που πρέπει να εκτονωθει.
Αναγνωστική δε απόλαυση προσφέρουν κυρίως οι σελίδες που αναφέρονται στο Αφγανιστάν και στην Παταγονία.
Καλό, αλλά όχι άριστο λοιπόν.
3,5/5

[Juliette · Rating 2 out of 5]

Le livre était franchement pénible à finir… si le rythme ne s’accélère qu’à partir du 3e tiers et que l’intrigue aurait pu être vraiment intéressante, c’était sans compter sur l’écriture. On a droit à 900 pages de masculinité exacerbée où les hommes sont de « vrais hommes » qui mangent de la viande, se battent entre copains parce que c’est « marrant », dénigrent les femmes qui sont toutes des « putains » sauf celles à qui ils « prennent leur virginité » et qu’ils veulent alors protéger. Bref, vraiment pas un bon moment

[Philippine · Rating 2 out of 5]

L’intrigue traîne en longueur, on se perd parmi les dizaines de personnages et les descriptions qui n’en finissent plus (mais il me semble que cela illustre parfaitement l’histoire très complexe de l’Italie de l’époque).
Cela faisait bien longtemps que je n’avais pas mis autant de temps à finir un livre.
En bref : un livre historiquement pertinent (c’est pour cela que je tenais à aller au bout), mais c’est tout ce qu’il a d’intéressant pour moi.

[Manon Buchweiller · Rating 4 out of 5]

Intéressant et très bien écrit, une plongée dans les années de plomb. Un peu trop long et d'une violence rebutante par ailleurs.

[Kris Gettemans · Rating 2 out of 5]

Het gaat hier natuurlijk over de Nederlandse vertaling: 'De weg van de haat'